II SA/Wa 2257/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-06-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejterminacja ciążyaborcjainformacja przetworzonainteres publicznyprawo administracyjneszpitalcentrum medycznefundacja

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej terminacji ciąży, uznając żądane dane za przetworzone i niewykazujące szczególnego interesu publicznego.

Fundacja zwróciła się do Centrum Medycznego o udostępnienie szczegółowych danych dotyczących terminacji ciąży, w tym liczby zabiegów, przyczyn, wad płodu oraz procedur medycznych. Centrum Medyczne udostępniło część informacji, ale odmówiło przekazania danych z punktów 2-4, uznając je za informację przetworzoną, która nie jest dostępna w żądanym zakresie i nie wykazuje szczególnego interesu publicznego. Fundacja zaskarżyła decyzję, argumentując, że dane są proste i istotne społecznie. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Centrum Medycznego co do przetworzonego charakteru informacji i braku wykazania szczególnego interesu publicznego.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji [...] na decyzję Centrum Medycznego "[...]" Sp. z o.o. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej terminacji ciąży. Fundacja wniosła o szczegółowe dane dotyczące liczby zabiegów, przyczyn (w tym problemów psychicznych matki i wad płodu), stosowanych procedur medycznych, nielegalnych terminacji, danych lekarzy oraz procedur w przypadku żywych urodzeń lub poronień. Centrum Medyczne udostępniło część informacji, ale odmówiło przekazania danych z punktów 2-4, uznając je za informację przetworzoną, wymagającą znaczącego nakładu pracy i zasobów, a także nie wykazującą szczególnego interesu publicznego. Fundacja argumentowała, że dane są proste, istotne społecznie i że inne placówki udzielały podobnych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że żądane informacje, ze względu na ich zakres i okres, do którego się odnoszą (od 2016 do 2022 roku), stanowią informację przetworzoną. Sąd podkreślił, że udostępnienie informacji przetworzonej jest uzależnione od wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, a Fundacja nie wykazała, w jaki sposób uzyskane dane mogłyby realnie przyczynić się do poprawy funkcjonowania organów administracji lub ochrony interesu publicznego. Sąd podzielił stanowisko organu, że samo stwierdzenie o "ważności społecznej" tematu nie jest wystarczające do uznania istnienia szczególnego interesu publicznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Dane te, ze względu na zakres i okres, do którego się odnoszą, stanowią informację przetworzoną.

Uzasadnienie

Informacja przetworzona to taka, która nie istnieje w chwili wniosku w żądanej formie i wymaga od podmiotu zobowiązanego przeprowadzenia czynności organizacyjnych, analitycznych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych, co wiąże się z zaangażowaniem dodatkowych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 61 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 61 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Pomocnicze

Ustawa art. 4a

Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

Argumenty

Skuteczne argumenty

Żądane informacje stanowią informację przetworzoną. Wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego udostępnienie informacji przetworzonej.

Odrzucone argumenty

Żądane informacje są informacjami prostymi. Organ błędnie uznał informacje za przetworzone. Organ nie wezwał do wykazania szczególnego interesu publicznego. Tematyka jest ważna społecznie i stanowi przedmiot zainteresowania wielu grup.

Godne uwagi sformułowania

informacja przetworzona to informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności organizacyjnych, analitycznych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych szczególnie istotne dla interesu publicznego Samo zaspokojenie ciekawości Fundacji i stwierdzenie, że tematyka jest "ważna społecznie i stanowi przedmiot zainteresowania wielu grup społecznych, organizacji pozarządowych i wspólnot wyznaniowych" nie przesądza o tym, że istnieje szczególny interes społeczny, przemawiający za udostępnieniem informacji przetworzonej.

Skład orzekający

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący

Ewa Radziszewska-Krupa

sprawozdawca

Arkadiusz Koziarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"informacja przetworzona\" oraz \"szczególnie istotny interes publiczny\" w kontekście dostępu do informacji publicznej, zwłaszcza w sprawach wrażliwych społecznie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wymaga indywidualnej oceny każdego wniosku o informację przetworzoną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w delikatnej i społecznie istotnej kwestii, jaką jest terminacja ciąży, co może wzbudzić zainteresowanie prawników i opinii publicznej.

Szpital odmówił podania statystyk aborcji. Sąd: "Nie wystarczy, że temat jest ważny społecznie".

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2257/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] września 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
1. Fundacja [...] z siedzibą w [...] (zwana dalej "Fundacją") pismem z [...] lipca 2023 r. wniosła o udostępnienie przez Centrum Medyczne "[...]" Sp. z.o.o. z siedzibą w [...] (zwana dalej "Spółką") informacji, czy w prowadzonej przez Spółkę placówce (Szpitalu) dokonuje się terminacji ciąży w przypadkach określonych w art. 4a ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. z 2022r., poz. 1575 ze zm.; zwana dalej "Ustawą"). Jeśli odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, wniosła o udzielenie informacji odnośnie:
1) liczby świadczeń wykonywanych na podstawie art. 4a Ustawy (ust. 1 pkt 1 bądź 3 oraz ust. 2 i 4 - obecnie uchylone), z wyszczególnieniem poszczególnych lat, począwszy od 2016r., a skończywszy na 2022r., z podziałem według określonych ustawowo przypadków, z powodu których podjęto się realizacji świadczenia według Ustawy;
2) liczby przeprowadzanych aborcji w przypadku zdiagnozowanych problemów psychicznych matki z wyszczególnieniem poszczególnych lat;
3) w przypadkach aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady? Z wyszczególnieniem poszczególnym lat;
4) dostępnych do wykonania i rozliczenia z NFZ procedur stosowanych przez lekarzy (nie szczegółowych opisów przypadków zawartych w dokumentacji medycznej), z wyszczególnieniem ilościowym stosowania poszczególnych metod w poszczególnych latach. Przykładowa odpowiedź: "rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia ciąży - 366 razy, zakończenie ciąży przez wstrzyknięcie domaciczne -19 razy, podanie preparatu w celu zakończenia ciąży - 657 razy";
5) liczby nielegalnych terminacji ciąży wykonanych na terenie szpitala;
6) tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy, zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, mających ze względu na posiadane kwalifikacje możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a Ustawy, z podziałem na wykonujących świadczenia określone w art. 4a Ustawy, z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe - w sposób identyczny jak określony w punkcie 1);
7) procedur stosowanych w placówce w przypadkach żywych urodzeń będących skutkiem wykonanego w placówce przerwania ciąży;
8) procedur stosowanych w przypadku samoistnego poronienia lub śmierci noworodka w placówce, w szczególności podanie informacji, czy matce zmarłego dziecka udzielana jest pomoc psychologiczna.
Fundacja wskazała, że żądane informacje są informacjami prostymi, niewymagającymi przetworzenia. W wypadku, gdyby uznano, że należą do grupy informacji przetworzonych, zwróciła uwagę, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu społecznego, zgodnie z art. 3. ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902; dalej: u.d.i.p.). Tematyka, której zapytanie dotyczy, zdaniem Fundacji, jest ważna społecznie, stanowi przedmiot zainteresowania wielu grup społecznych, organizacji, pozarządowych i wspólnot wyznaniowych. Fundacja uzyskane informacje wykorzysta w swoim mniemaniu w celu prowadzenia działalności statutowej.
2. Spółka w piśmie z [...] września 2023r. udzieliła Fundacji informacji na pytania zawarte w pkt do żądań określonych w pkt. 1 i 5-8 ww. wniosku.
3. Spółka w decyzji z [...] września 2023r. nr [...] odmówiła udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazanym w pkt 2-4 ww. wniosku Fundacji, powołując się na art. 16 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016r., poz. 1764, ze zm., zwana dalej "u.d.i.p.").
W uzasadnieniu Spółka, po odwołaniu się do poglądów orzecznictwa (wyroki NSA z: 10 kwietnia 2019r. sygn. akt I OSK 1920/18, 11 lipca 2023r. sygn. akt I OSK 573/22), uznała, że żądane w pkt 2-4 ww. wniosku Fundacji informacje stanowią informację przetworzoną. Informacja prosta to informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego. Informacja przetworzona wymaga podjęcia określonego działania przez organ w odniesieniu do odpowiedniego zbioru informacji będącego w jego posiadaniu, z którego to zbioru uzyskana zostanie informacja publiczna.
Spółka wskazała, że musiałoby dokonać czynności, które stanowiłyby przetworzenia informacji, gdyż ich następstwie powstałyby nowe zbiory danych. Takie zestawienie stanowiłoby nową jakościowo informację, która obecnie nie funkcjonuje w takiej postaci i treści, a jej wytworzenie, na wyraźne żądanie Fundacji, wymaga zaangażowania dodatkowych sił i środków od Spółki. Konieczne byłoby przeanalizowanie przez personel medyczny informacji znajdujących się w dokumentacji medycznej pacjentek i wytworzenie, na tej podstawie, nowej jakościowo informacji według kryteriów wskazanych w wniosku, co wymagałoby zaangażowania dodatkowych sił i środków. Spółka dopiero na tej podstawie mogłoby wytworzyć nowy zbiór danych z informacjami żądanymi przez Fundację.
Spółka wskazała niejako dodatkowo, że może budzić wątpliwości czy dane żądane w pkt 2-4 wniosku. Dane zwarte w pkt 4 wniosku są w bezpośredni sposób związane z metodą leczenia przyjętą w każdym konkretnym przypadku. Metody leczenia stosowane w danej placówce nie stanowią informacji publicznej, z nimi związana jest ściśle stosowana procedura, z której nazwy de facto wynika wcześniej zastosowana metoda działania leczniczego. Można uznać, że szczegółowe informacje na temat diagnoz, stojących za przerwaniem ciąży na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1, a także procedur zastosowanych w celu udzielenia zgodnego z prawem świadczenia finansowanego ze środków NFZ, są częścią procedury medycznej stosowanej w leczeniu pacjenta. Procedury te dotyczą również samoistnych poronień lub ciąży martwej czy wywołania. Tajemnicą lekarską objęte są wszelkie informacje związane z pacjentem, a uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu - zarówno wyniki przeprowadzanych badań jak również diagnoza postawiona na ich podstawie, historia choroby i uprzednie postępowanie terapeutyczne, metody i postępy w leczeniu, wcześniejsze lub współistniejące schorzenia, hospitalizacje, przyjmowane leki.
4. Fundacja w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] października 2023r. wniosła o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zobowiązanie Spółki do udzielenia żądanej informacji, z uwagi na naruszenie:
- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. - przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie żądanych informacji (z punktów 2-4) za informacje przetworzone, gdy są to informacje proste; Fundacja mimo to odpowiedziała na wezwanie Spółki i wykazała szczególny interes w uzyskaniu tych informacji;
2) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. - przez brak wezwania Fundacji do wykazania szczególnie istotnego interesu (gdy Spółka błędnie założyła, że żądana informacja jest informacja przetworzoną);
3) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; zwana dalej "Konstytucją") - przez odmowę udzielenia informacji publicznej Fundacji, gdy uprawnienie to wynika wprost z Konstytucji, niewystarczające uzasadnienie odmowy udzielenia informacji publicznej.
Fundacja w uzasadnieniu skargi wskazała ponadto, że Spółka w sposób niewystarczający uargumentowała swoje stanowisko, a szerokie orzecznictwo i poglądy doktryny wskazują na błędne potraktowanie wniosku, skutkujące wydaniem decyzji, która nie powinna zaistnieć w obrocie prawnym (wyrok NSA z 9 grudnia 2021r. sygn. akt III OSK 4489/21, wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2023r. sygn. akt II SA/Bk 432/23, LEX nr 3602469.). Spółka nie wskazała przyczyny, dla której uznała żądane informacje za przetworzone. Zastanawiające jest, że inne szpitale odpowiadały na tożsamy wniosek w ciągu kilku dni, bez prób zasłaniania się informacją przetworzoną. Być może to zła organizacja wewnętrzna szpitala prowadzi do takich wniosków, a być może - co bardziej prawdopodobne - jest to jedynie próba uzasadnienia bezprawnej odmowy udzielenia informacji publicznej. Fundacja jest organizacją pro-life z wysoką rozpoznawalnością, co w jej mniemaniu implikuje istnienie szczególnej istotności dla interesu publicznego w udostępnieniu żądanej informacji. zwróciwszy się do innych placówek o udostępnienie tożsamej informacji, uzyskiwała odpowiedź w ciągu 1-2 dni. Spółka, nawet w przypadku bezzasadnego uznania, że żądane informacje stanowią informacje przetworzone, powinna wezwać Fundację do wykazania interesu w ich uzyskaniu. Ciężar dowodu wykazania interesu publicznego jako podstawy żądania udzielenia informacji przetworzonej spoczywa co do zasady na Fundacji, zgodnie z regułą koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie danej sprawy w określony sposób. Fundacja nie musi reagować i odpowiadać na wezwanie o wykazanie istnienia przesłanki szczególnego interesu publicznego w udostępnieniu żądanej informacji.
5. Spółka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Spółka ponadto wskazała, że niezasadny jest zarzut Fundacji w zakresie braku wezwania do wykazania szczególnego interesu w uzyskaniu informacji przetworzonej, gdyż Fundacja w ww. wniosku wskazywała, że posiada szczególnie istotny interes w uzyskaniu tych informacji i uzasadniła to stanowisko w jego treści: Fundacja argumentowała, że tematyka, której dotyczy zapytanie, jest ważna społecznie, stanowi przedmiot zainteresowania wielu grup społecznych, organizacji pozarządowych i wspólnot wyznaniowych. Fundacja podnosił, że uzyskane informacje wykorzysta w celu prowadzenia działalności statutowej. Spółka w zaskarżonej decyzji odniosła się do tego stanowiska.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skargę nie jest zasadna.
2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (z 2023r., poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.).
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia więc zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.
Sąd wyjaśnia ponadto, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż Fundacja w skardze z [...] października 2023r., a Spółka w piśmie procesowym z [...] listopada 2023r. wskazały, że nie wnoszą o przeprowadzenie rozprawy.
3. Zdaniem Sądu skarga analizowana z uwzględnieniem ww. przepisów nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
U.d.i.p. służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.).
U.d.i.p. znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka, która wydała zaskarżoną decyzję należy do podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Natomiast informacją publiczną jest każda informacja o sprawie publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA z: 12 grudnia 2006r. sygn. akt I OSK 123/06, LEX nr 291357; 30 września 2015r. sygn. akt I OSK 2093/14; 29 kwietnia 2020r. sygn. akt I OSK 1574/19 - dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).
W art. 6 ust. 1 u.d.i.p. wymieniono kategorie informacji publicznej, które z mocy prawa podlegają udostępnieniu. Zgodnie z tym przepisem udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych (pkt 4). Skoro każdy szpital obligatoryjnie wypełnia formularz statystyczny Ministerstwa Zdrowia na dany rok, obejmujący dane za rok poprzedni (MZ-29), w którym przedstawia w Dziale 10 "Dodatkowe informacje o działalności oddziału ginekologiczno-położniczego" w Tabeli A. "Przerwania ciąży" (wymaga to przedstawienia danych liczbowych o aborcjach ogólnie oraz z podziałem na przypadki, gdy dokonano przerwań ciąży z powodu: zagrożenia życia lub zdrowia matki, z powodu czynu zabronionego oraz w wyniku badań prenatalnych - każda w układzie poszczególnych grup wiekowych kobiet), a ponadto w zakresie aborcji dokonanych w wyniku badań prenatalnych formularz wymaga podania rozpoznania, wymieniając 24 możliwe przypadki, to należało uznać, że żądane przez skarżącą Fundacje dane zawarte w pytaniach 2-4 wniosku odnosiły się do danych publicznych.
W świetle powyższych unormowań informacja objęta pkt 2-4 ww. wniosku Fundacji, będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji, stanowiła informację publiczną.
Spółka, odmawiając udostępnienia Fundacji ww. informacji publicznych, powołała się na art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., uznając, że przedmiotem wniosku jest informacja publiczna przetworzona, która nie jest dostępne w żądanym zakresie.
W ocenie Sądu stanowisko to jest prawidłowe.
Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" nie zostało normatywnie zdefiniowane, jednak analiza dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych daje podstawę do odkodowania opisowej definicji tego pojęcia stanowiącej wynik wykładni powołanego wyżej przepisu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że informacja publiczna przetworzona to informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności organizacyjnych, analitycznych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych (np. wyrok NSA z 30 września 2015r. sygn. akt I OSK 1746/14; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Powstała w ten sposób informacja staje się niejako nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści lub postaci, chociaż jej źródłem są materiały (informacje) znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2016r. sygn. akt I OSK 33/15; dostępny j.w.).
Informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych działań, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te, wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez Fundację informacji wiąże się zatem z potrzebą odpowiedniego przetworzenia istniejących informacji, co jednak nie zawsze oznacza wytworzenie rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu (np. analizie, zsumowaniu, zredagowaniu) według kryteriów określonych przez wnioskodawcę. W pewnych okolicznościach zatem również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z: 3 listopada 2022r. sygn. akt III OSK 5896/21; 25 stycznia 2019r. sygn. akt III OSK 1233/21; 19 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1362/17; 5 marca 2015r. sygn. akt I OSK 863/14; 4 sierpnia 2015r. sygn. akt I OSK 1645/14- dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślenia wymaga, że ze względu na różnorodność stanów faktycznych objętych ww. przykładowymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego kwalifikacja informacji publicznej jako przetworzonej opiera się na kazuistycznym podejściu do okoliczności każdej indywidualnej sprawy, a w konsekwencji wymaga przedstawienia przez podmiot zobowiązany przekonującej argumentacji, która wyjaśniałaby przyczyny dokonania takiej właśnie kwalifikacji.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Spółka w sposób wystarczający przedstawił powody, dla których uznał, że wnioskowane przez Fundacje informacje są informacjami publicznymi przetworzonymi. Świadczy o tym zarówno zakres pytań zawartych we wniosku oraz okres, którego dotyczą – począwszy od 2016r. do 2022r., co wiąże się z koniecznością zgromadzenia informacji (prostych) za tak długi okres czasu, powoduje potrzebę zaangażowania właściwego personelu, wiąże się z istotnym nakładem pracy, co oznacza odsunięcie ich od bieżących zadań, a co za tym idzie - znaczne utrudnienia w wykonywaniu innych, ustawowych zadań i skutkuje uznaniem, że wniosek dotyczył udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Spółka w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślała, że nie ma możliwości automatycznego wygenerowania żądanych informacji.
Prawidłowe było ponadto uznanie przez Spółkę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że udostępnienie informacji publicznej przetworzonej jest uzależnione od wystąpienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego. Z okoliczności tej zdawała sobie sprawę również Fundacja, wskazując już we wniosku o udzielenie ww. informacji publicznej, że posiada szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu informacji objętych wnioskiem. Tym samym rację, miała Spółka wskazując, że nie było potrzeby odrębnego wzywania Fundacji do wykazywania ww. przesłanki wynikającej z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W związku z tym za zasadne nie mogły być uznane podnoszone w skardze zarzuty z tego zakresu.
Zdaniem Sądu trafnie też Spółka oceniła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że analiza i ocena argumentów z zakresu szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji objętych wnioskiem wskazuje, że Fundacja nie wykazała, że udostępnienie tych informacji byłoby szczególnie istotne dla interesu publicznego. Istota oraz zakres żądanych informacji nie uzasadniają uznania, że udostępnienie tych informacji będzie skutkowało uzyskaniem przez Fundację danych mogących w realny sposób służyć interesowi publicznemu. Fundacja nie wykazała, w jakim zakresie przejawiać się może realna możliwość przyszłego wykorzystania tych informacji; nie wykazała, w jakim zakresie informacja miałaby być wykorzystane w działalności statutowej Fundacji, czy też grup, które reprezentuje. Samo zaspokojenie ciekawości Fundacji i stwierdzenie, że tematyka jest "ważna społecznie i stanowi przedmiot zainteresowania wielu grup społecznych, organizacji pozarządowych i wspólnot wyznaniowych" nie przesądza o tym, że istnieje szczególny interes społeczny, przemawiający za udostępnieniem informacji przetworzonej.
Pojęcie "szczególnie istotnego interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym i niezdefiniowanym na gruncie obowiązującego prawa. W orzecznictwie podkreśla się, że szczególny interes publiczny powinien być rozumiany w ten sposób, że żądana informacja jest bardzo istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, a jej uzyskanie powinno przyczynić się do ważnych dla Państwa, instytucji publicznych, czy społeczeństwa działań, w szczególności w zakresie poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego np. poprzez usprawnienie działania jego organów (por. wyroki NSA z: 27 stycznia 2011r. sygn. akr I OSK 1870/10; 27 stycznia 2011r. sygn. akt I OSK 1870/10; wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1721/05 - dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie wskazuje się na dwie przesłanki świadczące o spełnieniu kryterium "szczególnej istotności dla interesu publicznego", a mianowicie kryterium podmiotowe, tj. kwalifikowany rodzaj podmiotu występującego z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej, np. poseł, senator oraz kryterium przedmiotowe, tj. wykazanie, że informacja publiczna może przyczynić się do wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu (por. wyroki NSA z: 28 stycznia 2022r. sygn. akt III OSK 5090/21; 26 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 1069/21; 13 stycznia 2022r. sygn. akt III OSK 690/21; A. Jakubowski, Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji publicznej, "Kwartalnik Prawa Publicznego" 2012, nr 2, s. 153-154). Przy czym także charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego ewentualne uwzględnienie wniosku (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 marca 2024r. sygn. akt III SA/Gl 47/24 - dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przyjąć zatem należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Zwraca się przy tym uwagę, że korzyści z upublicznienia określonej informacji muszą być większe niż konsekwencje zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu na jej przetworzenie. Nie chodzi tu jednak o udowodnienie przez wnioskodawcę takich możliwości, lecz co najmniej o ich przekonujące uprawdopodobnienie.
Z akt sprawy nie wynika, aby Fundacja wykazała przesłankę szczególnej istotności dla interesu publicznego w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej i argumentację z tego zakresu zawartą w zaskarżonej decyzji Sąd aprobuje. Nie można bowiem przyjąć, że z podanych przez Fundację powodów uzyskanie żądanej informacji może przyczynić się w sposób realny i konkretny do poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego, w szczególności do usprawnienia działania tychże organów. Subiektywne przekonanie Fundacji, że uzyskane dane pozwolą mu na zainteresowanie nimi bliżej nieokreślonej grupy osób nie świadczą o spełnieniu kwalifikowanej przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Spółka prawidłowo stwierdziła, że żądana informacja - ze względu na zakres przedmiotowy oraz zakreśloną perspektywę czasową - jest informacją publiczną przetworzoną, zaś w sprawie nie wystąpiła przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego w udostępnieniu tej informacji.
Sąd w związku z tym, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI