II SA/WA 1249/22

II SA/Wa 1249/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /sprawozdawca/
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Sygn. powiązane
III OSK 119/23 - Postanowienie NSA z 2023-12-19
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga P. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. (data wpływu do organu – [...] lutego 2017 r.) P. W. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że spełnia obie przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej tj. dotyczące krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Podał, że odbywał zasadniczą zastępczą służbę wojskową w [...] w [...], a następnie złożył raport do Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] o przyjęcie do pracy w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...]. Następnie bez jego pisemnej zgody, został z dniem [...] listopada 1986 r. przydzielony do dalszej służby w organach SB w Wydziale [...] w [...]. W dniu [...] września 1987 r. zdał egzamin eksternistyczny na [...] Milicji Obywatelskiej w Wyższej Szkole Oficerskiej w [...], co pozwoliło mu na uzyskanie [...] stopnia [...]. Wskazał, że kierownictwo Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] postanowiło skierować go na studia do WSO w [...]. W związku z planowanym zawarciem związku małżeńskiego sporządził raport o rezygnacji z dalszego kształcenia.
Wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] lipca 1990 r. złożył raport o przeniesienie do służby w Komendzie Rejonowej Policji w [...] w pionie [...]. Zaznaczył, że pracując w pionie [...] wykonywał swoje obowiązki w sposób prawidłowy. Jego zaangażowanie w służbę zostało zauważone przez przełożonych, czego wyrazem były przyznawane nagrody finansowe. Wskazał, że został przydzielony do służby w pionie do [...], gdzie został awansowany na [...] ww. pionu. W trakcie swojej służby w pionie [...] wykonywał swoje obowiązki w sposób prawidłowy, z zaangażowaniem, niejednokrotnie kosztem własnego czasu i kosztem rodziny. Podkreślił także, że w 2003 r. otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Minister, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, po rozpoznaniu złożonego przez wnioskodawcę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2105/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego na powołane wyżej rozstrzygnięcie, orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd stwierdził, że organ dokonał błędnej oceny przesłanki "krótkotrwałości służby". Okres służby przez 3 lata i 9 miesiące na rzecz państwa totalitarnego w zestawieniu z całością służby (ponad 25 lat, 3 miesiące i 3 dni ) należy potraktować jako "krótkotrwały" gdy weźmie się pod uwagę w jakim kontekście ustawodawca posłużył się tym pojęciem. Niewątpliwie użyte zostało ono w odniesieniu do okresu zatrudnienia (służby). Należało więc rozważyć, jakie okresy pracy określa się pojęciem "krótkotrwałe" przede wszystkim z perspektywy osoby, która nabyła już uprawnienia emerytalno-rentowe po przepracowaniu kilkunastu lub kilkudziesięciu lat. Te przypadki musiał mieć bowiem przede wszystkim na względzie prawodawca, przyjmując wskazaną regulację, dotyczącą także świadczeń emerytalnych i rentowych funkcjonariuszy. Pojęcie krótkotrwałej pracy odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Zatem z perspektywy służby (w stanie faktycznym niniejszej sprawy przeszło 25 lat) okres 3 lat, 9 miesięcy powinien być określony jako krótkotrwały.
Zdaniem Sądu zestawienie materiału dowodowego sprawy, odzwierciedlające przebieg i charakter służby wnioskodawcy powoduje, że organ winien końcowo ocenić, że w sprawie występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust.1), skoro przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 zostały spełnione. Przy czym szczególnie uzasadniony przypadek stanowi również rzetelna służba na rzecz wolnej Polski. Zauważył, że w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, zdaniem Sądu, wskazuje, iż służba skarżącego nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Przypomniał, że okres służby, obejmujący czas pomiędzy dniem [...] listopada 1986 r., a dniem [...] lipca 1990 r. obejmował pracę w Wydziale [...], który pozostawał w strukturach MSW. Służba w Wydziale [...], to okres od dnia [...] maja 1987 r. aż do końca 1990 r. Działalność wnioskodawcy ograniczała się w tym okresie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki".
W wytycznych dotyczących dalszego postępowania Sąd zalecił Ministrowi uwzględnienie dokonanej przez Sąd oceny prawnej, poddanie ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i przyjęcie, iż skarżący spełnił przesłanki zawarte w cytowanych przepisach (o ile nie będą zachodzić okoliczności powodujące wyłączenie związania oceną sądu).
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. Minister, działając na podstawie art. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu uprzednio poczynionych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podał, że ww. przepis nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki te są nieostre, co oznacza uznaniowy charakter postępowania.
Organ dokonał analizy przesłanek formalnych "krótkotrwałości" pełnienia służby, "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" i uznał, że skoro całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 25 lat, 3 miesiące i 3 dni, zaś służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa trwała 3 lata i 9 miesięcy, co stanowi ok. 15% ogółu jego służby, to nie sposób uznać, że prawie czteroletni okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym (długości tego okresu), jak i w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby), może być oceniony jako krótkotrwały. Wskazany wyżej okres realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością przez ten okres wnioskodawca dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Ponadto wnioskodawca kontynuował karierę zawodową w organach Służby Bezpieczeństwa w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu transformacji struktur, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce, czyli aż do dnia 31 lipca 1990 r. Wobec tego skarżący nie spełnia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
W odniesieniu do przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Minister wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z pisma Komendanta Głównego Policji wynika, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte m. in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Ponadto w trakcie służby pełnionej po 12 września 1989 r. wnioskodawca został odznaczony "Brązowym Krzyżem Zasługi". W analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych. Jednocześnie w ww. piśmie wskazano na brak dokumentacji potwierdzającej udział skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Biorąc pod uwagę przywołane wyżej okoliczności organ uznał, iż wnioskodawca spełnił przesłankę, stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Ocenił natomiast, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających
z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy jej art. 15c, art. 22a i art. 24a.
Minister wyjaśnił w tym zakresie, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, należy do standardowych powinności funkcjonariusza. Stąd też nie można uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym otrzymywał on w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Ponadto Komendant Główny Policji nie wskazał na istnienie dokumentów potwierdzających udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Organ podał dalej, że rozpoczęcie przez wnioskodawcę służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz było w pełni świadome i wynikało z jego inicjatywy oraz chęci jej podjęcia przez samego skarżącego. Na potwierdzenie tego przytoczył treść wniosku personalnego z dnia [...] listopada 1986 r., w którym ww.: "w rozmowie wyraził zgodę na zatrudnienie w Służbie Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]." Powyższa rozmowa była konsekwencją złożonego przez wnioskodawcę raportu z dnia [...] lipca 1986 r., w którym ww. zwrócił się z prośbą o przyjęcie do pracy w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...], z uwagi na zbliżający się termin zakończenia odbywania zastępczej służby wojskowej w dniu [...] października 1986 r. w Pododdziałach Centralnego Podporządkowania Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO) w [...] i pragnie kontynuować pracę w resorcie MSW. Powyższa okoliczność z pewnością działa na niekorzyść wnioskującego. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący przed dniem [...] listopada 1986 r. pełnił służbę w Zmotoryzowanych Odwodach MO (ZOMO), Jak wynika z opinii służbowej z dnia [...] lipca 1986 r., wydanej przez dowódcę kompanii PCP ZOMO, ww. "w okresie pełnienia zastępczej służby wojskowej w ZOMO [...] był wzorowym funkcjonariuszem. Za postawę (...) i wyniki został skierowany na kurs dowódców drużyn OSMO [...]". " (...) był jednym z lepszych dowódców drużyn (...). W służbie osiąga dobre wyniki, nie unika trudnych sytuacji, potrafi je rozładować i skutecznie przeprowadzić każdą interwencję". WSA w wyroku z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2304/20 stwierdził, że "O zindywidualizowanym zaangażowaniu skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu dobitnie świadczy fakt udziału skarżącego jako funkcjonariusza ZOMO w pacyfikacji strajku w [...] w [...] w grudniu 1981 r., za co został nagrodzony (...)". Zmotoryzowane Odwody MO(ZOMO) "służyły do likwidacji zbiorowych naruszeń porządku publicznego, jak również do udzielania pomocy ludności w czasie klęsk żywiołowych i ochrony imprez masowych. W latach 80-tych ubiegłego wieku formacje ZOMO były używane głownie do rozpraszania manifestacji opozycyjnych, podczas których zasłynęły z brutalności i bezwzględności.
Skarżący po odbyciu zasadniczej służby wojskowej w PCP ZOMO, w dniu [...] listopada 1986 r. podjął służbę na stanowisku [...] Grupy [...] SB RUSW. Z adnotacji z dnia [...] listopada 1986 r. zawartej w Arkuszu adaptacji społeczno-zawodowej wynika, że po przyjęciu do SB wnioskodawca "(...) został zapoznany z instrukcją dotyczącą tajemnicy państwowej oraz służbowej oraz Zarządzeniem nr [...] w sprawie pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa resortu spraw wewnętrznych". Ponadto ww. "został również zapoznany z zadaniami stojącymi przed resortem spraw wewnętrznych, zakresem pracy i zadań stojących przed poszczególnymi pionami SB (I, n, ni, IV, V, VI) oraz Wydziałem Zabezpieczenia Operacyjnego. [...]. P. W. szczegółowo został zapoznany z pracą pionu, występującymi zagrożeniami, itp. Do chwili obecnej wykonuje on proste czynności, tj. prowadzi ustalenia, sporządza notatki służbowe, wypełnia dokumenty (...), sporządza analizy akt paszportowych, pisze odpowiedzi do innych jednostek (...)". Jak zatem wynika z powyższego ww. szczegółowo poznał charakter i specyfikę realizowanych zadań tej formacji i godził się w niej pełnić służbę.
Od dnia [...] maja 1987 r. skarżący został oddelegowany do Referatu [...] RUSW w [...], a następnie z dniem [...] września1988 r. na własną prośbę przeniesiony z etatu Grupy [...] RUSW w [...] i mianowany na stanowisko [...] Referatu [...] SB RUSW w [...]. Z dniem [...] sierpnia 1989 r. ww. został mianowany na stanowisko referenta Grupy [...] SB RUSW w [...]. Minister zaznaczył, że wydział [...] przynależał do Biura [...] i [...] [...] MSW - od kwietnia 1964 r. w strukturach Służby Bezpieczeństwa. Z dniem [...] kwietnia 1967 r. Biuro [...] zostało przemianowane na Biuro [...] i [...], a od [...] stycznia 1975 r. ponownie przekształcone w Biuro [...]. Następnie organ szczegółowo opisał zadania tej jednostki.
Z analizy akt osobowych skarżącego wynika, że przełożeni uznawali go za przydatnego w służbie na rzecz totalitarnego państwa i wiązali z nim konkretne plany. W trakcie służby w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych wnioskujący odbył przeszkolenie na kursie specjalistycznym pionu [...] oraz złożył egzamin na [...] Milicji Obywatelskiej w Wyższej Szkole Oficerskiej im. [...] w [...]. Ponadto ówcześni przełożeni wystąpili z inicjatywą skierowania wnioskodawcy na studia stacjonarne w Wyższej Szkole Oficerskiej [...] w [...]. Świadczy to również o tym, że ww. nie był szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nim konkretne plany i inwestowano w niego środki finansowe. Z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości skarżącego co do charakteru struktur, do których przynależał i czerpania wymiernych korzyści z tego tytułu, co przejawiało się m. in. w podwyższaniu kwalifikacji zawodowych, jak i gratyfikacji finansowych w postaci podwyższania uposażenia bądź poszczególnych jego składników.
Uwzględniając prawie czteroletni okres pełnienia przez wnioskodawcę służby w ww. jednostce organizacyjnej organ stwierdził, że był to czas wystarczający do tego, by kompletnie zapoznać się z charakterem wykonywanych przez tę jednostkę czynności, a pomimo tego ww. kontynuował służbę w charakterze funkcjonariusza i rozwijał swoją karierę zawodową w przedmiotowych strukturach, aż do czasu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Przedmiotowa postaw związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.
Biorąc pod uwagę fakt, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak również uwzględniając zaangażowanie i charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, oraz w pełni świadomy wybór i deklarację wstąpienia do służby w strukturach działających na rzecz totalitarnego państwa w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W skardze do sądu skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zobowiązanie Ministra do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art. 15c ww. ustawy. Zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, tj.:
1. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię, że skarżący nie spełnia przesłanki do wyłączenia go po myśli art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i błędne uznanie, że nie została spełniona przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia na jakiej podstawie organ uznał, że wobec wnioskodawcy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i brak wskazań, jakie wybitne osiągnięcia zdaniem organu musiałby spełnić wnioskodawca aby zostały one uznane przez organ;
3. błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, że wnioskodawca jest objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz państwa totalitarnego i osobą, która zasłużyła na drastyczne obniżenie świadczenia emerytalno-rentowego z powodu ujemnej oceny jego działań uważanych powszechnie za godne potępienia, podczas gdy wnioskodawcy nie można przypisać żadnych czynów i działań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego;
4. błędną ocenę, że 3 lata i 9 miesięcy służby, w większości w biurze paszportowym, było służbą związaną z wykonywaniem czynności operacyjnych charakterystycznych dla SB, a nie jedynie zwykłym standardowym działaniem podejmowanym w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa w ramach służby publicznej;
5. niedokonanie w sposób obiektywny i w oparciu o rzeczywiste dowody oceny, że skarżący nie wykonywał żadnych zadań zwalczających opozycję;
6. przekroczenie przez organ rozważań w postępowaniu administracyjnym, czy wnioskodawca w ogóle pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, jak też i faktycznego okresu jej trwania na podstawie informacji IPN, podczas gdy takie rozważania mają wpływ na wysokość uposażenia funkcjonariusza w myśl art. 15c ustawy zaopatrzeniowej i należą do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego, czym naruszył organ art. 15c, art. 22a, art. 24c, podstawę decyzji uznaniowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo omówił ww. zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2105/21, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Ministra (odpowiednio z [...] kwietnia 2021 i z [...] lipca 2020 r.). W przywołanym orzeczeniu, co przedstawiono wyżej, Sąd przesądził, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, trwająca 3 lata i 9 miesięcy, przy pełnieniu obowiązków przez okres 25 lat, 3 miesięcy i 3 dni, miała charakter krótkotrwałej. Sąd ocenił ponadto, że zestawienie materiału dowodowego sprawy, odzwierciedlające przebieg i charakter służby wnioskodawcy powoduje, że organ winien końcowo ocenić, że w sprawie występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust.1), skoro przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 zostały spełnione. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, iż służba skarżącego nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie (tu: decyzja) były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ.: orzeczenia. nsa.gov.pl).
Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/19.
W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 170 w związku z art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnił bowiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku.
Organ nie rozważył, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", że skarżący otrzymał od Prezydenta RP Brązowy Krzyż Zasługi w roku 2003, a więc już po przemianach ustrojowych. Przepis art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. z 2020 r., poz. 138) stanowi, że Krzyż Zasługi jest nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli, spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom.
Mimo wskazówek Sądu poprzednio orzekającego w sprawie, organ nie wykazał bezpośredniego zaangażowania skarżącego w realizację zadań "państwa totalitarnego". Organ nie wykazał, aby w ramach wykonywanych obowiązków skarżący dopuszczał się czynów niedozwolonych względem innych obywateli, popełniał przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zupełnie nieuprawnione było powołanie się przez organ na wyrok w sprawie II SA/Wa 2304/20 i pacyfikację kopalni [...] przez oddziały ZOMO, bo wskazany wyrok został wydany w odniesieniu do innej osoby, a w dodatku skarżący P. W. w tym czasie miał zaledwie 16 lat i (według dostępnych dokumentów) nie uczestniczył w tej akcji.
Minister, rozpatrując ponownie sprawę, uwzględni wskazania także Sądu poprzednio orzekającego w sprawie. Jeżeli analiza materiału aktowego, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże, że Skarżący (indywidualnie i osobiście) był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, sprawa powinna zostać załatwiona zgodnie z jego wnioskiem.
Z zaprezentowanych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.