II SA/Wa 2235/20

II SA/Wa 2235/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 7040/21 - Wyrok NSA z 2025-03-06
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 108 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia Uniwersytetu W., działając z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W. (dalej jako: "Rektor UW", "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 108 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.; dalej jako: "p.s.w.n.") w związku z § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 załącznika do uchwały nr 441 Senatu Uniwersytetu W.o z [...] czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na U. W. (Monitor UW z 2019 r., poz. 186; dalej jako: "Regulamin Studiów"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Jednostki Dydaktycznej - Prodziekana ds. Studenckich Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. (dalej jako: "Prodziekan [...]", "organ I instancji") z [...] maja 2020 r. o skreśleniu P. M. W. (dalej jako: "skarżący") z listy studentów drugiego roku studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku prawo z powodu stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] maja 2020 r. Prodziekan [...] skreślił skarżącego z listy studentów drugiego roku, prawo, jednolite magisterskie, niestacjonarne (wieczorowe) WPiA z powodu stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., zgodnie z którym student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach. W myśl § 41 ust. 3 Regulaminu Studiów brak udziału w zajęciach obowiązkowych kierownik jednostki dydaktycznej stwierdza, jeżeli liczba nieobecności studenta uniemożliwia realizację obowiązków przewidzianych dla danego cyklu dydaktycznego. Prodziekan [...] wskazał, że okoliczność tę ustala się, uwzględniając sylabusy przedmiotów, na podstawie oświadczeń co najmniej trzech nauczycieli akademickich, z których każdy prowadzi inny przedmiot objęty planem danego etapu. Decyzję o skreśleniu z listy studentów kierownik jednostki dydaktycznej podejmuje po upływie co najmniej sześciu tygodni od rozpoczęcia danego cyklu dydaktycznego, jednak nie wcześniej niż po 14 dniach od skierowania do studenta informacji o zamiarze skreślenia go z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych. Z informacji przekazanych przez prowadzących przedmioty: "Prawo karne – ćwiczenia" oraz "Prawo administracyjne – ćwiczenia", liczba nieobecności skarżącego na ww. zajęciach objętych planem studiów uniemożliwiła – w świetle sylabusów tych przedmiotów – realizację obowiązków przewidzianych dla danego cyklu dydaktycznego. Przedmiotowe zajęcia były jedynymi obowiązkowymi zajęciami, na które skarżący zarejestrował się, przy czym uchybił on obowiązkowi uczestnictwa w nich. Prodziekan [...] podniósł także, że nieobecności nie zostały przez skarżącego usprawiedliwione w trybie określonym w § 33 Regulaminu Studiów. W konsekwencji skarżący nie uczynił zadość wyrażonemu w art. 107 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach, sprecyzowanemu w § 19 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów.
Stosownie do treści z § 41 ust. 3 Regulaminu Studiów, skarżącego poinformowano (w dniu [...] kwietnia 2020 r.) o zamiarze skreślenia go z listy studentów z powodu braku udziału w obowiązkowych zajęciach oraz o możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii, z którego to uprawnienia skarżący nie skorzystał. Zdaniem Prodziekana [...], wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., zaistniała podstawa prawna i faktyczna do skreślenia skarżącego z listy studentów. Jednocześnie organ I instancji nie znalazł podstaw do odstąpienia od wydania przedmiotowej decyzji, ponieważ w interesie społecznym, w tym - w warunkach szkoły wyższej - w interesie społeczności akademickiej leży to, aby status studenta zachowywały wyłącznie osoby wypełniające zobowiązania ciążące na nich w związku z podejmowaniem kształcenia na uniwersytecie. Odstąpienie od wydania niniejszej decyzji oznaczałoby akceptację pobłażania naruszeniom obowiązków studenckich, dając negatywny przykład dla pozostałych członków społeczności akademickiej.
W odwołaniu z [...] czerwca 2020 r. skarżący zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie:
1. art. 108 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 p.s.w.n. w związku z § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów poprzez ich błędne zastosowanie i skreślenie go z listy studentów drugiego roku studiów jednolitych, magisterskich, niestacjonarnych (wieczorowych), na kierunku prawo [...] z powodu stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach, w sytuacji złożenia przez skarżącego wniosku o umożliwienie kontynuowania studiów w systemie indywidualnym, a co za tym idzie braku podstaw do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów;
2. art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie w decyzji wszystkich przesłanek uzasadniających jej wydanie oraz brak szczegółowego określenia przyczyn uzasadniających podjęcie tej decyzji;
3. art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w niniejszej sprawie, w szczególności zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności dotyczących złożonego przez skarżącego wniosku o umożliwienie kontynuowania studiów w systemie indywidualnym;
4. art. 10 § 1 k.p.a. w związku z § 41 ust. 3 Regulaminu Studiów, mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie i niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania, uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji, w sytuacji, gdy skarżący winien mieć zapewniony czynny udział na każdym etapie postępowania oraz posiadać możliwość zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji, celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy;
5. art. 64 § 2 k.p.a., który miał wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie i niewezwanie skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o wyrażenie zgody na indywidualny tok studiów, w szczególności poprzez przedłożenie projektu programu kształcenia oraz proponowanego planu studiów, co w konsekwencji spowodowało brak wydania zgody na indywidualny tok studiów;
6. § 8 ust. 1 Regulaminu Studiów w związku z art. 12 § 1 k.p.a., które miały wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie i niewydanie decyzji wraz z uzasadnieniem oraz niepoinformowanie w stosownym terminie o rozstrzygnięciu wniosku dotyczącego indywidualnego toku studiów, co w konsekwencji spowodowało wydanie decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów.
W oparciu o ww. zarzuty odwołania, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy studentów.
W uzasadnieniu odwołania skarżący podał, że wnioskiem z [...] września 2019 r. zwrócił się do Dziekana [...] o umożliwienie kontynuowania studiów w systemie indywidualnym, argumentując, iż zajmuje się tłumaczeniem japońskiego kodeksu karnego na język polski, zaś indywidualny tok studiów pozwoliłby mu na kontynuowanie studiów, dokonanie tłumaczenia części II ww. kodeksu (dotyczącej typizacji poszczególnych przestępstw), a także ułatwi rozpoczęcie przygotowań do napisania pracy dyplomowej. Skarżący podkreślił, że od października 2019 r. podejmował na UW liczne próby celem wydania decyzji w tym zakresie.
Wnioskiem z [...] października 2019 r. skarżący wystąpił o przypisanie do grup ćwiczeniowych, podtrzymując jednocześnie wniosek o umożliwienie kontynuowania studiów w trybie indywidualnym. Po nawiązaniu kontaktu z dziekanatem, uzyskał on informację, że skoro wniosek został złożony, to zapewne taka też będzie decyzja. Dlatego skarżący niezwłocznie skontaktował się z dr hab. P. K., który był pierwszym recenzentem jego pracy, jak również pozostałymi prowadzącymi obowiązkowe zajęcia w celu wyznaczenia zakresu materiału oraz terminów zaliczeń. Plan studiów był zwyczajowo układany przez prowadzących zajęcia. Jednakże do grudnia 2019 r. skarżący nie otrzymał żadnej decyzji ani informacji odnośnie wniosku o wyznaczenie indywidualnego toku studiów, kiedy to po wizycie na UW udało mu się ustalić, że w aktach znajduje się zapis "brak zgody" bez żadnego uzasadnienia bądź informacji o przyczynach takiego rozstrzygnięcia.
Według skarżącego, nie można uznać, iż jego wniosek o indywidualny tok studiów został formalnie i merytorycznie rozpatrzony. W sytuacji stwierdzenia braków formalnych tego wniosku, skarżący powinien zostać wezwany do ich uzupełnienia w stosownym terminie. Ponadto z powodu problemów z funkcjonowaniem Uczelnianego Systemu Obsługi Studiów (dalej: "USOS") oraz niefunkcjonującej studenckiej skrzynki pocztowej, skarżący podał swoją prywatną skrzynkę mailową do kontaktu. Zupełnie przypadkiem pełnomocnik skarżącego ustalił, że przy wpisywaniu adresu skrzynki poczty elektronicznej skarżącego, pracownik dziekanatu popełnił błąd, tzw. literówka, dlatego do skarżącego nie dochodziły wiadomości.
Brak jakiejkolwiek informacji o rozstrzygnięciu wniosku o indywidualny tok studiów skutkował błędnym zastosowaniem normy wynikającej z art. 108 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 p.s.w.n. Skarżący bowiem nie uchybił obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach ze swojej winy, lecz będąc przekonanym o wydanej zgodzie na indywidualny tok studiów, podjął działania mające na celu uzgodnienie z prowadzącymi zajęcia zakresu oraz terminów zaliczeń. To w następstwie błędów pracowników dziekanatu skarżący nie otrzymywał żadnej korespondencji związanej z prowadzonym postępowaniem, a zatem nie miał faktycznej możliwości wypowiedzenia się co zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zajęcia stanowiska. Umożliwienie skarżącemu czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu dotyczącym skreślenia go z listy studentów doprowadziłoby do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, w tym w szczególności kwestii wniosku o indywidualny tok studiów. Informacja o negatywnym rozstrzygnięciu tego spowodowałaby podjęcie przez niego stosownych działań, w szczególności udział w obowiązkowych zajęciach. Przez kilka miesięcy skarżący pozostawał w uzasadnionym okolicznościami przekonaniu, iż jego wniosek o indywidualny tok studiów został uwzględniony i może dalej pracować nad tłumaczeniem japońskiego kodeksu karnego.
Skarżący zwrócił uwagę na fakultatywny charakter skreślenia z listy studentów w oparciu o art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Powołanie się na interes społeczności akademickiej (aby status studenta zachowywały jedynie osoby wypełniające ciążące na nich zobowiązania) i brak przyzwolenia na pobłażanie naruszeniom obowiązków studenckich, nie jest wystarczająca przesłanką uzasadniającą zastosowanie art. 108 ust. 2 p.s.w.n.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2020 r. organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prodziekana [...].
W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej Rektor UW wskazał na obowiązki studenta ujęte w art. 107 ust. 1 i ust. 2 p.s.w.n. (postępowanie zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni; uczestniczenie w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów) oraz § 19 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów, (uczestniczenie w zajęciach i zaliczeniach oraz przystępowanie do egzaminów zgodnie z programem i planem studiów).
Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów odwołania, organ II instancji wyjaśnił, że wniosek skarżącego o kontynuowanie studiów w ramach indywidualnego toku został negatywnie rozpatrzony przez organ pierwszej instancji, o czym pracownik [...] poinformował skarżącego w dniu [...] października 2019 r. drogą elektroniczną na adres o domenie identyfikowanej z UW (....). Kierownik jednostki dydaktycznej przedłożył dowód w postaci wydruku tej wiadomości elektronicznej skierowanej do skarżącego przez pracownika [...] B. B.. Uzyskano również potwierdzenie, iż widniejący w USOS adres mailowy "...." jest – wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego – pozbawiony tzw. literówek.
Rektor UW zaakcentował, że organy szkoły wyższej, poza aktami zakładowymi zewnętrznymi, przesądzającymi o nawiązaniu, przekształceniu lub rozwiązaniu stosunku zakładowego, podejmują również rozstrzygnięcia o charakterze wewnętrznym, niemające cech decyzji administracyjnej. Podstawę do wydawania decyzji administracyjnych stanowią przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowe zapadają w oparciu o wewnętrzne przepisy uczelni. Akty zakładowe wewnętrzne skierowane są na wywołanie konkretnych indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach istniejącego już stosunku zakładowego, nie wpływając jednocześnie na jego istnienie, a ponadto nie podlegają one kontroli sądów administracyjnych, gdyż są wyrazem podległości wewnątrzzakładowej i nie wywołują skutków prawnych na zewnątrz. Zdaniem organu II instancji, sprawy dotyczące indywidualnej organizacji studiów nie mają charakteru spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnych – są to bowiem rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowe, niedotyczące powstania, przekształcenia lub rozwiązania stosunku zakładowego, lecz ukierunkowane na wywołanie skutku w ramach stosunku już istniejącego. Tak więc poinformowanie skarżącego w dniu [...] października 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej o domenie identyfikowanej z UW o odmownym rozstrzygnięciu w sprawie kontynuowania przez niego studiów w systemie indywidualnym, należy uznać za skuteczne i zgodne z dyspozycją § 8 ust. 11 Regulaminu Studiów. Skarżący nie wniósł odwołania od ww. rozstrzygnięcia, a zatem jest ono ostateczne i wiąże organ II instancji. Zarówno obowiązujący w dacie wydania decyzji drugoinstancyjnej Regulamin Studiów, jak i poprzednio obowiązujący regulamin, nakładały na studentów obowiązek korzystania z poczty elektronicznej o domenie identyfikowanej z UW. Jeżeli skarżący rzeczywiście miał jakiekolwiek problemy z przyznanym mu uczelnianym kontem pocztowym, to powinien je zgłosić niezwłocznie, zwłaszcza że poinformowanie studenta o treści rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowego za pośrednictwem poczty elektronicznej o domenie identyfikowanej z UW jest jednym z przewidzianych w § 8 ust. 11 Regulaminu Studiów sposobów jego skutecznego doręczenia. Nawet jeśli skarżącemu nie zostało doręczone rozstrzygnięcie o indywidualnym toku studiów w dniu [...] października 2019 r. ze względu na problemy z funkcjonowaniem poczty studenckiej, to na jego prośbę przedmiotowa informacja została ponownie przesłana [...] grudnia 2019 r. na wskazany przez skarżącego adres mailowy. Pomimo wiedzy o odmownym rozpatrzeniu wniosku o indywidualny tok studiów, skarżący nie uczestniczył w obowiązkowych ćwiczeniach z przedmiotu "Prawo administracyjne", na które został zarejestrowany, co potwierdza wiadomość elektroniczna dr A. J. z [...] kwietnia 2020 r. Organ II instancji uwzględnił także okoliczność, iż w dniu [...] marca 2020 r. do [...] wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o wyrażenie zgody na studiowanie w ramach indywidualnego planu studiów i programu kształcenia od semestru letniego roku akademickiego 2019/2020. Wbrew twierdzeniu zawartemu w ww. wniosku, sprawy z zakresu przyznania studentowi indywidualnej organizacji studiów nie podlegają załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, lecz rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowego. Takie rozstrzygnięcie wewnątrzzakładowe – stanowiące odpowiedź na ww. wniosek zostało wydane przez Prodziekana ds. studenckich w dniu [...] kwietnia 2020 r. Na podaniu widnieje bowiem odręczna adnotacja Kierownika jednostki dydaktycznej o treści: "Brak zgody, brak realizacji przesłanek z § 26 ust. 4 Regulaminu Studiów na UW". O treści ww. rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego został poinformowany przez Kierownika jednostki dydaktycznej telefonicznie [...] kwietnia 2020 r. Również to rozstrzygnięcie nie zostało zaskarżone odwołaniem.
Pismem z [...] kwietnia 2020 r. skarżący został poinformowany o zamiarze skreślenia go z listy studentów z powodu braku udziału w obowiązkowych zajęciach. Przedmiotowe pismo zostało wysłane na adres korespondencyjny skarżącego i doręczone [...] kwietnia 2020 r. (odebrała je M. Z.). Pismo to doręczono również (do wiadomości) pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi R. G., któremu w dniu [...] grudnia 2019 r. matka skarżącego – I. Z. udzieliła dalszego pełnomocnictwa do reprezentowania jej syna w postępowaniu w przedmiocie jego wniosku o indywidualny tok studiów na [...] i składania w jego imieniu wszelkich oświadczeń. Wprawdzie po ostatecznym skompletowaniu materiału dowodowego, nie skierowano do skarżącego zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jednakże – zdaniem organu II instancji – naruszenie to nie miało istotnego wpływu na kierunek rozstrzygnięcia podjętego w przedmiotowej sprawie i tym samym nie stanowiło podstawy do wydania przez Rektora UW decyzji kasatoryjnej. Uzasadniając swoje stanowisko, organ II instancji wskazał, że skarżący mógł złożyć wyjaśnienia nie tylko przed wydaniem zaskarżonej decyzji, ale również po powzięciu informacji o jej wydaniu, na etapie postępowania odwoławczego, co zresztą uczynił w ramach odwołania. Dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu niezbędne jest wykazanie, iż uchybienie to uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na skarżącym. W ocenie Rektora UW, zarzut uniemożliwienia skarżącemu działania w postępowaniu administracyjnym nie jest skuteczny.
Podaniem z [...] października 2019 r. skarżący wystąpił o przypisanie do grup ćwiczeniowych z przedmiotów na drugim roku, prowadzonych przez niżej wskazane osoby: "Podstawy prawa Unii Europejskiej" – M. K., "Prawo administracyjne" – dr A. J., "Prawo cywilne: część ogólna i rzeczowa, dobra niematerialne" – K. R., "Prawo karne" – dr hab. P. K. oraz "Prawo konstytucyjne" – dr M. S.. Na ww. podaniu znajduje się odręczna adnotacja Prodziekana ds. studenckich z [...] października 2019 r. o następującej treści: "Dopisanie do ćwiczeń z pr. admin. + pr. karnego. W pozostałym zakresie proszę o przedłożenie pisemnych zgód Prowadzących ćwiczenia na dopisanie Pana do zajęć". Następnie w dniu [...] października 2019 r. pracownik dziekanatu skierował do skarżącego (na adres o domenie identyfikowanej z UW - ..., z którego każdy student ma zgodnie z Regulaminem Studiów obowiązek korzystać) wiadomość o następującej treści: "Szanowny Panie, informuję, że został Pan dopisany do obowiązkowych wykładów. Proszę o złożenie stosownych podań w celu dopisania do grup ćwiczeniowych. Proszę pamiętać, że Dziekanat dopisuje w ramach wolnych miejsc lub za zgodą prowadzącego ćwiczenia". Z akt studenckich nie wynika, aby skarżący zareagował na ww. wiadomość z [...] października 2019 r. Treść wiadomości elektronicznej dr A. J. z [...] kwietnia 2020 r. nie potwierdza zawartego w treści odwołania stwierdzenia, jakoby niezwłocznie po złożeniu wniosku z [...] października 2019 r. skarżący skontaktował się z ww. prowadzącym celem wyznaczenia zakresu materiału oraz terminów zaliczeń. Treść omawianej wiadomości elektronicznej wskazuje, iż skarżący skontaktował się z dr A. J. dopiero [...] listopada 2019 r. i nie odpowiedział na maila, w którym prowadzący poprosił go o przedstawienie dwóch pism, na które to skarżący powoływał się w swojej wiadomości. W świetle powyższego, nie można zgodzić się ze skarżącym, iż nie uchybił obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach (ćwiczeniach z zakresu prawa karnego i administracyjnego) ze swojej winy, lecz będąc przekonany o wydanej zgodzie na indywidualny tok studiów, podjął działania mające na celu uzgodnienie z prowadzącymi zajęcia zakresu oraz terminów zaliczeń. Organ II instancji zauważył, że do [...] kwietnia 2020 r. skarżący skontaktował się z dr A. J. wyłącznie raz, ostatecznie nie odpowiadając na wspomnianego wyżej maila prowadzącego. W tych okolicznościach trudno uznać, iż niezawiadomienie skarżącego (po ostatecznym skompletowaniu materiału dowodowego) o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie skreślenia go z listy studentów, mogło mieć istotny wpływ na kierunek podjętego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Rektora UW, organ I instancji w swojej decyzji wyjaśnił należycie, jakie powody były podstawą wydania rozstrzygnięcia o skreśleniu skarżącego z listy studentów. W trybie art. 108 ust. 2 p.s.w.n. organ działa w warunkach możliwości, a nie obowiązku. W sytuacji, gdy decyzja podejmowana jest w ramach władzy dyskrecjonalnej przysługującej organowi, zastosowanie znajduje obowiązek wynikający z art. 7 in fine k.p.a. Z przepisu tego nie można jednak wywieść domniemania załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony. Organ II instancji zaznaczył, że przed wydaniem decyzji podejmowanej w warunkach uznania administracyjnego organ winien przeprowadzić proces ważenia występujących w sprawie interesów: słusznego interesu strony oraz interesu społecznego. Pojęcia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie zostały ustawowo zdefiniowane - są to klauzule generalne, których treść organ administracji publicznej musi każdorazowo ustalać w toku stosowania prawa administracyjnego. Analiza decyzji oraz akt sprawy pozwala Rektorowi UW instancji stwierdzić, że proces ważenia wskazanych interesów został przez organ I instancji dokonany. Prodziekan [...] wyraźnie bowiem wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż nie znalazł podstaw do odstąpienia od jej wydania, gdyż – jak wyjaśnił – w interesie społecznym, w tym w warunkach szkoły wyższej w interesie społeczności akademickiej jest to, aby status studenta zachowywały wyłącznie osoby wypełniające zobowiązania ciążące na nich w związku z podejmowaniem kształcenia na UW. Organ I instancji dodał również, że odstąpienie od wydania przedmiotowej decyzji oznaczałoby akceptację pobłażania naruszeniom obowiązków studenckich, dając negatywny przykład dla pozostałych członków społeczności akademickiej. Powyższe zapatrywania Prodziekana [...] zostały w pełni podzielone przez organ II instancji. Rektor UW podniósł również, że interes społeczny wymaga, aby osoby nierealizujące obowiązków studenckich nie absorbowały ograniczonych środków uczelni, możliwych do spożytkowania wobec studentów, którzy w sposób właściwy realizują obowiązki wynikające z toku studiów. Szkoła wyższa jest zakładem administracyjnym – jednostką organizacyjną niebędącą organem państwowym ani organem samorządu, powołaną do wykonywania zadań publicznych i uprawnioną do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, przysługujących bądź obciążających użytkowników danego zakładu.
Decyzja o skreśleniu studenta z listy, podejmowana w ramach władzy dyskrecjonalnej przysługującej organowi uczelni, wynika z poszanowania przez ustawodawcę zasady autonomii szkoły wyższej. Pozostawienie tej kwestii do uznania organom uczelni ma jednocześnie zapewnić możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych okoliczności, uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z obowiązków studenckich z przyczyn od niego niezależnych. Rektor UW skonstatował, że w przypadku skarżącego okoliczności takich jednak nie stwierdzono.
Odnosząc się do argumentu odwołania, w myśl którego skreślenie z listy studentów całkowicie zamknęło skarżącemu drogę do realizacji planów, w tym zgłębiania tematyki z zakresu prawa karnego oraz dalszych prac nad tłumaczeniem japońskiego kodeksu karnego, organ II instancji nie zgodził się z takim stanowiskiem. Po ostatecznym skreśleniu z listy studentów skarżący może bowiem złożyć wniosek o wznowienie studiów – rozstrzygnięcie w tym zakresie pozostawać będzie jednak w gestii i merytorycznej ocenie Prodziekana ds. studenckich. W przypadku zaś nieuwzględnienia przez organ ewentualnego wniosku skarżącego o wznowienie studiów, skarżący będzie mógł skorzystać z możliwości przystąpienia do rekrutacji na pierwszy rok studiów na kierunku prawo. Po pomyślnym przejściu procesu rekrutacji na studia, skarżący mógłby złożyć wniosek o uznanie wybranych - dotychczas zaliczonych - przedmiotów za równoważne z przedmiotami, do których realizacji zobowiązani są studenci podejmujący w danym momencie kształcenie na wskazanym kierunku studiów. Rozstrzygnięcie w sprawie uznania wybranych przedmiotów za równoważne będzie pozostawało w gestii i merytorycznej ocenie Kierownika jednostki dydaktycznej.
Na powyższą decyzję Rektora UW z [...] sierpnia 2020 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w związku z § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów poprzez ich błędne zastosowanie i skreślenie skarżącego z listy studentów z powodu stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach, w oparciu o wyłącznie dwa oświadczenia nauczycieli akademickich, z których każdy prowadzi inny przedmiot objęty planem studiów danego etapu, podczas gdy wskazane powyżej przepisy prawa wymagają uzyskania trzech opinii nauczycieli akademickich,
2) art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w związku z § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów poprzez ich błędne zastosowanie i skreślenie skarżącego z listy studentów z powodu stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach, pomimo nieskierowania do studenta w sposób prawidłowy informacji o zamiarze skreślenia go z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych,
3) art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w związku z § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów poprzez ich błędne zastosowanie i skreślenie skarżącego z listy studentów z powodu stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach, pomimo nierozpatrzenia w sposób wiążący wniosku skarżącego o umożliwienie kontynuowania studiów w systemie indywidualnym, a co za tym idzie braku podstaw do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1) art. 39 w związku z art. 391 k.p.a. a contrario poprzez doręczanie pism w postępowaniu (dotyczącym wniosku skarżącego o umożliwienie kontynuowania studiów w systemie indywidualnym) w trybie elektronicznym, pomimo niewypełnienia przesłanek określonych art. 391 k.p.a. do stosowania takiego trybu doręczeń, a w konsekwencji niepoinformowania w sposób prawidłowy skarżącego o rozstrzygnięciu jego wniosku i pozostawania skarżącego w uzasadnionym przekonaniu, że jego wniosek został rozpatrzony pozytywnie,
2) art. 39 k.p.a. poprzez doręczanie pism w postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi R. G., który nie był i nie jest pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu dotyczącym skreślenia go z listy studentów, a w konsekwencji niepoinformowanie w sposób prawidłowy skarżącego o zamiarze skreślenia z listy studentów z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych,
3) art. 43 k.p.a. poprzez doręczanie pism w postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów M. Z. niebędącej pełnomocnikiem skarżącego ani dorosłym domownikiem, który podjąłby się doręczenia pisma adresatowi, a w konsekwencji niepoinformowanie w sposób prawidłowy skarżącego o zamiarze skreślenia go z listy
studentów z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych,
4) § 8 ust. 1 w związku z § 8 ust. 3 i 5 Regulaminu Studiów poprzez ich niezastosowanie i niewydanie decyzji bądź rozstrzygnięcia w rozumieniu § 8 ust. 3 i 5 Regulaminu Studiów w przedmiocie wniosku skarżącego w sprawie indywidualnego toku studiów poprzez wadliwe wydanie rozstrzygnięcia niezawierającego co najmniej daty wydania rozstrzygnięcia oraz motywów faktycznych rozstrzygnięcia,
5) art. 122a § 1 i 2 k.p.a. w związku z § 8 ust. 1 oraz
z § 8 ust. 3 i 5 Regulaminu Studiów, a także art. 39 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niezałatwienie sprawy milcząco, pomimo braku wydania decyzji bądź rozstrzygnięcia w terminie, a także decyzji bądź rozstrzygnięcia zawierającego wszystkie wymagane przepisami prawa elementy tego aktu, a także z uwagi na niedoręczenie stosownej decyzji bądź rozstrzygnięcia skarżącemu w trybie art. 39 k.p.a.,
6) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności nieprzeanalizowanie przedstawionej przez skarżącego organom administracji dokumentacji potwierdzającej zaistnienie przesłanek wyłączających możliwość skreślenia studenta z listy studentów, podczas gdy organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego zbadania stanu faktycznego,
7) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na analizie dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób umożliwiający wydanie niekorzystnej dla studenta decyzji, pomimo braków formalnych uprzedniej decyzji bądź rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku studenta dotyczącego indywidualnego toku studiów, a także procedury związanej ze skreśleniem studenta z listy studentów, podczas gdy organ administracji zobowiązany jest do badania zgromadzonego materiału dowodowego w sposób rzetelny i obiektywny,
8) art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej poprzez całkowite zignorowanie przepisów postępowania oraz Regulaminu Studiów i wydanie decyzji bądź rozstrzygnięcia w przedmiocie braku zgody na indywidualny tok studiów studenta, a także wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów bez uzyskania trzech oświadczeń nauczycieli akademickich, z których każdy prowadzi inny przedmiot objęty planem studiów danego etapu studenta i niepoinformowanie w sposób skuteczny skarżącego o zamiarze skreślenia go z listy studentów z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych,
9) art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji spełnienia wszystkich przesłanek uzasadniających skreślenie skarżącego z listy studentów,
10) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z § 41 ust. 3 Regulaminu Studiów mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ich niezastosowanie i niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania, w tym w szczególności niepoinformowanie skutecznie studenta o zamiarze skreślenia go z listy studentów z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącemu co do zebranych materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy skarżący winien mieć zapewniony czynny udział na każdym etapie postępowania oraz posiadać możliwość zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o rozpatrzenie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym ze względu na to, że zaskarżona decyzja Rektora UW oraz poprzedzająca ją decyzja Prodziekana [...]z [...] maja 2020 r. dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżący wniósł jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora UW oraz poprzedzającej ją decyzji Prodziekana [...] z [...] maja 2020 r., umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy studentów, a także zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę przede wszystkim na brak formalny decyzji o skreśleniu go z listy studentów, który powinien skutkować nieważnością decyzji. Organ nie zastosował się do własnych przepisów, a mianowicie § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów, ponieważ posiadając wyłącznie dwa oświadczenia nauczycieli akademickich, z których każdy prowadzi inny przedmiot objęty planem studiów danego etapu ("Prawo karne - ćwiczenia" oraz "Prawo administracyjne - ćwiczenia"), wydał decyzję o skreśleniu go z listy studentów, podczas gdy ww. przepisy wymagają uzyskania trzech opinii nauczycieli akademickich. Zatem decyzja o skreśleniu go z listy studentów została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaś naruszenie to było oczywiste.
W dalszej kolejności skarżący nie zgodził się z organem II instancji, że rozstrzygnięcie o braku zgody na kontynuowanie nauki w ramach indywidualnego toku studiów zostało mu skutecznie doręczone [...] października 2019 r. za pośrednictwem mailowej poczty studenckiej. W tym kontekście skarżący stwierdził, że § 8 ust. 11 Regulaminu Studiów jest sprzeczny z przepisem wyższego rzędu, a mianowicie art. 39 oraz art. 391 k.p.a. a contrario. Zgodnie z treścią ww. przepisów zasadą doręczania rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym jest tryb pisemny. Od powyższej zasady istnieje wyjątek stypizowany w przepisie art. 391 k.p.a., jednak wymaga on zgody wyrażonej w sposób wyraźny lub dorozumiany, określony w przedmiotowych przepisach. Tymczasem skarżący w żaden sposób nie wyraził zgody na tryb elektroniczny– z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika wręcz, iż nie był on w stanie stosownego pisma otworzyć. Dlatego nie zostały spełnione przesłanki do uznania, że przedmiotowa decyzja bądź rozstrzygnięcie (z uwagi na brak nazwy przedmiotowego dokumentu skarżący nie jest w stanie ostatecznie określić charakteru wydanego orzeczenia administracyjnego) została doręczona skarżącemu, a więc pozostawał w uzasadnionym błędnym przekonaniu, iż wyrażono zgodę na indywidualny tok studiów.
Skarżący dostrzegł też, że orzeczenie organu w przedmiocie indywidualnego toku studiów nie spełnia wymogów do uznania go nawet za rozstrzygnięcie w rozumieniu § 8 ust. 1 i ust. 5 Regulaminu Studiów. Wedle tych unormowań, treść rozstrzygnięcia powinna pozwalać na ustalenie: podmiotu wydającego rozstrzygnięcie, daty wydania rozstrzygnięcia, adresata rozstrzygnięcia, dokonanego rozstrzygnięcia sprawy oraz motywów prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, rozstrzygnięcie o treści "Brak zgody, brak realizacji przesłanek z § 26 ust. 4 Regulaminu Studiów na UW" nie pozwala na ustalenie motywów prawnych i faktycznych przedmiotowej decyzji. Wobec tego, że orzeczenie administracyjne w przedmiocie indywidualnego toku studiów nie posiada wymaganych cech decyzji administracyjnej ani rozstrzygnięcia, to przedmiotowy wniosek skarżącego nie został rozpatrzony w terminie, co uzasadnia zastosowanie art. 122a § 1 i 2 k.p.a., a więc milczącego załatwienia sprawy.
Ponadto organ administracji podaje różne daty rzekomych rozstrzygnięć Kierownika jednostki dydaktycznej w przedmiocie indywidualnego toku studiów. Na stronie nr 15 decyzji wskazana jest data wydania rozstrzygnięcia (poprzez adnotację na piśmie) jako dzień [...] kwietnia 2020 r. Jednakże informacja o odmowie wyrażenia zgody na indywidualny tok studiów miała rzekomo zostać przesłana skarżącemu na jego adres poczty elektronicznej w domenie uczelnianej [...] października 2019 r., a więc prawie 6 miesięcy przed rzekomym wydaniem rozstrzygnięcia. Powyższe wskazuje na co najmniej niedokładność organu administracji w badaniu dokumentacji sprawy lub też na dostosowywanie materiałów sprawy na potrzeby wydania decyzji
o ustalonej z góry treści.
Skarżący podniósł, iż informacja o zamiarze skreślenia go z listy studentów z powodu braku udziału w zajęciach obowiązkowych nie została doręczona w sposób prawidłowy. Pismo skierowano bowiem do adwokata R. G., który nie był pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu o skreślenie go z listy studentów. Także doręczenie ww. pisma M. Z. nie może zostać uznane za skuteczne, bowiem kobieta ta nie jest pełnomocnikiem skarżącego i brak jest informacji, by zobowiązała się do przekazania mu pisma.
Skarżący dodał, że z akt postępowania administracyjnego wynika, iż jest on osobą o złym stanie zdrowia, co utrudnia mu w sposób znaczący uczestniczenie w zajęciach w trybie normalnym.
W odpowiedzi na skargę Rektor UW wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji; nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Organ II instancji zawnioskował także o wystąpienie do skarżącego celem przedłożenia potwierdzenia nadania przesyłki zawierającej skargę, wskazując, że utracił kopertę. Wedle informacji uzyskanej w Kancelarii Głównej Uniwersytetu W., przedmiotowa przesyłka wpłynęła do Kancelarii [...] października 2020 r. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Rektor UW podniósł, że faktycznie organ dysponował dwoma oświadczeniami, o których mowa w § 41 ust. 3 Regulaminu, ale powyższe wynika z faktu, iż skarżący wpisał się jedynie na dwa przedmioty obowiązkowe – "Prawo administracyjne" i "Prawo karne". Zatem skarżący nie dopełnił czynności niezbędnych do dopisania go do pozostałych zajęć obowiązkowych pomimo stosownych wskazań Kierownika jednostki dydaktycznej.
W kwestii zarzutu niepoinformowania skarżącego w sposób prawidłowy o zamiarze skreślenia go z listy studentów, organ II instancji wskazał, że informacja w tym przedmiocie została wysłana do skarżącego na wskazany przez niego adres i odebrana przez dorosłego domownika. Skoro osoba ta podpisała się na potwierdzeniu odbioru przesyłki, to brak jest podstaw do uznania, iż nie podjęła się ona oddania pisma adresatowi. Adres, na który wysłano ww. informację, jest adresem, którym skarżący posługuje się konsekwentnie w korespondencji z organami UW, jak również adres ten został wskazany przez skarżącego w skardze do Sądu.
Rektor UW podkreślił, że rozstrzygnięcie (odmowne) w tym przedmiocie zostało zakomunikowane skarżącemu w sposób zgodny z § 8 ust. 11 Regulaminu Studiów, tj. drogą elektroniczną na adres konta pocztowego skarżącego o domenie identyfikowalnej z UW, z której korzystanie pozostawało obowiązkiem skarżącego (§19 ust. 2 pkt 4 Regulaminu studiów), w dniu [...] października 2019 r., a następnie [...] listopada 2019 r. Po zgłoszeniu przez skarżącego problemów z jego skrzynką mailową (po raz pierwszy w listopadzie 2019 r.), wiadomość zawierająca rozstrzygnięcie w przedmiocie jego wniosku została ponownie wysłana skarżącemu [...] grudnia 2019 r. na wskazany przez niego adres e-mail: .... Skarżący nie odwołał się od tego rozstrzygnięcia w trybie przepisanym Regulaminem Studiów, zatem zyskało ono przymiot ostateczności z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania. W przedmiocie charakteru tego rozstrzygnięcia Rektor UW wyraził stanowisko, iż nie stanowi ono decyzji administracyjnej, ale należy do kategorii rozstrzygnięć wewnątrzzakładowych uczelni i nie podlega ono kontroli sądu administracyjnego. Zatem do przedmiotowego rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowego nie stosuje się przepisów k.p.a. W konsekwencji Rektor UW uznał za chybione wszystkie zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia w zakresie sposobu rozstrzygnięcia wniosków o kontynuowanie studiów w trybie indywidualnym, tj. przepisów art. 39 k.p.a., art. 39 k.p.a. w związku z 391 k.p.a. a contrario, § 8 ust. 1 w związku z § 8 ust. 3 i 5 Regulaminu Studiów, art. 122a § 1 i 2 k.p.a. w związku z § 8 ust. 1 oraz § 8 ust. 3 i 5 Regulaminu Studiów. Pomimo otrzymania przez skarżącego wiadomości z [...] grudnia 2019 r. i wiedzy skarżącego o negatywnym rozstrzygnięciu jego wniosku o kontynuowanie studiów w systemie indywidualnym, skarżący nadal nie brał udziału w zajęciach obowiązkowych. Skarżący nie złożył wyjaśnień w tym kontekście i nie usprawiedliwił swoich nieobecności ani w odwołaniu od decyzji Prodziekana [...] o skreśleniu z listy studentów, ani na dalszym etapie postępowania. Również w skardze do tut. Sądu (pismo z [...] października 2020 r.) skarżący nie zawarł wyjaśnień w tym zakresie. Dlatego, zdaniem organu II instancji, nawet gdyby doszło do naruszenia przez Prodziekana [...] art. 10 § 1 k.p.a., to nie mogłoby to mieć wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisy § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów przewidują obowiązek uzyskania oświadczeń co najmniej 3 nauczycieli akademickich, z których każdy prowadzi inny przedmiot objęty planem studiów danego etapu celem ustalenia, czy student bierze udział w zajęciach obowiązkowych. Regulacja ta ma charakter gwarancyjny – jej celem jest zminimalizowanie ryzyka arbitralności oraz dowolności decyzji o skreśleniu danej osoby z listy studentów, podejmowanej przez kierownika jednostki dydaktycznej. Podkreślić jednak należy, że uzyskanie opinii 3 nauczycieli akademickich możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy student został przypisany co najmniej do 3 przedmiotów obowiązkowych, na które nie uczęszcza. Natomiast w sytuacji, gdy student został przypisany do mniejszej liczby zajęć lub w ogóle nie został przypisany do żadnych zajęć obowiązkowych, bezwzględny wymóg uzyskania opinii minimum 3 nauczycieli akademickich jest bezprzedmiotowy. Zaprezentowane przez skarżącego wnioskowanie w tym zakresie prowadziłoby przykładowo do braku możliwości skreślenia studenta z listy w sytuacji, gdy nie byłby on przypisany do jakichkolwiek zajęć obowiązkowych, bowiem nie byłoby de facto 3 nauczycieli akademickich, którzy mogliby potwierdzić brak uczestnictwa studenta w zajęciach obowiązkowych.
W niniejszej sprawie organ I instancji uzyskał opinie 2 nauczycieli akademickich: dr A. J. oraz dr hab. P. K., z których to opinii wynika, że skarżący nie uczęszczał na prowadzone przez nich zajęcia. Jednocześnie organ ustalił, iż skarżący nie został przypisany do jakichkolwiek innych zajęć obowiązkowych. Tym samym nie było trzeciego nauczyciela akademickiego, który mógłby opiniować w sprawie udziału skarżącego w zajęciach obowiązkowych. Należy więc uznać, że organy obu instancji zadośćuczyniły normie zawartej w art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w związku
z § 41 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 Regulaminu Studiów. Rektor UW (podobnie jak Prodziekan [...]) poczynił niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące udziału skarżącego w zajęciach prowadzonych przez ww. nauczycieli akademickich, a ocena prawna tych dowodów nie budzi żadnych zastrzeżeń tut. Sądu. W konsekwencji bezpodstawny jest zarzut skarżącego co do nieważności decyzji z tego tylko powodu, że uzyskano opinie jedynie 2 nauczycieli akademickich, a nie 3. Skoro organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów, stanowiących podstawę omawianego zarzutu, tonie może być mowy o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Chybiony jest także zarzut nieprawidłowego doręczenia informacji o zamiarze skreślenia skarżącego z listy studentów. Przedmiotowe pismo zostało wysłane do 2 osób: adwokata R. G. oraz bezpośrednio do skarżącego – na adres podany przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania. Fakt doręczenia informacji ww. adwokatowi, bez względu na to, czy był on umocowany do reprezentowania skarżącego w postępowaniu w przedmiocie skreślenia z listy studentów czy też nie, nie ma istotnego znaczenia. Pismo to bowiem zostało skierowane także bezpośrednio do skarżącego (na podany przez niego adres), a odebrał je dorosły domownik – M. Z..
Zgodnie bowiem z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem m.in. dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. nie jest niezbędne odrębne oświadczenie osoby dorosłej obierającej przesyłkę, że podejmuje się ona niezwłocznego doręczenia korespondencji jej adresatowi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 33/19, określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. Z przepisu art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby podjęcie się oddania pisma adresatowi miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia nsa.gov.pl). W konsekwencji odebranie przesyłki przez M. . rodzi domniemanie, że podjęła się ona przekazania korespondencji skarżącemu oraz, że przedmiotowa korespondencja faktycznie została mu przekazana. Obalenie tego domniemania wymagałoby podania okoliczności świadczących o tym, iż osoba wskazana na pokwitowaniu odebrała pismo bez intencji przekazania go adresatowi. Skarżący nie wzruszył tego domniemania nawet w najmniejszym stopniu. Zatem doręczenie skarżącemu pisma informującego o zamiarze skreślenia go z listy studentów należy uznać za skuteczne. Tym samym organ I instancji spełnił warunek wynikający z § 41 ust. 3 Regulaminu Studiów, tj. wydał decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów po upływie 14 dni od doręczenia mu odpowiedniej informacji. W konsekwencji nie doszło także do pozbawienia skarżącego możliwości udziału w postępowaniu w przedmiocie skreślenia go z listy studentów.
Sąd w pełni podziela stanowisko Rektora UW, że rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie indywidualnej organizacji studiów nie stanowią decyzji administracyjnych, lecz należy je zaliczyć do aktów wewnątrzzakładowych, regulowanych przepisami wewnętrznymi UW. Powyższy pogląd implikuje brak wymogu stosowania przepisów k.p.a. do ww. rozstrzygnięć – podlegają one reżimowi określonemu w Regulaminie Studiów.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na brzmienie art. 85 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n., zgodnie z którym student ma prawo do odbywania studiów według indywidualnej organizacji studiów na zasadach określonych w regulaminie studiów. Poza tą ogólną regulacją p.s.w.n. nie formułuje żadnych szczegółowych wytycznych np. konieczności wydawania decyzji administracyjnych czy zasad udzielania studentowi zgody na odbywanie studiów w ramach indywidualnej organizacji. Rację ma więc Rektor UW, iż rozstrzygnięcia w tym przedmiocie zostały objęte – z woli ustawodawcy - autonomią regulacyjną szkół wyższych. Przepisy Regulaminu Studiów korespondują z powyższymi ustaleniami. Według §8 ust. 1 – 3 Regulaminu Studiów, indywidualne sprawy studentów są załatwiane w drodze decyzji administracyjnych i rozstrzygnięć. Decyzje administracyjne wydaje się w przypadkach określonych w p.s.w.n. lub w odrębnych przepisach. Indywidualne zaś sprawy studentów, które nie podlegają załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, są załatwiane w drodze rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie wydaje się niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia podania. Warunki i tryb udzielania zgody na indywidualną organizację studiów w szczególności określa § 26 Regulaminu Studiów, który stanowi rozwinięcie art. 85 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. Wobec powyższego, w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że rozstrzygnięcia w zakresie indywidualnej organizacji studiów, które zapadały w stosunku do skarżącego, nie stanowiły decyzji administracyjnych, lecz rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowe.
Należy przy tym wyjaśnić, że w odniesieniu do skarżącego zostały złożone 2 wnioski o wyrażenie zgody na indywidualną organizację studiów. Pierwszy był wnioskiem samego skarżącego z [...] września 2019 r., a drugi wniosek został złożony przez jego pełnomocnika i wpłynął do [...][...] marca 2020 r. Obydwa wnioski zostały rozpatrzone negatywnie. O rozstrzygnięciu pierwszego wniosku skarżący został po raz pierwszy powiadomiony wiadomością mailową z 7 października 2019 r. Ze względu na zgłoszone przez skarżącego w dniu [...] listopada 2019 r. problemy z funkcjonowaniem mailowej poczty studenckiej, pracownik dziekanatu [...] jeszcze w tym samym dniu ponownie wysłał wiadomość mailową na widniejący w USOS adres skarżącego. Ponadto [...] grudnia 2019 r. pracownik [...] przesłał skarżącemu kolejną wiadomość w tym przedmiocie na adres poczty elektronicznej, wskazany przez skarżącego w jego wiadomości mailowej z [...] listopada 2019 r. W zakresie drugiego wniosku, kierownik jednostki dydaktycznej poinformował pełnomocnika skarżącego o rozstrzygnięciu, pouczając o prawie wniesienia odwołania. Mając na uwadze, że rozstrzygnięcia w przedmiocie indywidualnej organizacji studiów stanowią rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowe, zastosowanie względem nich znajdzie § 8 ust. 11 Regulaminu Studiów. W myśl tego przepisu, w indywidualnych sprawach studenckich dotyczących toku studiów, podlegających załatwieniu w drodze rozstrzygnięcia, w przypadku złożenia na piśmie podania,
o treści rozstrzygnięcia studenta informuje się niezwłocznie po jego wydaniu osobiście lub drogą elektroniczną na adres o domenie identyfikowanej z Uniwersytetem. Tak więc opisane wyżej sposoby poinformowania skarżącego o braku zgody na indywidualną organizację studiów należy ocenić jako skuteczne. Od ww. rozstrzygnięć nie wniesiono żadnych odwołań w trybie przewidzianym § 9 Regulaminu Studiów. Oznacza to, że w realiach wewnątrzzakładowych zyskały one przymiot ostateczności, a ich weryfikacja w ramach postępowania sądowoadministracyjna jest niedopuszczalna. W tym stanie rzeczy, nie można zgodzić się ze skarżącym, iż pozostawał on w "uzasadnionym błędnym przekonaniu" co do pozytywnego rozpatrzenia jego podania o indywidualny tok studiów.
Jakkolwiek tut. Sąd jest uprawniony do kontroli działalności organów orzekających w sprawie odnośnie ustalenia, czy doszło do rozpoznania żądań skarżącego o indywidualny tok studiów, o tyle nie może wypowiadać się w kwestii prawidłowości rozstrzygnięć wydanych w odpowiedzi na te żądania. Kontrola taka jest możliwa w ramach odwołania, z czego skarżący nie skorzystał. Ingerencja sądu administracyjnego w tym zakresie godziłaby przede wszystkim w autonomię przyznaną uczelniom wyższym. Argumentacja skarżącego o licznych wadach rozstrzygnięć w przedmiocie indywidualnej organizacji studiów dotyczy materii niemieszczącej się w ramach weryfikacji sądowoadministracyjnej.
Możliwość wewnętrznego uregulowania form i trybu załatwiania określonych spraw w ramach stosunku zakładowego, w tym dotyczących indywidualnej organizacji studiów, stanowią przejaw zagwarantowanej uczelniom wyższym autonomii. Dlatego też nie można przyjąć, że § 8 ust. 11 Regulaminu Studiów jest niezgodny z art. 39 i art. 391 k.p.a. Zestawione przepisy dotyczą odmiennych trybów rozstrzygania o indywidualnych sprawach studenta. Skoro kwestia indywidualnego toku studiów jest rozpoznawana w formie rozstrzygnięcia administracyjnego, to informowanie studenta o jego treści może nastąpić w trybie określonym w Regulaminie Studiów. Zresztą sam skarżący, żądając w wiadomości mailowej z [...] listopada 2019 r. ponownego przesłania informacji o rozstrzygnięciu na podany przez niego adres, nie kwestionował wówczas faktu informowania go o rozstrzygnięciu za pośrednictwem poczty studenckiej.
Nietrafny jest także wywód skarżącego co do zastosowania tzw. "milczącego załatwienia sprawy". Przede wszystkim podnieść należy, że w sprawie wniosków skarżącego o indywidualną organizację studiów organy "nie milczały", a wydały rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowe, o których treści skarżący został skutecznie poinformowany. Od tych rozstrzygnięć – jak już wzmiankowano – nie zostały wniesione odwołania. Ponadto zgodnie z treścią art. 122a § 1 k.p.a., sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Zatem możliwość "milczącego załatwienia sprawy" stanowi wyjątek, który musi być wprost wyrażony w przepisie prawa; nie jest to więc standardowy czy automatyczny sposób załatwiania spraw przez organ administracji publicznej. Ani w p.s.w.n. ani w Regulaminie Studiów nie ma regulacji stanowiącej podstawę do milczącego załatwienia wniosku skarżącego o indywidualną organizację studiów.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Po analizie akt administracyjnych oraz wydanych w ich zakresie decyzji, należy stwierdzić, że organy obu instancji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały właściwej subsumcji. Nie budzi też wątpliwości Sądu ocena poszczególnych dowodów – nie była ona dowolna, ale rzetelna i adekwatna do poszczególnych środków dowodowych. Wprawdzie decyzja organu Prodziekana [...] jest lakoniczna, lecz decyzja Rektora UW w sposób wszechstronny, kompletny i spójny przedstawia tak stan faktyczny sprawy, jak i uzasadnienie prawne podjętego rozstrzygnięcia.
Całkowicie niezrozumiały jest zarzut skarżącego, jakoby organy wykazały niedokładność w badaniu dokumentacji sprawy lub też "dostosowywały" materiał sprawy na potrzeby wydania decyzji o ustalonej z góry treści. Taki zarzut podniósł skarżący w zakresie dat rozstrzygnięć zapadłych w przedmiocie indywidualnej organizacji studiów (vide str. 8 skargi). Wydaje się, że skarżący pominął fakt złożenia przez niego 2 odrębnych żądań o indywidualną organizację studiów. Podane w skardze daty dotyczyły więc odrębnych rozstrzygnięć, a nie jednego postępowania w przedmiocie udzielenia indywidualnej organizacji studiów.
Za zbyt daleko idący należy uznać argument skarżącego, że organy "nie przeanalizowały przedstawionych przez skarżącego (...) szeregu dokumentacji, potwierdzającej zaistnienie przesłanek wyłączających możliwość skreślenia studenta z listy studentów". W tym aspekcie dostrzec wypada, iż udział skarżącego w toku całego postępowania miał charakter bierny i sprowadzał się wyłącznie do kwestionowania ustaleń organów obu instancji.
Sąd nie dopatrzył się również w wydanych decyzjach administracyjnych naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej. W szczególności zdziwienie Sądu budzi stwierdzenie skarżącego, jakoby organy prowadzące postępowanie administracyjne "całkowicie zignorowały przepisy postępowania i Regulamin Studiów". Decyzje Prodziekana [...] oraz Rektora UW zapadły w należycie ustalonym i zaaprobowanym przez Sąd stanie prawnym. Należy jednak dodać, że Sąd kontrolował działanie organów jedynie w zakresie postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, bowiem – jak to wskazano powyżej – Sąd nie miał kompetencji, by badać zasadność i sposób procedowania w przedmiocie wniosków skarżącego o indywidualną organizację studiów.
Niezasadny jest też zarzut naruszenia zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a. Po otrzymaniu odwołania, Rektor podjął własną decyzję nie tylko na podstawie opinii Prodziekana UW, który nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia odwołania, ale również samodzielnie przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w kierunku określonych w zaskarżonej decyzji okoliczności faktycznych. Wszystko to znalazło odzwierciedlenie w obszernym uzasadnieniu decyzji Rektora UW. Nie sposób zatem zarzucać organowi II instancji, że nie wyłożył on zasadności wszystkich przesłanek, którymi kierował się, utrzymując w mocy decyzję Prodziekana [...].
Sąd miał również na względzie uznaniowy charakter decyzji, wydawanej na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa, sądowa kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny sprowadza się do weryfikacji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a także, czy w granicach upoważnienia ustawowego zrealizował swoje kompetencje uznaniowe w sposób odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie ma charakteru arbitralnego bądź dowolnego (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, zaskarżona decyzja nie przejawia cech arbitralności czy dowolności – organ właściwie zebrał cały materiał dowodowy i wydał orzeczenie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego.
Zarzut naruszenia przez Rektora UW art. 10 § 1 k.p.a. skarżący upatruje w dwóch okolicznościach: nieskutecznego poinformowania skarżącego o zamiarze skreślenia go z listy studentów oraz uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie. Odnośnie pierwszej z ww. okoliczności Sąd odwołuje się do przedstawionych wyżej rozważań, w rezultacie których uznał poinformowanie skarżącego o zamiarze skreślenia go z listy studentów (§ 41 ust. 3 Regulaminu Studiów) za skuteczne i wywołujące skutki prawne. Tym samym nie można się zgodzić, że w tym zakresie skarżący został pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym. W przedmiocie zaś drugiej okoliczności, faktycznie, co przyznał Rektor UW, skarżący nie został zawiadomiony odrębnie przed wydaniem decyzji I instancji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w trybie art. 10 § 1 k.p.a.
Jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia, gdyż skarżący został skutecznie poinformowany o rozstrzygnięciach wewnątrzzakładowych w przedmiocie wniosków o indywidualną organizację studiów. Następnie został skutecznie poinformowany o zamiarze skreślenia go z listy studentów. Nadto wskazać trzeba, że dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na to naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (vide wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 212/21).
W ocenie Sądu wniosek Rektora UW o zwrócenie się do skarżącego o przedłożenie potwierdzenia nadania przesyłki zawierającej skargę z [...] października 2020 r. należy uznać za bezprzedmiotowy. Sąd uznał bowiem skargę za wniesioną z zachowaniem terminu.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.