II SA/WA 2223/21

II SA/Wa 2223/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Służba celna
Sygn. powiązane
III OSK 460/22 - Postanowienie NSA z 2025-03-13
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 1948
art. 170 ust. 1 pkt 1 i ust 3 oraz art. 165 ust. 7
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stosunku służbowego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], Szef Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") - po rozpoznaniu odwołania z [...] marca 2021 r. wniesionego przez W. L. (dalej: "skarżący") od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: "Dyrektor IAS w K.", "organ pierwszej instancji") z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia w całości - z uwagi na bezprzedmiotowość - postępowania o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby skarżącego, zainicjowanego pozwem sądowym z [...] września 2017 r., przekazanego postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [...], do rozpatrzenia według właściwości do Szefa KAS, a następnie przekazanego przez organ drugiej instancji pismem z [...] lutego 2021 r. do Dyrektora IAS w K., w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a., celem rozstrzygnięcia co do dalszego procedowania w sprawie - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2021 r.
Zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym.
Z uwagi na brak przedstawienia skarżącemu przez Dyrektora IAS w K. propozycji służby, czego następstwem było wygaśnięcie jego stosunku służbowego z dniem [...] sierpnia 2017 r., skarżący wykorzystał dwie możliwe ścieżki postępowania, a mianowicie na gruncie procedury administracyjnej – składając za pośrednictwem Dyrektora IAS w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, jak również na gruncie postępowania sądowego - wnosząc do Sądu Rejonowego w K. pozew z [...] września 2017 r. o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenia do służby.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny"), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu pierwszej instancji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 71/17 w sprawie ze skargi skarżącego, wyrokiem z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1047/18, uchylił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz zobowiązał Dyrektora IAS w K. do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby - w terminie 14 dni od otrzymania przez organ pierwszej instancji odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W wykonaniu dyspozycji zawartej w ww. wyroku Sądu kasacyjnego, Dyrektor IAS w K. w dniu [...] lutego 2019 r. wydał decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, stwierdzając wygaśnięcie jego stosunku służbowego z dniem [...] sierpnia 2017 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji, Szef KAS decyzją z [...] kwietnia 2019 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Dyrektor IAS w K. na mocy art. 36 § 1 k.p.a. - w związku z prowadzonym postępowaniem w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby oraz w związku z ww. decyzją organu odwoławczego - zawiadomił skarżącego, że załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a nie jest możliwe ze względu na jej szczególnie skomplikowany charakter. Jednocześnie organ pierwszej instancji wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, tj. [...] czerwca 2019 r. oraz poinformował, iż wystąpi do NSA z wnioskiem o pisemną wykładnię wyroku z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1047/18. Taki wniosek Dyrektor IAS w K. złożył do Sądu kasacyjnego pismem z [...] maja 2019 r. Wobec tego, że NSA do [...] czerwca 2019 r. nie rozpoznało wniosku o wykładnię, organ pierwszej instancji postanowieniem, wydanym [...] czerwca 2019 r. w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne do czasu rozpatrzenia przez Sąd kasacyjny wniosku z [...] maja 2019 r.
Postanowieniem z 18 września 2019 r., sygn. akt. I OSK 1047/18, NSA odmówił dokonania wnioskowanej wykładni. Na ww. postanowienie Dyrektor IAS w K. złożył zażalenie, które zostało odrzucone postanowieniem Sądu kasacyjnego z 6 listopada 2019 r.
Następnie postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor IAS w K. podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne.
Decyzją z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor IAS w K. stwierdził zwolnienie skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia jego stosunku służbowego.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. decyzji, organ drugiej instancji decyzją z [...] lutego 2020 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż Dyrektor IAS w K. nie podał zindywidualizowanych przesłanek, które legły u podstaw nieprzedłożenia skarżącemu propozycji służby/pracy w Krajowej Administracji Skarbowej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] kwietnia 2020 r. organ pierwszej instancji stwierdził zwolnienie skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia jego stosunku służbowego z upływem [...] sierpnia 2017 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji decyzją z [...] lipca 2020 r. Powyższa decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1770/20 oddalił skargę.
Natomiast Sąd Rejonowy w K., [...] Wydział [...], postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., sygn.. [...], stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i na podstawie art. 464 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.; dalej: "k.p.c.") przekazał sprawę do rozpatrzenia Szefowi KAS.
Z kolei organ odwoławczy pismem z [...] lutego 2021 r. przekazał przedmiotową sprawę, zgodnie z właściwością, Dyrektorowi IAS w K. celem wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie zainicjowanej wnioskiem (pozwem) skarżącego.
W wyniku analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego, organ pierwszej instancji decyzją, wydaną [...] marca 2021 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 i art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.; dalej: "Przep. wprow."), uznając, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, umorzył w całości postępowanie administracyjne o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby skarżącego zainicjowanego jego pozwem sądowym z [...] września 2017 r. (sygn. akt [...]), następnie przekazanego postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z [...] czerwca 2020 r. do rozpatrzenia według właściwości do Szefa KAS, a następnie przekazanego przez organ odwoławczy pismem z [...] lutego 2021 r. do Dyrektora IAS w K. w trybie art. 65 § 1 k.p.a. celem rozstrzygnięcia co do dalszego procedowania w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiot postępowania zainicjowanego wnioskiem (pozwem) skarżącego pokrywa się z przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją Szefa KAS z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. W tej sytuacji, zdaniem Dyrektora IAS w K., zachodzą przesłanki określone w art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.
Mając na uwadze, iż postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia jego stosunku służbowego zostało zakończone ostateczną decyzją organu drugiej instancji z [...] lipca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora IAS w K. z [...] kwietnia 2020 r., organ pierwszej instancji uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć ze względu na jego bezprzedmiotowość.
W odwołaniu od ww. decyzji Dyrektora IAS w K. z [...] marca 2021 r. skarżący zarzucił :
1. naruszenie prawa materialnego, a to:
- art. 45 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie w niniejszej sprawie spornego orzeczenia Dyrektora IAS w K., mimo że na etapie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt [...] organ pierwszej instancji występował w charakterze pozwanego, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, iż niniejsza sprawa została rozpoznana przez bezstronny organ, ponieważ na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym w K. organ pierwszej instancji był bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy;
2. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to:
- art. 105 § 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym umorzeniu niniejszego postępowania przez organ pierwszej instancji z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania, a także - wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji – zachodzą w niniejszej sprawie wszelkie przesłanki o charakterze materialnoprawnym, które winny prowadzić do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym,
- art. 8 § 1 i 2 w związku z art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzytoczenie przez Dyrektora IAS w K. w uzasadnieniu spornej decyzji podstaw faktycznych oraz prawnych wydania decyzji umarzającej postępowanie, podczas gdy obowiązkiem organu jest przedstawienie argumentacji faktycznej oraz prawnej rozstrzygnięcia zapadłej decyzji.
W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że niezasadne było przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania organowi pierwszej instancji, ponieważ doprowadziło to do sytuacji, w której Dyrektor IAS w K. był sędzią we własnej sprawie, albowiem wcześniej w postępowaniu sądowym w sprawie sygn. akt [...], Izba Administracji Skarbowej w K. występowała w charakterze pozwanego, a zatem była zainteresowana konkretnym rozstrzygnięciem niniejszej sprawy (oddaleniem powództwa).
Według skarżącego, sporna decyzja organu pierwszej instancji zapadła z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ nie istniały uzasadnione przesłanki do umorzenia postępowania, ponieważ Dyrektor IAS w K. błędnie przyjął, że jego decyzja z [...] kwietnia 2020 r. (skarżący podał błędną datę ww. decyzji: [...] marca 2020 r. zamiast [...] kwietnia 2020 r.) wydana w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia stosunku służbowego dotyczy tożsamego stanu prawnego i faktycznego.
Skarżący zarzucił, iż organ pierwszej instancji niedostatecznie przedstawił argumentację dotyczącą zasadności umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Uzasadnienie spornej decyzji Dyrektora IAS w K. składa się głównie z opisu dotychczasowego przebiegu sprawy, a wyjaśnieniu kwestii bezprzedmiotowości poświęcono tylko jeden akapit, co świadczy o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Szef KAS powołaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na brzmienie art. 105 § 1 k.p.a., podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, sprawa ma charakter cywilny bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona. Zdaniem Szefa KAS, klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. Aby taki stan rzeczy zaistniał, musi nastąpić takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, iż przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Organ drugiej instancji wskazał, że do przypadków bezprzedmiotowości należy zaliczyć m.in. sytuację, w której żądanie rozstrzygnięcia sprawy dotyczy sprawy rozstrzygniętej już wcześniej decyzją ostateczną (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 243/12). W konsekwencji co do zasady należy przyjąć, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Organ odwoławczy zaakcentował, że niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, bowiem prowadziłoby to do naruszenia - obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym - zasady res iudicata. Wydanie kolejnej decyzji w postępowaniu administracyjnym powodowałoby nieważność takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powołany przepis spełnia rolę gwarancyjną względem zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej wyrażonej w art. 16 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Jest to konstrukcja polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej - res iudicata, obejmująca sytuacje, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny. Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie res iudicata, koniecznym jest więc ustalenie tożsamości spraw - rozstrzygniętej poprzednio decyzją mającą walor decyzji ostatecznej i następną decyzją.
Szef KAS zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji, w myśl którego w niniejszym postępowaniu istnieje tożsamość sprawy administracyjnej pomiędzy sprawą, w której Dyrektor IAS wydał decyzję z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby z uwagi na wygaśnięcie stosunku służbowego a sprawą zainicjowaną wnioskiem (pozwem) skarżącego o ustalenie istnienia stosunku służby, następnie przekazaną przez Sąd Rejonowy w K. Szefowi KAS, zaś ostatecznie - przez Szefa KAS do organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że tożsamość sprawy administracyjnej będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Chodzi o te elementy stanu faktycznego, które mają znaczenie dla subsumcji przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawach rozstrzygniętych kolejnymi decyzjami (vide wyrok NSA z 28 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3044/15). Rozstrzygnięcie w kwestionowanej przez skarżącego decyzji dotyczyło tych samych praw i obowiązków co w decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby z dnia [...] kwietnia 2020 r. (podstawa prawna i faktyczna jest w rzeczywistości identyczna). Różnica roszczeń, którą skarżący próbuje wskazywać jako brak tożsamości sprawy, wynika jedynie z faktu, iż roszczenie o ustalenie istnienia stosunku służby jest roszczeniem właściwym na gruncie prawa pracy, natomiast na gruncie postępowania administracyjnego w grę wchodzi kontrola zasadności wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby. W obu postępowaniach należy zbadać i ocenić okoliczności będące podstawą zwolnienia ze służby skarżącego. Dyrektor IAS w K. w obu decyzjach, a więc zarówno w decyzji z [...] kwietnia 2020 r., jak i w decyzji z [...] marca 2021 r., podał takie same podstawy prawne i faktyczne (art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 i art. 165 ust. 7 Przep. wprow.).
Szef KAS zaznaczył, iż w niniejszej sprawie brak jest zarówno normy kompetencyjnej umożliwiającej organowi administracji wydanie decyzji w przedmiocie istnienia stosunku służby skarżącego, a jednocześnie organ wydał już decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby.
W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor IAS w K. nie naruszył art. 105 § 1 k.p.a. ani też innych przywołanych przez skarżącego przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1 i 2 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji opisał dokładnie stan faktyczny sprawy, a także wyjaśnił podstawę prawną decyzji, wskazując na art. 105 § 1 k.p.a., na którym oparł swoje rozstrzygnięcie. Świadczy to o merytorycznym rozpatrzeniu sprawy.
Odnosząc się do kwestii niezasadnego, zdaniem skarżącego, przekazania niniejszej sprawy do rozpoznania Dyrektorowi IAS w K., organ drugiej instancji wyjaśnił, że [...] czerwca 2020 r., czyli w dniu wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy w K., sprawa skarżącego była na etapie postępowania odwoławczego przed Szefem KAS. Natomiast w dniu otrzymania kopii akt sprawy przez organ odwoławczy, tj. [...] stycznia 2021 r., sprawa znajdowała się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie.
Zgodnie z art. 165 ust. 7 Przep. wprow. to dyrektor izby administracji skarbowej był uprawniony do składania odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby. W niniejszej sprawie był to Dyrektor IAS w K. W związku z powyższym tej sprawy nie mógł rozstrzygnąć żaden inny organ jak np. Szef KAS. Zatem przekazanie przez organ odwoławczy przedmiotowej sprawy do rozpoznania Dyrektorowi IAS w K. nie naruszało art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.
Konkludując, organ drugiej instancji stwierdził, że wobec wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 105 § 1 k.p.a., decyzja Dyrektora IAS w K. została wydana zgodnie z prawem.
Pismem z [...] maja 2021 r. skarżący, reprezentowany przez adwokat A. Z., wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną wyżej decyzję Szefa KAS z [...] kwietnia 2021 r.
Wnosząc w petitum skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa KAS oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora IAS w K. z [...] marca 2021 r., skarżący powielił zarzuty przedstawione w odwołaniu od ww. decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 464 § 1 k.p.c. poprzez przekazanie sprawy przez Szefa KAS do rozpoznania Dyrektorowi IAS w K., podczas gdy, w ocenie skarżącego, sprawa powinna być rozstrzygnięta przez organ, do którego została przekazana sprawa przez Sąd Rejonowy w K.,
- naruszenie art. 464 § 2 k.p.c. poprzez umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy przepisy postępowania cywilnego nie przewidują instytucji umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
W uzasadnieniu skargi, oprócz argumentacji zaprezentowanej uprzednio w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej z [...] marca 2021 r., skarżący podniósł, iż sprawa powinna być rozstrzygnięta przez organ, do którego została przekazana przez Sąd Rejonowy w K. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 18 października 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/18, postanowienie o przekazaniu sprawy na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. tym różni się od postanowienia o odrzuceniu pozwu (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), że wiąże sąd administracyjny nie tylko w zakresie właściwości, ale także w zakresie obowiązku rozpoznania sprawy niezależnie od wystąpienia innych przesłanek dopuszczalności skargi.
Niezależnie od powyższego, skarżący stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 464 § 2 k.p.c. poprzez umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy przepisy postępowania cywilnego nie przewidują instytucji umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Stosownie do treści art. 464 § 2 k.p.c., wniesienie do sądu pozwu, przekazanego następnie w trybie art. 464 § 1 k.p.c., wywołuje skutki, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Wniesienie powództwa w sprawie cywilnej (pracowniczej) co do zasady kończy się wydaniem rozstrzygnięcia oddalającego powództwo bądź je uwzględniającym. Wobec powyższego, to Szef KAS - czyli organ, któremu sąd powszechny przekazał sprawę – winien ją rozstrzygnąć poprzez uwzględnienie żądania bądź poprzez odmowę jego uwzględnienia.
Ponadto, według skarżącego, umorzenie niniejszego postępowania zapadło z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., gdyż organy obu instancji, przytaczając pojęcie "bezprzedmiotowości" postępowania, nie wskazały żadnych istotnych przesłanek, które uzasadniałby umorzenie postępowania.
W ocenie skarżącego, organ pierwszej instancji błędnie przyjął tożsamość stanu prawnego i faktycznego sprawy administracyjnej i sprawy z zakresu prawa pracy. Wydanie przez Dyrektora IAS w K. decyzji stwierdzającej zwolnienie skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia jego stosunku służbowego, nie przesądza braku legitymacji czynnej do skierowania sprawy o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby. Sprawa o ustalenie istnienia stosunku służby znajduje oparcie w przepisach prawa pracy, a także w przepisach postępowania cywilnego, co wprost wynika z art. 189 k.p.c., który to przepis organ odwoławczy całkowicie ignoruje.
Skarżący zarzucił również, iż Dyrektor IAS w K. nie przedstawił żadnej argumentacji prawnej, w tym orzecznictwa, która potwierdzałaby zasadność umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, ograniczając swoje wywody do lakonicznego stwierdzenia, że postępowanie należało umorzyć.
W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Szefa KAS, jak i utrzymania nią w mocy decyzja Dyrektora IAS w K. z [...] marca 2021 r. nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że Szef KAS oraz Dyrektor IAS w K., wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuścili się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ - wbrew zarzutom skarżącego - w sposób prawidłowy wyjaśnili w uzasadnieniu przedmiotowych decyzji, dlaczego uznali, że w przypadku postępowania zainicjowanego wnioskiem (pozwem sądowym) skarżącego z [...] września 2017 r., skierowanym pierwotnie do Sądu Rejonowego w K., zachodzi przesłanka umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Szef KAS, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2021 r., prawidłowo stwierdził, że w niniejszym postępowaniu występuje tożsamość sprawy administracyjnej, zakończonej ostateczną decyzją Szefa KAS z [...] lipca 2020 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora IAS w K. z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia zwolnienia skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia jego stosunku służbowego z upływem [...] sierpnia 2017 r., ze sprawą zainicjowaną pozwem skarżącego o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenia do służby, przekazaną Szefowi KAS przez Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt sygn. akt [...].
Wbrew zarzutom skarżącego, organy administracji skarbowej nie dopuściły się naruszenia zasady zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., ponieważ w ramach postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem (pozwem sądowym) skarżącego z [...] września 2017 r., wszechstronnie wyjaśniły wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, precyzyjnie i jednoznacznie motywując podstawę umorzenia postępowania administracyjnego. Tym samym nie doszło do naruszenia zasady praworządności zawartej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
Podstawę wydania decyzji Dyrektora IAS w K. z [...] marca 2021 r. stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo części wydaje organ administracji publicznej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu, oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, sprawa ma charakter cywilny bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona.
Do przypadków bezprzedmiotowości należy więc zaliczyć żądanie rozpoznania sprawy rozstrzygniętej uprzednio decyzją ostateczną. Nie ulega wątpliwości, że niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, bowiem prowadziłoby to do naruszenia, obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym, zasady res iudicata.
W kontrolowanym przez tut. Sąd postępowaniu zaistniała tożsamość pomiędzy sprawą administracyjną zakończoną ostateczną decyzją Szefa KAS z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia zwolnienia skarżącego ze służby na skutek wygaśnięcia jego stosunku służbowego z upływem [...] sierpnia 2017 r. a sprawą zainicjowaną wnioskiem (pozwem sądowym) skarżącego z [...] września 2017 r. o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby, przekazaną Szefowi KAS przez Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt sygn. akt [...].
Podkreślić należy, że z tożsamością sprawy administracyjnej mamy do czynienia, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Chodzi tu o elementy stanu faktycznego, które mają znaczenie dla subsumcji przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawach rozstrzygniętych kolejnymi decyzjami.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. dotyczyło tych samych praw i obowiązków, co w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Szefa KAS z [...] lipca 2020 r. Zarówno podstawa prawna, jak i faktyczna w obu porównywanych sprawach jest w rzeczywistości identyczna. Oba te postępowania administracyjne miały za przedmiot okoliczności zwolnienia skarżącego ze służby, a w obu ww. decyzjach powołano jako podstawę prawną przepisy art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 i art. 165 ust. 7 Przep. wprow.
Należy również zgodzić się z Szefem KAS, iż w niniejszej sprawie brak było normy kompetencyjnej umożliwiającej organowi administracji wydanie decyzji w przedmiocie istnienia stosunku służby skarżącego w sytuacji, gdy została już wydana ostateczna decyzja administracyjna w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. W tej sytuacji, nie sposób uznać, że zaskarżona decyzja Szefa KAS z [...] kwietnia 2021 r. narusza art. 105 § 1 k.p.a.
Prawidłowe było również przekazanie wniosku (pozwu) skarżącego z [...] września 2017 r. przez organ drugiej instancji do rozpoznania Dyrektorowi IAS w K. Wynika to nie tylko z cyt. wyż. art. 165 ust. 7 Przep. wprow., ale także z treści przepisów art. 276 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.) wskazujących, iż dyrektor izby administracji skarbowej jest organem pierwszej instancji w zakresie ustalenia stosunku służbowego osób pełniących służbę w izbie administracji skarbowej, a Szef KAS jest organem drugiej instancji w tych sprawach.
Zatem po przekazaniu sprawy przez Sąd Rejonowy w K., organ odwoławczy był zobowiązany uwzględnić fakt, że w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie przez właściwy organ (tj. organ pierwszej instancji), co implikowało konieczność przekazania sprawy, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., do organu właściwego - Dyrektora IAS w K. do dalszego procedowania, w tym oceny zgłoszonego przez skarżącego żądania przez pryzmat już zakończonego postępowania administracyjnego, w którym wydano ostateczną decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2020 r.
Tut. Sąd nie dopatrzył się - mogącego mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 77 § 1, a także art. 107 § 3 k.p.a. Orzekające w sprawie organy administracji skarbowej obu instancji wszechstronnie zbadały wszelkie istotne okoliczności, trafnie stwierdzając brak podstaw do kontynuowania postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem (pozwem sądowym) skarżącego z [...] września 2017 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.