II SA/Wa 219/21

II SA/Wa 219/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
Janusz Walawski /przewodniczący/
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 7614/21 - Wyrok NSA z 2023-04-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 446
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 611
art. 4 ust. 1 art. 21 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - t. j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi L. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Zarząd Dzielnicy [...] (dalej także: "organ") - działając na podstawie § 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1817) oraz § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725) oraz § 35 ust. 1 w związku z § 4 oraz § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 oraz z 2020 r. poz. 5791) - odmówił zakwalifikowania L. T. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu jako gospodarstwa jednoosobowego (§ 1 zaskarżonej uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie owej uchwały Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] nadzorującemu pracę Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 zaskarżonej uchwały).
Zaskarżona uchwała została podjęta w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] lutego 2020 r. skarżący L. T. złożył wniosek o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], jako gospodarstwo jednoosobowe, na podstawie § 4 uchwały nr LVIII/ 1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą przewlekle i długotrwale chorą, niepełnosprawną ze stopniem niepełnosprawności umiarkowanym o całkowitej niezdolności do pracy. Skarżący podniósł, że jego dochodem jest świadczenie ZUS w formie renty socjalnej w zbiegu z rentą rodzinną oraz zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto, skarżący stwierdził, że specyfika jego schorzenia wymaga zapewnienia całkowitego spokoju, co daje skarżącemu poczucie bezpieczeństwa. Skarżący wskazał jednocześnie, że posiadane dochody pozwolą mu na regularne wnoszenie opłat czynszowych.
Skarżący dołączył do wniosku orzeczenie z dnia [...] grudnia 2017 r. lekarza orzecznika ZUS stwierdzające, że jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia [...] grudnia 2020 r., a także orzeczenie z dnia [...] listopada 2019 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o symbolu [...] (choroby [...]) wydane do dnia [...] listopada 2024 r., w którym nie wskazano konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaś w rubryce prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju wpisano "nie wymaga". Jednocześnie, skarżący załączył do wniosku zaświadczenie z dnia [...] lutego 2020 r. z Poradni [...] przy ul. [...] w [...], w którym poinformowano, iż jest on tej poradni od 2012 r. do chwili obecnej. Z zaświadczenia wynikało, że skarżący od wielu lat leczy się psychiatrycznie. W zaświadczeniu wskazano ponadto, że pacjent posiada stopień niepełnosprawności, a także, że ze względu na stan zdrowia wymaga on bezpiecznych warunków mieszkaniowych.
W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020 r. Zarząd Dzielnicy [...]- działając na podstawie § 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy, a także § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy oraz § 35 ust. 1 w związku z § 4 oraz § 7 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy - odmówił L. T. zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu jako gospodarstwa jednoosobowego (§ 1 uchwały), powierzając jednocześnie wykonanie owej uchwały Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] nadzorującemu pracę Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] (§ 2 ust. 1 uchwały), a także stwierdzając, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 uchwały).
W uzasadnieniu wydanej uchwały Zarząd Dzielnicy [...]wskazał na wstępie, iż skarżący zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego właścicielem jest matka wnioskodawcy. Organ stwierdził, że lokal ten składa się z 3 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 43,08 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 27,69 m2. W lokalu tym, jak zauważył organ, zameldowane są 2 osoby: skarżący oraz jego matka. Organ wskazał, że w złożonym oświadczeniu skarżący potwierdził, iż w lokalu zamieszkują 2 osoby, tj. skarżący i jego matka. Z ustaleń organu wynikało ponadto, że wykazany średni miesięczny dochód 1-osobowego gospodarstwa skarżącego wynosi 2.200,00 złotych, zaś źródłem utrzymania jest renta.
Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że w dniu 1 marca 2020 r. weszła w życie uchwała nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Organ podniósł, że zgodnie z § 4 cyt. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9.
Organ podniósł, że w świetle § 7 ust. 1 cyt. uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2-4.
Organ zauważył, że stosownie do § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c w/w uchwały, warunek określony w ust. 1 nie dotyczy osób zamieszkujących w lokalach lub pomieszczeniach niedostosowanych do rzeczywistych, udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, jeżeli dostosowanie nie jest możliwe.
Jednocześnie, organ wskazał, że zgodnie z § 1 pkt 12 cyt. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., ilekroć w uchwale jest mowa o osobie z niepełnosprawnością bez bliższego określenia - należy przez to rozumieć osobę, która ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym albo równoważnym lub w orzeczeniu wskazano konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Zarząd Dzielnicy [...] stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej analizy zgromadzonego materiału ustalono, iż nie jest możliwe udzielenie skarżącemu pomocy mieszkaniowej w związku z przekroczonym kryterium metrażowym, a przedstawione dokumenty dotyczące stanu zdrowia nie uzasadniają wyłączenia wspomnianego kryterium.
Organ zauważył jednocześnie, że w dniu [...] września 2020 r. Komisja Mieszkaniowa dla Dzielnicy [...] negatywnie zaopiniowała wniosek strony skarżącej.
W piśmie z dnia [...] września 2020 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] poinformował stronę skarżącą, że Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2020 r. nie zakwalifikował skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. W piśmie wskazano, że po przeanalizowaniu zgromadzonych dokumentów Zarząd Dzielnicy [...] ustalił, iż wniosek skarżącego nie spełnia kryterium mieszkaniowego. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] wskazał, iż lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] składa się z 3 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 43,08 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 27,69 m2. W tej sytuacji, jak zauważył organ, w przypadku zamieszkiwania w nim 2 (dwóch) deklarowanych osób uznać należy, że kryterium metrażowe zostało przekroczone. Jednocześnie, organ wskazał, że dodatkowo w przedmiotowym lokalu występuje możliwość korzystania przez skarżącego samodzielnie z odrębnego pokoju. Z tym względów, jak wskazano, Zarząd Dzielnicy [...] nie miał możliwości uznania warunków mieszkaniowych skarżącego za trudne i w konsekwencji zakwalifikowania go do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta [...].
W piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący L. T., działając za pośrednictwem organu, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] września 2020 r.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zauważyła na wstępie, że brak kwalifikacji wynika z faktu, iż mieszkanie, w jakim obecnie zamieszkuje skarżący, nie spełnia kryterium metrażowego, gdyż w przeliczeniu na dwie osoby przypada w nim 27,69 m2. Skarżący wskazał, że w ocenie Zarządu Dzielnicy [...], taki metraż mieszkania uniemożliwia uznanie warunków mieszkaniowych skarżącego, jako trudnych, co w konsekwencji spowodowało niezakwalifikowanie skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego [...].
Tymczasem, jak wskazał skarżący, ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustala w art. 23 ust. 2 jedynie dwa kryteria warunkujące przyznawanie przez gminę lokali socjalnych: brak tytułu prawnego do lokalu oraz fakt nie posiadania dochodów przekraczających wysokość określoną w uchwale rady gminy. W tej sytuacji, skarżący uznał, że jeśli oba kryteria są spełnione, stawianie dodatkowych warunków przez wydziały zasobów lokalowych jest bezprawne.
Skarżący podkreślił, że nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu, a jego jedynym dochodem jest świadczenie z ZUS w wysokości 2.221,84 złotych oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 złotych (łączna, miesięczna wysokość dochodów to 2.221,84 złotych).
Mając powyższe na względzie, skarżący stwierdził, że spełnia on kryteria przewidziane w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Skarżący wskazał, że od wielu lat jest osobą niepełnosprawną, chorującą psychicznie i z tego powodu pozostaje pod stałą opieką i kontrolą lekarza specjalisty, jak też wymaga farmakoterapii. Skarżący dodał, że jego stan wymaga zabezpieczenia specyficznych warunków mieszkaniowych zapewniających poczucie bezpieczeństwa i samostanowienia, zaś obecna sytuacja mieszkaniowa nie zabezpiecza w/w warunków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania i dobrego stanu zdrowia skarżącego.
W związku z powyższym, skarżący stwierdził, że nie jest więc prawdą, iż obecnych warunków mieszkaniowych skarżącego nie można uznać w jego sytuacji zdrowotnej za trudne.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
W skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2021 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił, iż stanowisko Zarządu Dzielnicy [...] wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, w którym organ ten uznał, iż wniosek skarżącego o udzielenie pomocy mieszkaniowej nie spełnia kryterium metrażowego, zaś dokumenty dotyczące stanu zdrowia nie uzasadniają jego wyłączenia - jest niezgodne z uchwałą nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Skarżący stwierdził bowiem, że organ nie zastosował w niniejszej sprawie § 7 ust. 4 cyt. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy, który stanowi, że jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1.
Skarżący stwierdził, iż - wbrew stanowisku organu - spełnia wszelkie kryteria, by móc skorzystać z zasobów mieszkaniowych [...] w celu zaspokojenia swoich potrzeb lokalowych, albowiem posiada niskie dochody, a także posiada niezaspokojone potrzeby lokalowe.
Skarżący zarzucił ponadto, że sporna uchwała Zarządu Dzielnicy [...] narusza konstytucyjne prawo do równości i sprawiedliwości społecznej, a także narusza zasady współżycia społecznego, albowiem zmusza dorosłego człowieka do bycia zależnym od matki. Jednocześnie, w ocenie skarżącego, zaskarżona uchwała organu dyskryminuje potrzeby osoby niepełnosprawnej, a także jej prawo do samostanowienia o sobie.
Skarżący podtrzymał również swój zarzut dotyczący przekroczenia przez [...] delegacji ustawowej i wprowadzenie do uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. niedopuszczalnych postanowień przewidujących pozaustawowe kryteria pozwalające na skorzystanie z pomocy mieszkaniowej z zasobów mieszkaniowych m.st. Warszawy w celu zaspokojenia swoich potrzeb lokalowych. Zdaniem skarżącego, rada gminy nie jest upoważniona do modyfikowania w uchwale treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego i w konsekwencji wprowadzenia innego kręgu osób uprawnionych do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga L. T. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r. odmawiająca skarżącemu zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z zasobów mieszkaniowych m.st. Warszawy - nie narusza obowiązujących przepisów prawa.
Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
W tej sytuacji, warto zauważyć, że - jeśli chodzi o właściwość rzeczową (kognicję) sądów administracyjnych w sprawach skarg na uchwały zarządów dzielnic m.st. Warszawy odmawiających wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony oraz umieszczenia na licie osób oczekujących na najem lokalu pochodzącego z zasobu [...], kwestia ta została jednoznacznie przesądzona w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych.
I tak, należy zauważyć, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy [...], odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wydanej uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.
Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.
Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu pochodzącego z zasobu [...]. Uchwała ta została podjęta w trybie § 35 ust. 1 w związku z § 4 i § 7 ust. 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
W ocenie Sądu, uznać należy, iż sprawa o takim przedmiocie należy niewątpliwie do właściwości sądów administracyjnych, co w konsekwencji zobowiązało Sąd do merytorycznego zbadania zgodności spornej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z regulacjami zawartymi we wskazanej powyżej uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
Należy zauważyć, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1182 ze zm. - dalej także: "ustawa o ochronie praw lokatorów"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy).
W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 6, poz. 90), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wydawane jest rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Działanie zarządu dzielnicy w pierwszym etapie nie stanowi ani oferty zawarcia umowy, ani negocjacji umowy. Ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała odmawiająca zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz wręcz rozstrzyga o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sprawa dotyczyła zakwalifikowania strony skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, zaś tego typu sprawy bezsprzecznie należą do właściwości (kognicji) sądów administracyjnych.
Przedmiotowa uchwała ma niewątpliwie charakter uchwały z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1372), a zatem mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Tego rodzaju uchwała zawiera stanowisko władz dzielnicy [...] w zakresie spełnienia warunków do kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Należy zatem uznać, że w swojej konstrukcji sporna uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r., którą zaskarżyła strona skarżąca, ma elementy publicznoprawne i nie jest jedynie przejawem relacji prywatnoprawnych (cywilnoprawnych) zachodzących pomiędzy dysponentem lokalu komunalnego a osobą, która wystąpiła o zawarcie z nią umowy najmu ww. lokalu i uzyskanie stosownej kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Ponadto, Sąd uznał, że strona skarżąca spełniła warunki formalne do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zachowując termin, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały, zauważyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas oznaczony oraz umieszczenie na licie osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.
Ponadto, w ocenie Sądu, oczywiste jest to, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas oznaczony oraz umieszczenie na licie osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
Uchwała Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09).
W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...], wydającego sporną uchwałę z dnia [...] września 2020 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Zarząd Dzielnicy [...], wydając sporną uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2020 r., nie dopuścił się naruszenia przepisów § 35 ust. 1 w związku z § 4 oraz § 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. c uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, albowiem - wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż z ustaleń dokonanych w toku analizy wniosku oraz zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżący L. T. nie spełnia warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej, z uwagi na niespełnienie warunków przewidzianych w przepisach § 4 w związku z § 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. c wspomnianej uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że dało to podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...].
Zgodnie z § 4 cyt. uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9.
W świetle § 7 ust. 1 przedmiotowej uchwały Rady [...], przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2-4.
Z kolei, przepis § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c cyt. uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. stanowi, że warunek określony w ust. 1 nie dotyczy osób zamieszkujących w lokalach lub pomieszczeniach niedostosowanych do rzeczywistych, udokumentowanych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności lub udokumentowanego stanu zdrowia, jeżeli dostosowanie nie jest możliwe.
Zgodnie z § 1 pkt 12 w/w uchwały, ilekroć w uchwale jest mowa o osobie z niepełnosprawnością bez bliższego określenia - należy przez to rozumieć osobę, która ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym albo równoważnym lub w orzeczeniu wskazano konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, w treści których skarżący podkreślił, iż z uwagi na niski dochód i brak tytułu prawnego spełnia kryteria do uzyskania lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], które określone zostały w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego - należy zauważyć, że przepis ten stanowi, iż umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten nie nakłada na gminę obowiązku zapewnienia lokalu osobie o niskich dochodach i nieposiadającej tytułu prawnego do lokalu, lecz określa jedynie krąg osób, z którymi można zawrzeć umowę najmu socjalnego lokalu. Natomiast, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, to rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel. Kierując się tą podstawą prawną Rada m.st. Warszawy podjęła w dniu 5 grudnia 2019 r. stosowną uchwałę, w której określiła szczegółowe zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. W konsekwencji, nie ulega wątpliwości, że osoby kwalifikowane do najmu lokalu wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy muszą spełniać określone w tej uchwale kryteria.
Tymczasem, skarżący L. T. nie spełnia kryterium metrażowego, albowiem zamieszkuje on w trzypokojowym lokalu, w którym mieszkają 2 osoby i którego właścicielem jest jego matka. Ponadto, z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2019 r. nie wynika, aby z uwagi na jego stan zdrowia wymagane było zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju.
W tej sytuacji, mając na uwadze przedstawione dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącego, organ zasadnie przyjął jednak, iż wnioskodawca ma możliwość samodzielnego korzystania z odrębnego pokoju, a tym samym nie można uznać, aby warunki mieszkaniowe skarżącego we wskazanym wyżej lokalu były trudne.
W ocenie Sądu, uznać należy, że Zarząd Dzielnicy [...] dokonał prawidłowej oceny sytuacji przedstawionej przez wnioskodawcę, mając przy tym na względzie stosownie przepisy cyt. uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
W tej sytuacji, Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną uchwałę, zasadnie stwierdził, że skarżący nie spełniał kryterium metrażowego, zaś przedstawione dokumenty nie uzasadniały wyłączenia tego kryterium, na podstawie § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
W ocenie Sądu, podejmując sporną uchwałę, organ dochował wszelkich zasad prawidłowego działania, albowiem przeprowadził postępowanie wyjaśniające wnikliwie, zgromadził w sposób kompletny stosowny materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przede wszystkim materiał przedstawiony przez skarżącego wraz z wnioskiem, a następnie poddał go szczegółowej analizie, z której wyprowadził logiczne i poprawne wnioski.
Warto zauważyć, iż Sąd dostrzega trudną sytuację życiową i materialną strony skarżącej, jednakże rozstrzygając niniejszą sprawę, zobowiązany był uwzględnić fakt, iż najem lokali pochodzących z zasobu mieszkaniowego [...] jest ściśle reglamentowany i ogranicza się wyłącznie do osób, które spełniają kwalifikacje do udzielenia pomocy mieszkaniowej, o której mowa w stosownych przepisach uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
Należy uznać, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] zasadnie wskazał, opierając się na właściwie zgromadzonych w sprawie dokumentach, iż skarżący nie spełnił kryterium metrażowego uprawniającego do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził, że organ prawidłowo odmówił zakwalifikowania strony skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, mając na względzie warunki przewidziane w § 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. c uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
W konsekwencji, Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy [...], podejmując zaskarżoną uchwałę, prawidłowo zastosował przepisy § 35 ust. 1 w związku z § 4 i § 7 ust. 1 cyt. uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., z uwagi na niespełnianie przez stronę skarżącą warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozstrzygając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.