II SA/WA 2174/20

II SA/Wa 2174/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III OSK 6019/21 - Postanowienie NSA z 2024-12-19
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 761
§ 11
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2021 r. sprawy ze skargi T. P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem uchylono - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] lutego 2019 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej [...], T. P., zwanego dalej "Kandydatem", oraz ustalono nim kategorię "N" - zał. 1, grupa 1 - niezdolny do zawodowej służby wojskowej (tak: pkt 9). Jako rozpoznanie wskazano (tak: pkt 8):
1) choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa z cechami [...] oraz [...] nieco [...] przepukliną [...] modelującą [...] na poziomie [...] i cechami [...] – § 34 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem"; powołane rozporządzenie będzie określane mianem "rozporządzenie o orzekaniu",
2) nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw - § 14 pkt 5 Załącznika,
3) blizna pooperacyjna uda prawego - § 3 pkt 1 Załącznika.
W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- wymienione w pkt. 8.1 orzeczenia rozpoznane u Kandydata schorzenie powoduje - wedle Załącznika oraz objaśnień szczegółowych do § 34 pkt 5 w grupie I badanych obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej - kwalifikację orzeczniczą do kategorii zdrowia N; Kandydat nie jest więc zdolny do zawodowej służby wojskowej,
- [...] lutego 2019 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], zwana dalej "Komisja Rejonową" - działając na podstawie skierowania Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] - po wykonaniu badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych, wydała orzeczenie w sprawie zdolności Kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej, rozpoznając w pkt 8.1 - choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa pod postacią [...]; w pkt. 9 - kategoria zdolności do zawodowej służby wojskowej orzeczono: kategoria "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
- od tego orzeczenia Kandydat wniósł odwołanie; nie zgadzał się z ustaloną kategorią zdrowia; dołączył wyniki badań odcinka [...] kręgosłupa, wykonane rezonansem magnetycznym w 2017 oraz 2019 roku i informacje z [...] i [...] lutego 2019 r., wystawione przez specjalistę neurochirurga, ortopedę,
- Centralna Komisja - orzeczeniem z [...] kwietnia 2019 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rejonowej; Kandydat wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. kwestionując postawione rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej; Sąd ten uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie (tak wyrok z 17 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1297/19), ponieważ organ odwoławczy nie wyjaśnił przekonująco, z jakich względów uznał zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną za wystarczającą do orzeczenia o niezdolności Kandydata do zawodowej służby wojskowej; Centralna Komisja stwierdziła jedynie, że postawione w I. instancji rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa jest prawidłowe; wskazała, że u Kandydata występują zmiany zwyrodnieniowe pod postacią [...] na poziomach [...] i [...]; oceny tej dokonała z pominięciem wyniku konsultacji [...], przeprowadzonej na zlecenie organu I. instancji [...] lutego 2019 r.; tym samym nie wyjaśniono w sposób niebudzący wątpliwości, czy kwalifikacja rozpoznania do § 34 pkt 5 Załącznika (kat. N) jest prawidłowa; w tym stanie rzeczy uzasadniony był – zdaniem Sądu - zarzut skargi naruszenia dwuinstancyjności postępowania w kwestii ponownego, wnikliwego rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie; tym samym w sprawie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- po uchyleniu orzeczenia z [...] kwietnia 2019 r. organ odwoławczy przeanalizował zawartą w aktach sprawy dokumentację medyczną i wystąpił do Konsultanta Krajowego ds. Obronności w dziedzinie [...] ([...]J. N.) o analizę wyników badań MRI odcinka [...] kręgosłupa Kandydata - wykonanych [...] listopada 2017 r. oraz [...] listopada 2019 r. - dla ustalenia stanu jego zdrowia, w tym jednoznacznej interpretacji wyników badań obrazowych (tak: pismo z [...] lipca 2020 r.); w odpowiedzi uzyskano opis badań rezonansem magnetycznym odcinka [...] kręgosłupa Kandydata o treści: "Badanie MR odcinka [...] kręgosłupa wykonano w sekwencjach [...], w projekcjach [...], bez podania środka kontrastowego. Cechy dehydratacji krążków [...] z obniżeniem ich wysokości. Odcinkowe obniżenie wysokości [...]. Wysokość trzonu [...] nieco niższa w części [...]. Niewielkie [...] odchylenie osi kręgosłupa na poziomie [...]. W poziomie [...] nieco [...] modelująca [...], nie można wykluczyć odcinkowego modelowania przebiegu korzeni nerwowych [...]. Cechy pęknięcia [...]. Innych zmian w wykonanych badaniach odcinka [...] kręgosłupa nie stwierdzam. Wn: Obraz kręgosłupa [...] w badaniach z 2017 r. i 2019 r. nie uległ istotnej [...] zmianie",
- zacytowany stan faktyczny ocenił zespól specjalistów w dziedzinie [...], składający się z Konsultanta Krajowego ds. Obronności w dziedzinie [...] oraz Kierownika Pracowni [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką w [...] ([...] K. J.),
- po raz drugi rozpatrzono odwołanie Kandydata a Centralna Komisja przeprowadziła własne postępowanie orzecznicze - w oparciu o uzupełnione, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty; zebrany obecnie materiał diagnostyczny jest w przedmiotowej sprawie wystarczający do rozstrzygnięcia - postawienia rozpoznania i określenia kategorii zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej,
- w postępowaniu uwzględniono wskazaną komisyjną interpretację badań kręgosłupa rezonansem magnetycznym, które Kandydat wykonał we własnym zakresie [...] listopada 2017 r. oraz [...] lutego 2019 r; potwierdza ona zmiany o charakterze zwyrodnieniowym, które dotyczą więcej niż jednej przestrzeni międzykręgowej; wojskowe komisje lekarskie - ustalając jednostkę chorobową – kwalifikują ją odnośnie zdolności do zawodowej służby wojskowej - według odpowiednio dobranego paragrafu i punktu - na podstawie załączników do rozporządzenia o orzekaniu; dla kandydatów do zawodowej służby wojskowej, kwalifikacja jest dokonywana w oparciu o grupę I Załącznika (kolumna czwarta wykazu); w grupie I dla rozpoznanej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, nieupośledzającej sprawności ustroju lub nieznacznie upośledzającej sprawność ustroju - według § 34 pkt 5 ustalono - kategorię zdrowia "Z/N"; objaśnienia szczegółowe do § 34 pkt 5 nakazują traktować kandydatów do zawodowej służby wojskowej jako niezdolnych w przypadku stwierdzenia choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa obejmującej więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg,
- na podstawie wykonanych badań i konsultacji ustalono rozpoznania w orzeczeniu własnym, kwalifikując rozpoznane schorzenie - wymienione w pkt. 8.1 orzeczenia - do kategorii zdrowia "N"; powoduje to, że Kandydata nie jest zdolny do zawodowej służby wojskowej,
- służba w Siłach Zbrojnych wiąże się z długotrwałym i powtarzalnym obciążeniem statycznym oraz dynamicznym kręgosłupa; stwierdzana u kandydatów wielopoziomowa choroba zwyrodnieniowa stanowi przeciwwskazanie do służby w tej formacji; warunki służby w zmiennych, często ekstremalnych warunkach klimatycznych, w pełnym rynsztunku oraz wzmożony wysiłek fizyczny - związany z ćwiczeniami - mogą bowiem powodować nasilenie zmian patologicznych w obrębie układu [...]; może to skutkować pogorszeniem stanu zdrowia i wystąpieniem objawów chorobowych,
- w prowadzonym po raz drugi postępowaniu odwoławczym, uwzględniono również dowód w postaci prawidłowego wyniku badania lekarza okulisty z [...] lutego 2019 r. - wykonanego w Przychodni Okulistycznej "[...]" w [...]; ponieważ Kandydata badał okulista [...] października 2017 r. w ośrodku referencyjnym dla wojska – [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...], w ramach przeprowadzonej w 2017 roku procedury orzeczniczej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej, zakończonej wydaniem orzeczenia z [...] listopada 2017 r., utrzymanego w mocy [...] grudnia 2017 r. - wynik tego badania, przeprowadzonego zgodnie z obowiązującą w orzecznictwie wojskowo-medycznym metodologią, stanowi podstawę rozpoznania nieznacznego upośledzenia widzenia [...]; w przypadku Kandydata nie skutkuje to niezdolnością do zawodowej służby wojskowej,
- na podstawie komisyjnej interpretacji badań kręgosłupa rezonansem magnetycznym należy zweryfikować rozpoznanie postawione przez Komisje Rejonową; w tym celu uchylono jej orzeczenie i - w to miejsce – Centralna Komisja wydała własne - zgodnie z aktualnym stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami.
W skardze zarzucono naruszenie:
- przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, i art. 80 K.p.a. - wobec:
- oparcia rozstrzygnięcia na wybiórczej, a nie wszechstronnej ocenie materiału dowodowego; organ nie wyciągnął przez to właściwych wniosków, stwierdzając u Kandydata chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa; z dotychczas zgromadzonej dokumentacji nie wynikają tymczasem takie konkluzje; wskazuje ona, że zmiany mają wyłącznie charakter śladowy; są na tyle nieznaczne, że nie można ich traktować jako choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa;
- niepodjęcia wszelkich, koniecznych kroków, w celu ustalenia stanu zdrowia Kandydata; przede wszystkim oparto się na badaniach wykonanych przed trzema laty; poddano je wyłącznie opisowi radiologa; zasadne było tymczasem przeprowadzenie powtórnych badań przez lekarza ortopedę lub neurologa, w celu oceny medycznej stanu zdrowia Kandydata - nie tylko kolejnego opisu jednego badania,
- art. 153 ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), poprzez niezastosowanie się do wskazań z uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1297/19, w zakresie jednoznacznego ustalenia stanu zdrowia Kandydata i przeprowadzenie dodatkowych badań specjalistycznych; dokonano wyłącznie nowej analizy uprzednich badań,
- § 34 pkt 5 Załącznika, poprzez bezzasadne przyjęcie, że u Kandydata rozpoznano chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i dowolne uznanie, że dyskwalifikuje go to jako żołnierza zawodowego.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Podniesiono, że Kandydat – mimo aktywnego trybu życia - nie uskarża się w istocie na żadne dolegliwości, związane z kręgosłupem oraz skutecznie pełni służbę w Wojskach Obrony Terytorialnej. Ustalenia Centralnej Komisji, jakoby stwierdzone wady kręgosłupa dyskwalifikowały go jako zdolnego do służby, nie są więc trafne.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W dodatkowym piśmie (k. 22) Kandydat podtrzymał skargę oraz przedłożył przy nim dodatkowe wyniki badań (z [...] października, [...] i [...] listopada 2020 r.).
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym - tak zarządzenie k. 44 akt sądowych.
Sąd zważył, co następuje:
Skargę oddalono, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa.
Trafne jest stanowisko organu, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy. Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaję je za własne.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie dodać, że są one bezzasadne z poniższych przyczyn.
Zgodnie z § 11 rozporządzenia o orzekaniu - przy ocenie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej - komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, zawarty w Załączniku. Z akt sprawy wynika, że - w następstwie przeprowadzonych badań i konsultacji - rozpoznano u Kandydata schorzenie, powodujące niezdolność do służby wojskowej. Jest nim choroba zwyrodnieniowa nieupośledzająca, ale obejmująca więcej niż jeden poziom miedzykręgowy, więcej niż jeden krąg. W sprawie była przy tym poza sporem, prawidłowości wykonania rezonansu magnetycznego w 2017 i 2019 roku - w szczególności to, czy uzyskane wówczas obraz odpowiadał stanowi rzeczywistemu. Różnica stanowisk sprowadza się w istocie do tego, czy uzyskany wówczas obraz pozwalał na stwierdzenie wystąpienia zwyrodnienia - o jakim mowa w przypisie do § 34 pkt 5 Załącznika, - dotyczącym u Kandydata, co najmniej dwóch poziomów miedzykręgowych. W kwestii tej wypowiedziało się natomiast - w toku ponownego postępowania odwoławczego - dwóch specjalistów (opinia z [...] sierpnia 2020 r.). Stwierdzili, że pomiędzy kręgami [...] występuje widoczna dla tych specjalistów "[...]" z "[...]". Stanowi to bezspornie cechy zwyrodnienia. W myśl obowiązujących przepisów przesądza to o nie przydatności Kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej (przypisanie kategorii "N").
Centralna Komisja - będąc organem wyspecjalizowanym, składającym się z osób posiadających szczególne kwalifikacje do orzekania w przedmiotowej sprawie – należycie i przekonywująco uzasadniła swoje rozstrzygnięcie. W związku z tym nie budzi wątpliwości ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny, co do rozpoznanego schorzenia.
Nie ma powodów, by wątpić, że rozpoznana u Kandydata choroba – zwyrodnieniowa, nieupośledzająca ale obejmująca więcej niż jeden poziom miedzykręgowy, więcej niż jeden krąg - stanowi przeszkodę, aby uznać go za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Organ zresztą przekonywująco i jasno wyjaśnił, dlaczego dana wada kręgosłupa - choroba zwyrodnieniowa obejmująca więcej niż jeden poziom międzykręgowy - stanowi przeszkodę do pełnienia służby żołnierza zawodowego. Ponowne przytaczanie jego argumentacji jest zbyteczne. Zwłaszcza, że jej formułowanie nie było konieczne, gdyż o nieprzydatności do pełnienia zawodowej służby wojskowej osób, u których stwierdzono wadę jak u Kandydata, przesądził jednoznacznie prawodawca - w rozporządzeniu o orzekaniu.
Nie może zmienić danej oceny przywoływana skardze okoliczność, że stwierdzona choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nie skutkuje aktualnie u Kandydata żadnymi dolegliwościami, czy ograniczeniem aktywności ruchowej - w tym możliwości pełnienia służby w WOT. Dla kandydatów do zawodowej służby wojskowej postawiono bowiem dalej idące wymagania, co do ich stanu zdrowia niż ogólna - wysoka sprawność fizyczna.
Chybione są więc zarzuty skargi, jakoby procedując w sprawie naruszono przepisy postępowanie w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, czy przepis prawa materialnego gdzie określono, kiedy kandydatów należy uznać za niezdolnych do zawodowej służby wojskowej - w szczególności treść normatywną § 34 pkt 5 Załącznika, z uwzględnieniem wiążącego charakteru stosownych objaśnień, stanowiących w istocie integralny fragment danej normy prawnej.
Wbrew zarzutom skargi nie naruszono też wiążących wytycznych i oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1297/19. Zobowiązano nim prawdzie organ do "przeprowadzenia dodatkowych badań specjalistycznych" Kandydata. Nie stanowi to jednak - w kontekście uwarunkowań danej z sprawy oraz wywodów uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1297/19 – o wymaganiu przeprowadzenia bezpośrednich czynności dla ponownego zobrazowania aktualnego stanu kręgosłupa Kandydata. Jak bowiem wskazano, nie podważano wierności czy dokładności obrazu, uzyskanego uprzednim rezonansem magnetycznym. Sporne było wyłącznie to, czy uzyskany wcześniej obraz fragmentu kręgosłupa Kandydata potwierdza wystąpienie choroby zwyrodnieniowej, obejmującej więcej niż jeden poziom miedzykręgowy, więcej niż jeden krąg. Ustalić stan w tym zakresie można było natomiast w oparciu o obrazy uzyskane przednio. O ile zresztą tak by nie było – uprzednie odwzorowania nie dawałby podstaw do jednoznacznych ustaleń – wskazaliby na to konsultujący przypadek specjaliści. Wypada w końcu zauważyć, że owi specjaliści - analizując obrazy uzyskane rezonansem magnetycznym w 2017 i 2019 roku, odnotowali wprost brak istotnych różnic. Nie daje to podstaw dla założenia, że stan rzeczywisty mógł ulec w późniejszych latach. Nie twierdzi tego nawet Kandydat, choć zarzuca wykorzystanie wcześniejszej dokumentacji.
Odnosząc się do przedłożonych przez Kandydata dodatkowe dokumentów - wyników badań, wykonanych po wydaniu zaskarżonej decyzji - należy wskazać, że nie mogą mieć one znaczenia dla sprawy. Nie były one bowiem znane orzekającemu organowi, zaś bezpośrednio nie podważają jego ustaleń. Okoliczność, że konkretny lekarz pewne zmiany w obrębie kręgosłupa uważa za nieznaczące, z perspektywy stanu zdrowia pacjenta, nie oznacza, aby nie stanowiły one przeszkody dla podjęcia przez tą osobę zawodowej służby wojskowej. Z woli prawodawcy także osoby, u których zdiagnozowano chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa nieupośledzającą, mają być uznane za niezdolne do służby wojskowej, gdy obejmuje ona więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg. Nie chodzi więc o znaczne nasilenie choroby (upośledzające) lecz inne dostrzegalne zmiany. W rozpatrywanej sprawie – w świetle opinii specjalistów - nie budzi wątpliwości, że takowe u Kandydata specjaliści zdiagnozowali.
Sąd nie dostrzegł także z urzędu w zaskarżonym akcie wad, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.