II SA/Wa 2149/21

II SA/Wa 2149/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Sygn. powiązane
III OSK 1310/22 - Wyrok NSA z 2024-02-21
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za znaczące osiągnięcia za rok akademicki 2020/2021 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego P. G. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Nauki i Edukacji (zwany dalej "Ministrem") decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] na podstawie art. 359 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85, z późn. zm.), zwana dalej "u.P.s.w.n." odmówił P. G. studentowi V roku jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu im. [...] w P. kierunek: [...] przyznania stypendium Ministra Edukacji i Nauki za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2020/2021.
W dniu [...] października 2020 r. - za pomocą Zintegrowanego Systemu Usług dla Nauki/Obsługi Strumieni Finansowania (ZSUN/OSF) - Rektor Uniwersytetu im. [...] w P. złożył wniosek o przyznanie studentowi – P. G. stypendium Ministra za znaczące osiągnięcia na rok akademicki 2020/2021.
Na podstawie danych zawartych w systemie teleinformatycznym POL-on (Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce) organ ustalił, że P. G. rozpoczął studia po raz pierwszy w październiku 2014 r. W dacie podjęcia przez Ministra decyzji w sprawie stypendium, okres odbywania studiów był zatem dłuższy niż 6 lat (72 miesiące), w związku z czym studentowi nie przysługiwało już prawo do otrzymania stypendium ministra.
P. G. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie oraz po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznanie wnioskowanego stypendium.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych tj.:
1) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez:
- błędne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące błędnym naliczeniem okresu,
w którym przysługiwało prawo do pobierania stypendium,
- niepełne wyjaśnienie sprawy, polegające na braku obliczenia okresu pobierania stypendium przez skarżącego i nieprzeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego z urzędu;
2) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej przepisu art. 93 ust. 2 u.p.s.w.n. wykraczające poza obowiązujące przepisy prawa na jego niekorzyść, skutkujące pozbawieniem go uprawnień do pobierania stypendium.
Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
3) art. 93 ust. 2 u.p.s.w.n., poprzez przyjęcie, że wskazany w przepisie okres 6 lat dotyczy 6 lat kalendarzowych od momentu podjęcia po raz pierwszy studiów,
a nie 6 lat pobierania stypendium, co stoi w sprzeczności z zasadami wykładni oraz licznymi orzeczeniami sądów administracyjnych;
4) art. 93 ust. 2 u.p.s.w.n. poprzez nieuzasadnione zastosowanie w przedmiotowej sprawie skutkujące nieuzasadnioną odmowę przyznania stypendium.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji i Nauki wniósł o jej oddalenie.
Skarżący pismem procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. podtrzymał zarzuty skargi, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do wykładni art. 93 ust. 2 u.p.s.w.n., w szczególności na wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), a także art. 3 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami zawartymi w skargach oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 359 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85, z późn. zm.), stypendium ministra może otrzymać student wykazujący się znaczącymi osiągnięciami naukowymi lub artystycznymi związanymi ze studiami, lub znaczącymi osiągnięciami sportowymi (ust. 1). Stypendium przyznaje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora (ust. 2). Stypendium jest przyznawane na rok akademicki (ust. 3).
Zgodnie z art. 93 ust. 2 ww. ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Zdaniem organu, okres ten biegnie od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy do ukończenia studiów albo do czasu skreślenia z listy studentów, zaś okresy studiowania sumują się. Tym samym, dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. Po upływie tego sześcioletniego okresu następuje utrata prawa do otrzymania stypendium ministra. Skoro skarżący posiadał status studenta przez okres ponad 6 lat, to studentowi prawo do otrzymania stypendium ministra nie przysługiwało, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
W ocenie Sądu, z powyższym stanowiskiem, nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa. Sąd podziela sposób wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. zaprezentowany przez K. Leweckiego w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia
w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), który przyjmuje, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem.
Wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował
o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n., student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium socjalnego), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia.
I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. - warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. - warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n. - warunki stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. - warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.
Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.
Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w u.p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd został zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21,
w wyroku NSA z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21 i prezentowany jest w przytłaczającej większości orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych np. w wyrokach: WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20; WSA
w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, WSA w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20, WSA w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po 773/20; WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2021 r. sygn. akt 394/20, WSA w Bydgoszczy
z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1223/20, WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat." Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie należy zauważyć, że w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia, zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 u.p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania.
Nie można, jak błędnie przyjął w niniejszej sprawie Minister Edukacji i Nauki, wiązać początku tego okresu 6 letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium, stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić zaprezentowane wyżej stanowisko, a wydane rozstrzygnięcie uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom prawa w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy, orzeczono jak
w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 w związku z art. 209 tej ustawy.