II SA/WA 2147/18

II SA/Wa 2147/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Janusz Walawski
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1854/21 - Wyrok NSA z 2023-03-08
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
ART. 151, ART. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 132
art. 8e
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Ewa Radziszewska – Krupa Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy – Agnieszka Wiechowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stosowania przepisów – oddala skargę –
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno – Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. N. z dnia [...] sierpnia 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca została zwolniona ze służby w Straży Granicznej w dniu [...] czerwca 2014 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, przy czym skarżącej wypłaca się jedynie emeryturę. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] wynika, że wymieniona pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] czerwca 1982 r. do dnia [...] lipca 1990 r., a całkowity okres służby wynosi 25 lat, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 8 lat i 2 miesiące. Z kopii akt osobowych o sygn. [...]przekazanych pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby M.N. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z kolei Komendant Główny Straży Granicznej w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] przekazał informację dotyczącą przebiegu służby i ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że po dniu 12 września 1989 r. skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. Wielokrotnie była wyróżniana oraz wielokrotnie przyznano jej zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Odnotowano również przyznane jej Złotego Medalu za Długoletnią Służbę, Srebrnego Medalu za Zasługi dla Obronności Kraju oraz otrzymała Odznakę Straży Granicznej. Nie odnotowano żadnych kar dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia i orzeczeniem komisji lekarskiej została zakwalifikowana do trzeciej grupy inwalidzkiej, a inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, a powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Wskazano, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, fundamentalne znaczenie ma fakt, iż zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zatem art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych stwierdzono, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.). Dalej podkreślono, że pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie. Z kolei analizując drugą z przesłanek formalnych wskazano, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie i należy ją definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy i przyjętych na siebie obowiązków. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.). Mając powyższe na uwadze uznano, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Zaznaczono, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważono, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Reasumując, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wyżej wymienione przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, uzasadniającego wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art, 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej wskazano, że w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. "Szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona, poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Tymczasem służba skarżącej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 8 lat i 2 miesięcy, zaś całkowity okres służby strony wynosi 25 lat i w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponadto organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącą w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., bowiem z opinii Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że wymieniona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność jego służby. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Zaznaczono, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpatrzenie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy zarzucając:
I. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego to jest art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż:
1. krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby, ale również okres życia i przyczyny odejścia ze służby.
2. rzetelnie wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywania ich w sposób wzorowy, ponad przeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie zaś określenie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a § 1 ust. 2 ustawy.
II. Obrazę prawa postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie: art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:
1. nie przeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego Straży Granicznej dotyczącej przebiegu służby, z której to wynika, iż wykonywała służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem;
2. nie uwzględnienie okoliczności otrzymania przez nią licznych odznaczeń, uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego warunku";
3. ustalenie, iż okres 8 lat i 2 miesięcy pełnienia służy w totalitarnym państwie jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali całego życia, jak i w skali okresu całej jej służby, okres ten jest krótkotrwały.
W uzasadnieniu podała, że organ błędnie pojmuje pojęcie krótkotrwałości, bowiem uznał, że jest ona tożsama z nietrwałością, przelotnością i winna być rozumiana jako czasookres obejmujący tygodnie, ostatecznie miesiące. Następnie wskazała i podała, że podczas owych 8 lat i 2 miesięcy, faktyczna służba trwała zaledwie 4 lata i 5 miesięcy (po wyłączeniu długotrwałego zwolnienia lekarskiego, urlopu macierzyńskiego i urlopu wychowawczego). Zatem stosunek służby w organach bezpieczeństwa do pozostałej pracy wynosił 12% i powinien być oceniony, jako krótkotrwały. Następnie wskazała na przebieg pracy przed zatrudnieniem jej w MSW w [...], gdzie jej czynności sprawdzały się do pracy czysto administracyjnych i technicznych, zaś w dalszej części wskazała na dalszy przebieg służby, gdzie była wielokrotnie wyróżniana, o czy świadczą opinie i tym samy uznać należy, że swoje obowiązki wykonywała rzetelnie. Zaś co się tyczy określenia "w szczególności" najczęściej oznacza to najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów. Wskazał więc, iż wbrew stanowisku organu, zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie należy traktować jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Bardziej trafne wydaje się wskazanie, iż określnie to ma na celu jedynie wyróżnienie, zaprezentowanie przykładowej okoliczności, która może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a § 1 ust. 2 ustawy, zaś w rozpoznawanej sprawie z całą pewnością zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Niezależnie od powyższego dopuszczono się naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., bowiem organ wybiórczo rozpatrzył materiał dowodowy. Z tego mianowicie powodu, że jedynym dokumentem na podstawie którego nie zastosowano art 15c, art. 22a i art. 24a ustawy było pismo z dnia [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacja o przebiegu służby. Natomiast ona sama nigdy nie pełniła funkcji związanej z przestępczą działalnością przeciwko obywatelom, nie podziela do dziś utrwalonej przez PZPR wówczas dyktatury, a w 1990 r. przeszła pozytywną weryfikację i ocenę przydatności do służby. Co oczywiste, organ z niezwykłą starannością powinien badać wszelkie dowody i każdy przypadek traktując indywidualnie. Nie można bowiem traktować wszystkich "jedną miarą", co też wskutek zastosowania ustawy emerytalnej się stało. Ponadto organ wręcz całkowicie pominął w swojej ocenie informację Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2018 r., która to wskazuje, jak przykładnie pełniła swoją służbę. Podkreślono w niej, iż była wielokrotnie wyróżniana. Niezależnie od powyższego zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż wykonywał służbę rzetelnie z narażeniem zdrowia i życia. Nigdy nie propagowała, ani nie podzielała idei totalizmu i organ powinien wyjątkowo wnikliwe badać każdą sprawę, bowiem nie każdy kto według ustawowych przesłanek "pracował dla służb państwa totalitarnego" rzeczywiście służył państwu totalitarnemu. Nie zostało udowodnione na podstawie zebranego materiału, że pełnił służbę "na rzecz" totalitarnego państwa. Wykładnia językowa sformułowania "działanie na rzecz... " sugeruje świadome, dobrowolne działanie podejmowane z zamiarze osiągnięcia określonego celu. Postawa i jej motywacja absolutnie nie wskazują na takie działanie, stąd należy przyjąć, że działał on ewentualnie "w warunkach" państwa, jakim była PRL. Ustawa emerytalna wprowadza domniemanie winy, które skutkuje automatycznym ograniczeniem praw byłym funkcjonariuszom organów bezpieczeństwa państwa. Ustawodawca wprost bowiem założył, że wszyscy funkcjonariusze odbywający służbę przed 1990 rokiem byli przestępcami i że nie należą im się żadne uprawnienia, zaś ona swoją postawą, ofiarną pracą wykazała, iż jest przykładnym człowiekiem, obywatelem, służącym ludziom, sprawiedliwości i Rzeczypospolitej.
W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na samym wstępie stwierdzić należy, że skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302).
Natomiast ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru – za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2 – 4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1 – 3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15c ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1 – 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 – 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione.
Decyzje wydawane przez organ na podstawie powyższego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Tymczasem ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu informacji o przebiegu służby z [...] stycznia 2018 r. wynika, że skarżąca M. N. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, w okresie służby od dnia [...] czerwca 1982 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. tj. 8 lat i 2 miesiące. Natomiast całkowity okres służby skarżącej wynosi 25 lat.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał i co Sąd w pełni podziela, że krótkotrwałość należy oceniać w kategoriach proporcjonalnych porównując okres służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby funkcjonariusza. Zgodzić się również należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym i trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych – jak wskazał organ – można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Nie mieści się zatem – w ocenie Sądu – prawie 30% służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa w pojęciu krótkotrwałości, bowiem nie jest to okres chwilowy, przejściowy, tymczasowy, krótkookresowy, epizodyczny, czy też przelotny, jeśli się go porówna z około 70% pozostałego okresu służby. Zatem należało w tej kwestii przyznać rację organowi, że skarżąca nie spełniła powyższej przesłanki.
Dodać ponadto należy skarżącej, że wykładnia celowościowa ustawy nie wskazuje, aby krótkotrwałość oceniać w porównaniu do całego życia funkcjonariusza, bowiem ocenie podlega jedynie okres pełnienia służby.
Ponadto Sąd nie podziela argumentacji skarżącej, że organ przyjął za okres krótkotrwały, służbę pełnioną jedynie do kilku miesięcy, bowiem w żadnym stopniu nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dodać również należy, że organ – wbrew zarzutowi skargi – przyjął, iż skarżąca pełniła służbę rzetelnie po dniu 12 września 1989 r. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że skarżąca w okresie 25 lat pozostawała w stosunku służbowym i wobec powyższego niezrozumiałym jest pomniejszanie okresu pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa poprzez wyłączenie z niego zwolnień lekarskich i urlopów.
Natomiast Sąd nie podziela stanowiska organu, że w rozpoznawanej sprawie mamy jeszcze do czynienia z dwoma przesłankami, a to "szczególnie uzasadniony przypadek" i "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Wszak z wykładni leksykalnej art. 8a ustawy wynika, że szczególnie uzasadniony przypadek ma miejsce wówczas, jeśli są spełnione przesłanki zawarte w pkt 1) i 2) tegoż przepisu, zaś określenie "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" podaje jedynie wskazówkę stosującemu prawo, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, może być dodatkowo oceniane przez pryzmat wykonywania zadań i obowiązków z narażeniem zdrowia i życia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.