II SA/Wa 2145/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona danych osobowychRODOprzetwarzanie danychBIKprawo bankoweobowiązek informacyjnydoręczenielist poleconydomniemanie doręczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa UODO, uznając, że bank prawidłowo poinformował klienta o zamiarze przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania, mimo braku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej.

Sprawa dotyczyła skargi banku na decyzję Prezesa UODO nakazującą zaprzestanie przetwarzania danych osobowych klienta w BIK. Klientka zarzuciła bankowi brak podstawy prawnej do przetwarzania jej danych po wygaśnięciu umowy kredytowej, twierdząc, że nie została skutecznie poinformowana o zamiarze przetwarzania jej danych bez zgody po wypowiedzeniu umowy. Bank argumentował, że wysłał stosowne oświadczenie listem poleconym, a brak zwrotu przesyłki stanowi domniemanie doręczenia. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska banku, uznając, że wysłanie listem poleconym i brak jego zwrotu jest wystarczające do uznania obowiązku informacyjnego za spełniony.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dotyczyła skargi Banku Polska S.A. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO), która nakazywała bankowi zaprzestanie przetwarzania danych osobowych klientki dotyczących umowy kredytowej w Biurze Informacji Kredytowej (BIK). Klientka wniosła skargę do PUODO, twierdząc, że bank udostępnił jej dane do BIK bez podstawy prawnej, mimo odwołania zgody na przetwarzanie i wniosku o przeniesienie danych do sekcji statystycznej. Bank odmówił, powołując się na art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, który pozwala na przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania, gdy klient nie wykonał go lub dopuścił się zwłoki powyżej 60 dni, pod warunkiem wcześniejszego poinformowania o zamiarze przetwarzania danych bez zgody. Klientka kwestionowała skuteczne poinformowanie. PUODO, uznając brak dowodu na skuteczne poinformowanie, nakazał bankowi zaprzestanie przetwarzania danych. Bank zaskarżył tę decyzję, argumentując, że posiada dowód nadania listu poleconego z informacją o zamiarze przetwarzania danych, a brak zwrotu przesyłki powinien być traktowany jako domniemanie doręczenia, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego. WSA w Warszawie przychylił się do argumentacji banku, uznając, że wysłanie listem poleconym i brak jego zwrotu jest wystarczające do spełnienia obowiązku informacyjnego z art. 105a ust. 3 P.b., nawet bez zwrotnego potwierdzenia odbioru. Sąd podkreślił, że dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi domniemanie doręczenia, które może być obalone przez adresata, czego w tej sprawie nie uczyniono. W konsekwencji sąd uchylił decyzję PUODO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wysłanie listem poleconym i brak zwrotu przesyłki do nadawcy stanowi wystarczające domniemanie doręczenia i spełnienia obowiązku informacyjnego, które może być obalone przez adresata.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dowód nadania przesyłki rejestrowanej, w tym listu poleconego, wraz z brakiem jego zwrotu do nadawcy, tworzy domniemanie doręczenia adresatowi. Domniemanie to jest wystarczające do uznania spełnienia obowiązku informacyjnego, o ile adresat nie wykaże, że nie miał możliwości zapoznania się z treścią przesyłki. Sąd powołał się na przepisy prawa pocztowego oraz orzecznictwo SN i WSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

P.b. art. 105a § ust. 3

Prawo bankowe

Poinformowanie o zamiarze przetwarzania danych bez zgody po wygaśnięciu zobowiązania jest spełnione, gdy bank wykaże wysłanie listem poleconym i brak zwrotu przesyłki, co tworzy domniemanie doręczenia.

Pomocnicze

P.b. art. 105a § ust. 1

Prawo bankowe

P.b. art. 105a § ust. 5

Prawo bankowe

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.o. art. 7 § ust. 1 i 2

Ustawa o ochronie danych osobowych

RODO art. 6 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 58 § ust. 2 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p. art. 3 § pkt 8

Ustawa Prawo pocztowe

P.p. art. 15 § ust. 1 pkt 1

Ustawa Prawo pocztowe

P.p. art. 17

Ustawa Prawo pocztowe

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji art. 27

u.u.i.g.i.w.d.g. art. 14 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dowód nadania listu poleconego i brak jego zwrotu do nadawcy stanowi wystarczające domniemanie doręczenia i spełnienia obowiązku informacyjnego z art. 105a ust. 3 P.b. Domniemanie doręczenia przesyłki rejestrowanej może być obalone przez adresata, ale w tej sprawie nie przedstawiono dowodów na brak możliwości zapoznania się z treścią. Interpretacja przepisu art. 14 ust. 1 pkt 3 u.u.i.g.i.w.d.g. wspiera stanowisko, że termin 30 dni biegnie od wysłania listem poleconym.

Odrzucone argumenty

Organ ochrony danych osobowych błędnie zinterpretował art. 105a ust. 3 P.b., wymagając dowodu doręczenia (zwrotnego potwierdzenia odbioru) zamiast uznania domniemania doręczenia. Bank nie wykazał skutecznego poinformowania klientki o zamiarze przetwarzania danych bez jej zgody.

Godne uwagi sformułowania

dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi domniemanie doręczenia jej adresatowi domniemania możliwego do obalenia przez wykazanie, że adresat przesyłki nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią wysłanie listem poleconym i brak jego zwrotu do adresata jest wystarczające dla uznania, że skarżący nie dopełnił obowiązku 'poinformowania' przewidzianego w 105a ust. 3 P.b.

Skład orzekający

Sławomir Fularski

przewodniczący

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Piotr Borowiecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, jakie dowody są wystarczające do wykazania spełnienia obowiązku informacyjnego przez banki w kontekście przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania, zwłaszcza w sytuacji braku zwrotnego potwierdzenia odbioru."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu Prawa bankowego i interpretacji pojęcia 'poinformowania' w kontekście przesyłek poleconych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych obszarach prawa, gdzie wymagane są inne formy dowodu doręczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia ochrony danych osobowych w sektorze bankowym i praktycznych aspektów doręczania korespondencji, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.

Bank wygrał z UODO: wysłanie listu poleconego wystarczy do poinformowania o przetwarzaniu danych po spłacie kredytu?

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2145/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 2714/23 - Wyrok NSA z 2024-12-17
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Bank Polska S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego [...] Bank Polska S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z [...] lipca 2022 r. W. C. (dalej: "uczestniczka postępowania") wniosła do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO", "organ") skargę na niezgodne z prawem przetwarzanie przez S. z siedzibą w W. (dalej: "bank", "skarżący") jej danych osobowych, polegające na udostępnieniu i przetwarzaniu danych osobowych dotyczących umowy kredytowej z [...] lutego 2008 r. nr [...] w Biurze Informacji Kredytowej S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "BIK") bez podstawy prawnej.
Uczestniczka postępowania podała w skardze, że [...] lutego 2008 r. zawarła ze skarżącym umowę o kredyt gotówkowy, a dane dotyczące ww. zobowiązania zostały wpisane do bazy BIK. W dniu [...] lutego 2022 r. uczestniczka postępowania, przez swojego pełnomocnika, odwołała zgodę na przetwarzanie jej danych dotyczących przedmiotowego zobowiązania oraz wniosła o przeniesienie danych związanych z umową do sekcji statystycznej danych przetwarzanych w BIK. Bank odmówił, a pełnomocnik uczestniczki składał odwołania w jej imieniu. Ponadto w pismach z [...] kwietnia 2022 r. i [...] maja 2022 r. pełnomocnik uczestniczki zażądał doręczenia dokumentów potwierdzających możliwość przetwarzania jej danych osobowych w BIK bez jej zgody na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 2324 ze zm.; dalej: "P.b.") wraz z dowodem otrzymania przez nią oświadczenia o wypowiedzeniu umowy z informacją o zamiarze przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową bez zgody klienta. Skarżący w odpowiedziach (zawartych w pismach z [...] marca 2022 r., [...] maja 2022 r. i [...] czerwca 2022 r.) twierdził, że listem poleconym przesłał uczestniczce postępowania oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, a w piśmie tym zamieszczono informacje o zamiarze przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową bez jej zgody.
Zdaniem uczestniczki postępowania, bank nie spełnił wszystkich warunków wynikających z art. 105a ust. 3 P.b., dlatego wniosła ona o nakazanie usunięcia jej danych osobowych.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego ww. skargą (wnioskiem), PUODO decyzją z [...] września 2022 r. nr [...], w oparciu o art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023, r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r, poz. 1781; dalej: "u.o.d.o.") oraz art. 6 ust. 1 i art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych - Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., str. 1; Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018 r., str. 2; Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca 2021 r., str. 35; dalej: "RODO") w związku z art. 105a ust. 3 P.b., nakazał bankowi zaprzestanie przetwarzania danych osobowych uczestniczki postępowania dotyczących umowy z [...] lutego 2008 r. nr [...], przetwarzanych na podstawie art. 105a ust. 3 P.b. w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego w systemie BIK.
W uzasadnieniu decyzji organ, odnosząc art. 105a ust. 1 i 3 P.b. do okoliczności faktycznych sprawy, zaakcentował, że wprawdzie zobowiązanie uczestniczki postępowania wobec skarżącego, wynikające z umowy z [...] lutego 2008 r. nr [...], wygasło [...] stycznia 2022 r., a uczestniczka w spłacie zadłużenia dopuściła się zwłoki trwającej dłużej niż 60 dni, to istotny jest brak spełnienia przez bank obowiązku określonego w art. 105a ust. 3 P.b., tj. skarżący nie poinformował skutecznie uczestniczki postępowania o zamiarze przetwarzania dotyczących jej informacji stanowiących tajemnicę bankową, bez jej zgody po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z ww. umowy. Sam fakt, iż uczestniczka postępowania nie wykonała zobowiązania lub spóźniła się z jego wykonaniem co najmniej 60 dni, nie upoważnia banku do przetwarzania jej danych na warunkach określonych w art. 105a ust. 3 P.b. Skarżący, przetwarzając dane uczestniczki postępowania na podstawie ww. przepisu, musi wykazać, że została ona poinformowana o zamiarze przetwarzania ich bez jej zgody. Tymczasem uczestniczka postępowania podniosła, że przesłanki z art. 105a ust. 3 P.b. nie zostały spełnione, zatem bank nie jest uprawniony do przetwarzania jej danych osobowych w BIK. Natomiast skarżący uznał przesłanki ujęte w ww. przepisie za spełnione, podkreślając, że ustawodawca nie stworzył żadnych wymogów formalnych co do sposobu i treści poinformowania klienta o zamiarze przetwarzania jego danych w trybie art. 105a ust. 3 P.b. Jak skonkludował PUODO, brak jest dowodów wskazujących na prawidłowe i skuteczne poinformowanie uczestniczki o treści ww. przepisu - innych niż oświadczenie banku, pozostające w sprzeczności z twierdzeniami uczestniczki postępowania. Skarżący nie przedstawił dowodu na prawidłowe doręczenie jej dokumentu, w treści którego zawarto informację o warunkach z art. 105a ust. 3 P.b. W konsekwencji nie zostało udowodnione skuteczne poinformowanie uczestniczki postępowania o treści ww. przepisu. Sporządzenie i wysłanie pisma nie jest równoznaczne z jego doręczeniem, a więc nie może świadczyć o poinformowaniu uczestniczki postępowania o zamiarze przetwarzania danych bez jej zgody. Przepisy powszechnie obowiązujące nie formułują obowiązku wysłania informacji, o której mowa w art. 105a ust. 3 P.b. w szczególnej formie, czyli to do podmiotu informującego należy wybór formy przekazania odbiorcy komunikatu o zamiarze przetwarzania danych osobowych bez jego zgody. Skoro to podmiot informujący – bank wywodzi z powyższego skutki prawne, musi on wykazać, że poinformował uczestniczkę postępowania o zamiarze przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową, bez jej zgody na podstawie art. 105a ust. 3 P.b.
Opisana wyżej decyzja PUODO stała się przedmiotem skargi banku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niezastosowaniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego: praworządności, prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że potwierdzenie nadania pisma listem poleconym nie stanowi dowodu poinformowania uczestniczki postępowania o zamiarze przetwarzania jej danych osobowych bez jej zgody, w oparciu o w art. 105a ust. 3 P.b., podczas gdy jest to dokument mający moc dokumentu urzędowego, stanowiący dostateczny dowód przekazania informacji zgodnie z wymogami ww. przepisu;
2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105a ust. 3 P.b. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, iż wykonanie obowiązku informacyjnego, o którym mowa w ww. przepisie, polega na skutecznym doręczeniu osobie fizycznej, po wygaśnięciu jej zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, informacji o zamiarze przetwarzania jej danych osobowych bez jej zgody, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż "poinformowanie" oznacza rzeczywiste umożliwienie zapoznania się z treścią informacji.
W świetle tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, zobowiązanie organu do wydania decyzji oddalającej skargę uczestniczki postępowania na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi bank podniósł, że przedstawił dowód na okoliczność poinformowania uczestniczki postępowania o treści art. 105a ust. 3 P.b. inny niż jego oświadczenie, a mianowicie dysponuje on potwierdzeniem nadania wypowiedzenia umowy listem poleconym (odpisem z pocztowej książki nadawczej), co ma moc dokumentu urzędowego. Przedmiotowa przesyłka polecona, zaadresowana do uczestniczki postępowania, nie została zwrócona, a zatem należy przyjąć, iż prawidłowo doręczono ją adresatowi. W tym kontekście skarżący powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09 (LEX nr 607178): "Jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, że została doręczona adresatowi. W związku z tym należy uznać, że dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi domniemanie doręczenia jej adresatowi, który może je obalić, wykazując, że nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią. Należy zwrócić uwagę, że regułą jest, iż przesyłki pocztowe, zwłaszcza rejestrowane, są doręczane. Brak doręczenia zwykle powodują szczególne okoliczności, np. niedostatki w obsłudze pocztowej, błędne zaadresowanie przesyłki, znana nadawcy nieobecność adresata w miejscu zamieszkania itp. Wykazanie istnienia takich okoliczności wystarczy do podważenia wiarygodności omawianego dowodu prima facie".
Według banku, wykonanie obowiązku informacyjnego z art. 105a ust. 3 P.b. polega na rzeczywistym umożliwieniu adresatowi zapoznania się (zaznajomienia się) z informacją o zamiarze przetwarzania danych. Nie chodzi tu o faktyczny rezultat, ale o zapewnienie realnej możliwości zapoznania się z informacją. Ustawodawca nie określił żadnych szczególnych wymogów formalnych co do sposobu i treści takiego poinformowania. Celem ww. przepisu jest ochrona sektora bankowego, a tym samym uczciwych kredytobiorców przed zaciąganiem kredytów lub pożyczek przez osoby, które swoich zobowiązań nie regulują lub regulują je ze znacznym opóźnieniem. Skarżący podkreślił również, iż uczestniczka postępowania nigdy nie zakwestionowała skuteczności wypowiedzenia umowy. Najpóźniejszy termin, w którym uczestniczka postępowania mogła zapoznać się z informacją wymaganą przez art. 105a ust. 3 P.b. to 28 marca 2010 r. – jest to 22. dzień od nadania przesyłki (należy bowiem uwzględnić 7 dni na doręczenie przesyłki przez Pocztę Polską oraz 14 dni na awizowanie przesyłki). Dopiero po ww. dacie mógłby rozpocząć bieg 30-dniowy termin określony w art. 105a ust. 3 P.b. Tak obliczony 30-dniowy termin upłynął [...] kwietnia 2010 r. Tymczasem tzw. sankcyjne przetwarzanie danych uczestniczki postępowania rozpoczęło się dopiero [...] stycznia 2022 r., a więc po upływie 4276 dni od [...] kwietnia 2010 r.
W odpowiedzi na skargę PUODO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. In fine odpowiedzi na skargę organ zawnioskował o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z [...] grudnia 2022 r. bank podtrzymał argumentację zaprezentowaną w skardze oraz zakwestionował stanowisko PUODO przedstawione w odpowiedzi na skargę.
Postanowieniem z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2145/22, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone zażaleniem przez żadną ze stron postępowania.
W piśmie z [...] stycznia 2023 r. uczestniczka postępowania wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie stwierdziła, że decyzja organu jest prawidłowa, akcentując, iż to skarżący powinien wykazać spełnienie obowiązku informacyjnego. Niedopuszczalne jest przerzucanie ciężaru tego dowodu na kredytobiorcę. Potwierdzenie nadania czy wydruk z książki nadawczej świadczą wyłącznie o nadaniu korespondencji, a brak jej zwrotu może oznaczać nie tylko jej doręczenie, ale także zagubienie lub doręczenie osobie nieuprawnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do treści pierwszego z ww. przepisów, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z kolei art. 120 p.p.s.a. stanowi, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 105a ust. 1 P.b., przetwarzanie przez banki, inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów, instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa wart. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a także instytucje utworzone na podstawie art. 105 ust. 4, informacji stanowiących tajemnicę bankową i informacji udostępnionych przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie dotyczącym osób fizycznych może być wykonywane, z zastrzeżeniem art. 104, art. 105 i art. 106 - 106d P.b. w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. W myśl art. 105a ust. 3 P.b. banki, instytucje oraz podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową i informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank, inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucję pożyczkową albo podmiot, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o zamiarze przetwarzania dotyczących jej tych informacji, bez jej zgody. Natomiast według art. 105a ust. 5 P.b., przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę bankową w przypadkach, o których mowa w ust. 3, może być wykonywane przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania, a w przypadku, o którym mowa w ust. 4, przez okres 12 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania.
W kontrolowanej sprawie spór dotyczy wykładni pojęcia "poinformowania", o którym mowa w art. 105a ust. 3 P.b. W ocenie PUODO oraz uczestniczki postępowania, wysłanie pisma nie jest równoznaczne z udowodnieniem jego prawidłowego doręczenia, a tym samym ze skutecznym poinformowaniem adresata o zamiarze przetwarzania przez bank danych stanowiących tajemnicę bankową, bez jego zgody. Skarżący zaś wywodzi, że wysłana uczestniczce postępowania przesyłka polecona, zawierająca oświadczenie banku, nie została zwrócona do nadawcy. Skoro skarżący dysponuje dowodem nadania tej przesyłki (wydrukiem z księgi nadawczej), to oznacza - w świetle przywołanego wyroku Sądu Najwyższego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09, iż poinformował on adresata (tj. uczestniczkę postępowania) o zamiarze przetwarzania danych w BIK, bez jego zgody, stosownie do art. 105a ust. 3 P.b.
Sąd w składzie tu orzekającym podziela zapatrywanie skarżącego.
Wedle treści art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896 ze zm.; dalej: "P.p."), przez "nadanie" rozumie się polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazanie druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej. Zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia (art. 15 ust. 1 pkt 1 P.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 22 P.p., przesyłka polecona to przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną, przemieszczana i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. W myśl art. 17 P.p., potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Z kolei przepis § 27 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1026) wskazuje, że w przypadku przesyłek rejestrowanych, umowę (o świadczenie usług pocztowych) uważa się za zawartą z chwilą wydania nadawcy przez operatora wyznaczonego dowodu przyjęcia przesyłki rejestrowanej.
W przedmiotowej sprawie nie jest sporny między stronami fakt nadania na adres uczestniczki postępowania wypowiedzenia umowy z informacją wymaganą przepisem art. 105a ust. 3 P.b.; sporna jest ocena prawna skutków tej okoliczności.
Pocztowa Książka Nadawcza jest dowodem nadania przesyłki przez nadawcę (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1043/18 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA": orzeczenia.nsa.gov.pl), a dowód nadania przesyłki zawierający stempel pocztowy uznaje się za dokument urzędowy korzystający z domniemania prawdziwości i autentyczności. Dowód ten stanowi także uprawdopodobnienie doręczenia przesyłki adresatowi (vide wyrok NSA z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2491/21). Brak potwierdzenia odbioru przesyłki rejestrowanej nie oznacza, że przesyłka ta nie została doręczona. Przesyłka rejestrowana, nieodebrana w terminie odbioru, zwracana jest nadawcy. Jeżeli nadawca przesyłki rejestrowanej uiścił opłatę, otrzymał potwierdzenie nadania, a operator nie zwrócił mu tej przesyłki, można domniemywać, iż została doręczona adresatowi. Dowód nadania przesyłki rejestrowanej stwarza podstawę domniemania doręczenia jej adresatowi - domniemania możliwego do obalenia przez wykazanie, że adresat przesyłki nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 26 lipca 2018 r., sygn. akt I ACa 259/18, LEX nr 2561758).
Powyższe stanowisko koresponduje z treścią cytowanego w skardze fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II CSK 454/09. Również w postanowieniu z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II CSK 501/21 (LEX nr 3322213) Sąd Najwyższy stwierdził, iż dowód nadania przesyłki rejestrowanej nie zawsze wystarcza do udowodnienia jej doręczenia. Domniemanie doręczenia przesyłki rejestrowanej, wynikające z dowodu jej nadania, może być przez adresata obalone przez wykazanie, że nie miał możliwości zapoznania się z zawartym w niej oświadczeniem woli.
Skoro zatem bank dysponuje dowodem nadania spornej korespondencji, a jej adresat w toku postępowania administracyjnego nie wykazał okoliczności, które mogłyby obalić domniemanie doręczenia listu poleconego, to nie ma podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie dopełnił obowiązku "poinformowania" przewidzianego w 105a ust. 3 P.b.
Takie rozumienie przesłanki "poinformowania" koreluje też z treścią art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. z 2023 r., poz. 583), w myśl którego wierzyciel może przekazać do biura informacji gospodarczych o zobowiązaniach konsumentów informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem wyłącznie wówczas, gdy upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi będącemu konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika będącego konsumentem, a jeżeli nie wskazał takiego adresu - na adres miejsca zamieszkania albo na adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. W świetle tego przepisu, przesłanka przekazania informacji (a więc poinformowania) o zobowiązaniu dłużnika jest spełniona w przypadku upływu miesiąca od wysłania przez wierzyciela listem poleconym wezwania do zapłaty. W ten sam sposób należy, w ocenie Sądu, wykładać art. 105a ust. 3 P.b., że termin "30 dni od poinformowania" przez bank danej osoby o zamiarze przetwarzania jej danych osobowych, bez jej zgody, biegnie od daty wysłania listem poleconym stosownego oświadczenia banku w tym przedmiocie.
Analizując zaistniały na gruncie rozpoznawanej sprawy przypadek nadania przez bank poleconej przesyłki pocztowej, tutejszy Sąd nie zgodził się z interpretacją pojęcia "poinformowanie" z art. 105a ust. 3 P.b., ograniczoną wyłącznie do sytuacji, w której bank dysponuje dowodem doręczenia korespondencji adresatowi, tj. zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Wystarczające dla uznania, że przesłanka "poinformowania" została spełniona jest bowiem wykazanie przez bank, iż przesyłka została wysłana listem poleconym i nie została zwrócona do adresata, a takie właśnie okoliczności miały miejsce w tej sprawie.
Sądowi z urzędu są znane orzeczenia sądów administracyjnych, powołane przez organ w odpowiedzi na skargę jak np. wyroki NSA z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2123/16 czy z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2514/17 i co do zasady podziela zaprezentowane w nich poglądy. Jednakże nie sposób nie dostrzec, że orzeczenia te zapadły w odmiennych stanach faktycznych, w których banki nie były w stanie wykazać, iż informacja o zamiarze przetwarzania danych w oparciu o art. 105a ust. 3 P.b. została skierowana do indywidualnie oznaczonego adresata, a nadto, że została wysłana w sposób korzystający z domniemania jej doręczenia, tj. listem poleconym, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Skład orzekający aprobuje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach: z 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2037/19; z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 262/21; z 29 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3181/21 i z 20 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 858/22, które zostały wydane w analogicznych stanach faktycznych.
W ocenie tutejszego Sądu, organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 105a ust. 3 P.b., naruszył powołane w skardze przepisy postępowania i w konsekwencji dopuścił się naruszenia art. 58 ust. 2 lit. c RODO.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego w stawce minimalnej (480 zł) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), Sąd rozstrzygnął w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Natomiast w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie przez Sąd art. 145a § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI