II SA/Wa 2139/05

II SA/Wa 2139/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński /przewodniczący/
Ewa Grochowska-Jung
Stanisław Marek Pietras /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant - Marcin Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wydanie decyzji nakazującej NFZ udostępnienie żądanych danych osobowych - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzją ją poprzedzającą z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, - zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt złotych) stanowiących 22% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.
Uzasadnienie
L. B. pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. wniósł do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia "wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego", zaś jego przedmiot określił jako gromadzenie w dziale informacji niejawnych NFZ w K. jego danych osobowych z naruszeniem ustawy o ochronie danych osobowych. W uzasadnieniu podał, że dane te dostarczają do NFZ funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji, Wojskowych Służb Informacyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wydziału Dochodzeniowo - Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w K., Komendy Miejskiej Policji w K. i Instytutu Pamięci Narodowej. Powyższe dane naruszają jego dobra osobiste, dobre imię i cześć, a jednocześnie są uwzględniane przez NFZ przy ustalaniu jego uprawnień do leczenia sanatoryjnego. W tej sytuacji wniósł o ujawnienie powyższych danych, umożliwienie mu do nich wglądu oraz o sporządzenie z nich odbitek kserograficznych.
W odpowiedzi na powyższe Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. poinformował skarżącego, że organem właściwym do podjęcia stosownych działań w przedmiotowej sprawie jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych.
W tej sytuacji skarżący pismem z dnia [...] lutego 2005 r. zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą i zażądał ujawnienia mu informacji, jakie dane, oprócz danych o jego stanie zdrowia, są gromadzone w dziale danych niejawnych [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednocześnie wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] marca 2005 r. zażądał od skarżącego dowodów potwierdzających okoliczności złożenia przez niego wniosku do NFZ, a jednocześnie pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. wystąpił do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o złożenie szczegółowych danych w niniejszej sprawie.
Zastępca Dyrektora ds. Medycznych [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. wyjaśniła, że NFZ przetwarza dane osobowe skarżącego w związku z jego wnioskiem i skierowaniem na leczenie uzdrowiskowe, Skierowanie zostało zarejestrowane w systemie komputerowym rejestracji skierowań pod numerem [...] i oczekuje na wyznaczenie miejsca oraz daty odbycia kuracji w kolejce skierowań, o czym skarżący został poinformowany pismem z dnia [...] listopada 2004 r. Ponadto w powyższym piśmie podano, że Dział Lecznictwa Uzdrowiskowego wprowadza do komputerowego systemu rejestracji informacje pozyskane z wystawionego skierowania na leczenie uzdrowiskowe, ze swojego potwierdzenia tegoż skierowania oraz z sanatorium, w którym przebiegała kuracja, a dane te dotyczą: imienia i nazwiska świadczeniobiorcy, numeru PESEL, adresu zamieszkania i ewentualnie adresu do korespondencji, choroby zasadniczej, będącej podstawą wystawienia skierowania na leczenie uzdrowiskowe, choroby współistniejącej, danych lekarza wystawiającego skierowanie, daty rozpoczęcia i zakończenia przyznanego leczenia uzdrowiskowego, miejscowości odbycia kuracji, nazwiska lekarza potwierdzającego skierowanie i informacji z sanatorium, czy świadczeniobiorca korzystał z leczenia. W konsekwencji Dział Lecznictwa Uzdrowiskowego nie korzysta z żadnych innych źródeł informacji.
Pismami z dnia [...] maja 2005 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował strony o zebraniu przez organ materiałów dowodowych, a jednocześnie pouczył o możliwości ich przeglądnięcia, sporządzenia notatek i odpisów oraz o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów i dowodów.
Następnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 12 pkt 2, art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 101, poz. 926 ze zm.), odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. W uzasadnieniu - powołując się na opisany już wyżej stan faktyczny - podał, że przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, określają zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych (art. 2 ust. 1). Przez przetwarzanie danych osobowych w rozumieniu art. 7 pkt 2 ustawy, należy rozumieć jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak m.in. zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie. Podstawy tej ochrony wynikają z art. 51 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś dyspozycję powyższego przepisu wypełnia właśnie ustawa o ochronie danych osobowych. Stosownie do treści art. 23 ust. 1, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy spełniona zostanie jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek, a odnoszą się one do wszelkich form przetwarzania danych osobowych wymienionych w art. 7 pkt 2, w tym w szczególności do ich udostępniania i przechowywania. Są także względem siebie równoprawne, co oznacza, że dla legalności procesu przetwarzania danych wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Tym samym powołany art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy odsyła do przepisów usytuowanych w innych dziedzinach prawa. Ponadto stosownie do treści art. 33 ust. 1 ustawy, na wniosek osoby, której dane dotyczą, administrator danych jest obowiązany w terminie 30 dni poinformować o przysługujących jej prawach oraz udzielić, odnośnie jej danych osobowych, informacji o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 - 5a, a w szczególności podać w zrozumiałej formie jakie dane zawiera zbiór, w jaki sposób zebrano te dane, w jakim celu i zakresie są przetwarzane i w jakim zakresie oraz komu dane zostały udostępnione. Zatem mając na uwadze powyższe organ skonstatował, że wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2004 r., nie można traktować, jako wniosku określonego przepisem art. 33 ustawy, bowiem skarżący wystąpił o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tymczasem jedynym organem uprawnionym do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przetwarzania danych osobowych jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, stąd też NFZ nie mógł wszcząć takiego postępowania. Natomiast organ w świetle art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kompetentny do wydawania decyzji administracyjnych w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych w przedmiocie przywrócenia stanu zgodnego z prawem, poprzez nakazanie uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania, udostępnienia lub nieudostępnienia danych osobowych. Jednakże ustalenia poczynione przez niego nie dają podstaw do stwierdzenia, że NFZ gromadzi dane osobowe skarżącego pozyskane od funkcjonariuszy Centralnego Biura [...] Komendy Głównej Policji, Wojskowych Służb Informacyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wydziału Dochodzeniowo - Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w K., Komendy Miejskiej Policji w K. i Instytutu Pamięci Narodowej, a tym samym, że przetwarza dane osobowe skarżącego z naruszeniem przepisów ustawy. W dalszej części uzasadnienia organ administracji publicznej powołał się na wyjaśnienia złożone przez Zastępcę Dyrektora ds. Medycznych [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2005 r. oraz przytoczył rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie leczenia uzdrowiskowego (Dz. U. Nr 274, poz. 2724), które dopuszcza przetwarzanie przez NFZ danych osobowych świadczeniobiorców ubiegających się o leczenie uzdrowiskowe. Wobec powyższego - zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych - nie wynika, żeby NFZ pozyskiwało dane z innych źródeł, niż przewidziane przepisami prawa, a sam skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, na potwierdzenie swojej tezy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] sierpnia 2005 r. skierowanym do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu.
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2, art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 101, poz. 926 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. i w uzasadnieniu powołał się na te same argumenty, co w zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, L. B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i w uzasadnieniu, powołując się na te same argumenty, co wcześniej stwierdził jednocześnie, że domaga się udostępnienia danych osobowych dotyczących jego osoby, a znajdujących się w dziale informacji niejawnej NFZ w K., zaś odmowa organu narusza art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne stwierdził jednocześnie, że zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a., jest bezzasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z przyczyn odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozstrzygając w niniejszej sprawie należy na wstępie podkreślić, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego może rozstrzygnąć, uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś pozostawiając jako nie mające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Tym niemniej organ jest przede wszystkim zobowiązany do przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do zgromadzenia wspomnianego materiału dowodowego. Stąd też w trakcie dokonywania wspomnianej oceny organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze nie tylko słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, ale w szczególności powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, dlatego trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w określonej sprawie organ administracji publicznej, w tym także Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych jest zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.), a przede wszystkim podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Jednocześnie Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji.
Analizując rozpoznawaną skargę Sąd uznał, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych prowadząc postępowanie zainicjowane wspomnianą wyżej skargą L. B., nie zastosował wymaganych reguł procesowych i nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania wyjaśniającego, czym uchybił podstawowym zasadom postępowania administracyjnego. Należy w tym miejscu podnieść, iż L. B., zarówno w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. kierowanym do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, jak i w skardze do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wskazał jednoznacznie na zakres jego wniosku, a mianowicie na gromadzenie w dziale informacji niejawnych NFZ w K. jego danych osobowych z naruszeniem ustawy o ochronie danych osobowych. W świetle przepisów Statutu Narodowego Funduszu Zdrowia będącego załącznikiem do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 września 2004 r. w sprawie nadania statutu Narodowemu Funduszowi Zdrowia (Dz. U. Nr 213, poz. 2161 ze zm.) wydanego w wykonaniu delegacji z art. 96 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz regulaminów organizacyjnych regulujących funkcjonowanie poszczególnych oddziałów Funduszu i ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 196, poz. 1631 ze zm.) nie ulega wątpliwości, że struktura organizacyjna Funduszu i jego oddziałów, przewiduje pełnomocnika ds. ochrony informacji niejawnych, samodzielne stanowiska ds. ochrony informacji niejawnych i komórki organizacyjne, których działalność obejmuje przechowywanie, ewidencjonowanie i przetwarzanie danych sklasyfikowanych jako informacje niejawne. Dlatego analizując skargę L. B. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pod kątem kontroli przetwarzania danych osobowych, które miały charakter niejawnych i w tym zakresie żądać od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia odpowiednich wyjaśnień lub dokumentów. Wynik wspomnianego postępowania miałby niewątpliwie wpływ na dalsze działania podejmowane przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Tymczasem organ ograniczył swoje postępowanie wyłącznie do danych zawartych w Dziale Lecznictwa Uzdrowiskowego, których wniosek L. B. nie dotyczył. Analizując przedmiotową skargę pod tym kątem, za chybione należy uznać argumenty organu wskazujące na przepisy regulujące lecznictwo uzdrowiskowe, bowiem nie one dotyczą właściwego zakresu wniosku skarżącego. Jak wskazał Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, organ ten jest kompetentny do wydawania decyzji administracyjnych w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych w przedmiocie przywrócenia stanu zgodnego z prawem, poprzez nakazanie uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania, udostępnienia lub nieudostępnienia danych osobowych. Aby jednak stwierdzić, czy w danym przypadku doszło do sytuacji uzasadniającej podjęcie opisanych wyżej działań, organ zobowiązany jest do przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Stąd też, nie można uznać za uzasadnione twierdzenie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, że ustalenia poczynione przez niego nie dają podstaw do stwierdzenia, iż Narodowy Fundusz Zdrowia gromadzi dane osobowe skarżącego pozyskane od funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji, Wojskowych Służb Informacyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wydziału Dochodzeniowo - Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w K., Komendy Miejskiej Policji w K. i Instytutu Pamięci Narodowej, a tym samym, że przetwarza dane osobowe skarżącego z naruszeniem przepisów ustawy.
Zdaniem Sądu bardzo ważne jest, żeby okoliczności danej sprawy były analizowane i oceniane przez organ w każdym indywidualnym przypadku ze szczególną wnikliwością i przy zachowaniu obowiązujących reguł proceduralnych. Ewentualne uchybienia zarówno w procesie gromadzenia materiału dowodowego, jak i oceny wszystkich elementów tego materiału, mogą bowiem mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie organu. To nie na skarżącym ciąży obowiązek udowodnienia istnienia wspomnianych naruszeń, tylko na powołanym ustawą organie, który powinien przeprowadzić rzetelne postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia ponad wszelką wątpliwość istniejącego stanu faktycznego, będącego podstawą podjętego rozstrzygnięcia. Prawidłowe i wszechstronne ustalenie stanu faktycznego sprawy jest natomiast możliwe wyłącznie w oparciu o podstawowe zasady postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Jednocześnie badając niniejszą sprawę Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, iż odmowa wydania decyzji przez organ nastąpiła z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Ocena legalności postępowania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oparta na analizie akt sprawy nie daje bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja, jakkolwiek została wydana z naruszeniem prawa procesowego, dotknięta jest kwalifikowaną wadą powodującą jej nieważność. Wbrew twierdzeniom skarżącego oparto ją na właściwej, obowiązującej podstawie prawnej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera także wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, a naruszenie prawa, o którym wspomniano wyżej, nie miało charakteru rażącego.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 250 w zw. z art. 242 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.