II SA/WA 2131/20

II SA/Wa 2131/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Janusz Walawski
Joanna Kruszewska-Grońska
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 6256/21 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1541
art. 125, art. 134a ust. 2 i 5
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz strony skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją - przywołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - utrzymano w mocy orzeczenie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z [...] kwietnia 2018 r., którą odmówiono [...] sp. z o.o., zwanej dalej "Spółką", wypłaty świadczenia pieniężnego za okres pełnienia w marcu 2018 roku terytorialnej służby wojskowej (dalej jako "TSW") rotacyjnie przez p. A. K., zwanego dalej "Żołnierzem".
W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- wobec wydania przez organ I. instancji decyzji odmownej dla Spółki i skutecznego wniesienia przez nią odwołania sprawa jest rozpoznawana ponownie,
- w aktach sprawy zgromadzono m.in.: wniosek Spółki z dowodem księgowym, wskazującym wyliczenie "odprawy wojskowej', KRS i Kartę Powołania z [...] stycznia 2018 r., zaświadczenie z [...] kwietnia 2018 r.; organ odwoławczy uzupełnił akta - poprzez zgromadzenie danych, dotyczących przebiegu służby wojskowej Żołnierza,
- organ I. instancji prawidłowo wywiódł z zastosowanych przepisów - art. 125 oraz art. 134a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o obronie" - że nieposiadanie przez pracownika Spółki statusu "żołnierza rezerwy", którego legalną definicję ustanowiono art. 99 ust. 1 ustawy o obronie, stanowi negatywną przesłankę wypłaty rekompensaty odprawy, wypłaconej przez pracodawcę; nie było tylko właściwe jego stwierdzenie, że: "(...) wykładnia powołanych wyżej przepisów wskazuje, że w obecnym brzmieniu krąg uprawnionych do odprawy pracowników jest szerszy niż krąg uprawnionych do rekompensaty pracodawców. O ile bowiem art. 134a ust. 1 ww. ustawy wprowadza zasadę przyznania świadczenia pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem OT, to już ust. 2 tego przepisu ogranicza krąg pracodawców uprawnionych do świadczenia pieniężnego tylko do pracodawców, którzy ponieśli koszty związane z powołaniem do pełnienia służby wojskowej żołnierzy rezerwy"; z przepisów nie wynika także, że "w momencie powołania do terytorialnej służby wojskowej' pracownik ma posiadać tytuł żołnierza rezerwy w rozumieniu art. 99 § 1 u.p.o.o.RP",
- istotne jest w sprawie spełnienie przez pracownika warunku bycia żołnierzem rezerwy, jednak nie w momencie powołania lub przed powołaniem do TSW; z art. 134a ust. 1 ustawy o obronie - w odniesieniu do pełnienia TSW - wynika, że przesłanki rekompensaty wypłaconej odprawy są natury:
1) podmiotowej - "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT";
2) czasowo-okresowej - "za okres (...) pełnienia (...)";
3) przedmiotowej - "(...), pełnienia (...) terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza";
w przepisie tym posłużono się także pojęciem "świadczenia pieniężnego"; znaczenie tego pojęcia prawnego zostało jednak doprecyzowane w ust. 2; wynika zeń, że świadczenie pieniężne - w kontekście rekompensaty wypłaconej odprawy - "obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów (...), a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125"; art. 134a ust. 2 ustawy o obronie nie stanowi jednak samodzielnej podstawy do uzyskania rekompensaty odprawy; prawo to wynika z art. 134a ust. 1 tego aktu;, uzależniono je jednak od spełnienia prawnie określonych, a wyżej wymienionych kryteriów (przesłanek); z brzmienia przesłanki podmiotowej wynika ponadto, że wolą ustawodawcy była ciągłość zatrudnienia pracownika - będącego jednocześnie żołnierzem Obrony Terytorialnej (dalej jako "OT") - przez pracodawcę w całym okresie bycia takim żołnierzem,
- art. 134a ust. 5 ustawy o obronie stanowi z kolei termin prawa materialnego na złożenie wniosku; z przepisu tego wynika - w zakresie pełnienia TSW: "Pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty (...) szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego (...) nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z (...) pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie"; żołnierz OT, o którym mowa w art. 134a ust. 1, przymiot żołnierza rezerwy uzyskuje dopiero z dniem następnym po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej lub z upływem okresu powołania, określonego w Karcie Powołania (decyzji administracyjnej),
- jest to uzasadnione regulacją systemową pełnienia TSW; żołnierz OT jest obowiązany pełnić TSW (w tym rotacyjnie) w czasie - jako okres od dnia do dnia - określonym w Karcie Powołania; każda osoba powołana do TSW otrzymuje w chwili stawienia się do jednostki wojskowej - z mocy art. 98i ust. 3 ustawy o obronie, - tytuł "żołnierza OT", a - w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 3 tej ustawy - pozostaje żołnierzem w czynnej służbie wojskowej do czasu wystąpienia przesłanek z art. 98t tego aktu,
- ponadto, wedle art. 71 ust. 1 ustawy o obronie: "Zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje po upływie czasu trwania służby ustalonego w ustawie lub powołaniu, a przed upływem tego czasu - w przypadkach określonych w ustawie łub przepisach wydanych na jej podstawie"; zgodnie z art. 71 ust. 6 tej ustawy "Zwolnienie żołnierza z czynnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza w rozkazie dziennym oraz dokonuje wpisu w wojskowym dokumencie osobistym tego żołnierza. (...) w wojskowym dokumencie osobistym dokonuje się wpisu o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej (...), a w przypadku terytorialnej służby wojskowej - po upływie czasu trwania tej służby"; podobnie stanowi § 26 ust. 1 rozporządzenia w sprawie powoływania do terytorialnej służby wojskowej i sposobu jej pełnienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 465): "Zwolnienie żołnierza OT ze służby następuje w ostatnim dniu ustalonego czasu jej trwania albo przed tym dniem, jeżeli wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 98t ust. 2 lub 3 ustawy"; statuuje on przesłanki obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia żołnierza OT przed określonym w Karcie Powołania terminem,
- zwolnienie z jednostki wojskowej po odbyciu jednej z wielu planowanych przez dowódcę jednostki wojskowej TSW rotacyjnych nie wiąże się natomiast z uzyskaniem statusu żołnierza rezerwy; zwolnienie - np. po odbyciu pierwszej TSW rotacyjnie - ma charakter organizacyjnoporządkowy i nie wpływa na zmianę statusu z żołnierza OT na żołnierza rezerwy,
- reasumując, obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia TSW po raz pierwszy (art. 125 ustawy o obronie), ale rekompensaty - w związku z odbyciem TSW rotacyjnie przez pracownika zatrudnianego przez pracodawcę, będącego równocześnie żołnierzem OT, i za okres pełnienia TSW rotacyjnie w trakcie (okresie) pozostawania żołnierzem OT w czynnej służbie wojskowej (TSW); ustawodawca używa - w art. 134a ust. 1 ustawy o obronie - wyrażenia: "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT (...)"; wiąże zatem prawo do rekompensaty z istnieniem ciągłości związku, relacji pracowniczej między pracodawcą a żołnierzem OT,
- w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2018 r. (sygn. akt II SA/Wa 503/18 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") stwierdzono: "(...) ustawodawca powiązał możliwość wypłaty pracodawcy przedmiotowego świadczenia pieniężnego ze spełnieniem przez pracownika warunku bycia żołnierzem rezerwy. Skoro skarżący warunku tego nie spełnia, to organy obu instancji zasadnie odmówiły pracodawcy wypłaty wnioskowanego świadczenia"; w uzasadnieniu wyroku z 6 listopada 2018 r. (sygn. akt II SA/Wa 703/19 – dostępny w CBOSA) Sąd ten ponadto wyjaśnił: "Brak spełnienia przesłanek merytorycznych określonych w art. 134a ust. 5 u.p.o.o. może ewentualnie skutkować wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wypłaty świadczenia (art. 134a ust. 1 u.p.o.o.)",
- niespełnienie przesłanek wynikających z art. 134a ust. 1 w zw. z ust. 5 ustawy o obronie powoduje więc, że nie można - w aktualnym stanie faktycznym - uwzględnić żądania Spółki; ewentualne uzyskanie przez jej pracownika statusu żołnierza rezerwy będzie natomiast skutkować istotną zmianą okoliczności faktycznych sprawy; ponownie złożony przez Spółkę wniosek będzie więc implikował - po stronie organu - obowiązek potraktowania go jako nowy - inicjujący nową sprawę administracyjną - podlegający odrębnej ocenie w świetle istniejących w tym czasie okoliczności faktycznych i prawnych; na marginesie odnotowano, że rekompensata jest możliwa tylko wobec wypłacenia odprawy pracownikowi do jego rąk albo za pośrednictwem przelewu bankowego, czy przekazu pocztowego,
- w sprawie ustalono, że Żołnierz - od [...] marca 2018 r. - pełni TSW i pozostaje w czynnej służbie wojskowej do [...] czerwca 2022 r.; nie uzyskał zatem jeszcze statusu żołnierza rezerwy; wobec tego decyzja organu I. instancji - w okolicznościach faktycznych istniejących w dacie jej wydania i do czasu uzyskania przez pracownika Spółki statusu żołnierza rezerwy - jest. prawidłowa.
W skardze, Pracodawca, reprezentowany przez Pełnomocnika – adwokata, sformułował zarzuty naruszenia przepisów:
- prawa materialnego - art. 134a ust. 1 oraz 2 w zw. z art. 125 ustawy o obronie, wobec § 4 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz.U. poz. 1837), przez błędną wykładnię; upatrywano jej w przyjęciu, że świadczenie pieniężne należy się jedynie, gdy powołany do TSW pracownik w momencie powołania był żołnierzem rezerwy; prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi tymczasem do wniosku, że pracodawcy - zatrudniającemu, będącego żołnierzem OT pracownika - przysługuje świadczenie pieniężne, obejmujące rekompensatę wypłaconych pracownikowi kosztów odprawy za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub TSW rotacyjnie przez tego żołnierza; obowiązek wypłacenia świadczenia pieniężnego powstaje już w chwili powołania pracownika do odbywania TSW, a nie dopiero z chwilą przeniesienia go do rezerwy - czyli po odbyciu służby,
- postępowania:
art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie jej stanu faktycznego, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes strony skarżącej; w konsekwencji doprowadziło to do wydania błędnej decyzji o odmowie wypłaty świadczenia pieniężnego na rzecz Spółki, z tytułu pełnienia TSW przez jej pracownika; wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego, obejmującego koszty wypłaconej odprawy, należało uznać za zasadny - zasługujący na uwzględnienie;
- art. 7a §1 K.p.a., przez jego niezastosowanie i nie rozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości, co do treści normy prawnej;
- art. 7 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie wyczerpująco zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę; wyrażało się to zwłaszcza w pominięciu istotnych faktów oraz nie uznaniu, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku Spółki o wypłatę świadczenia, obejmującego koszty wypłaconej Żołnierzowi odprawy; przemawiał za tym słuszny interes Spółki; w przedmiotowej sprawie należycie wypełniła ona obowiązki, wynikające z ustawy o obronie a także przedłużyła komplet dokumentów, niezbędnych do rozpatrzenia sprawy oraz wypłaciła należne pracownikowi świadczenie pieniężne,
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I. instancji o odmowie wypłaty świadczenia dla Spółki, gdy ta: wypłaciła powołanemu do TSW Żołnierzowi odprawę, obliczoną według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy,
złożyła następnie stosowny wniosek o wypłatę świadczenia w trybie art. 134a ust. 1 ustawy o obronie, a także
przedłożyła komplet dokumentów, niezbędnych do rozpatrzenia sprawy.
W uzasadnieniu skargi szerzej rozwinięto powyższe zarzuty, przywołując poglądy prezentowane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych w analogicznych sprawach.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy oraz wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Podniesiono, że - wbrew zarzutom skargi - organ odwoławczy nie prezentował stanowiska, jakoby warunkiem wypłaty świadczenia było posiadanie przez pracownika statusu żołnierza rezerwy w chwili powołania do pełnienia TSW.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 33-41) Spółka przyznała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w istocie nie wskazywano, jako warunku wypłaty świadczenia, posiadania przez pracownika powołanego do TSW statusu żołnierza rezerwy. Podtrzymano niemniej zarzuty wskazując, że organ mylnie przyjął, jakoby warunkiem wypłaty świadczenia było uzyskanie takiego statusu na dzień zwolnienia z odbywania służby w ramach TSW pełnionej rotacyjnie.
W replice do tego stanowiska (k. 56-58), organ podtrzymał swoje stanowisko. Podkreślono, że - wobec nie wystąpienia zdarzenia w postaci zwolnienia żołnierza OT ze służby w rozumieniu stosownych regulacji - termin określony w art. 134a ust. 5 ustawy o obronie nie zaczął biec. Wniosek Spółki nie mógł być więc uwzględniony.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 63 akt sądowych.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydając zaskarżoną decyzję – w tym zakresie trafne są wywody skargi – organy obu instancji wadliwie wyłożyły znaczenie przepisów prawa materialnego, zakreślających przypadki, gdy - ze środków publicznych – wypłacane jest dla prawodawcy świadczenie, m.in. z tytułu rekompensaty poniesienia kosztów odprawy, wypłaconej uprzednio przez pracodawców na rzecz osób powołanych do TSW. Zasadne są także w pewnym zakresie zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie – wobec jej specyfiki - zasadnym było wpierw określenie jej ram materialnoprawnych i dopiero przez ich pryzmat ustalenie, czy w istocie naruszono przepisy prawa procesowego - w szczególności, czy mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy
Organ trafnie wprawdzie opisał istotne okoliczności faktyczne sprawy i przywołał treść znajdujących w niej zastosowanie regulacji materialnoprawnych - w tym także reguły odbywania TSW przez żołnierzy OT oraz ich przenoszenia do rezerwy. Wobec uprzedniego przytoczenia stanowiska organu w tym zakresie, ponowne powtarzanie tych informacji przez Sąd nie byłoby zasadne. Nie właściwie jednak odkodowano treść norm prawnych, zawartych w art. 134a ust. 2 i 5 ustawy o obronie, co do reguł przyznawania świadczenia stanowiącego rekompensatę kosztów pracodawcy – m.in. wypłaty odprawy.
Sąd w tym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w szeregu wcześniejszych orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (m.in. prawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Wa 703/19 czy nieprawomocny II SA/Wa 1392/20 – dostępne w CBOSA), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r. (sygn.. akt II OSK 3027/19 – dostępny w CBOSA), gdzie zaprezentowano pogląd odmienny od przyjętego przez organ. Wskazuje się tam mianowicie trafnie, powołując się na względy wykładni celowościowej i systemowej, że - wprawdzie nowelizując art. 134a ustawy o obronie nie dodano w ust. 2 i 5 sformułowania "żołnierz OT" - to jednak - w świetle brzmienia art. 134a ust. 1 danego aktu - nie może budzić wątpliwości prawo do tego świadczenia dla pracodawcy, także gdy zatrudniana osoba powołana do TSW, której wypłacono odprawę w myśl art. 125 ustawy o obronie, a nie jest jeszcze żołnierzem rezerwy. Stanowisko to i szczegółowa argumentacja znane są organowi i Spółce (strona skarżąca je powoływała). Są one też dostępne w CBOSA. W takiej sytuacji jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd w tym składzie nie podziela jednocześnie poglądu wyrażanego w orzeczeniach sądowych, przywołanych przez organ
Odnosząc się do szerszej - wobec uprzednich spraw - argumentacji organu należy jedynie dodać, co następuje.
Jeszcze raz podkreślić wypada, że treść normy art. 134a ust. 2 i 5 ustawy o obronie może budzić - wobec brzmienia ust. 1 danego artykułu - uzasadnione wątpliwości. Wymagane jest więc niewątpliwie zastosowanie właściwej wykładni tych przepisów. Brzmienie art. 134a ust. 5 nie wskazuje jednoznacznie - wbrew wywodom organu - na prawidłowość zajmowanego przezeń w sprawie stanowiska. Z regulacji tej wynika mianowicie - przy rozumieniu wprost - że wniosek należy złożyć w określonym terminie, którego początek zaczyna biec od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, zakończenia okresowej służby wojskowej lub pełnienia TSW. Rozumiejąc przepis zgodnie z dosłownym brzmieniem, należałoby uznać – odmiennie od stanowiska organu odwoławczego - że dana regulacja nie obejmie nigdy rozpoznawalnego przypadku. Co wynika bowiem z ustaleń zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie dojdzie w realiach tej sprawy do zwolnienie żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, zakończenia okresowej służby wojskowej lub pełnienia TSW. Żołnierz, któremu pracodawca wypłacił wcześniej odprawę nie będzie jeszcze - na dzień zwolnienie z pełnienia TSW - przeniesiony do rezerwy. Nastąpi to dopiero w dniu następnym - po zakończenie pełnienia TSW. Pomimo to, organ wskazał słusznie, że - w myśl przywołanych regulacji - Spółka jest generalnie uprawniona do świadczenia z tytułu uprzedniego wypłacenia odprawy Żołnierzowi, przeniesionemu następnie do rezerwy.
Także więc rozumienie przepisów art. 134a, uznawane przez organ za właściwe, wymagało uprzedniej ich wykładni, w kierunku zapewniającym uwzględnienie reguły, wyrażonej jednoznacznie art. 134a ust. 1 – prawaązku z tym do świadczenia dla pracodawcy zatrudniającego żołnierza OT pełniącego TSW. Wykładnia proponowana przez organ nie może być jednak zaaprobowana, jako właściwa. Prowadzi bowiem do odkodowania rozwiązań, których intencji wprowadzenia nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy.
Uznanie sposobu rozumienia przepisów, jak to proponuję organ, prowadziłoby mianowicie do sytuacji, gdy - przy bezspornym obowiązku wypłaty odprawy, spoczywającym na pracodawcy w momencie powołania określonej osoby do TSW - zwrot poniesionych w związku z tym kosztów przysługiwałby dopiero po zakończeniu TSW przez żołnierza OT i przeniesieniu go do rezerwy – tak wedle organu rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku. Jak zauważa organ, TSW rotacyjna – do której pełnienia pracownik może być wzywany kilkakrotnie - może trwać nawet kilku lat. W przypadku Żołnierza, jego przeniesienie do rezerwy nastąpi prawdopodobnie dopiero po dniu [...] czerwca 2022 r. (tak Karta Powołania), zaś pierwotne powołanie do TSW pełnionej rotacyjnie – [...] marca 2018 r. Woli przyjęcia takich rozwiązanie nie sposób przepisać racjonalnemu prawodawcy, mając na uwadze, że w okresie kilkuletnim określona osoba może zmieniać miejsce pracy (np. z własnej woli), zaś jego pierwotny pracodawca - który uczynił zadość obowiązkowi wypłaty odprawy na dzień powołania do TSW - nie miałby nawet informacji, kiedy określonego żołnierza OT przeniesiono do rezerwy (wynika to wprawdzie z Karty Powołania, lecz określoną tam datę końcową można zmienić w stosownych trybach). Determinuje to natomiast bieg przewidzianego ustawą o obronie terminu (w myśl art. 134a ust. 5), który zresztą - zdaniem organu - ma charakter materialnoprawny (nieprzywracalny).
Trudno byłoby też znaleźć racjonalne przesłanki, przemawiające za przyjęciem za właściwą zasady, aby określone świadczenia pieniężne, stanowiące rekompensatę ponoszenia obowiązków publicznoprawnych - tu określony art. 125 ustawy o obronie obowiązek wypłaty odprawy osobom powołanym m.in. do TSW - miały być systemowo - z mocy ustawy - regulowane dopiero po kilku latach. Intencji takiej także nie sposób przepisać racjonalnemu prawodawcy.
Prowadzi to do konkluzji, że przyjęty przez organ sposób wyłożenia przepisów art. 134a ustawy o obronie - prowadzący do wniosku, jakoby warunkiem wystąpienia przez pracodawcę o świadczenie, mające kompensować wypłatę odprawy było przyniesienie żołnierze, powołanego do TSW do rezerwy - nie jest prawidłowy. W tym zakresie trafne są zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów prawa materialnego, zawartych w ustawie o obronie.
Słusznie zauważa organ, że brzmienie części końcowej art. 134a ustęp 5 ustawy o obronie może nastręczać trudności przy odkodowaniu, kiedy termin na złożenie wniosku rozpoczyna bieg, w przypadku żołnierzy OT powołanych do TSW, gdy nie są oni żołnierzami rezerwy. Wskazano tam bowiem expressis verbis, że datą początkową jest zdarzenie w postaci zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń bądź z pełnienia TSW rotacyjnie. W tym zakresie jednak - jak zauważono w orzecznictwie – wyłożenie danej normy wymaga zastosowania wykładni systemowej i celowościowej, z uwzględnieniem tego, że - z mocy ust. 1 – prawo do świadczenia dotyczy także bezpośrednio pracodawców, zatrudniających żołnierzy OT, nie zaś tylko rezerwy. W tej sytuacji termin na wystąpienie przez pracodawcę o oświadczenie może być więc liczony od dnia zwolnienia żołnierza OT, odbywającego TSW rotacyjnie z konkretnych ćwiczeń (analogicznie jak dla żołnierza, który jest już w rezerwie), gdy - wobec powołania na nie - wypłacono mu wymaganą art. 125 ustawy o obronie odprawę, choć - z dosłownego brzmienia przepisu – uprawnienie to zastrzeżono wyłącznie względem pracodawcy, zatrudniającego żołnierza rezerwy. Takie rozumienie wskazanej regulacji znajduje obecnie aprobatę w judykaturze. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że brak stosownej jednoznaczności regulacji, gdzie określono termin występowania przez pracodawcę o świadczenie, nakazuje uwzględnianie jako skutecznych także wniosków, gdy zainteresowani występują z żądaniem wedle reguł określenia terminu uważanych przez organy za właściwe dotąd.
Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że słuszne są zarzuty Spółki, co do naruszenie zaskarżoną decyzją przepisów prawa materialnego, zakreślających warunki wypłaty świadczenia – w szczególności art. 134a ust. 5 przez niewłaściwa wykładnię. W następstwie tego – wobec błędnego uznania, jakoby warunkiem prawa do świadczenia dla pracodawcy było uzyskanie przez będącego jego pracownikiem powołanego do TSW żołnierza OT statusy żołnierza rezerwy - nie zbadano w istocie sprawy w kontekście możliwość uwzględnienia wniosku Spółki. Nie sposób uznać, aby czyniła temu zadość poczyniona w uzasadnieniu "na marginesie" uwaga, że przedłożone dokumenty nie były wystarczające, jako dowód wypłaty Żołnierzowi odprawy (polemizowano zresztą z tym w skardze). Organ odwoławczy będzie obowiązany zajęć w tej kwestii jednoznacznie stanowisko, mając na uwadze, że jest on także uprawniony do uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez żądanie od strony uzupełnienia braków formalnych wniosku (gdy wymaganie przedłożenia dokumentu wynika z mocy prawa) bądź przedłożenia dokumentów niezbędnych do dokonania ustaleń faktycznych, istotnych w sprawie. Przed wydaniem decyzji, którą nie uwzględniono wniosku strony, organ obowiązany jest także spełnić wymagania określone art. 79a K.p.a.
W tej sytuacji nie można uznać sprawy za właściwie wyjaśnioną. Trafne są więc w danym zakresie zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i 80 K.p.a.
Nie są natomiast zasadne zarzuty skargi, co do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. czy art. 8 tego Kodeksu. Organ błędnie wprawdzie wyłożył treść normatywną art. 134a ust. 5 ustawy o obronie, w następstwie czego wydał wadliwą decyzję. Orzeczenie w myśl art. 138 § 1 pkt 1 było wyłącznie tego następstwem, zaś zajęte w uzasadnieniu stanowisko w sprawie - choć błędne - jasno i komunikatywnie wyjaśniono. Z kolei art. 7a § 1 K.p.a. nie znajdzie w sprawie zastosowania. Przedmiotem postępowania nie było bowiem nałożenie na Spółkę obowiązku bądź odebranie jej posiadanego już uprawnienia.
Sąd nie uwzględnił wniosku o zobowiązanie organu do wydania decyzji określonej treści, gdyż sprawa nie została przedtem właściwie wyjaśniona. Kompetencje Sądu, określone art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), nie dotyczy natomiast przypadków, gdy uchylany akt wydano także z naruszeniem przepisów postępowania - tak z rozumowania a contrario.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji – w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika Spółki w kwocie 480 zł.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.