II SA/Wa 2119/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miasta dotyczącą zasad wykupu miejsc na cmentarzu komunalnym, uznając zróżnicowanie opłat i uprawnień za dopuszczalne.
Prokurator Okręgowy zaskarżył uchwałę Rady Miasta P. dotyczącą opłat i zasad wykupu miejsc na cmentarzu komunalnym, zarzucając naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) poprzez zróżnicowanie opłat i ograniczenie dostępu do miejsc dla osób niezameldowanych w P. Sąd uznał jednak, że zróżnicowanie to jest dopuszczalne i racjonalne, biorąc pod uwagę obowiązki gminy związane z zapewnieniem prawa do grobu członkom wspólnoty lokalnej oraz ograniczenia przestrzenne cmentarza. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Prokurator Okręgowy wniósł skargę na uchwałę Rady Miasta P. z 2003 r. dotyczącą opłat i zasad wykupu wolnych miejsc na cmentarzu komunalnym, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zarzucono istotne naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie dostępu do miejsc osobom niezameldowanym w P., ograniczenie możliwości sprzedaży miejsca w przypadku zgonu oraz zróżnicowanie opłat w zależności od miejsca zameldowania i przynależności parafialnej. Prokurator argumentował, że takie zróżnicowanie jest arbitralne i narusza zasadę równości wobec prawa. Rada Miasta P. wniosła o oddalenie skargi, wyjaśniając, że zaspokajanie potrzeb wspólnoty, w tym zapewnienie prawa do grobu mieszkańcom, jest zadaniem własnym gminy. Podkreślono ograniczenia przestrzenne cmentarza i konieczność priorytetowego traktowania członków wspólnoty gminnej. Sąd uznał, że zróżnicowanie opłat i zasad wykupu miejsc na cmentarzu komunalnym, promujące mieszkańców gminy, jest dopuszczalne i racjonalne, nie naruszając zasady równości konstytucyjnej. Sąd podzielił stanowisko organu, że prawo do grobu przysługuje wszystkim członkom wspólnoty gminnej, a ograniczenie dostępu dla osób spoza wspólnoty jest uzasadnione. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zróżnicowanie to jest dopuszczalne i racjonalne, gdyż wynika z obowiązku gminy zapewnienia prawa do grobu członkom wspólnoty lokalnej oraz uwzględnia ograniczenia przestrzenne cmentarza.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zróżnicowanie opłat i zasad wykupu miejsc na cmentarzu komunalnym, promujące mieszkańców gminy, jest dopuszczalne i racjonalne. Nie narusza ono zasady równości konstytucyjnej, ponieważ prawo do grobu przysługuje wszystkim członkom wspólnoty gminnej, a ograniczenie dostępu dla osób spoza wspólnoty jest uzasadnione potrzebą zapewnienia miejsca pochówku dla mieszkańców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
Konstytucja RP art. 32 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 8
Ustawa o samorządzie gminnym
Kompetencja rady gminy do podejmowania uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach.
u.s.g. art. 40 § 2 pkt 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Upoważnienie organów gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
u.g.k. art. 4 § 1 pkt 2
Ustawa o gospodarce komunalnej
Kompetencja organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do postanawiania o wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
u.g.k. art. 4 § 1 pkt 2
Ustawa o gospodarce komunalnej
Kompetencja organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej.
Pomocnicze
u.c.i.c.z. art. 1 § 1
Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych
Zakładanie i rozszerzanie cmentarzy komunalnych jako zadanie własne gminy.
u.c.i.c.z. art. 2 § 1
Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych
Utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast).
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty jako zadanie własne gminy.
u.s.g. art. 30 § 2 pkt 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Gospodarowanie mieniem komunalnym jako zadanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne - kontrola administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5 i 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne - skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
P.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt organu jednostki samorządu terytorialnego.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzecznej z prawem.
u.s.g. art. 94 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Termin do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) poprzez zróżnicowanie opłat i zasad wykupu miejsc na cmentarzu komunalnym dla mieszkańców i osób spoza gminy.
Godne uwagi sformułowania
zróżnicowanie praw poszczególnych podmiotów (podział ich na kategorie) pozostawało w odpowiedniej relacji do występujących różnic w sytuacji, w jakiej podmioty te się znajdują nie stanowi naruszenia prawa takie uregulowanie organu samorządowego, które promuje, wyróżnia mieszkańców danej wspólnoty gminnej
Skład orzekający
Dorota Kozub-Marciniak
sprawozdawca
Iwona Maciejuk
członek
Sławomir Antoniuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zróżnicowania opłat i zasad korzystania z usług komunalnych (np. cmentarnych) na rzecz mieszkańców wspólnoty lokalnej, w kontekście zasady równości wobec prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczonej przestrzeni cmentarza komunalnego i zadań własnych gminy. Interpretacja zasady równości w kontekście usług komunalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia dostępu do miejsc pochówku i zasadności różnicowania opłat, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.
“Czy opłaty za miejsce na cmentarzu mogą zależeć od miejsca zameldowania? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 2119/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-05-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/ Iwona Maciejuk Sławomir Antoniuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6269 Inne o symbolu podstawowym 626 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w W. na uchwałę Rady Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie opłat oraz ustalenia zasad wykupu wolnych miejsc na cmentarzu komunalnym oddala skargę Uzasadnienie Prokurator Okręgowy w W. (dalej, także jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie opłat oraz ustalenia zasad wykupu wolnych miejsc na cmentarzu komunalnym w P. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości. Uchwale zarzucono istotne naruszenie prawa, a to art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na uniemożliwieniu - poprzez unormowania w § 1 uchwały - dostępu do miejsc na cmentarzu komunalnym w P., osobom innym niż osoby zameldowane w P., mieszkańcom niezameldowanym w P. i osobom należącym do parafii pod wezwaniem św. [...], a także ograniczenie w § 2 możliwości sprzedania miejsca na ww. cmentarzu jedynie w przypadku zgonu osób uprzednio wymienionych w § 1, jak również ustalenie w § 3 znacznie zróżnicowanej opłaty za miejsce na ww. cmentarzu dla osób zameldowanych w P. (800 zł), mieszkańców miasta niezameldowanych w P. (2.200 zł) oraz dla osób należących do parafii św. [...] niezamieszkałych na terenie miasta P. (2.200 zł), podczas gdy w świetle przepisu ustawy zasadniczej wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz nikt nie może być dyskryminowany w życiu społecznym z jakiejkolwiek przyczyny. W uzasadnieniu skargi wskazano, że równość wobec prawa jest oczywistą zasadą demokratycznych ustrojów państwowych. Nie oznacza ona, że wszyscy mają takie same prawa i obowiązki. Oznacza natomiast, że jednakowe prawa i obowiązki będą dotyczyć wszystkich osób należących do tych samych kategorii, przy czym wyróżnienie owych kategorii nie będzie arbitralne, lecz oparte na usprawiedliwionych kryteriach, możliwych do zaakceptowania z demokratycznym państwie prawnym" (komentarz do Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Piotr Winczorek wyd. LIBER 2000, str. 50). W ocenie Prokuratora w kwestionowanej uchwale znajdują się unormowania zawężające krąg osób uprawnionych do zakupu miejsca na cmentarzu komunalnym, co jest nieuzasadnione, bowiem w sposób bezsprzeczny narusza zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Prokurator wskazał dalej, że dostrzega dwie rozbieżne linie orzecznicze sądów administracyjnych w zakresie charakteru prawnego uchwał w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za świadczenie usługi komunalnej o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Charakter prawny tychże uchwał nie jest jednolicie interpretowany - uchwały te uznawane są zarówno za akty kierownictwa wewnętrznego (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. II GSK 758/10), jak również za akty prawa miejscowego (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. I OSK 1901/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2016 r., sygn. II SA/Gd 115/16). Na gruncie przedmiotowej sprawy skarżący stanął jednak na stanowisku, że rozstrzygnięcie to stanowi akt prawa miejscowego, ponieważ wskazane w nim opłaty są różnicowane ze względu na kryterium w postaci miejsca zamieszkania czy zameldowania obywateli RP i tym samym § 3 kwestionowanej uchwały winien zostać poddany kontroli sądowoadministracyjnej. Skarżący podkreślił, że nie kwestionuje uregulowań zawartych w § 4-7 zaskarżonej uchwały, jednakże pozostawienie w obrocie prawnym jedynie ww. uregulowań jawi się jako bezprzedmiotowe. W związku z powyższym należy wyeliminować z obrotu prawnego całą uchwałę Rady Miejskiej w P. jako podjętą z istotnym naruszeniem prawa. Orzecznictwo dopuszcza możliwość podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez sąd w sytuacji, gdy uchylenie znacznej części jej przepisów spowodowałoby pozostawienie w obiegu takiego aktu prawa miejscowego, który byłby niekompletny i w znacznym stopniu nie wypełniałby delegacji ustawowej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. VII SA/Wa 876/18). W przypadku badanej uchwały, w ocenie skarżącego duża część przepisów została wydana z istotnym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta P. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, zgodnie z przepisami prawa, między innymi spraw związanych z utrzymaniem i zarządzaniem cmentarzem komunalnym należy do zadań własnych gminy. Obejmują one m.in. prowadzenie ewidencji grobów, utrzymanie porządku, pieczę nad bezpieczeństwem osób i mienia, ustanowienie regulaminu cmentarza, ustalanie i przyjmowanie opłat za miejsca grzebalne oraz za usługi związane z utrzymaniem cmentarza ale przede wszystkim zapewnienia członkom wspólnoty możliwości pochowania na cmentarzu gminnym. Na gminy nałożony został, na podstawie przepisów art. 10 ust. 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz art. 17 ust. 1 pkt 15 i art. 44 ustawy o pomocy społecznej, obowiązek pochówku osób bezdomnych. Utrudnienia ustawowe związane z zakładaniem czy powiększaniem miejsc wyznaczonych na chowanie zmarłych, a także fakt, iż Miasto P. wpisane jest do rejestru zabytków, doprowadziło do tego, że na terenie Miasta P. utworzono jeden cmentarz komunalny, niestety z małą ilością miejsc przeznaczonych do pochówku zmarłych z uwagi na jego niewielką powierzchnię. Z biegiem lat cmentarz ten niestety szybko się zapełniał, co w efekcie prowadziło do tego, że członkowie wspólnoty nie mieli możliwości bycia pochowanym w miejscu ich zamieszkania. Z powodu powyższego i w celu wypełnienia, nałożonego na gminę ustawowego obowiązku zapewnienia jej członkom prawa do grobu, na terenie ich wspólnoty, zaistniała zatem konieczność doprecyzowania komu przysługuje prawo do nabycia miejsca na cmentarzu komunalnym. Wbrew temu co twierdzi skarżący nie doszło do naruszenia zasad równości konstytucyjnej gdyż prawo do grobu przysługuje wszystkim członkom wspólnoty gminnej - tym, którzy są zameldowani, tym którzy zamieszkują, a także tym, którzy są członkami kościoła pod wezwaniem Św. [...] (innych kościołów na terenie Miasta P. nie ma). Wszyscy zatem mają równe prawa do wykupienia miejsc na cmentarzu komunalnym, których na dzień dzisiejszy jest jedynie 10 miejsc grzebalnych. W ocenie organu, nie jest naruszeniem zasad równości niedopuszczenie do sprzedaży miejsc, na cmentarzu komunalnym, osobom spoza powyżej określonej wspólnoty gdyż maja one prawo do pochówku w swoim miejscu zamieszkania, zameldowania, pobytu itd., które z resztą realizują. Sprzedaż miejsc pochówków osobom spoza wspólnoty mogła by doprowadzić do sytuacji, w której mieszkańcy Miasta P. lub członkowie kościoła byliby zmuszani do poszukiwania miejsca pochówku na cmentarzach oddalonych o kilkadziesiąt lub kilkaset kilometrów, co zdaniem organu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dopuszczenie wykupu miejsca dopiero w przypadku zgonu danej osoby jest także uzasadnione koniecznością bieżącego zapewniania miejsc grzebalnych. Przepisy nie określają kiedy miejsce takie może być nabywane, a zatem organ ma prawo do samodzielnego określenia takich zdarzeń. Dalej organ podał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast przepis art. 7 ust. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych stanowi podstawę do pobierania przez gminy opłaty za pochowanie zwłok. Przepis ten nie określa zasad ustalania takiego rodzaju opłat. Uwzględniając istotę zadania własnego gminy, w szczególności zapewnienie dostępu do komunalnych usług cmentarnych, trzeba stwierdzić, zdaniem Rady, że pobierane opłaty za pochowanie zwłok nie mają charakteru komercyjnego. Organy gmin mają przy tym prawo do samodzielnego ustalania stawek za usługi cmentarne. Organ wyjaśnił, że pobiera niższą opłatę za wykup 1 - go miejsca (dwie kwatery) dla osób zameldowanych w Mieście P. z uwagi na fakt, iż osoby te odprowadzają podatki w miejscu swojego zameldowania, które wpływają do budżetu gminy i dzięki którym może ona wypełniać swoje zadania ustawowe. Pobierane opłaty za wykup miejsca na cmentarzu komunalnym zostały tak skalkulowane aby zaangażowane środki finansowe pozwoliły zapewnić prawidłowy poziom bezpieczeństwa na cmentarzach komunalnych oraz utrzymanie urządzeń cmentarnych w należytym stanie, a także prawidłowe zagospodarowanie terenu cmentarza. Z uwagi na małą ilość miejsc grzebalnych środki te opierają się głównie na opłatach związanych z odnowieniem prawa do grobu i opłat za wykupienie miejsca w kolumbarium. Rada Miasta P. wniosła - w przypadku uznania przez Sąd za nieważne któregokolwiek z postanowień zaskarżonej uchwały - o utrzymanie w mocy pozostałych jej zapisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badaniu podlega jedynie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego i materialnego w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz na inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (na dzień uchwalenia zaskarżonej uchwały - Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej, jako: u.s.g.) zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Jednak nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.). Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie opłat oraz ustalenia zasad wykupu wolnych miejsc na cmentarzu komunalnym w P., niewątpliwie ma charakter generalny, gdyż skierowany jest do nieograniczonego kręgu osób, jak również abstrakcyjny, gdyż zawiera normy mające zastosowanie w powtarzalnych sytuacjach, a te cechy przemawiają za uznaniem zaskarżonej uchwały za akt prawa miejscowego. Innymi słowy - uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (gminy) wydana na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej, jest aktem prawa miejscowego, a organ ten uprawniony jest do wydawania takiej uchwały. Powyższe oznacza więc, że w ocenie niniejszego składu orzekającego, Rada Miejska, była uprawniona do wydania zaskarżonej uchwały. Warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego, podobnie jak wszystkich aktów prawa powszechnie obowiązującego, jest jego ogłoszenie, co wynika wprost z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP. Zaskarżona uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z 2003 r. Nr 141 pod poz. 3488. Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (na dzień uchwalenia zaskarżonej uchwały - Dz. U. z 1997 r. Nr 9 poz. 43). Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 u.s.g., do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Z kolei przepis art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. upoważnia organy gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego. W tej sprawie kluczowym problem dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia, czy Rada Miasta P. dokonując zróżnicowania podmiotów w zakresie opłat i zasad wykupu wolnych miejsc na cmentarzu komunalnym, rzeczywiście naruszyła powołaną przez Prokuratora normę konstytucyjną i czy to naruszenie było istotne. Otóż art. 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zapisano w nim zatem niewątpliwie zasadę sprawiedliwości społecznej, którą należy łączyć z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadę równości podmiotów wobec prawa. Tak wyartykułowana zasada sprawiedliwości wymaga, aby ewentualne zróżnicowanie praw poszczególnych podmiotów (podział ich na kategorie) pozostawało w odpowiedniej relacji do występujących różnic w sytuacji, w jakiej podmioty te się znajdują. Oznacza to, że wspomniane zróżnicowanie o tyle tylko jest dopuszczalne, o ile na konieczność jego dokonania wskazuje odmienność, i to istotna, występująca w sytuacji poszczególnych podmiotów i że do jego dokonania uprawniają organ stanowiący przepisy prawa. W kontekście powyższego należy zauważyć, że według art. 7 ust. 1 u.s.g. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy m.in. dotyczące cmentarzy gminnych (pkt 13). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, zakładanie i rozszerzanie cmentarzy komunalnych należy do zadań własnych gminy. Natomiast według art. 2 ust. 1 tej ustawy, utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest położony. Z kolei art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. stanowi, że do zadań wójta (odpowiednio: burmistrza, prezydenta miasta) należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela stanowisko Rady Miasta P., że w celu wypełnienia, nałożonego na gminę ustawowego obowiązku zapewnienia jej członkom prawa do grobu (miejsca grzebalnego), na terenie ich wspólnoty, dopuszczalne było doprecyzowania komu przysługuje prawo do nabycia miejsca na cmentarzu komunalnym w P. Nie można pominąć, że iż Miasto P. wpisane jest do rejestru zabytków, a na jego terenie utworzono jeden cmentarz komunalny z małą ilością miejsc przeznaczonych do pochówku zmarłych z uwagi na jego niewielką powierzchnię. Organ wyjaśnił, że z biegiem lat cmentarz ten szybko się zapełniał, co w efekcie prowadziło do tego, że członkowie wspólnoty nie mieli możliwości bycia pochowanym w miejscu ich zamieszkania. Wbrew temu co twierdzi skarżący nie doszło do naruszenia zasad równości konstytucyjnej gdyż prawo do grobu przysługuje wszystkim członkom wspólnoty gminnej - tym, którzy są zameldowani, tym którzy zamieszkują, a także tym, którzy są członkami kościoła pod wezwaniem Św. [...] (innych kościołów na terenie Miasta P. nie ma). Wszyscy zatem mają równe prawa do wykupienia miejsc na cmentarzu komunalnym. Z kolei członkowie innych wspólnot gminnych mają prawo do pochówku w swoim miejscu zamieszkania. Zaskarżona uchwała nie odbiera zatem żadnej grupie prawa do pochówku (wykupu miejsca grzebalnego) jako takiego, a jedynie ogranicza krąg osób uprawnionych do tego na cmentarzu komunalnym w P. W ocenie Sądu takie ograniczenie jest w świetle ww. przepisów prawa dopuszczalne ale i racjonalne. Niewątpliwie, zróżnicowanie praw poszczególnych podmiotów (podział ich na kategorie) pozostawało w odpowiedniej relacji do występujących różnic w sytuacji, w jakiej podmioty te się znajdują. Podkreślenia też wymaga, iż treść przepisu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej stanowi generalną kompetencję do stanowienia cen i opłat przysługujących gminie z tytułu świadczonych usług komunalnych o charakterze użyteczności publicznej i za korzystanie z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z żadnego przepisu prawa nie wynika przy tym, iż usługa komunalna o charakterze użyteczności publicznej, o której mowa w zaskarżonej uchwale ma być zawsze równa dla wszystkich. Z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej należy wyprowadzić generalną zasadę, że gmina nie może ustalać należności na jego podstawie tylko wówczas gdy w przepisach szczególnych przewidujących pewne świadczenia na rzecz mieszkańców określono, iż są one nieodpłatne, np. z zakresu oświaty czy służby zdrowia, bądź też gdy kompetencje do ustalania cen i opłat za świadczenie odpłatne gminie przyznano w przepisach powszechnie obowiązujących wyższego rzędu. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Zróżnicowanie opłat nie było w tym przypadku dowolne lecz oparte na określonych przesłankach, kryteriach. W ocenie Sądu, nie stanowi naruszenia prawa takie uregulowanie organu samorządowego, które promuje, wyróżnia mieszkańców danej wspólnoty gminnej. Uzasadnienie takiego działania wynika z przepisów ustaw samorządowych zakreślających zadania własne jednostek samorządu terytorialnego, w tym gmin. Takie różnicowanie podmiotów nie jest odosobnione i nie może być utożsamiane z naruszeniem zasady równości wyrażonej w Konstytucji RP. Można wskazać chociażby na rejonizację szkół czy przedszkoli, preferencyjne ceny biletów komunikacyjnych dla danej grupy (ulgowe, normalne, "dla seniora", a w W. np. "Karta W.") czy też zróżnicowanie opłat za dostęp do ośrodków kulturalnych i sportowych. Zdaniem Sądu powyższe świadczy o tym, że Rada Miasta P., dokonując zróżnicowania podmiotów w zakresie opłat i zasad wykupu wolnych miejsc na cmentarzu komunalnym, nie naruszyła powołanej przez Prokuratora normy konstytucyjnej określonej w art. 32 Konstytucji RP. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI