II SA/Wa 2117/24

II SA/Wa 2117/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Anna Pośpiech-Kłak
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu zażalenia utrzymał w mocy postanowienie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie zgłoszonego przez A. F. wypadku w związku z pełnieniem służby, zakończonego sporządzeniem protokołu powypadkowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].
Jak wynika z ustaleń w sprawie, pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. były funkcjonariusz Straży Granicznej A. F. dokonał zgłoszenia wypadku
w związku z pełnieniem służby.
Protokołem powypadkowym z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Komisja powypadkowa [...] Oddziału Straży Granicznej ustaliła, że wypadek zgłoszony przez byłego funkcjonariusza A. F. nie jest wypadkiem pozostającym
w związku ze służbą w Straży Granicznej. Protokół został zatwierdzony przez kierownika jednostki organizacyjnej.
Pismem z dnia 21 czerwca 2024 r., doprecyzowanym pismem z dnia 9 lipca 2024 r., A. F. reprezentowany przez pełnomocnika (adwokata) wniósł
o wznowienie postępowania (na podstawie przepisów k.p.a.) w sprawie zgłoszonego wypadku w związku z pełnieniem służby, a zakończonego sporządzeniem protokołu powypadkowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].
Wniosek uzasadniał uznaniem przez Komendanta Głównego Straży Granicznej zasadności jego skargi, w wyniku której stwierdzono, że zastrzeżenia do wyżej wskazanego protokołu powypadkowego zostały złożone przez niego
w przewidzianym terminie. Powyższe, jego zdaniem implikuje wniosek, że zaktualizowała się przesłanka do wznowienia postępowania powypadkowego w celu rozpatrzenia zgłoszonych przez niego zastrzeżeń do protokołu z dnia [...] marca
2024 r.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem protokołu powypadkowego nr [...] zatwierdzonego
w dniu [...] marca 2024 r. z powodu braku podstaw do wznowienia.
Organ uzasadniając wskazał, że stosownie do art. 145 k.p.a. wznowienie postępowania jest dopuszczalne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Ponadto na podstawie art. 126 k.p.a. wznowienie postępowania jest dopuszczalne również w stosunku do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a.
Zgodnie natomiast z art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Przepis art. 149 § 3 k.p.a., przewidując możliwość wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, nie precyzuje, z jakich powodów postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane. W doktrynie i orzecznictwie sądowym nie ulega jednak wątpliwości, że odmowa wznowienia postępowania w myśl ww., przepisu następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania jest z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych niedopuszczalne. Chodzi zatem wyłącznie o przyczyny formalne, a nie merytoryczne. Do przyczyn podmiotowych zalicza się przede wszystkim złożenie wniosku przez osobę w sposób oczywisty niebędącą stroną. Z kolei przyczyny przedmiotowe obejmują złożenie żądania po upływie ustawowego terminu (jeżeli nie został on przywrócony), a także sytuacje, gdy sprawa nie została rozstrzygnięta w formie decyzji albo postanowienia zaskarżalnego, lub gdy decyzja (odpowiednio postanowienie) nie była ostateczna, bądź gdy podniesiono inne zarzuty niż określone w art. 145, art. 145a, art. 145aa
i art. 145b k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 11/24).
Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie obliguje zatem organ do zbadania, czy łącznie zachodzą formalne przesłanki do wydania postanowienia
o wznowieniu postępowania, tj. ustalenia, czy: decyzja (odpowiednio postanowienie), której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest ostateczna; wniosek
o wznowienie postępowania podchodzi od strony; podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. oraz żądanie wznowienia postępowania oparte jest na jednej z wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia. Brak chociaż jednej z wymienionych przesłanek obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Ustawodawca wskazał w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, że terenowymi organami Straży Granicznej są komendanci oddziałów Straży Granicznej. Protokół powypadkowy po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku sporządza natomiast komisja powypadkowa powołana przez kierownika jednostki organizacyjnej (art. 23 ust. 1 w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających
w związku ze służbą).
Zdaniem organu, z uwagi na powyższe brak jest podstawy prawnej, która pozwalałaby uznać, że komisja powypadkowa jest organem administracji, a wobec czego brak jest podstaw do uznania, że sporządzony przez nią protokół powypadkowy nr [...] stanowi decyzję administracyjną (por. np. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt II SA/Ol 782/05).
Podniósł, że ustawodawca w ustawie o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą
w sposób kategoryczny zastrzegł formę decyzji administracyjnej wyłącznie dla ustalania prawa do świadczeń odszkodowawczych i ich wysokości (art. 34 ustawy) wskazując jednocześnie moment wszczęcia tego postępowania (art. 33 ww. ustawy). Odmowa uznania protokołu powypadkowego nr [...] za decyzję skutkuje zatem brakiem podstaw do wznowienia postępowania.
Protokół powypadkowy nr [...] nie stanowi również postanowienia,
o którym mowa w art. 126 k.p.a. Zakończenie postępowania przez wydanie postanowienia, a zwłaszcza postanowienia co do istoty sprawy, jest dopuszczalne na podstawie wyraźnie brzmiącego przepisu k.p.a. W literaturze przyjmuje się przy tym, że nie jest prawidłowe przyjęcie założenia, że postanowienie wydaje się wówczas, gdy k.p.a. nie przewiduje wydania decyzji. Katalog prawnych form działania administracji jest rozbudowany i stwierdzenie, że organ nie jest uprawniony do wydania decyzji, nie przesądza o konieczności zastosowania formy postanowienia.
Protokół powypadkowy nr [...] nie stanowi ponadto postanowienia
o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, ani o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W przypadku działania organu administracji publicznej w innej formie prawnej (brak decyzji, czy postanowienia) nie można zatem żądać wznowienia postępowania.
Odmowa uznania protokołu powypadkowego nr [...] za decyzję, postanowienie, na które przysługuje zażalenie albo postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. skutkuje brakiem podstaw do wznowienia postępowania oraz koniecznością wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (por. np. wyrok NSA
z 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2774/22).
Przepisy regulujące wznowienie postępowania nie znajdą również zastosowania do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku zakończonego protokołem powypadkowym na podstawie normy szczególnej.
Ustawodawca ograniczył bowiem, w art. 6 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, zastosowanie k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowań w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych. Przy czym, ustawodawca nie rozstrzygnął o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.a., co do zasady daje m.in., możliwość ich stosowania z pewnymi modyfikacjami. Powyższe skutkuje koniecznością stosowania przepisów k.p.a. bez żadnych zmian, także w zakresie ograniczenia wznowienia postępowania do decyzji administracyjnych, postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz postanowień określonych w art. 134 k.p.a.
Organ zaznaczył, że ustawodawca wskazał w art. 33 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą kiedy następuje wszczęcie postępowania w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych.
Stosownie do art. 33 postępowanie w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych wszczyna się:
1) z urzędu w przypadku:
a) stwierdzenia w okresie pozostawania w służbie uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza,
b) śmierci funkcjonariusza w okresie pozostawania w służbie wskutek wypadku lub choroby;
2) na wniosek funkcjonariusza albo uprawnionych członków rodziny w przypadku:
a) stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu lub śmierci funkcjonariusza, które nastąpiły po jego zwolnieniu ze służby,
b) pogorszenia stanu zdrowia funkcjonariusza wskutek wypadku lub choroby,
c) stwierdzenia przez komisję lekarską, że wskutek wypadku lub choroby funkcjonariusz nie doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, albo że jego śmierć nie pozostaje w związku z wypadkiem lub chorobą,
d) stwierdzenia przez komisję powypadkową, że wypadek funkcjonariusza nie pozostaje w związku ze służbą lub nastąpił w okolicznościach wymienionych w art. 7 ust. 1,
e) szkody poniesionej przez funkcjonariusza wskutek utraty, zniszczenia lub uszkodzenia w związku z wypadkiem, o którym mowa w art. 3, przedmiotów osobistego użytku.
W niniejszej sprawie brak jest: stwierdzenia w okresie pozostawiania w służbie uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza, śmierci funkcjonariusza w okresie pozostawania w służbie wskutek wypadku lub choroby, orzeczenia komisji lekarskiej o uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku lub choroby (por. art. 31), pogorszenia stanu zdrowia funkcjonariusza wskutek wypadku lub choroby (por. art. 11), stwierdzenia przez komisję lekarską, że wskutek wypadku lub choroby funkcjonariusz nie doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo że jego śmierć nie pozostaje w związku ze służbą lub nastąpił w okolicznościach wymienionych w art. 7 ust. 1 (por. art. 31) oraz szkody poniesionej przez funkcjonariusza wskutek utraty, zniszczenia lub uszkodzenia w związku z wypadkiem, o którym mowa w art. 3, przedmiotów osobistego użytku (por. art. 15). Komisja powypadkowa stwierdziła
w protokole powypadkowym z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], że wypadek funkcjonariusza nie pozostaje w związku ze służbą, która to okoliczność, jak podkreślił organ, stanowi dopiero podstawę do wszczęcia postępowania
w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych.
Skutkiem powyższego, według organu, brak jest podstaw do zastosowania art. 6 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą do ustalania okoliczności i przyczyn wypadku,
w tym do protokołu powypadkowego nr [...]. Zwrócił uwagę, że postępowanie
w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych zostało uregulowane
w rozdziale 6 o takim samym tytule, natomiast ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków, w ramach którego sporządzany jest protokół powypadkowy zostało uregulowane w rozdziale 3 (rozdział 3 - Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadku). Wykładnia powołanych przepisów wyklucza zastosowanie art. 6 do spraw uregulowanych w rozdziale 3 Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadku i tym samym wznowienie postępowania.
Ustawodawca nie wskazał także samodzielnej podstawy wznowienia postępowania w ustawie o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących
w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, ani
w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Ochrony Państwa.
Organ I instancji mając na względzie, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczy postępowania w przedmiocie zgłoszonego przez A. F. wypadku w związku z pełnieniem służby, zakończonego sporządzeniem protokołu powypadkowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], a protokół powypadkowy nie stanowi decyzji, postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ani postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania.
Z tego względu, na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 147 oraz art. 148 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. odmówił wznowienia postępowania
w przedmiocie zgłoszonego przez A. F. wypadku w związku z pełnieniem służby, zakończonego sporządzeniem protokołu powypadkowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].
Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2024 r. stwierdzając, że zarzuty i argumenty przedstawione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Powołał się przy tym na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, którego ustalenia i wnioski podzielił w całości
i przyjął za własne.
Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. A. F., działając przez pełnomocnika (adwokata) skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania
w sprawie zgłoszonego przez niego wypadku w związku z pełnieniem służby, zakończonego sporządzeniem protokołu powypadkowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].
Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i 11 k.p.a., a polegające na braku szczegółowego uzasadnienia postanowienia zarówno pod względem faktycznym jak też prawnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia
z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania;
2. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik postępowania, a to art. 145 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy
z obowiązujących przepisów prawa wynika, że protokoły powypadkowe korzystają
z przymiotu decyzji administracyjnej, jak również sporządzenie i zatwierdzenie protokołu powypadkowego nr [...] było decyzją ostateczną wobec czego
w niniejszym stanie faktycznym - z uwagi na przedwczesne zatwierdzenie protokołu powypadkowego - istnieją podstawy do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.
Powołując się na powyższe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowo administracyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
Argumentując wskazał, że zatwierdzenie protokołu powypadkowego nr [...] nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. [...] Oddział Straży Granicznej w sposób nieuprawniony dokonał bowiem zatwierdzenia protokołu przed rozpatrzeniem zastrzeżeń i uwag zgłoszonych przez niego do protokołu powypadkowego. Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził jednoznacznie, że zastrzeżenia i uwagi do protokołu powypadkowego zostały złożone w terminie,
a zatwierdzenie protokołu nastąpiło przed rozpatrzeniem zastrzeżeń i uwag zgłoszonych do protokołu powypadkowego tj. w momencie gdy termin na złożenie uwag i zastrzeżeń do protokołu jeszcze nie upłynął.
Skarżący za niewystarczające uznał stanowisko organu II instancji
w przedmiotowej sprawie, które ograniczało się do wskazania na stronie
5 uzasadnienia, "po rozważeniu całokształtu sprawy, Komendant Główny Straży Granicznej stwierdza, że zarzuty i argumenty przedstawione w przedmiotowym zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie". Takie uzasadnienie nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 k.p.a. gdyż nie opiera się na żadnych konkretnych argumentach świadczących o niezasadności zażalenia.
Ponadto skarżący wskazał, że [...] Oddział Straży Granicznej działa jako organ administracji publicznej i w tym przedmiocie wydaje decyzje administracyjne
w oparciu o przepisy k.p.a. Również ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających
w związku ze służbą, wskazują, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się przepisy k.p.a. W związku z tym uważa, że powyższe okoliczności dobitnie wskazują, że rozstrzygnięcia wydawane przez [...] Oddział Straży Granicznej winny być traktowane jak decyzje administracyjne. W przeciwnym wypadku doszłoby do braku jakiejkolwiek kontroli działalności organów administracji publicznej. Wydanie i zatwierdzenie protokołu powypadkowego było decyzją ostateczną, ponieważ taki protokół nie może zostać ani zmieniony, ani zaskarżony w toku zwyczajnych środków odwoławczych.
Wobec powyższego, skarżący uważa, że w sprawie doszło do naruszenia art. 145 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajną instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania jest dopuszczalne w sytuacji, gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a.
W myśl art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak natomiast stanowi art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a., również następuje w drodze postanowienia.
Z powyższego wynika zatem, że postępowanie w przedmiocie wniosku
o wznowienie postępowania może zostać wszczęte jedynie po uprzednim zweryfikowaniu dopuszczalności wznowienia postępowania, samo zaś złożenie wniosku o wznowienie postępowania, nie wznawia automatycznie postępowania.
W pierwszej kolejności organ bada zatem przesłanki formalne wniosku o wznowienie postępowania, a zatem ustala czy wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego do żądania wznowienia postępowania, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania,
o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a.
Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. może wynikać zarówno z przyczyn podmiotowych (np. brak przymiotu strony, brak zdolności procesowej), jak i z przyczyn przedmiotowych (np. brak ostatecznej decyzji administracyjnej, niewskazanie żadnej z podstaw wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.). Kluczowe znaczenie ma jednak oczywistość tych okoliczności. Odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 k.p.a. dotyczy bowiem tylko tych przypadków, gdy wspomniane przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień.
W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania
w zakresie zgłoszenia wypadku w związku z pełnieniem służby zakończonego sporządzeniem protokołu powypadkowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].
Co do zasady, wznowienie postępowania dotyczy sprawy załatwionej decyzją ostateczną. Sąd podzielił stanowisko organu w zakresie odmowy uznania protokołu powypadkowego nr [...] za decyzję administracyjną. Rację ma organ wskazując, że w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz.U z 2023 r., poz. 2015 r. z późn. zm.) zastrzeżono formę decyzji administracyjnej wyłącznie dla ustalania prawa do świadczeń odszkodowawczych
i ich wysokości (art. 34 ustawy).
Odmowa uznania protokołu powypadkowego nr [...] za decyzję skutkuje zatem brakiem podstaw do wznowienia postępowania.
Protokół powypadkowy nr [...] nie stanowi również postanowienia,
o którym mowa w art. 126 k.p.a. Zakończenie postępowania przez wydanie postanowienia, a zwłaszcza postanowienia co do istoty sprawy, jest dopuszczalne na podstawie wyraźnie brzmiącego przepisu k.p.a.
W sytuacji gdy organ administracji publicznej działa w innej formie prawnej (brak decyzji, czy postanowienia) nie można zatem żądać wznowienia postępowania. Odmowa uznania protokołu powypadkowego nr [...] za decyzję, postanowienie, na które przysługuje zażalenie skutkuje brakiem podstaw do wznowienia postępowania oraz koniecznością wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Z podanych przyczyn wniosek o wznowienie postępowania był niedopuszczalny z przyczyn przedmiotowych. W przypadku niedopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych należy wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017 r. s. 804).
Postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2024 r. odmawiające wznowienia postępowania, z powołaniem się na art. 149 § 3 k.p.a., było zatem prawidłowe.
Odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do argumentacji przyjętej przez organ I instancji nie stanowiło naruszenia art. 107, art. 8 i art. 11 k.p.a., które by mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczo organ odwoławczy powinien dokonać samodzielnej, merytorycznej oceny sprawy i wydać własne rozstrzygnięcie, a nie jedynie powielać rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Jednak organ odwoławczy może "zaadoptować" tj. przyjął za własne stanowisko organu I instancji gdy po analizie odwołania (zażalenia) i akt sprawy uzna, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, co w praktyce oznacza zaakceptowanie stanowiska organu I instancji.
Sąd nie dopatrzył się też innego naruszenia prawa, tak materialnego, jak
i procesowego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania zapadłych postanowień z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.