II SA/Wa 2105/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-05-08
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
emerytura specjalnaświadczenie w drodze wyjątkutrudna sytuacja bytowaustawa o emeryturach i rentachuznaniowość decyzjikontrola sądowanauczycielzwolnienie dyscyplinarne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę nauczyciela domagającego się przyznania emerytury specjalnej w drodze wyjątku, uznając brak przesłanek do jej przyznania pomimo trudnej sytuacji bytowej.

Skarżący, T.K., nauczyciel wychowania fizycznego zwolniony dyscyplinarnie, wnioskował o przyznanie emerytury specjalnej w drodze wyjątku, powołując się na trudną sytuację bytową, chorobę żony oraz rzekomą zemstę innych nauczycieli. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając brak wystarczających przesłanek szczególnego charakteru sprawy. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając uznaniowy charakter decyzji i brak spełnienia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku", które zazwyczaj wiążą się z wybitnymi zasługami lub zdarzeniami losowymi.

Sprawa dotyczyła skargi T.K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania emerytury specjalnej w drodze wyjątku. Skarżący, nauczyciel wychowania fizycznego z 37-letnim stażem, został zwolniony dyscyplinarnie i znajdował się w trudnej sytuacji materialnej, zmagając się z chorobą żony i własnymi schorzeniami. Twierdził, że zwolnienie było wynikiem nieprawdziwych zarzutów i zemsty, a także że dyrektor szkoły blokuje mu przyznanie emerytury z powodu odmowy wykonania prawomocnego wyroku sądu. Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że art. 82 ustawy o emeryturach i rentach FUS wymaga nie tylko trudnej sytuacji bytowej, ale także szczególnych okoliczności, takich jak wybitne zasługi czy zdarzenia losowe, których w ocenie organu nie stwierdzono. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, oddalił skargę. Podkreślił, że przyznanie emerytury specjalnej ma charakter uznaniowy, a sąd nie przyznaje świadczenia, lecz kontroluje zgodność decyzji z prawem. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, rozważył wszystkie istotne okoliczności i nie podjął decyzji w sposób dowolny. Wyjaśniono, że trudna sytuacja bytowa czy stan zdrowia same w sobie nie stanowią podstawy do przyznania świadczenia specjalnego, które zazwyczaj wiąże się z wybitnymi zasługami lub zdarzeniami losowymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sama trudna sytuacja bytowa nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania emerytury specjalnej w drodze wyjątku. Konieczne są dodatkowe okoliczności, takie jak wybitne zasługi lub szczególne zdarzenia losowe.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 82 ustawy o emeryturach i rentach FUS przyznaje Prezesowi Rady Ministrów kompetencję do przyznania świadczenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach, co ma charakter uznaniowy. Orzecznictwo interpretuje 'szczególnie uzasadniony przypadek' jako sytuację związaną z wybitnymi zasługami lub zdarzeniami losowymi, a nie jedynie z trudną sytuacją materialną czy stanem zdrowia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 82 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis upoważnia Prezesa Rady Ministrów do przyznania emerytury lub renty w szczególnie uzasadnionych przypadkach na warunkach i wysokości innych niż określone w ustawie. Decyzja ma charakter uznaniowy, ale musi być oparta na przesłankach faktycznych i prawnych, a 'szczególnie uzasadniony przypadek' zazwyczaj wiąże się z wybitnymi zasługami lub zdarzeniami losowymi.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.n. art. 26 § 1

Ustawa – Karta Nauczyciela

Podstawa prawna zwolnienia dyscyplinarnego skarżącego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja bytowa skarżącego jako jedyna podstawa do przyznania emerytury specjalnej. Stan zdrowia skarżącego jako podstawa do przyznania emerytury specjalnej.

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd administracyjny nie przyznaje dochodzonego świadczenia, a jedynie dokonuje kontroli decyzji administracyjnej pod kątem jej zgodności z prawem decyzja w tej sprawie podejmowana przez Prezesa Rady Ministrów ma charakter uznaniowy dokonując wykładni 'szczególnie uzasadnionego przypadku', orzecznictwo łączy znaczenie użytego określenia z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi

Skład orzekający

Anna Mierzejewska

przewodniczący

Eugeniusz Wasilewski

sprawozdawca

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania emerytury specjalnej w drodze wyjątku oraz zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przepisu (art. 82 u.e.r.f.u.s.) i jego interpretacji w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych. Decyzje w tym trybie mają charakter uznaniowy, co ogranicza możliwość kwestionowania ich merytorycznej zasadności, jeśli nie naruszają prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, podkreślając znaczenie nie tylko trudnej sytuacji materialnej, ale także wybitnych zasług czy zdarzeń losowych. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ubezpieczeń społecznych.

Emerytura specjalna tylko dla wybitnych? Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na pomoc państwa w drodze wyjątku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2105/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Mierzejewska /przewodniczący/
Eugeniusz Wasilewski /sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia[...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę
Uzasadnienie
T. K. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o przyznanie emerytury w drodze wyjątku z uwagi "na odmowę wykonania prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w L.[...]. ...."
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania T. K. emerytury specjalnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy, o ile w sprawie występują też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w określonej dziedzinie lub szczególne zdarzenie losowe. Zdaniem organu, okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów nie uzasadniały przyznania T. K. emerytury specjalnej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu podano iż, przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym wniosek jest rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności uzasadniających potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Jednakże, zdaniem organu, poczynione w sprawie ustalenia nie wskazują na jej szczególny charakter. Z ustaleń tych wynika, że Pan T. K., lat [...], nauczyciel wychowania fizycznego, obecnie jest bezrobotny, nie posiada prawa do zasiłku. Wnioskodawca podaje, że przepracował w zawodzie nauczyciela 37 lat, przy czym z nadesłanych dokumentów wynika, że od [...] sierpnia 1979 r. do [...] lutego 1988 r. pracował w Szkole [...] nr [...] w Z., na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego, a następnie, w okresie od [...] lutego 1988 r. do[...]lutego 2002 r., z powodu przeniesienia służbowego, został zatrudniony na tym samym stanowisku w Szkole [...] nr [...] w Z.. Jego stosunek pracy wygasł z powodu zwolnienia dyscyplinarnego (na podst. art. 26 ust. 1. pkt. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela). Zainteresowany utrzymuje, że zwolnienie z pracy nastąpiło na skutek nieprawdziwych zarzutów dotyczących użycia siły w stosunku do uczniów [...] Szkoły [...] nr [...] w Z.. Wnioskodawca utrzymuje, że cała sprawa to efekt zemsty innych nauczycieli z powodu jego sukcesów jako trenera w zawodach szkolnych. Ubiegający się o emeryturę specjalną twierdzi, że dyrektor S.. nr [...] w Z. blokuje umyślnie przyznanie mu emerytury z uwagi na odmowę wykonania prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w L. W ocenie organu, zainteresowany nie potrafił udokumentować swoich sukcesów zawodowych. Przesłał jedynie kopie dyplomów sportowych jakie otrzymała jego córka. Przytacza w swoim wystąpieniu, że w 1972 r. został powołany do Kadry [...] Sportowców [...], był zawodnikiem [...] Spartakiady [...] w S. i wygrał w tych zawodach wszystkie konkurencje od [...] do [...] m.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. wskazał, że T. K. jest zarejestrowany w PUP jako bezrobotny od [...] lutego 2005 r. bez prawa do zasiłku. Żona ww. zatrudniona jest w Spółdzielni "[...]". Jej zarobki to[...] zł netto, obecnie przebywa na zasiłku chorobowym. Córka A. jest uczennicą Technikum [...], pobiera zasiłek rodzinny w kwocie[...] zł. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi [...]. Zainteresowany nie korzysta z pomocy miejscowego Ośrodka Opieki Społecznej. T. K. cierpi na schorzenie dróg oddechowych i cukrzycę – wymaga leczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Wskazał na nowe okoliczności w postaci "pozbawienia środków do życia przez lekarza i znieważenia go w opinii publicznej". Podaje, iż znalazł się w bardzo trudnej sytuacji bytowej z uwagi na chorobę żony, która została zwolniona z pracy. Twierdzi, iż był i jest w dalszym ciągu dyskryminowany i szykanowany oraz że choruje.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przywołana wyżej zasada oznacza, że sąd administracyjny nie przyznaje dochodzonego świadczenia, a jedynie dokonuje kontroli decyzji administracyjnej pod kątem jej zgodności z prawem, zwłaszcza w zakresie dochowania reguł postępowania administracyjnego przy podejmowaniu decyzji oraz czy organ rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), upoważniający Prezesa Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do przyznania emerytury lub renty na warunkach i wysokości innej niż określone w ustawie. Przepis ten nie określa przesłanek przyznania świadczenia, decyzja w tej sprawie podejmowana przez Prezesa Rady Ministrów ma charakter uznaniowy. Organ ma przedstawić w sprawie przesłanki faktyczne i prawne, którymi kierował się przy podjęciu takiej decyzji.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ zbadał wszystkie aspekty sprawy, zwłaszcza sytuację bytową i szczególne okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, uzasadniające w jego ocenie przyznanie świadczenia. W sprawie, organ wyjaśnił w sposób wyczerpujący powody podjęcia decyzji odmownej oraz wskazał na materiał dowodowy jako podstawę rozstrzygnięcia. Decyzja została prawidłowo uzasadniona i, zdaniem Sądu, organ nie podjął jej w sposób dowolny. Także przeprowadzone postępowanie administracyjne nie zawiera uchybień, które skutkowałyby uchyleniem decyzji. Jak już wyżej podano, w toku przeprowadzonego postępowania ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy i prawidłowo przyjęto, iż trudna sytuacja bytowa nie może być jedyna przesłanką przyznania świadczenia specjalnego. Dokonując wykładni "szczególnie uzasadnionego przypadku", orzecznictwo łączy znaczenie użytego określenia z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi, które w przedmiotowej sprawie nie występują. Stanu zdrowia, czy też nieuzyskania świadczenia emerytalnego nie można zakwalifikować do szczególnie uzasadnionych przypadków.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.