II SA/WA 2094/23

II SA/Wa 2094/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...] , na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz art. 57 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE; zwane dalej RODO (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ze skargi M. M. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Ministra [...] polegające na przetwarzaniu (w tym upublicznieniu) w zakładkach "[...]" na stronie internetowej Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (ceidg.gov.pl) informacji o pozostawaniu w małżeńskiej wspólności majątkowej, z uwagi na to, że żądanie wszczęcia postępowania w tej sprawie jest oczywiście nieuzasadnione.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu 4 lipca 2023 r. do UODO wpłynęła skarga M. M. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Ministra [...] polegające na przetwarzaniu (w tym upublicznieniu) w zakładkach "[...]" na stronie internetowej (ceidg.gov.pl) informacji o pozostawaniu przez niego w małżeńskiej wspólności majątkowej, o następującej treści: "[...] maja 2023 r. złożyłem do Administratora (...):
• wniosek o zaprzestanie wykonywania zautomatyzowanej operacji ujawniania do publicznej wiadomości na stronie ceidg.gov.pl mojej danej osobowej o treści "Małżeńska wspólność majątkowa: Tak" zarówno co do odpowiedzi "tak" oraz "nie"; tak żeby publiczny odbiorca nie miał możliwości ustalenia czy jestem w związku małżeńskim (tak/nie); w wyżej wymieniony sposób wyraziłem sprzeciw (art. 21 ust. 1 RODO) wobec wykonywania tej konkretnej operacji przetwarzania (ujawniania do publicznej wiadomości);
• wniosek o usunięcie tej konkretnej danej osobowej z publicznie dostępnej strony internetowej ceidg.gov.pl tak żeby odbiorca publiczny nie miał dostępu do tej informacji. Dnia [...] czerwca 2023 r. Administrator (...) wysłał do mnie list, w którym poinstruował mnie jak mogę samodzielnie zmodyfikować wpis dot. małżeńskiej wspólnoty majątkowej ustawiając tą wartość na "Nie dotyczy". Postąpiłem zgodnie z instrukcjami Administratora i faktycznie dla danej osobowej "Małżeńska wspólność majątkowa" na głównej stronie wpisu dla numeru [...] widnieje wartość "Nie dotyczy". Jednak ta zmiana objęła tylko główną zakładkę dla mojego numeru NIP. W historii zmian nadal widnieje moja dana osobowa "Tak". Dla przykładu wystarczy wejść do zakładki "[...]" i kliknąć na "Wpis po zmianie" dla dnia [...] godzina [...]. (...). Tam nadal wyświetla się odpowiedź "Tak" dla danej osobowej "Małżeńska wspólność majątkowa" (...)".
Skarżący podniósł również, że operacja upubliczniania jego danej osobowej w zakładkach "[...]" na stronie internetowej ceidg.gov.pl jest całkowicie bezzasadna, oraz iż jest to informacja określająca jego seksualność oraz orientację seksualną, a zatem jest ona wykonywana bez podstawy prawnej z art. 9 ust. 2 RODO.
W związku z powyższym M. M. wniósł o nakazanie administratorowi: usunięcia jego danej osobowej "Tak" (oraz ewentualnie też "Nie") określającej "Małżeńska wspólność majątkowa" z publicznie dostępnej strony internetowej [...] oraz zaprzestania wykonywania zautomatyzowanej operacji przetwarzania jego danej osobowej "Tak" (oraz ewentualnie też "Nie") określającej "Małżeńska wspólność majątkowa" polegającej na jej upublicznianiu na stronie internetowej ceidg.gov.pl.
Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że jest brak podstaw do prowadzenia postępowania. Organ administracji publicznej rozpatrując wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego ma obowiązek zbadać, czy nie zachodzi żadna z przesłanek wykluczających wszczęcie takiego postępowania, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a.
Organ odnosząc się do zarzutów skarżącego, że informacja o pozostawaniu przez niego w małżeńskiej wspólności majątkowej stanowi jednocześnie informację określającą jego seksualność oraz orientację seksualną wyjaśnił, że informacja o pozostawaniu w małżeńskiej wspólności majątkowej w kontekście jej przetwarzania w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; zwanej dalej CEIDG jest informacją o ustroju majątkowym pomiędzy małżonkami, umożliwiającą kontrahentom przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG ocenę, czy do ważności umowy zawartej z tym przedsiębiorcą wymagana jest zgoda jego małżonka. Informacja o pozostawaniu w małżeńskiej wspólności majątkowej, a nawet informacja o pozostawaniu w małżeństwie, to informacje wyłącznie o sytuacji prawnej osoby fizycznej, nie zaś informacje o identyfikowaniu się przez nią z określoną orientacją seksualną, czy o prowadzonym przez nią życiu seksualnym. Przepisy prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej nie uzależniają bowiem możliwości zawarcia małżeństwa od identyfikowania się przez przyszłych małżonków wyłącznie z określoną orientacją (np. heteroseksualną). W związku z powyższym brak jest podstaw do oceniania kwestii dopuszczalności przetwarzania (w tym upubliczniania) na stronie internetowej CEIDG informacji o pozostawaniu w małżeńskiej wspólności majątkowej przez pryzmat wskazanych w art. 9 ust. 2 RODO przesłanek legalizujących przetwarzanie m.in. danych osobowych dotyczących seksualności i orientacji seksualnej.
Przesłanki przetwarzania tzw. danych zwykłych zostały zaś określone w art. 6 ust. 1 RODO, przy czym podmiot przetwarzający dane powinien legitymować się co najmniej jedną z nich, aby jego działanie mogło być uznane za zgodne z prawem. Zgodnie z art. 6 ust. 1 RODO przetwarzanie jest zgodne z prawem, gdy przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c RODO) oraz gdy jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi (art. 6 ust. 1 lit. e RODO).
Na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1188, z późn. zm.) Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze rozporządzenia szczegółowy zakres działania ministra, niezwłocznie po powołaniu Rady Ministrów, a jeżeli minister został powołany w innym czasie - niezwłocznie po jego powołaniu. W myśl art. 33 ust. 1 a pkt 1 ww. ustawy Prezes Rady Ministrów określając szczegółowy zakres działania ministra, w wypadku ministra kierującego określonym działem administracji rządowej wskazuje, z uwzględnieniem przepisów o działach administracji rządowej, dział lub działy, którymi kieruje minister. W § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Technologii (Dz. U. z 2022 r. poz. 838, z późn. zm.) określono, że Minister Rozwoju i Technologii kieruje następującymi działami administracji rządowej: (pkt 2) gospodarka.
Z kolei zasady funkcjonowania CEIDG określa ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2022 r. poz. 541); zwana dalej ustawą o CEIDG. Art. 2 ust. 1 ustawy o CEIDG przewiduje, że CEIDG prowadzi w systemie teleinformatycznym minister właściwy do spraw gospodarki. Art. 5 ust. 2 ustawy o CEIDG przewiduje, że wpisowi do CEIDG podlegają następujące dane informacyjne: (pkt 16) informacja o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej, o ile została zgłoszona we wniosku o wpis do CEIDG. Art. 33 ustawy o CEIDG stanowi, że wykreślenie z CEIDG przedsiębiorcy nie oznacza usunięcia danych z CEIDG. CEIDG udostępnia zawarte w niej dane i informacje, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, z wyjątkiem numeru PESEL, daty urodzenia oraz danych kontaktowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 7, w przypadku gdy, podając je, osoba uprawniona sprzeciwiła się ich udostępnianiu w CEIDG (art. 43 ust. 1 ustawy o CEIDG). Natomiast w art. 45 ustawy o CEIDG podano, że (ust. 1) dane i informacje udostępniane przez CEIDG są jawne. Każdy ma prawo dostępu do tych danych i informacji; (ust. 2) dane i informacje, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 44 ust. 1, z wyjątkiem danych niepodlegających udostępnianiu zgodnie z art. 43 ust. 1, są udostępniane na stronie internetowej CEIDG. Z kolei w art. 49 ustawy o CEIDG zawarto, że (ust. 1) dane zgromadzone w CEIDG nie mogą być z niej usunięte, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej; (ust. 2) po upływie 10 lat od dnia wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG usunięciu podlegają dane wpisane do CEIDG przed dniem tego wykreślenia; (ust. 3) po upływie 10 lat od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 14 ust. 1, usunięciu podlegają dane osoby, której wniosek ten dotyczył; (ust. 4) informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 13-15 i pkt 21 lit. e, usuwa się z CEIDG po otrzymaniu informacji, o których mowa w art. 26 i art. 27, a także po upływie okresu, na jaki orzeczono zakaz prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszony do CEIDG przez sąd upadłościowy zgodnie z art. 25 pkt 1.
Zdaniem Prezesa UODO oczywiste jest, że informacja, o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 16 ustawy o CEIDG, czyli zgłoszona we wniosku o wpis do CEIDG informacja o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej, podlega usunięciu z CEIDG dopiero po upływie 10 lat od dnia wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG. Ponadto ta informacja nie należy do informacji niepodlegających udostępnieniu na stronie internetowej CEIDG na podstawie art. 45 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o CEIDG. Zatem informacja o zgłoszonym przez skarżącego we wniosku o wpis do CEIDG fakcie pozostawania w małżeńskiej wspólności majątkowej nie może zostać usunięta z CEIDG przed upływem 10 lat od dnia wykreślenia go z CEIDG. W związku z tym, na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy o CEIDG, do czasu upływu ww. okresu musi być ona udostępniana na stronie internetowej CEIDG. Oznacza to, że przetwarzanie (w tym upublicznianie) na stronie internetowej CEIDG archiwalnych informacji o pozostawaniu przez skarżącego w małżeńskiej wspólności majątkowej stanowi spełnienie obowiązku prawnego ciążącego na administratorze i jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym oraz w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi.
W związku z powyższym skoro zgodnie z art. 57 ust. 4 zdanie pierwsze RODO żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne, w szczególności ze względu na swą powtarzalność, organ nadzorczy może odmówić podjęcia żądanych działań. Żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne, gdy jest niesłuszne oraz wymagałoby czynności danego organu niedopuszczalnych przez prawo.
Mając na uwadze, że przetwarzanie przez Ministra Rozwoju i Technologii danych osobowych M. M. w zakresie objętym skargą, w związku z art. 45 ust. 2 i art. 49 ust. 1 i o CEIDG, stanowi spełnienie obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c RODO, i jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym oraz w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi, zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. e RODO, Prezes UODO stwierdził, że żądania wyrażone w skardze i dotyczące ww. procesu są w sposób oczywisty nieuzasadnione. Wskazane okoliczności powodują, że prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie, ukierunkowane na ewentualne skorzystanie przez Prezesa UODO z uprawnień naprawczych przewidzianych w art. 58 ust. 2 RODO, jest oczywiście nieuzasadnione, bowiem wskazany stan naruszenia w sprawie nie zachodzi, co można stwierdzić już na etapie wpływu skargi do organu. Prezes UODO postanowił skorzystać z przysługującego mu prawa i odmówić podjęcia żądanych działań (art ust. 4 RODO), co oznaczało wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ze względu na oczywiście nieuzasadnione żądanie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie M. M. wniósł o jego uchylenie i zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania wyjaśniającego i prowadzenie postępowania administracyjnego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 9 ust. 1 RODO w zw. z art. 4 pkt 1 RODO i motywu (26) RODO, poprzez błędną wykładnię pojęcia danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej oraz seksualności,
b) art. 6 ust. 1 lit. c RODO, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do danych osobowych szczególnej kategorii dotyczących orientacji seksualnej oraz seksualności i tym samym niezastosowanie art. 9 ust. 1 RODO (zakaz przetwarzania danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej i seksualności) i art. 9 ust. 2 RODO (warunki dla przetwarzania danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej i seksualności),
c) art. 23 ust. 1 RODO oraz art. 23 ust. 2 RODO poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, że ustawa o CEIDG jest aktem prawnym prawa krajowego mogącym ograniczyć zakres obowiązków i prawa przewidzianych w art. 5 RODO oraz art. 9 ust. 1 RODO oraz art. 9 ust. 2 RODO w odniesieniu do danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej i seksualności,
2. przepisów prawa procesowego, tj. art. 57 ust. 1 lit. a RODO , art. 57 ust. 1 lit. g RODO i art. 63 RODO poprzez niezapewnienie spójności i harmonizacji w stosowaniu i egzekwowaniu RODO; organ nie zastosował się do linii interpretacyjnej oraz linii orzeczniczej, która została ukształtowana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 1 sierpnia 2022 r. w sprawie C-184/20 przez co naruszył ww. przepisy w ten sposób, że RODO w Polsce nie jest spójne i nie jest zharmonizowane ze stosowaniem RODO w pozostałych krajach Unii Europejskiej.
3. zadań organu nadzorczego zdefiniowanych w art. 57 ust. 1 lit. c RODO oraz w art. 57 ust. 1 lit. v RODO w taki sposób, że organ nadzorczy na terytorium Polski nie doradzał skutecznie parlamentowi narodowemu i rządowi w sprawie aktu prawnego ustawy o CEDIG oraz w odniesieniu do tej ustawy nie realizował swoich zadań zapisanych w art. 48 ust. 2 pkt 2, art. 51 oraz art. 51 ust 1 oraz art. 51 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych.
Skarżący wskazał, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 1 sierpnia 2022 r. w sprawie C-184/20 odpowiedział na zadane pytanie prejudycjalne, stwierdzając że "Artykuł art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 należy interpretować w ten sposób, że zamieszczanie na stronie internetowej organu publicznego odpowiedzialnego za gromadzenie oświadczeń o interesach prywatnych i kontrolę ich treści danych osobowych mogących pośrednio ujawnić orientację seksualna osoby fizycznej stanowi przetwarzanie dotyczące szczególnych kategorii danych osobowych w rozumieniu tych przepisów." Trybunał ukształtował także sposób rozumowania, który musi być stosowany przez wszystkie organy nadzorcze m.in. punkt 120 wyroku "W tych okolicznościach należy ustalić, czy dane, które poprzez intelektualną operację kojarzenia lub dedukcji wskazują na orientację seksualną osoby fizycznej, należą do szczególnych kategorii danych osobowych w rozumieniu art. 8 ust. 1 dyrektywy 95/46 i art. 9 ust. 1 RODO." Poprzez intelektualną operację kojarzenia lub dedukcji lub kontroli krzyżowej ujawniane przez administratora informacje: Imię: M.; Przedsiębiorca posiada obywatelstwa państw: Polska Małżeńska wspólność majątkowa: TAK umożliwiają publiczności (gdyż administrator ujawnia te informacje do wiadomości publicznej) w sposób pośredni określenie jego danych osobowych szczególnej kategorii dotyczących orientacji seksualnej oraz seksualności, a zatem administrator przetwarza (oraz ujawnia, rozpowszechnia) dane osobowe szczególnej kategorii o których mowa w art. 9 ust. 1 RODO.
Zwrócił uwagę także na Motyw (26) RODO, gdzie jest mowa o "pośredniej" identyfikacji. Zdaniem skarżącego biorąc pod uwagę imię, obywatelstwo, ustawę z dnia 15 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (definicję małżeństwa) każdy odbiorca, któremu administrator ujawnia jego dane osobowe może określić poprzez intelektualną operację kojarzenia lub dedukcji lub kontroli krzyżowej informację dotyczącą jego orientacji seksualnej i seksualności.
Skarżący zaznaczył, że z historyczno-systematycznej perspektywy wynika, że RODO dąży do harmonizacji w stopniu maksymalnym. Trybunał Sprawiedliwości już wcześniej zakładał pełną harmonizację w przypadku dyrektywy 95/46 i jej systemu sankcji (wyrok z dnia 24 listopada 2011 r., Asociación Nacional de Establecimientos Financieros de Credito, C-468/10 i C-469/10, EU:C:2011:777). Przepisy RODO, które są bardziej szczegółowe niż przepisy dyrektywy, potwierdzają dążenie prawodawcy unijnego do możliwie jak najpełniejszej harmonizacji. W przeciwnym razie doprowadziłoby to do tego, że równoważne materialne naruszenia ochrony danych byłyby różnie oceniane w poszczególnych państwach członkowskich lub nawet w niektórych nie byłyby wcale oceniane. Motywy 9-11, 13, 129 i 148 RODO, z których wynika dążenie do harmonizacji i wzmocnienia europejskiego prawa ochrony danych, zmierzają w tym samym kierunku.
W ocenie wnoszącego skargę dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem (art. 5 ust. 1 lit. a RODO). Zgodność z prawem w odniesieniu do danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej oraz danych osobowych dotyczących seksualności jest uzależniona od spełnienia co najmniej jednego warunku wymienionego w katalogu art. 9 ust. 2 RODO. Zgodnie z art. 9 ust. 1 RODO zabrania się przetwarzania danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej. W przepisie art. 9 ust. 2 RODO został wymieniony wąski katalog warunków, które stanowią wyjątek od zakazu - jednak w tym katalogu brak jest przepisu upoważniającego przetwarzanie z uwagi na "wypełnienie obowiązku prawnego ciążącego na administratorze" (art. 6 ust. 1 lit. c RODO). We wskazanym katalogu brak jest celu, który by można było powiązać z celem: "Informacja o pozostawaniu w małżeńskiej wspólności majątkowej w kontekście jej przetwarzania w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (zwanej dalej CEIDG) jest informacją o ustroju majątkowym pomiędzy małżonkami, umożliwiającą kontrahentom przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG ocenę, czy do ważności umowy zawartej z tym przedsiębiorcą wymagana jest zgoda jego małżonka" bowiem "ocena przez inne podmioty (przez innych przedsiębiorców) tego czy ważność umowy zawartej z tym przedsiębiorcą wymaga zgodny małżonka" nie sposób powiązać z żadnym warunkiem, który jest wymieniony w katalogu art. 9 ust. 2 RODO od lit (a) do lit (j).
Podkreślił, że ustawa o CEIDG jest ustawą, która jest niezgodna z przepisami RODO ponieważ jej zapisy prowadzą do niezgodnego z prawem unijnym (art. 9 ust. 2 RODO) ujawniania i rozpowszechniania przez administratora danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej oraz seksualności; a przy tym ustawa ta nie jest aktem prawnym prawa krajowego, które spełnia wskazane wymogi zdefiniowane w art. 23 ust. 1 RODO oraz art. 23 ust. 2 RODO.
Istnienie tej ustawy w porządku prawnym i z takimi zapisami, na które powołał się Prezes UODO świadczy o tym, że organ nadzorczy na terytorium Polski nie realizował skutecznie swoich zadań.
Z uwagi na powyższe doszło do sprzężenia zwrotnego, które swoje źródło ma w tym, że organ nadzorczy nie realizował swoich zadań na terytorium Polski. Z uwagi na ten brak działań w prawie krajowym jest ustawa, która nie spełnia wymogów zdefiniowanych w art. 23 ust. 1 RODO oraz art. 23 ust. 2 RODO, a która prowadzi do ujawniania i do rozpowszechniania na terenie Polski danych osobowych dotyczących orientacji seksualnej i seksualności - naruszając tym samym zakaz o którym mowa w art. 9 ust. 1 RODO.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi w szczególności gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1635/14; publ. CBOSA).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2205/17; z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1706/17; publ. j.w.).
Z powyższego wynika, że istnienie "przeszkody" uniemożliwiającej wszczęcie i prowadzenie postępowania musi być oczywiste, a więc takie, której ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ (por. np. wyrok WSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 45/19; publ. LEX nr 2676387). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bowiem orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 135/19; publ. CBOSA).
Z powyższą regulacją procesową koresponduje art. 57 ust. 4 RODO, z którego treści wynika, iż jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione organ nadzorczy może odmówić podjęcia żądanych działań, zaś obowiązek wykazania, że żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione spoczywa na organie.
W niniejszej sprawie organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania z powołaniem się na ww. przepis. Brak było bowiem podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie zawarte w skardze z dnia 4 lipca 2023 r. nie mogło być zrealizowane, zarówno na przedmiot żądania jak i kompetencje Prezesa UODO załatwienia sprawy wnioskowanej przez skarżącego.
Podkreślić należy, że Prezes UODO może podejmować czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień oraz tylko w sprawach, które należą do jego właściwości rzeczowej. Uprawnienia te i zakres właściwości określone są w RODO, ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych oraz przepisach szczególnych, które przewidują ograniczenia kompetencji Prezesa UODO w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych przez określone podmioty bądź w określonych okolicznościach.
Przepis art. 58 ust. 2 RODO zawiera katalog uprawnień naprawczych organu nadzorczego, który ma charakter wiążący w zakresie postępowania dotyczącego określonego naruszenia przepisów ochrony danych osobowych, tj.: a) wydawanie ostrzeżeń administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu dotyczących możliwości naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia poprzez planowane operacje przetwarzania; b) udzielanie upomnień administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia przez operacje przetwarzania; c) nakazanie administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego rozporządzenia; d) nakazanie administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu dostosowania operacji przetwarzania do przepisów niniejszego rozporządzenia, a w stosownych przypadkach wskazanie sposobu i terminu; e) nakazanie administratorowi zawiadomienia osoby, której dane dotyczą, o naruszeniu ochrony danych; f) wprowadzanie czasowego lub całkowitego ograniczenia przetwarzania, w tym zakazu przetwarzania; g) nakazanie na mocy art. 16, 17 i 18 sprostowania lub usunięcia danych osobowych lub ograniczenia ich przetwarzania oraz nakazanie na mocy art. 17 ust. 2 i art. 19 powiadomienia o tych czynnościach odbiorców, którym dane osobowe ujawniono; h) cofnięcie certyfikacji lub nakazanie podmiotowi certyfikującemu cofnięcia certyfikacji udzielonej na mocy art. 42 lub 43, lub nakazanie podmiotowi certyfikującemu nieudzielania certyfikacji, jeżeli jej wymogi nie są spełnione lub przestały być spełniane; i) zastosowanie, oprócz lub zamiast środków, o których mowa w niniejszym ustępie, administracyjnej kary pieniężnej na mocy art. 83, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy; j) nakazanie zawieszenia przepływu danych do odbiorcy w państwie trzecim lub do organizacji międzynarodowej.
Żądanie skarżącego skierowane do Ministra [...] o zaprzestanie wykonywania zautomatyzowanej operacji ujawniania do publicznej wiadomości na stronie ceidg.gov.pl w zakładkach “Historia" danej osobowej o treści "Małżeńska wspólność majątkowa: Tak" zarówno co do odpowiedzi "tak" oraz "nie", tak żeby publiczny odbiorca nie miał możliwości ustalenia czy skarżący jest w związku małżeńskim (tak/nie), nie może zostać zrealizowane w ramach zastosowania określonego uprawnienia naprawczego z art. 58 ust. 2 RODO. Uprawnia naprawcze są stosowane w przypadku stwierdzenia naruszenia przez administratora przepisów ochrony danych osobowych. W niniejszej sprawie skarga z dnia 4 lipca 2023 r. w istocie sprowadza się do kwestionowania powszechnie obowiązujących przepisów prawnych w zakresie informacji o podmiotach prowadzących działalność gospodarczą.
Zasady funkcjonowania Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy określa ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - CEIDG. Przepis art. 5 ust. 2 pkt 16 stanowi, że wpisowi do CEIDG podlega informacja o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej, o ile została zgłoszona we wniosku o wpis do CEIDG. Ujawnienie przez przedsiębiorcę przedmiotowej informacji powoduje ten skutek, że pozostaje ona w Ewidencji, bowiem w myśl art. 42 ust. 2 CEIDG, dane i informacje, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 (także pkt 16) oraz art. 44 ust. 1, z wyjątkiem danych niepodlegających udostępnianiu zgodnie z art. 43 ust. 1, są udostępniane na stronie internetowej CEIDG. Dane te są nieusuwalne w świetle brzmienia art. 33 tej ustawy. Nieusuwalność z CEIDG danych przedsiębiorcy wykreślonego z CEIDG rodzi ten skutek, że: "CEIDG jest pełnym zbiorem danych i informacji o przedsiębiorcy i jego działalności, uwzględniającym dokonane zmiany i wykreślenia oraz umożliwiającym – jeśli zajdzie taka potrzeba – odtworzenie «historii» wpisów do CEIDG" (A. Powałowski. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz. ABC 2007, s. 197, art. 34; podobnie C. Kosikowski, Ustawa..., 2013, s. 202). Ustawodawca (art. 49 ust. 2) wprowadził wymóg 10-letniego okresu przetwarzania danych przedsiębiorcy wykreślonego z CEIDG oraz osób, które dokonały wpisu do CEIDG, a następnie złożyły wniosek o wpis do CEIDG z informacją o niepodjęciu działalności gospodarczej, został przez ustawodawcę uznany za realizujący zasadę celowości i zasadę proporcjonalności przetwarzania danych osobowych przedsiębiorców wykreślonych z CEIDG oraz osób, które co prawda dokonały wpisu do CEIDG, ale nie podjęły działalności gospodarczej i dokonały zgłoszenia tego faktu.
Mając powyższe na uwadze Sąd podziela stanowisko Prezesa UODO zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że skarga M. M. z dnia 4 lipca 2023 r. jest oczywiście nieuzasadniona w rozumieniu art. 57 ust. 4 RODO. Wstępna ocenia wniosku i zarzutów w nim zawartych w konfrontacji w obowiązującymi przepisami prawa wskazują jednoznacznie, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że należy uznać żądanie strony za bezsprzecznie niezasadne. W przedmiotowej skardze M. M. przedstawił w istocie własną ocenę stosowanych rozwiązań prawnych w przedmiocie obowiązku ujawniania w domenie publicznej zakresu informacji o podmiotach prowadzących działalność gospodarczą. Upatruje on braku spójności prawa krajowego z przepisami wspólnotowymi o ochronie danych osobowych. W przedstawionych w skardze zarzutach i argumentacji nie sposób dostrzec konkretnego naruszenia przepisów RODO przez administratora danych osobowych. Ma rację organ twierdząc, iż informacje zawarte w art. 5 ust. 2 pkt 16 CEIDG wskazują na sytuację prawną osoby fizycznej, istotną z punktu widzenia pewności obrotu gospodarczego, nie zaś jej seksualność, czy orientację seksualną. Małżeńska wspólność majątkowa jest pojęciem stricte prawnym koniecznym dla ustalenia małżeńskiego ustroju majątkowego zakładająca współwłasność przedmiotów majątkowych nabytych przez małżonków w zakresie określonym przez ustawę bądź umowę. Pozostawanie w związku małżeńskim i założenie rodziny, jako podstawowej komórki społecznej, jeśli się zważy na uwarunkowania społeczne, nie jest wyznacznikiem seksualności lub preferencji seksualnych.
W świetle powyższych uwag Sąd podziela pogląd Prezesa UODO, że żądanie skarżącego jest w sposób oczywisty nieuzasadnione. Tym samym zasadny stała się odmowa wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 57 ust. 4 RODO. Wyczerpujące i rozbudowane o warstwę merytoryczną uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, w istocie charakterystyczne dla uzasadnienia administracyjnej, ma swoje umocowanie w obowiązku wykazania przez organ nadzorczy oczywistości nieuzasadnionego żądania.
Konkludując, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.