II SA/WA 208/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku M.M. o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w tym art. 15c, 22a i 24a, na podstawie art. 8a tej ustawy. Organ administracji publicznej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, odmówił uwzględnienia wniosku, argumentując, że obie przesłanki wskazane w art. 8a ust. 1 ustawy – tj. krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. (w szczególności z narażeniem zdrowia i życia) – muszą być spełnione łącznie. Minister uznał, że skarżący nie spełnił pierwszej przesłanki, gdyż jego służba na rzecz totalitarnego państwa trwała 2 lata, 11 miesięcy i 18 dni, co stanowiło około 16% jego całkowitego stażu służby, a tym samym nie można jej uznać za krótkotrwałą. W związku z tym organ odstąpił od analizy drugiej przesłanki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając ją za wadliwą. Sąd zakwestionował wykładnię organu, zgodnie z którą obie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślono, że nawet niespełnienie jednej z przesłanek nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a, jeśli istnieją "szczególnie uzasadnione przypadki". Sąd uznał, że okres służby skarżącego przed 1990 r. (ok. 16% całego stażu) można uznać za krótki, zwłaszcza w kontekście wytycznych interpretacyjnych wskazujących, że co najmniej 20% całego okresu służby może być uznane za krótki. Ponadto, sąd wskazał, że organ nie zbadał rzetelności służby skarżącego po 1989 r., mimo przedstawienia przez niego dowodów na zaangażowanie, nagrody i wyróżnienia, a także narażanie zdrowia. Sąd podkreślił, że rzetelność służby nie ogranicza się wyłącznie do działań z narażeniem życia i zdrowia. W związku z powyższym, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ, który ma dokonać wszechstronnej oceny, czy w sprawie występują "szczególnie uzasadnione przypadki", uwzględniając całokształt służby skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zwłaszcza w zakresie łącznego spełniania przesłanek, oceny "krótkotrwałości" służby oraz rzetelności wykonywania obowiązków po 1989 r.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy służb podległych MSWiA, których służba przypadała na okres przełomu ustrojowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przesłanki określone w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.) muszą być spełnione łącznie, czy też wystarczy spełnienie jednej z nich w szczególnie uzasadnionych przypadkach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organ błędnie przyjął, iż obie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie jednej przesłanki nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a, jeśli istnieją "szczególnie uzasadnione przypadki".
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, które wskazuje, że art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako instrument do wszechstronnego zbadania sprawy funkcjonariusza, a nie jako sztywny wymóg łącznego spełnienia przesłanek. Brak spełnienia jednej z przesłanek nie wyklucza możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".
Jak należy interpretować pojęcie "krótkotrwałej służby" przed 31 lipca 1990 r. na potrzeby art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że okres służby skarżącego przed 1990 r. (2 lata, 11 miesięcy i 18 dni, ok. 16% całego stażu) można uznać za krótki, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym do całego okresu służby.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wykładni językowej pojęcia "krótkotrwałości" jako przeciwieństwa długotrwałości. Wskazał, że punktem odniesienia dla oceny krótkotrwałości powinna być cała służba funkcjonariusza. Powołano się również na wypowiedzi poselskie sugerujące, że co najmniej 20% całego okresu służby można uznać za krótki, co dodatkowo wspiera ocenę sądu w tym zakresie.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił rzetelność wykonywania zadań i obowiązków przez funkcjonariusza po 12 września 1989 r. na potrzeby art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd stwierdził, że organ nie dokonał rzetelnej oceny rzetelności służby skarżącego po 1989 r., pomijając przedstawione przez niego dowody na zaangażowanie, nagrody i wyróżnienia, a także narażanie zdrowia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że rzetelność służby nie ogranicza się wyłącznie do działań z narażeniem życia i zdrowia, a zwrot "w szczególności" wskazuje, że są to dodatkowe kwantyfikatory oceny. Organ powinien był zbadać całokształt służby skarżącego i odnieść go do przesłanki rzetelności, czego nie uczynił, opierając się na błędnym założeniu o konieczności łącznego spełnienia przesłanek.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo przeprowadził postępowanie i uzasadnił decyzję uznaniową w przedmiocie wyłączenia stosowania przepisów ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organ naruszył przepisy K.p.a. (art. 7, 8, 11, 77 § 1, 107 § 1) poprzez brak rzetelnego uzasadnienia i niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że decyzje uznaniowe wymagają wszechstronnej analizy materiału dowodowego i wyczerpującego uzasadnienia, z którego wynika, że wszystkie istotne okoliczności zostały rozważone. Organ pominął kluczowe kwestie, opierając się na błędnej wykładni przepisów, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego.
Przepisy (13)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 200 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje służbę na rzecz totalitarnego państwa.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
K.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji wraz z argumentami za i przeciw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ błędnie zinterpretował art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przyjmując, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie. • Okres służby skarżącego przed 1990 r. (ok. 16% całego stażu) można uznać za krótki. • Organ nie zbadał rzetelności służby skarżącego po 1989 r., mimo przedstawienia dowodów na jego zaangażowanie, nagrody i wyróżnienia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oparta na konieczności łącznego spełnienia przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Godne uwagi sformułowania
"Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej" • "Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu." • "Niespełnienie jednej przesłanki nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jeśli istnieją "szczególnie uzasadnione przypadki"." • "Okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 2 lata, 11 miesięcy i 18 dni, co stanowi około 16% długości całego okresu służby skarżącego wynoszącego 18 lat, 6 miesięcy i 18 dni. Tak więc zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tą można uznać za krótkotrwałą." • "Rzetelność służby nie ogranicza się wyłącznie do działań z narażeniem życia i zdrowia."
Skład orzekający
Dorota Kozub-Marciniak
asesor
Joanna Kube
przewodniczący
Sławomir Antoniuk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zwłaszcza w zakresie łącznego spełniania przesłanek, oceny \"krótkotrwałości\" służby oraz rzetelności wykonywania obowiązków po 1989 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy służb podległych MSWiA, których służba przypadała na okres przełomu ustrojowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących emerytur byłych funkcjonariuszy służb specjalnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na historyczny kontekst i potencjalne konsekwencje finansowe. Wykładnia sądu jest istotna dla wielu osób.
“Czy służba w PRL przekreśla szanse na lepszą emeryturę? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowe przepisy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.