II SA/WA 2078/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-05-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
ustawa zaopatrzeniowafunkcjonariuszsłużba na rzecz państwa totalitarnegoemeryturawykładnia prawaIPNMSWiAsłużbadecyzja administracyjnapostępowanie sądowoadministracyjne

Podsumowanie

WSA uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uznając, że organ nie zastosował się w pełni do wcześniejszej oceny prawnej sądu.

Skarżący J.C. domagał się wyłączenia stosowania restrykcyjnych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, które obniżały jego świadczenia z uwagi na służbę na rzecz totalitarnego państwa. Minister odmówił, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (ponad 8 lat) nie był krótkotrwały, a jego postawa ideowo-polityczna oraz charakter wykonywanych czynności nie uzasadniały zastosowania art. 8a ustawy. WSA uchylił decyzję Ministra, stwierdzając naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wcześniejszej oceny prawnej sądu, który nakazał odróżnienie służby w realiach państwa totalitarnego od służby na rzecz państwa totalitarnego oraz zbadanie, czy służba skarżącego była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmawiała wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy wobec J. C. Skarżący domagał się wyłączenia przepisów obniżających jego świadczenia, argumentując, że jego służba nie była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, wskazując na ponad 8-letni okres służby na rzecz totalitarnego państwa oraz postawę ideowo-polityczną skarżącego, w tym przynależność do PZPR. Sąd uznał, że Minister nie zastosował się w pełni do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA (sygn. akt II SA/Wa 2666/19). Sąd podkreślił, że organ powinien był odróżnić wykonywanie służby w realiach państwa totalitarnego od służby na rzecz państwa totalitarnego i zbadać, czy służba skarżącego była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego, czy też stanowiła jedynie zwykłe działania w służbie publicznej. WSA stwierdził, że Minister nie wykazał, aby służba skarżącego w Departamencie [...] była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a jedynie wskazał, że jednostka ta stanowiła ogniwo pomocnicze SB. Sąd uznał, że sama przynależność do PZPR czy otrzymane nagrody nie stanowią wystarczającej podstawy do odmowy zastosowania art. 8a ustawy, zwłaszcza gdy nie wykazano bezpośredniego zaangażowania w realizację zadań państwa totalitarnego. Sąd uchylił decyzję Ministra, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni prawnej.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Służba w Departamencie MSW, nawet jeśli obejmowała czynności techniczne związane z systemem informatycznym, może być uznana za służbę na rzecz państwa totalitarnego, jeśli była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań i funkcji tego ustroju. Jednakże, sama służba w realiach państwa totalitarnego nie jest tożsama ze służbą na rzecz tego państwa. Kluczowe jest zbadanie, czy funkcjonariusz angażował się bezpośrednio w realizację zadań państwa totalitarnego, czy też jego działania ograniczały się do zwykłych obowiązków w służbie publicznej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że należy odróżnić wykonywanie służby w realiach państwa totalitarnego od służby na rzecz państwa totalitarnego. Wskazał, że brak spełnienia kryteriów krótkotrwałości służby lub rzetelności po 1989 r. nie wyłącza automatycznie przesłanki 'szczególnie uzasadnionych przypadków', jeśli służba nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 2

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 13b

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 15c

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 22a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 24a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej sądu z poprzedniego wyroku. Organ nie wykazał, że służba skarżącego była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego. Sama przynależność do PZPR czy otrzymane nagrody nie są wystarczającą podstawą do odmowy zastosowania art. 8a ustawy.

Odrzucone argumenty

Służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była długotrwała (ponad 8 lat) i nie miała charakteru krótkotrwałego. Departament, w którym służył skarżący, stanowił istotne ogniwo pomocnicze w działalności SB.

Godne uwagi sformułowania

należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza odróżniając wykonywanie służby w realiach państwa totalitarnego, od służby na rzecz państwa totalitarnego służba charakteryzująca się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki 'szczególnie uzasadnionych przypadków'

Skład orzekający

Andrzej Kołodziej

przewodniczący

Ewa Kwiecińska

członek

Iwona Maciejuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, zwłaszcza rozróżnienie między służbą w realiach państwa totalitarnego a służbą na rzecz państwa totalitarnego, oraz obowiązek organów administracji do stosowania się do wiążącej wykładni sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL i interpretacji przepisów dotyczących ich świadczeń emerytalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy trudnej historycznie kwestii służby w PRL i jej wpływu na świadczenia emerytalne, a także podkreśla znaczenie związania organów administracji orzecznictwem sądów administracyjnych.

Czy służba w PRL przekreśla prawo do godnej emerytury? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Wa 2078/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Ewa Kwiecińska
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 6038/21 - Postanowienie NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19 uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podziela wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zaprezentowaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 1895/19. Podniósł m.in., że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Dodatkowo podkreślił, że unormowanie zawarte w treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w odróżnieniu od regulacji art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 tej ustawy, stanowi podstawę do wyłączania restrykcyjnych unormowań ustawy w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. decyzji administracyjnej rozstrzygającej konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Okoliczność ta ugruntowuje "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, potwierdzając w konsekwencji stanowisko, że istota zakodowanych w tym przepisie norm koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie, z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych.
WSA w Warszawie podniósł, że słusznie wskazał skarżący, iż organ nie dokonał własnych ustaleń w zakresie pierwszej przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, opierając się bezkrytycznie na informacji z IPN, w kontekście zarzutów zgłoszonych przez stronę, a dotyczących "zasadności uwzględnienia Departamentu [...] w katalogu jednostek objętych ustawą, jak też czy wnioskodawca wykonywał w spornym okresie czynności operacyjno-techniczne", co dawałoby podstawę do oceny faktycznego przebiegu jego służby.
Sąd zwrócił uwagę, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że skarżący był jednym z funkcjonariuszy tworzących i wdrażających system [...]. Wykonywał zatem czynności ściśle techniczne, w realiach systemu totalitarnego. Nie oznacza to jednak, że służba funkcjonariusza wykonywana była na rzecz systemu totalitarnego. Należy przy tym podkreślić, że system ewidencji [...] funkcjonuje do dnia dzisiejszego i służy zarówno Państwu jak i jego obywatelom.
Wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić zatem postępowanie z uwzględnieniem wykładni przedstawionej wyżej, odróżniając wykonywanie służby w realiach państwa totalitarnego, od służby na rzecz państwa totalitarnego. W przedmiotowej sprawie istotnym jest bowiem to, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków":, lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie,
że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań
i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (tak też NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19).
Podał, że ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Podda indywidualnej ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ weźmie również pod uwagę, że nie dopełniając obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. naraża się na zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji arbitralności i dowolności wydanej decyzji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2020 r.
nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec J. C. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.
Organ wskazał, że w uzasadnieniu wniosku J. C. szczegółowo opisał przebieg swojej służby podnosząc przede wszystkim, iż nigdy nie był funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa, a także nie wykonywał żadnych czynności operacyjno-technicznych niezbędnych w działalności tej formacji. W ocenie wnioskodawcy, ustawodawca włączając Departament [...], w którym zainteresowany pełnił służbę, do jednostek organizacyjnych wskazanych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, postąpił niezasadnie, gdyż okoliczności faktyczne, historyczne i prawne nie dawały podstaw do zakwalifikowania ww. Departamentu do jednostek, w której służba była realizowana na rzecz totalitarnego państwa. Były funkcjonariusz podniósł m.in., że czynności zrealizowane przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA nastąpiły z naruszeniem prawa - poprzez wydanie w jego sprawie decyzji, bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego.
Minister rozpatrując sprawę po wyroku WSA w Warszawie wskazał, że z akt sprawy wynika, że strona została i zwolniona ze służby w Grupie Stanowisk Tymczasowych Komendy Głównej Policji w dniu [...] lutego 2003 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono ;z uwzględnieniem art. 15c oraz 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej,
w okresie służby od dnia [...] lipca 1082 r. do dnia [...] lipca 1990 r. W sprawie ustalono,
że całkowity okres służby wynosi 20 lat, 7 miesięcy i 13 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 8 lat i 16 dni.
Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] lipca 2020 r., (znak; [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika m.in., że J. C. rozpoczął swoją karierę zawodową w Departamencie [...], jako pracownik cywilny, w dniu [...] lipca 1974 r. Z dniem [...] lipca 1982 r. podjął służbę jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w Wydziale [...] ww. Departamentu.
Z dokumentacji wynika, że ww. rzetelnie wykonywał swoje obowiązki w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego, wielokrotnie był nagradzany oraz odznaczany. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Ponadto w 1997 r. został on odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Nie odnotowano żadnych kar dyscyplinarnych czy też postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.
Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia
i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zaznaczył,
że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego
i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia
i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne.
Minister przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, w którym NSA wyjątkowo ugruntował użyty w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powyższy zwrot stwierdzając, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę ≫szczególnie uzasadnionych przypadków≪, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Organ przywołał też poglądy prezentowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19.
Organ wskazał, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa << jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego" (por. cyt. wyżej wyrok NSA).
Organ przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazał, że całkowity okres pełnionej przez wnioskodawcę służby wynosi 20 lat, 7 miesięcy i 13 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 8 lat i 16 dni, co stanowi ok. 39% ogółu służby. Ponad ośmioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którym często po takim okresie nabywa się pewne uprawnienia związane ze stażem służby, w tym chociażby zakończenie służby przygotowawczej, a równocześnie mianowanie funkcjonariuszem w służbie stałej. Organ wskazał, że poparcie przedstawionego stanowiska odnaleźć można w orzecznictwie, przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19 i wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19).
Minister podał, że w opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Jakkolwiek w otrzymanej dokumentacji wskazano, iż brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia
i życia, to powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem jak już zostało wskazane powyżej, zwrot "szczególnie z narażeniem życia
i zdrowia" jest dodatkowym czynnikiem, ktory wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Z zebranej dokumentacji wynika, iż J. C. w toku pełnionej służby w Policji odnotowywał dobre opinie służbowe, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia. Podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadek, w którym zainteresowany otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednakże mając już na względzie nadanie ww. wysokiej rangi odznaczenia państwowego tj. Złotego Krzyża Zasługi, organ wskazał, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w zakresie dokonywania przez organ oceny czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Minister wskazał jednocześnie, że na kanwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. o sygn. akt II SA/Wa 2666/19, niebagatelne znaczenie - a w istocie kluczowe - w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.
Minister podniósł, że J. C. w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego związał swoją karierę zawodową z Departamentem [...] MSW, zarówno jako funkcjonariusz jak i pracownik cywilny. Organ wskazał, że wnioskodawca nie tylko był osobą zatrudnioną w ww. jednostce organizacyjnej, ale również był odpowiedzialny za wdrażanie systemu [...]. Organ podał, że nie sposób zaprzeczyć - jak również słusznie wskazano w treści uzasadnienia ww. wyroku - że system ewidencji [...] funkcjonuje do dnia dzisiejszego i służy zarówno Państwu jak i jego obywatelom. Podniósł, że nie wzbudza żadnych konotacji pejoratywnych - z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawa - wykorzystywanie tegoż systemu do działań na płaszczyźnie administracyjnej, jednakże dla organu bezsprzecznym jest, iż w czasie trwania komunistycznego reżimu w Polsce, system ten był wykorzystywany do umacniania ówczesnej władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, poprzez działania ukierunkowane na skuteczne nadzorowanie przez państwo wszystkich aspektów życia publicznego i prywatnego. Minister wskazał, że z biegiem lat działalności Służby Bezpieczeństwa ilość informacji zgromadzonych przy okazji inwigilacji polskiego społeczeństwa, pozyskanych w dużej mierze drogą operacyjną przez funkcjonariuszy SB, była tak duża, że zmuszała kierownictwo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych do szukania rozwiązań umożliwiających zapanowanie nad milionami danych. Postanowiono wykorzystać osiągnięcia postępu technologicznego, szczególnie w dziedzinie techniki komputerowej. Nowinki elektroniczne, zdaniem szefostwa resortu spraw wewnętrznych, pozwoliłyby na wprowadzenie do "maszyn cyfrowych" wszelkich informacji ewidencyjnych dotyczących osób i spraw będących w zainteresowaniu pionów operacyjnych SB i MO. Zakładano, że oprócz wymiernych korzyści, np. ograniczenia liczby personelu obsługującego wówczas system kartoteczny, komputeryzacja pozwoli na skrócenie czasu wyszukiwania danych, umożliwi szybkie przekazywanie informacji do wszystkich uprawnionych jednostek resortu i w znaczny sposób ułatwi przygotowywanie analiz i statystyk. W świetle powyższego - zdaniem organu - jednostka organizacyjna, w której J. C. pełnił służbę, stanowiła istotne ogniwo pomocnicze w działalności operacyjnej SB, o czym może świadczyć chociażby fakt nadzorowania Departamentu [...] przez szefa Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW, notabene od którego wnioskodawca otrzymał pisemne podziękowanie za swoją służbę (karta 156 sygn. akt IPN [...]).
Pomijając jednak wyżej przedstawione rozważania organu oraz przyjmując hipotetycznie a priori, że służba pełniona w Departamencie [...] nie nosiła znamion czynności charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, to wskazania wymaga, iż ww. utożsamiał się z tymże ustrojem totalitarnym, czego odzwierciedleniem jest przyjęta przez niego postawa, a także jego ponadprzeciętne zaangażowanie wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych. Powyższa okoliczność, na gruncie przedmiotowej sprawy procedowanej w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, niewątpliwie wpływa na niekorzyść zainteresowanego. Organ wskazał, że były funkcjonariusz nie tylko nawiązał stosunek prawny w ramach służby państwowej, w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał on się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie tegoż ustroju. Wskazać przy tym należy na jego polityczną aktywność zawodową, która przejawiała się m.in. w przynależności do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Warto przytoczyć fragment opinii służbowej (karta 158 sygn. Akt IPN BU 02063/16), tu cyt.: "(...) Za osiągnięcia w pracy zawodowej, wielokrotnie był wyróżniany i nagradzany, również przez Szefa Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW. Nienagannie zachowuje się w miejscu pracy i zamieszkania, postawa moralno-polityczna nie budzi zastrzeżeń. [...] J. C. posiada dobry poziom wiadomości politycznych, jest aktywnym kandydatem PZPR. Ukończył kurs wiedzy o Partii oraz uczestniczy we wszystkich szkoleniach organizowanych przez POP (...)" oraz fragment wniosku personalnego (karta 162 sygn. akt [...]), tu cyt.: " (...) Osiągnięcia w pracy zawodowej, postawa ideowo-polityczna, w pełni uzasadniają awans (...) ".
Organ wskazał następnie, że należy zasięgnąć opisu zawartego w Encyklopedii PWN, dotyczącego PZPR, w którym wskazano że: "(...) PZPR była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. W ramach międzynarodowego ruchu komunistycznego i państw tzw. Demokracji ludowej była podporządkowana sowieckiej partii komunistycznej (...). PZPR dążyła do przekształcenia ustroju politycznego, gospodarki i instytucji społecznych Polski wg rozwiązań wprowadzonych w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) poprzez: stosowanie terroru jako podstawowej metody rządzenia (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego), likwidację własności prywatnej w gospodarce (kolektywizacja rolnictwa, przejęcie przez administrację państwową wszystkich przedsiębiorstw prywatnych), rozbudowę systemu biurokratycznych instytucji państwowych i organizacji społeczno-politycznych ściśle podporządkowanych partii komunistycznej (zasada tzw. transmisji polityki partii do wszystkich środowisk), połączonej z likwidacją organizacji niezależnych, samorządu terytorialnego
i zawodowych, szybką rozbudową przemysłu, głownie ciężkiego, nastawionego
w znacznej mierze na produkcję zbrojeniową, indoktrynację ideologiczną społeczeństwa, przede wszystkim młodzieży, wprowadzenie doktryny realizmu socjalistycznego w kulturze, podporządkowanie państwu Kościołów i innych związków wyznaniowych (...)".
W ocenie organu, nie sposób zakwestionować, że taka postawa wnioskodawcy była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju. Konkludując Minister mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania stwierdził, że długotrwała służba na rzecz totalitarnego państwa, postawa ideowo-polityczna wnioskodawcy, a także w szczególności biorąc pod uwagę charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 7 k.p.a. polegające na nie dokonaniu wnikliwej oceny sprawy i niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego;
- art. 7a k.p.c. oraz art 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli oraz zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść skarżącego;
- art. 75 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu dowodów i środków dowodowych zgłoszonych przez stronę skarżącą;
- art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. polegające na zebraniu przez organ niepełnego materiału dowodowego i poddanie go błędnej ocenie, jak też nieuwzględnienie wniosku strony o dopuszczenie dowodów w sprawie, które miały znaczenie dla jej rozstrzygnięcia;
- art. 80 k.p.a. polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązku oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście tego, czy okoliczność wykonywania przez skarżącego czynności operacyjno - technicznych została wystarczająco udokumentowana i faktycznie znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym w tym w informacji o przebiegu służby, która wydana została przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w szczególności w zestawieniu z faktem pominięcia przez organ zgłoszonych wniosków dowodowych, w których strona skarżąca kontestowała okoliczności wynikające z informacji o przebiegu służby, jak też oparcie się przez organ wyłącznie na pojedynczym źródle dowodowym w postaci informacji o przebiegu służby z pominięciem pozostałego zaoferowanego i zgłoszonego materiału dowodowego;
- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. i art. 13 a 1-6 ustawy zaopatrzeniowej polegające na nieprawidłowej wykładni omawianych norm, a w konsekwencji ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na uwzględnieniu przez organ w ramach postępowania administracyjnego Informacji o przebiegu służby wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, podczas gdy prawidłowa wykładnia omawianych norm wskazuje, na brak legitymacji organu do uwzględnienia tego materiału w ramach postępowania realizowanego w trybie art. 8 a ustawy zaopatrzeniowej;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na przekroczeniu przez organ granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji wydanie decyzji nastąpiło w sposób arbitralny i dowolny;
- co następczo skutkowało naruszeniem przez organ art. 8a oraz art. 13 b, art. 15c, art 22 a i art. 24 a ustawy zaopatrzeniowej poprzez dokonanie ich nieprawidłowej interpretacji, wykładni i nieprawidłowe uznanie, iż w stosunku do skarżącego nie zachodzą podstawy do wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22 a i art. 24 a w/w ustawy.
W obszernym uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że organ po raz kolejny uchyla się od wyjaśnienia wątków wyraźnie akcentowanych przez Sąd jako kluczowe w sprawie. Podał, że organ powołał się na Informację o przebiegu służby przekazaną przez Instytut Pamięci Narodowej, jak też na tej podstawie dokonał ustalenia całkowitego okresu służby wnioskodawcy i określił długość służby na rzecz totalitarnego państwa - z ewidentnym pominięciem wykładni tego pojęcia poczynionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w w/w sprawie pod sygn. akt II SA/Wa 2666/19. Skarżący podniósł, że organ ponownie narzuca wyłącznie swój pogląd co do wykładani poszczególnych norm nie uwzględniając w jakimkolwiek zakresie powołanego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz szczegółowo zaprezentowanej przez Sąd wykładni kluczowych pojęć ustawowych, jak też zobowiązania nałożonego przez Sąd na organ.
Organ w ramach przeprowadzonego postępowania w ogóle pominął i nie zbadał aspektu dotyczącego faktycznego wykonywania lub niewykonywania przez skarżącego czynności operacyjno - technicznych, jak też pominął i nie zbadał aspektu związanego z podstawami prawnymi i faktycznymi do sporządzenia przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu informacji o pełnieniu służby. Skarżący ocenił jako oderwany od rzeczywistości i niczym niepoparty wywód organu mający wykazać powiązanie Departamentu [...], jako gromadzącego dane na potrzeby Służby Bezpieczeństwa. Skarżący wskazał, że poza odwołaniem się do opracowania pod tytułem "Elektroniczne bazy danych Służby Bezpieczeństwa", Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej 7 str. 55, M. K., nie wykazał związku tego rodzaju; organ nie wyjaśnił na podstawie jakiego materiału dowodowego arbitralnie uznał, iż jednostka organizacyjna (w której wnioskodawca pełnił służbę) stanowiła istotne ogniwo pomocnicze w działalności operacyjnej SB, w szczególności organ nie wskazał na jakikolwiek przypadek (będący w sposób niebudzący wątpliwości związany z pracą i zadaniami wykonywanymi przez wnioskodawcę) związany ze świadczeniem takiej pomocy. Wskazał, że organ w sposób całkowicie oderwany od racjonalności wywodzi jakoby faktem świadczącym, iż [...] stanowił ogniwo pomocnicze SB — był nadzór nad Departamentem [...] pełniony przez szefa Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW - przy tym organ nie wyjaśnia nawet szczątkowo, w jaki sposób rzeczony nadzór generował pomocniczą działalność SB, jak też organ nie wskazał jakiejkolwiek sytuacji tego rodzaju. Skarżący podniósł, że zakwestionować należy przyjęcie przez organ jakoby faktem świadczącym o tym, że Departament [...] stanowił ogniwo pomocnicze były pisemne podziękowania otrzymane przez wnioskodawcę od szefa Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW - które to założenie zostało przedstawione z całkowitym pomięciem przez organ zaprezentowania przypadku wykonywania przez wnioskodawcę czynności operacyjno - technicznych. Podniósł, że organ nie potrafi wskazać nawet jednego przypadku działań pomocniczych Departamentu [...] na rzecz Służby Bezpieczeństwa, a w szczególności nie potrafi wskazać chociażby jednego przypadku włączenia Departamentu [...] do realizowanych zadań represyjnych lub opresyjnych.
Podniósł, że organ przedstawiając postawę wnioskodawcy nie wyjaśnia dlaczego powyższe ma wpływać negatywnie na sytuację wnioskodawcy - w szczególności, że opisana przez organ postawa nie mieści się w żadnym pojęciu ustawowym, jak też nie stanowi przesłanki (zarówno pozytywnej jak też negatywnej) określonej w art.8 a ustawy. Zachodzi zatem podstawa do uznania, iż organ nadużywa swojej kompetencji władczej i dąży do nieuprawnionego rozszerzenia przesłanek ustawowych - stanowiących podstawę do zastosowania art. 8 a ustawy. Za niezrozumiały skarżący uznał zaprezentowany przez organ wątek (str. 9 uzasadnienia) odnoszący się do definicji PZPR jako rzekomo związanej ze sprawą, podczas gdy obszar ten nie ma, w tym przypadku, jakiegokolwiek związku prawnego z sytuacją wnioskodawcy w kontekście art. 8 a ustawy represyjnej, jak też organ występowania związku tego rodzaju nie wykazał. Sama bowiem przynależność do PZPR jest bez znaczenia, w szczególności, że ustawodawca nie przewidział przynależności do PZPR jako przesłanki negatywnej do rozpoznania wniosku.
Skarżący stwierdził m.in., że organ nie potrafi wskazać jednego przypadku wykonywania przez skarżącego czynności operacyjno — technicznych na rzecz Służby Bezpieczeństwa w ramach pracy (służby) w Departamencie [...]. Podniósł, że praca wnioskodawcy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego (zgodnie z zakresem rozumienia i wykładni tego pojęcia dekodowanym przez NSA i WSA w powołanych wyżej orzeczeniach).
Praca wnioskodawcy była zatem działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych zadań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W ocenie skarżącego w tym przypadku występuje pełna podstawa do uznania, iż w sprawie wystąpił przypadek szczególnie uzasadniony obalający domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu - tj. takich jak stosowanie represji lub opresji, czy też wykonywanie czynności operacyjno-technicznych na rzecz Służby Bezpieczeństwa.
Skarżący wskazał, że nie wykonywał czynności, które dawałyby asumpt do zastosowana norm represyjnych z Ustawy tj. wynikających z art. 13 b w/w Ustawy. Stwierdził też m.in., że organ w toku postępowania nie ma podstawy do wykorzystania Informacji z IPN, a jedynie i wyłącznie uprawnionym do wykorzystania tej informacji jest organ emerytalno - rentowy i to wyłącznie na gruncie postępowania dotyczącego prawa do świadczeń emerytalno - rentowych.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2020 r. skarżący podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak
i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, organ naruszył art. 80 k.p.a. w stopniu, który także mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Minister rozpatrując sprawę skarżącego po zwrocie akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19 w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2020 r. stwierdził, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie miała charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego. Sąd podziela ustalenie organu, że służba przez okres 8 lat i 16 dni na rzecz państwa totalitarnego nie stanowi okresu krótkotrwałego. Zasadnie organ wskazał, że około 39% ogółu służby nie jest krótkotrwałym okresem. Organ nie kwestionował jednocześnie, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. Podkreślenia wymaga, że brak dowodów, aby służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia nie wpływa na ustalenie, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy. Ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie kwestionował jednakże w decyzji spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister zwrócił jednocześnie uwagę, że skarżącemu nadany został Złoty Krzyż Zasługi i stwierdził jednoznacznie,
że skarżący legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Mimo to organ nie uznał przypadku skarżącego za przypadek szczególnie uzasadniony.
WSA w Warszawie w wiążącym organ i Sąd w tej sprawie wyroku z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19 wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem wykładni przedstawionej w wyroku, odróżniając wykonywanie służby w realiach państwa totalitarnego, od służby na rzecz państwa totalitarnego. Sąd podniósł, że w przedmiotowej sprawie istotnym jest bowiem to, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia
i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma -
z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie,
że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań
i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (tak też NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 1895/19).
W sprawie niniejszej organ nie zastosował się do wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19 i nie dokonał oceny,
czy służba J. C. w Departamencie [...] była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, czym naruszył art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ stwierdził jedynie, że ten Departament stanowił istotne ogniwo pomocnicze w działalności SB, jednakże nie dokonał żadnych ustaleń wskazanych przez Sąd, tj. dotyczących charakteru służby skarżącego w tym Departamencie i wykonywanych przez niego czynności.
Organ odmawiając uwzględnienia wniosku strony z dnia [...] listopada 2017 r. nie wykazał w zaskarżonej decyzji, że służba skarżącego w Departamencie [...] była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań
i funkcji państwa totalitarnego. Trafne są zarzuty skargi co do niewykazania przez organ,
że służba skarżącego w Departamencie [...] była służbą charakteryzującą
się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Stwierdzenie, że ta jednostka organizacyjna stanowiła istotne ogniwo pomocnicze w działalności SB nie daje podstaw w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanego przez WSA w wyroku z dnia 23 marca 2020 r.
i poglądów oraz ocen wyrażonych w powołanym wyżej wyroku przez WSA
w Warszawie do stwierdzenia, że służba skarżącego była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.
Także kwestia przedstawionej w decyzji postawy ideowo-politycznej skarżącego, czy kwestie dotyczące PZPR nie dają samoistnej podstawy – biorąc pod uwagę ocenę
i wskazania zawarte w wyroku WSA w Warszawie – do stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku strony. Organ powołał się w przedostatnim akapicie zaskarżonej decyzji na charakter wykonywanych przez skarżącego czynności, ale w istocie nie wskazał jakie to były czynności i nie wykazał, aby charakteryzowały
się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.
Nadto, WSA w Warszawie w powołanym wyżej wyroku wprost wskazał,
że skarżący wykonywał czynności ściśle techniczne, w realiach systemu totalitarnego. Nie oznacza to jednak, że służba funkcjonariusza wykonywana była na rzecz systemu totalitarnego.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ naruszył art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a odmawiając uwzględnienia wniosku strony nie wykazał, aby w sprawie tej nie było możliwe zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Uchybienie przepisowi art. 80 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19.
W przypadku niedokonania żadnych nowych ustaleń faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy (w świetle poglądów zaprezentowanych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r.), organ dokona subsumcji stanu faktycznego sprawy pod normę prawną zgodnie z poglądami Sądu wyrażonymi w wyroku z dnia 23 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2666/19.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę