II SA/Wa 2072/24

II SA/Wa 2072/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 615
art. 226b ust. 1 i ust. 8 zdanie pierwsze, art. 276 ust. 1 i ust. 5, art. 277
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par. 1 pkt 2, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 190, art. 153. art. 141 par. 4 w zw. z art. 193, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia motywacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...]; zwany dalej jako "Dyrektor IAS" decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 226b ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2023 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 roku, poz. 615 ze zm.); zwanej dalej jako "ustawa o KAS", odmówił przyznania I. K. świadczenia motywacyjnego po osiągnięciu 25 lat służby wskazując, że okres jego służby nie czyni zadość wymaganiom określonym w art. 226b ust. 1 i 2 ustawy o KAS.
Po rozpatrzeniu odwołania, Szef Krajowej Administracji Skarbowej; zwany dalej jako "Szef KAS" decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora IAS z [...] maja 2023 r. nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Szef KAS stanął na stanowisku, że zagadnienie stanowiące przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora IAS nie stanowi indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej, do której miałyby zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.); zwanej dalej "K.p.a." (art. 1 i 2 K.p.a.). Organ odwoławczy stwierdził brak podstawy prawnej do orzekania w niniejszej sprawie w trybie administracyjnym, co obligowało organ do uchylenia decyzji Dyrektora IAS z [...] maja 2023 r. i umorzenia postępowania.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1 pkt 1 i art. 105 K.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie przyznania mu świadczenia motywacyjnego po osiągnięciu 25 lat służby jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu,
2. art. 6,10 i 11 K.p.a. poprzez niewskazanie w oparciu o jakie, merytoryczne przepisy prawa poczyniono ustalenia o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przyznania mu świadczenia motywacyjnego po osiągnięciu 25 lat służby, poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, czym naruszył prawo strony do realnego udziału w toczącym się postępowaniu uniemożliwiając merytoryczną polemikę ze stanowiskiem organu odwoławczego,
3. art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażającej się nie tylko w obowiązku podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale przede wszystkim obowiązku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy,
4. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechania w zakresie obowiązku:
- stania na straży praworządności, podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,
- wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy,
- wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
5. art. 80 K.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oceny w zakresie okresu służby, warunkującej przyznanie mu świadczenia motywacyjnego,
6. art. 226b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 226b ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w tym poprzez niedokonanie ich wykładni, skutkujące niezaliczeniem w poczet służby, traktowanego jako równorzędny służbą, jego okresu zatrudnienia od 1 lipca 2002 r., jako inspektora prowadzącego czynności dochodzeniowo-śledcze, o których mowa w art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 720,1165 i 2261),
7. art. 226b ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 226b ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS, poprzez ich niezastosowanie,
8. art. 150 ust. 8 ustawy o KAS poprzez niezastosowanie w sprawie, w tym poprzez niedokonanie jego wykładni, skutkujące niezaliczeniem w poczet służby, traktowanego jako równorzędny służbą, okresu zatrudnienia jako członka korpusu służby cywilnej, który stał się funkcjonariuszem, okresu stażu pracy w służbie cywilnej lub jednostkach organizacyjnych KAS, który wlicza się do okresu służby w Służbie Celno-Skarbowej, z zastrzeżeniem przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym,
9. art. 171 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948) poprzez niezastosowanie, w tym niedokonanie jego wykładni, skutkujące niezaliczeniem do okresu służby w Służbie Celno -Skarbowej od którego zależą uprawnienia i świadczenia należne funkcjonariuszowi, wliczenia okresu pracy w administracji celnej tj. w Głównym Urzędzie Ceł w [...] w okresie od [...] grudnia 1993 r. d0 [...] grudnia 1997 r., pracy w Generalnym Inspektoracie Celnym i Regionalnym Inspektoracie Celnym w okresie od [...] stycznia 1998r. do [...] czerwca 2002 r. pracy w Urzędzie Kontroli Skarbowej w [...] w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] lutego 2017 r.,
10. art. 16 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnia służbę (Dz.U. z 2023 r. poz. 347) poprzez niezastosowanie w sprawie, w tym poprzez niedokonanie jego wykładni, określającej okres do wydania decyzji w sprawie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia motywacyjnego.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i związanie organu dokonaną przez Sąd ocena prawną w zakresie: stanu faktycznego, wykładni art. 226b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 226b ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS, wykładni art. 226b ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 226b ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS poprzez wskazanie tego przepisu jako podstawy prawnej do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia motywacyjnego w związku z osiągniętym okresem służby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1962/23 odrzucił skargę I. K. na decyzję Szefa KAS z [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia motywacyjnego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja Dyrektora IAS o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego została wydana na podstawie art. 226b ust. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy o KAS. Podkreślił, że kwestię rozstrzygania sporów o roszczenia ze stosunków służbowych funkcjonariuszy KAS uregulowano kompleksowo w Rozdziale 3 Działu VII ustawy o KAS. Przywołał brzmienie art. 276 ust. 1-3 i ust. 6 oraz art. 277 ustawy o KAS. Zwrócił jednak uwagę na kluczowe, w ocenie Sądu, znaczenie regulacji zawartej w art. 277 ustawy o KAS, zgodnie z którym spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Sąd wywiódł, że ustawodawca enumeratywnie wymienił sprawy służbowe funkcjonariuszy, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Zauważył, że podobną konstrukcję ustawodawca przyjął w art. 188 ust. 1 i art. 189 nieobowiązującej już ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1799, z późn. zm.).
Sąd zważył, że sprawy dotyczące świadczeń motywacyjnych, choć co do zasady rozstrzygane w formie decyzji, nie są wymienione w art. 276 ust. 1 ustawy o KAS. W związku z tym spory o roszczenia w tej kategorii spraw rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Niezależnie zatem od tego, że Szef KAS wydał decyzję w oparciu o art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. i uchylił decyzję Dyrektora IAS w [...] oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w całości uznając, iż w okolicznościach tej sprawy brak jest podstaw do jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji, to decyzja ta została wydana w sprawie nieobjętej kognicją sądów administracyjnych. Powyższe stanowiło podstawę do odrzucenia skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej jako "P.p.s.a.". Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że mimo odrzucenia skargi, w świetle art. 277 ustawy o KAS skarżący może dochodzić swoich racji przed sądem właściwym w sprawach z zakresu prawa pracy.
Od powyższego postanowienia I. K. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2327/24 uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy w przypadku, w którym ustawa o KAS przewiduje dla spraw świadczeń motywacyjnych właściwość sądu powszechnego, a organ pierwszej instancji rozstrzygnie tę sprawę w drodze decyzji, zaś organ drugiej instancji uchyli tę decyzję i umorzy postępowanie z uwagi na brak sprawy administracyjnej, to taka decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. podlega kontroli sądu administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Szefa KAS stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. i podlega kontroli sądu administracyjnego.
Zaznaczył, że rozstrzygający w sprawie organ drugiej instancji orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania przed tym organem, wydając tym samym rozstrzygnięcie procesowe przewidziane w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Doszedł bowiem do przekonania, że przedmiot, co do którego rozstrzygał organ pierwszej instancji, nie jest sprawą administracyjną. W konsekwencji nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie w przedmiocie świadczenia motywacyjnego, o którym mowa w art. 226b ustawy o KAS. Nieprawidłowym jest zatem uznanie, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia motywacyjnego per se, lecz dopuszczalność prowadzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Niewątpliwie taka decyzja podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie dotyczy ona bezpośrednio kwestii świadczenia motywacyjnego, lecz oceny organu drugiej instancji, że postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania świadczenia motywacyjnego niezasadnie, bez podstawy prawnej, zostało przez organ pierwszej instancji wszczęte i zakończone decyzją administracyjną. Sąd administracyjny powinien zatem merytorycznie rozpoznać skargę na taką decyzję kontrolując, czy organ drugiej instancji prawidłowo przyjął, że takie postępowanie administracyjne nie może się toczyć i zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. W ramach takiej kontroli sądu administracyjnego sąd nie rozstrzyga merytorycznie w przedmiocie przyznania świadczenia motywacyjnego.
Odrzucając skargę sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) oraz art. 1 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., wobec czego zaskarżone postanowienie należało uchylić. Argumentacja skarżącego powołana dla uzasadnienia przedmiotowego zarzutu okazała się trafna. Sąd nie odniósł się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego, bowiem na tym etapie postępowania byłoby to przedwczesne.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Mając na względzie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2024 r. o sygn. akt III OSK 2327/24 należy stwierdzić, iż skarga jest dopuszczalna, a zaskarżona decyzja podlega kontroli jej legalności.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w postanowieniu z 8 listopada 2024 r. Stosownie do treści art. 190 ustawy P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Z mocy art. 153 i art. 141 § 4 w związku z art. 193 P.p.s.a. charakter wiążący dla wojewódzkiego sądu administracyjnego mają też wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez NSA.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na poglądy doktryny wskazujące, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka ma zagwarantowane zasadą konstytucyjną prawo do obrony na drodze postępowania regulowanego przepisami prawa. Naruszenie tej zasady przez pozbawienie prawa do obrony w regulowanym prawem postępowaniu stanowi naruszenie prawa. Dokonanie autorytatywnej konkretyzacji materialnej normy prawa poza postępowaniem administracyjnym (ogólnym lub szczególnym) ma znaczenie prawne dla oceny prawidłowości działania administracji publicznej, a nie dla oceny dopuszczalności postępowania przed sądem administracyjnym. W piśmiennictwie wskazuje się także na konieczność zagwarantowania stronie prawa do sądu nawet wówczas, "gdy wykonując administrację publiczną organ zastosuje formę decyzji administracyjnej w sprawach, w których zastrzeżona jest forma umowy cywilnej, sąd administracyjny nie może uchylić się od kontroli, stanowi to bowiem kwalifikowane naruszenie prawa" – tak Adamiak Barbara, Borkowski Janusz, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Lex/el.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia Szefa KAS stanowi art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Przepis ten może znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy po otrzymaniu odwołania organ odwoławczy uzna, iż postępowanie organu I instancji było bezprzedmiotowe.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił do Dyrektora IAS w [...] o wydanie decyzji przyznającej świadczenie motywacyjne na podstawie art. 226b ustawy o KAS.
Zgodnie z art. 226b ust. 1 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu: 1) 25 lat służby w Służbie Celno-Skarbowej, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy - w wysokości 1500 zł miesięcznie albo 2) 28 lat i 6 miesięcy służby w Służbie Celno-Skarbowej - w wysokości 2500 zł miesięcznie. Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego kierownik jednostki organizacyjnej wydaje nie później niż w terminie 30 dni po osiągnięciu przez funkcjonariusza stażu służby, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2. (ust. 3). Jeżeli po przyznaniu świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 6, niezwłocznie wydaje się decyzję stwierdzającą ustanie prawa do wypłaty tego świadczenia (ust. 7).
W świetle art. 226b ust. 8 zd. pierwsze tej ustawy, od decyzji o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego oraz od decyzji stwierdzającej ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego funkcjonariuszowi przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji.
Stosownie do art. 226b ust. 10 powołanej ustawy, świadczenie motywacyjne wypłaca się w każdym kolejnym miesiącu kalendarzowym, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wydano decyzję o przyznaniu świadczenia motywacyjnego.
W świetle natomiast art. 276 ust. 1 ustawy o KAS, w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, iż w przypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć odwołanie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W przypadku gdy decyzję o zwolnieniu ze służby wydaje Szef Krajowej Administracji Skarbowej, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 3).
W art. 276 ust. 5 ustawy o KAS ustawodawca zadecydował, że do postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185). Zaś od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydanej w wyniku odwołania przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 6).
Natomiast zgodnie z art. 277 ustawy o KAS, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że ustawodawca wprowadził dwa niezależne od siebie tryby procedowania i załatwiania spraw ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Celno – Skarbowej.
Decyzje kształtujące stosunek służbowy począwszy od mianowania (z mocy konkretnej decyzji administracyjnej funkcjonariusz zyskuje określone uprawnienia wynikające z aktu mianowania i zostaje mianowany na określone stanowisko służbowe), poprzez zmianę istotnych warunków tego stosunku, tj. przeniesienie, powierzenie pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesienie na niższe stanowisko, przeniesienie na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określenie warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS, zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych, aż po zwolnienie funkcjonariusza ze służby, czyli elementy stosunku służbowego najściślej związane z podległością służbową, z dyskrecjonalną władzą kształtowania sytuacji prawnej podwładnego, zostały poddane reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego i kontroli sądowoadministracyjnej. Świadczy o tym wprost brzmienie art. 276 ustawy o KAS, w szczególności zakreślone przez ustawodawcę terminy do wniesienia odwołania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zbieżne z w tym zakresie z postanowieniami K.p.a. (ust. 2 i 3 ) oraz odesłanie do stosowania w tych sprawach przepisów K.p.a. (ust. 5), a także prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (ust. 6).
W pozostałych sprawach ze stosunku służbowego, w tym dotyczących świadczenia motywacyjnego uregulowanego w art. 226b ustawy o KAS, nie wydaje się "decyzji administracyjnych" w rozumieniu K.p.a. Wynika to z odmiennego trybu procedowania sprowadzającego się do zakreślenia krótszych niż w K.p.a. terminów do wniesienia odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – 7 dni (ust. 8), braku odesłania do stosowania przepisów K.p.a. jak to uczynił prawodawca w art. 276 ust. 5 ustawy o KAS oraz poddania tego typu spraw ze stosunku służbowego kontroli sądów właściwych w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 277 ustawy o KAS).
Chociaż w powołanym art. 226b ustawodawca posłużył się pojęciem decyzji, nie jest to jednak decyzja administracyjna w rozumieniu art. 104 K.p.a., od której przysługuje stronie odwołanie według reguł procesowych określonych w Rozdziale 10 K.p.a. i prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt określony w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. W tej sytuacji, Szef KAS jako organ odwoławczy prawidłowo uznał, że wydanie decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania nie była zatem sprawa w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a.
W myśl art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Stwierdzenie w trakcie postępowania, że nie istnieje jego przedmiot, skutkuje obowiązkiem umorzenia tego postępowania. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że poglądy na istotę umorzenia są uwarunkowane przyjmowanym stanowiskiem wobec przedmiotu postępowania. Na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. Tym samym, postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy zatem do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2024). Bezprzedmiotowość postępowania ma więc miejsce wtedy, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy (zob. wyrok NSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94). Istotne jest także to, że umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania (M. Wolanin, Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, PS 2000, nr 7-8, s. 18).
Organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie przed organem pierwszej instancji w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. Dzieje się tak m.in. wówczas, gdy sprawa nie podlega załatwieniu poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja Szefa KAS z [...] lipca 2023 r. odpowiada prawu. Nie jest to równoznaczne z odmową przeprowadzenia przez organu drugiej instancji kontroli instancyjnej, a następnie z uniemożliwieniem kontroli sądowej, co zasygnalizował funkcjonariusz w skardze. Skarżący działaniem organu nie został pozbawiony ochrony prawnej, bowiem roszczeń we wskazanym przedmiocie może dochodzić przed sądem właściwym w sprawach z zakresu prawa pracy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
-----------------------
oboępowanią alizowano
bo wiąz ku; czynności
oraz do ny interes
vodowego
rodów, na dowodom
iowej - na w sprawie sza Kloza,