II SA/Wa 2067/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie odrzucił skargę na postanowienie Prezydenta RP odmawiające powołania na stanowisko sędziego, uznając sprawę za niedopuszczalną do kognicji sądu administracyjnego, gdyż czynność ta stanowi prerogatywę Prezydenta RP, a nie działanie z zakresu administracji publicznej.
Skarżący M. D. zaskarżył postanowienie Prezydenta RP odmawiające mu powołania na stanowisko sędziego, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Konstytucji i ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Sąd administracyjny uznał jednak skargę za niedopuszczalną. Wskazał, że powołanie sędziego przez Prezydenta RP jest jego konstytucyjną prerogatywą, a nie czynnością z zakresu administracji publicznej, która podlegałaby kontroli sądu administracyjnego. Sprawa została umorzona przez Trybunał Konstytucyjny z powodu utraty mocy obowiązującej przepisu, po tym jak skarżący został ostatecznie powołany na stanowisko sędziego.
Przedmiotem skargi M. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 stycznia 2008 r. odmawiające mu powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego. Skarżący zarzucił naruszenie licznych przepisów Konstytucji RP i ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, w tym zasady podziału władz, prawa dostępu do służby publicznej oraz zasady działania organów na podstawie prawa. Wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący argumentował, że Prezydent RP działał w tej sprawie jako organ administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezydent RP wniósł o jej odrzucenie, podnosząc brak właściwości sądu administracyjnego, gdyż powoływanie sędziów jest jego konstytucyjną prerogatywą, a nie czynnością administracyjną. Postępowanie przed WSA zostało zawieszone z powodu rozpoznawania przez Trybunał Konstytucyjny skarg konstytucyjnych dotyczących zgodności art. 55 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, wskazując na zmianę przepisu oraz fakt, że skarżący zostali ostatecznie powołani na stanowiska sędziowskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po podjęciu zawieszonego postępowania, postanowił odrzucić skargę. Sąd uznał, że powołanie sędziego przez Prezydenta RP, zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 17 w związku z art. 179 Konstytucji RP, jest prerogatywą Prezydenta RP, a nie czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Działanie to wykracza poza sferę administracji publicznej i nie mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych określonej w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie Prezydenta RP odmawiające powołania na stanowisko sędziego nie podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ jest to prerogatywa Prezydenta RP, a nie czynność z zakresu administracji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że powołanie sędziego przez Prezydenta RP jest jego konstytucyjną prerogatywą, która wykracza poza sferę działalności administracji publicznej. Działania te nie są objęte zakresem kognicji sądów administracyjnych, które kontrolują działalność administracji publicznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.u.s.p. art. 55 § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 10 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 60
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.k.s.s.p. art. 60 § 4
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność Prezydenta RP polegająca na powołaniu sędziego jest jego konstytucyjną prerogatywą i nie stanowi działalności administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Prezydent RP, odmawiając powołania na stanowisko sędziego, działa jako organ administracji publicznej. Postanowienie Prezydenta RP o odmowie powołania na stanowisko sędziego jest aktem administracyjnym podlegającym kontroli sądu administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
powołanie sędziego jest klasyczną prerogatywą Prezydenta nie mieści się to w sferze działalności administracji publicznej działa jako głowa Państwa Polskiego, wykonująca kompetencje arbitrażu i równoważenia władz
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji sądów administracyjnych w zakresie kontroli działań Prezydenta RP, zwłaszcza w kontekście jego prerogatyw konstytucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powoływania sędziów i prerogatyw Prezydenta RP. Interpretacja może być stosowana do innych działań Prezydenta RP, które nie mają charakteru administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ustrojowej – granic kontroli sądowej nad działaniami głowy państwa i relacji między władzą sądowniczą a wykonawczą. Pokazuje złożoność prawną procesu nominacji sędziów.
“Czy sąd może kwestionować decyzję Prezydenta o niepowołaniu sędziego? WSA odpowiada: nie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 2067/10 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OSK 1033/11 - Postanowienie NSA z 2012-07-30
I OSK 1890/12 - Postanowienie NSA z 2012-10-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
art. 58 par 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 stycznia 2008 r. nr 1130-1-08 w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego (M.P. Nr 4, poz. 38) w przedmiocie odmowy powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego postanawia - odrzucić skargę-
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. D. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 stycznia 2008 r. nr 1130-1-08 w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego (M.P. Nr 4, poz. 38), nazywane przez skarżącego "decyzją". Postanowieniem tym Prezydent RP odmówił powołania m.in. M. D. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego [...]. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie:
1. art. 179 Konstytucji RP oraz art. 55 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych polegające na uchybieniu przez Prezydenta RP obowiązkowi powołania skarżącego do pełnienia urzędu sędziego wbrew wnioskowi Krajowej Rady Sądownictwa, bez jednoczesnego podania uzasadnienia,
2. art. 10 ust. 1 oraz art. 173 Konstytucji polegające na uchybieniu przez Prezydenta zasadzie podziału i równowagi władz oraz naruszeniu konstytucyjnej zasady odrębności i niezależności władzy sądowniczej od innych władz,
3. art. 32 oraz art. 60 Konstytucji polegające na uchybieniu przez Prezydenta konstytucyjnemu prawu dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach,
4. art. 2 Konstytucji polegające na uchybieniu zasadzie demokratycznego państwa prawnego i zasadzie zaufania obywatela do państwa,
5. art. 7 Konstytucji polegające na uchybieniu zasadzie działania organów władzy publicznej na podstawie prawa,
6. art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na braku spełnienia przez "decyzję" wymogów formalnych obligatoryjnych dla decyzji administracyjnej.
Podnosząc wymienione zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności "decyzji" polegającej na odmowie powołania skarżącego na urząd sędziego, w całości, wobec braku podstawy prawnej lub z powodu rażącego naruszenia prawa ewentualnie o uchylenie "decyzji" w całości z uwagi na wydanie jej z naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżący wnioskował jednocześnie, aby przed rozstrzygnięciem sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o treści: czy art. 55 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070) rozumiany w ten sposób, że dopuszcza możliwość odmowy powołania osoby na stanowisko sędziego przez Prezydenta pomimo odpowiedniego wniosku Krajowej Rady Sądownictwa jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji; art. 60; art. 32 ; art. 30; art. 2; art. 7; art. 10 ust. 1; art. 173; art. 178 ust. 1 i art. 179 Konstytucji.
W uzasadnieniu skarżący podał, że, na podstawie obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 maja 2005 r. w sprawie wolnych stanowisk sędziowskich (M.P. z 2005 r. Nr 31, poz. 451), złożył wniosek o powołanie na wolne stanowisko sędziego Sądu Okręgowego [...]. Oświadczył, że jego kandydatura po pozytywnym zaopiniowaniu przez Kolegium właściwego sądu rejonowego a następnie Zgromadzenie Ogólne Sędziów została przedstawiona Ministrowi Sprawiedliwości, a następnie Krajowej Radzie Sądownictwa, która pozytywnie rozpatrzyła i oceniła kandydaturę skarżącego na zgłoszone stanowisko. Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła następnie Prezydentowi RP wniosek o powołanie skarżącego na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie.
W dniu 16 października 2007 r. skarżący otrzymał pismo Wiceprezesa Sądu Okręgowego [...] z informacją, iż Prezydent "nie skorzystał z konstytucyjnej prerogatywy do powołania" skarżącego na stanowisko sędziowskie.
Pismem z dnia 16 października 2007 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji oraz o wydanie przez Prezydenta, stosownie do dyspozycji art. 179 Konstytucji RP, postanowienia co do realizacji kompetencji dotyczącej powołania sędziów. Jak wskazał skarżący, powyższe pismo pozostało ze strony Kancelarii Prezydenta bez merytorycznej odpowiedzi co do istoty sprawy.
Następnie skarżący stwierdził, że wedle posiadanych przez siebie informacji Krajowa Rada Sądownictwa ponownie skierowała do Prezydenta wniosek o powołanie go na stanowisko sędziego i jednocześnie, w dniu 13 grudnia 2007 r., podjęła uchwałę nr 224/2007 w sprawie sporu kompetencyjnego. Pomimo podjęcia tej uchwały Prezydent w dniu 3 stycznia 2008 r. wydał postanowienie nr 1130-1-08 w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, opublikowane w Monitorze Polskim z dnia 16 stycznia 2008 r., którym odmówił skarżącemu powołania na urząd sędziego.
We wstępnej części obszernego uzasadnienia skargi skarżący powołując się na poglądy doktryny stwierdził, że Prezydent RP spełnia warunki niezbędne do uznania go za organ administracji publicznej. Jest bowiem wyodrębniony organizacyjnie spośród całości aparatu państwowego, o czym świadczą szczególnie art. 127-130 Konstytucji regulujące jego wybór. Konstytucja powierza Prezydentowi określone zadania (por. art. 126, 133, 134 Konstytucji) oraz wyposaża w odpowiednie imperium, by mógł on zadania te realizować (art. 144 Konstytucji). Z tych powodów, w ocenie skarżącego, uznać trzeba Prezydenta za organ administracji publicznej, nad którym, zgodnie z art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawują kontrolę sądy administracyjne. Zdaniem skarżącego mianowanie sędziów przez Prezydenta mieści się w zakresie wykonywania administracji publicznej. Zdaniem skarżącego, Prezydent działał w tej sprawie jako organ administracji publicznej i wydał akt administracyjny, tj. "decyzję", którą w sposób władczy ukształtował sytuację prawną konkretnie oznaczonego adresata, a ponadto akt ten pozostaje w ścisłym związku z prawami i obowiązkami adresata wynikającymi z jego stosunku służbowego. W dalszej części skargi strona skarżąca podaje, że nawet gdyby uznać, że postanowienie Prezydenta nie jest decyzją, to stanowiłoby ono czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, mogłaby być poddana kontroli przez sądy administracyjne. Powołując się na postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II SAB/Bd 23/04, skarżący stwierdził, że kognicja sądów administracyjnych nad procesem powoływania sędziów została potwierdzona w orzecznictwie.
Obszernie uzasadniono zarzut naruszenia zasady podziału władz. Zarzucono, że w niniejszej sprawie doszło do niedopuszczalnej ingerencji ze strony organu władzy wykonawczej w sferę obsady stanowisk sędziowskich. Skarżący obszernie uzasadnił również zarzut naruszenia prawa dostępu do służby publicznej na równych zasadach (art. 60 Konstytucji).
W odpowiedzi na skargę Prezydent RP wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie oddalenie z powodu jej bezzasadności. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy oraz wskazał, że działalność Prezydenta nie opiera się o typowe dla administracji formy działania. W odniesieniu do Prezydenta RP można mówić o wykonywaniu czynności urzędowych, które obejmują szeroki katalog działań Prezydenta wykonywanych osobiście, na podstawie przepisów konstytucyjnych, które mają swoją specyfikę i których nie można zakwalifikować jako funkcjonowanie organu administracji w oparciu o typowe dla administracji formy działania. Nie zawierają one władczych rozstrzygnięć w sferze praw i obowiązków podmiotów prywatnych, wyjątkowo mogą być skierowane do indywidualnie oznaczonego adresata, nie są wydawane w procedurze administracyjnej. Podkreślono, że powoływanie sędziów jest klasyczną prerogatywą Prezydenta, a nominacja sędziów nie wywiera skutków w sferze prawa administracyjnego materialnego. Prezydent RP podkreślił, że wymienione w art. 144 ust. 3 Konstytucji prerogatywy należą do całkowicie autonomicznych, osobistych i w pełni uznaniowych uprawnień Prezydenta i sprzeczne z charakterem prerogatywy jako kompetencji osobistej byłoby poddanie ich kontroli sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 439/08, zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie wobec przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny do rozpoznania skarg konstytucyjnej trzech sędziów (J. W., E. L. oraz P. K.), objętych zaskarżonym postanowieniem Prezydenta RP, o zbadanie zgodności art. 55 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że dopuszcza możliwość niepowołania sędziego przez Prezydenta pomimo wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, art. 60, art. 32, art. 30, art. 2, art. 7, art. 10 ust. 1, art. 173, art. 178 ust. 1 i art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (SK 16/08).
Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt SK 16/08 umorzył postępowanie we wskazanej sprawie ze względu na zbędność wydania wyroku. Trybunał wskazał m.in., że przepis art. 55 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych został zmieniony na podstawie art. 60 pkt 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157) i ma następujące brzmienie: "Sędziów sądów powszechnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w terminie miesiąca od dnia przesłania tego wniosku". Tym samym dotychczasowe brzmienie zakwestionowanego art. 55 § 1 p.u.s.p. zostało uzupełnione – z dniem 5 maja 2009 r. – o termin, liczony od chwili przesłania przez Krajową Radę Sądownictwa właściwego wniosku, w jakim Prezydent powinien wydać stosowny akt urzędowy.
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że utrata mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał stanowi obligatoryjną przesłankę umorzenia postępowania na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, z tą jednak uwagą, że Trybunał Konstytucyjny może dokonać kontroli aktu normatywnego, który utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał, jeżeli wydanie orzeczenia o takim akcie jest niezbędne dla ochrony konstytucyjnych praw i wolności (przesłanka art. 39 ust. 3 ustawy o TK).
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, bezsporne jest jednak, że skarżący zostali powołani w końcu do pełnienia urzędu sędziego. Skarżący J. W. postanowieniem Prezydenta RP z dnia 31 grudnia 2009 r. o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, nr 1130-42-09 (M. P. z 2010 r. Nr 17, poz. 174), został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Rejonowym [...] (pkt 156 postanowienia). Skarżąca E. L. postanowieniem Prezydenta RP z dnia 22 lipca 2009 r. o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, nr 1130-30-09 (M. P. Nr 63, poz. 839), została powołana na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie [...] (pkt 56 postanowienia). Skarżący P.K. postanowieniem Prezydenta RP z dnia 7 września 2010 r. o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, nr 1130-21-10 (M. P. Nr 74, poz. 937), został powołany na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego [...].
Tym samym, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, skarżący osiągnęli zamierzony cel, jakim było powołanie ich na stanowiska sędziów, odpowiednio sędziów sądu okręgowego i sędziego sądu rejonowego. W tych okolicznościach, jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny, nie można mówić o tym, że zarzucane naruszenie praw i wolności jest aktualne.
Natomiast postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt SK 37/08, Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych innych sędziów, w tym sędziego M. D., umorzył postępowanie, w zakresie dotyczącym skargi konstytucyjnej M. D., ze względu na zbędność wydania wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący M. D. został ostatecznie powołany – postanowieniem Prezydenta RP z 2 czerwca 2009 r. o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, nr 1130-24-09 (M. P. Nr 63, poz. 833) do pełnienie urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego [...] (pkt III.8. postanowienia).
W konsekwencji, także i w odniesieniu do osoby skarżącego – M. D. -Trybunał Konstytucyjny uznał, iż osiągnął on zamierzony cel, jakim było powołanie go na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego i to również w odniesieniu do wyznaczenia miejsca służbowego (siedziby) sędziego – Sąd Okręgowy [...]
Według Trybunału, w tych okolicznościach nie można mówić o tym, że zarzucane naruszenie praw i wolności, w odniesieniu do tego skarżącego, jest aktualne.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 439/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.
Sprawa została zarejestrowana pod nową sygn. akt II SA/Wa 2067/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zadanie sądownictwa administracyjnego to – zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – kontrola działalności administracji publicznej, zaś w świetle art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym, gdy chodzi o kontrolę, ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei, art. 2 tej ustawy ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne.
Skarga analizowana w świetle powyższych przepisów jest niedopuszczalna, albowiem przedmiot sprawy nie należy do właściwości Sądu, gdyż nie ma ona charakteru sprawy sądowoadministracyjnej.
M. D. przedmiotem skargi uczynił postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie niepowołania go do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim w Sądzie Okręgowym [...].
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Art. 3 § 2 tejże ustawy stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1. decyzje administracyjne;
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. mówią o określonych prawnych formach działania składających się na "działalność administracji publicznej" zaskarżalną do sądu administracyjnego, a nie odwołują się do kryterium podmiotu podejmującego określoną działalność.
W aspekcie podmiotowym, do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie tego pojęcia, jest uprawniona szeroka i zróżnicowana wewnętrznie kategoria organów administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym. Oznacza to, że szerokie jest spektrum jednostek organizacyjnych prowadzących "działalność administracji publicznej" podlegającą kontroli sądów administracyjnych.
Konstytucja RP zalicza Prezydenta RP do władzy wykonawczej (art. 10 ust. 2), co jednak nie oznacza, że (nawet z punktu widzenia podziału władz) można stwierdzić, że należy on do administracji publicznej. Jak zauważa Jan Zimmermann, pojęcie władzy wykonawczej ("egzekutywy" w przeciwieństwie do "legislatywy") jest szersze od pojęcia administracji publicznej i zawiera w sobie także prowadzenie polityki państwa, nadawanie kierunków działania, kompetencje kontrolne i nadzorcze. O przynależności danego organu do rzędu organów administracji publicznej przesądzają jego kompetencje, a kompetencje administracyjnoprawne prezydenta nie są liczne i można mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy są one właściwe administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, czy też są tylko specjalnymi prerogatywami Prezydenta RP jako głowy państwa. Działania podejmowane w ramach tych kompetencji nie stanowią, zdaniem Jana Zimmermanna, bowiem dosłownie stosowania prawa ani nie spełniają funkcji administracyjnej (administrowania), a także nie mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, ani w administracyjnym toku instancji. W żadnym razie nie jest właściwe nazywanie Prezydenta RP organem administracji publicznej (Jan Zimmermann "Prawo administracyjne", Zakamycze 2005, s. 171).
Barbara Adamiak zalicza z kolei Prezydenta RP do innych organów państwa, powołanych z mocy prawa do załatwiania spraw określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a. (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 109).
Funkcje Prezydenta RP w świetle Konstytucji są różne, spełnianie zadań (kompetencji) należących do zakresu działania administracji publicznej jest tylko pewnym jej fragmentem (Zbigniew Leoński "Zarys prawa administracyjnego" Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004, s. 93).
Przyjmując zatem, iż funkcje Prezydenta RP polegające na spełnianiu zadań należących do zakresu działania administracji publicznej są tylko pewnym fragmentem jego kompetencji, zbadać należy, czy Prezydent RP, wydając akt prawny w przedmiocie powołania na stanowisko sędziego (art. 144 ust. 3 pkt 17 w związku z art. 179 Konstytucji RP), działa jako organ państwowy powołany z mocy prawa do podejmowania działań z zakresu administracji publicznej, innymi słowy mówiąc, czy działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym.
W tym miejscu przywołać należy definicję organu administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym, w myśl której, przez pojęcie to należy rozumieć każdy organ państwa i każdą inną (samorządową, społeczną itp.) jednostkę organizacyjną, która chociażby incydentalnie realizuje zadania państwa w zakresie jego funkcji wewnętrznej, społeczno-kulturalnej i gospodarczej (T. Woś, tamże, s. 36-37, teza 7 do art. 3).
Stosownie do art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP akt prawny Prezydenta RP w przedmiocie powołania na stanowisko sędziego, jako niewymagający dla swej ważności kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, należy do całkowicie autonomicznych, osobistych, w pełni uznaniowych uprawnień Prezydenta RP, czyli do tzw. prerogatyw.
Zwrócić należy uwagę, iż termin "prerogatywy" kojarzony jest często z dyskrecjonalnymi, bardzo konkretnymi, uprawnieniami głowy państwa, których realizacja wywołuje znamienne skutki w zakresie stosunków z organami poszczególnych władz (Anna Frankiewicz "Kontrasygnata aktów urzędowych Prezydenta RP", Zakamycze 2004, s. 146).
Prerogatywy Prezydenta RP – akty urzędowe podejmowane osobiście, bez obowiązku ich kontrasygnaty – wskazują na osobistą, samodzielną władzę Prezydenta, na samodzielne atrybuty tej władzy, wyrażają jego charakter i samodzielność ustrojową (tak: Ryszard Mojak w: "Polskie prawo konstytucyjne" pod red. Wiesława Skrzydło, Verba, Lublin 2005, s. 314).
Zakres prerogatyw prezydenckich ukształtowano w sposób pozwalający prezydentowi samodzielnie wykonywać te zadania i kompetencje, które wykraczają poza sferę działalności rządowej (sferę wykonawczą), a wiążą się z wykonywaniem przez prezydenta funkcji arbitra oraz z oddziaływaniem na skład i funkcjonowanie władzy ustawodawczej bądź władzy sądowniczej. Natomiast zadania i kompetencje, które przynależą do zakresu działania władzy wykonawczej, wymagają uzgodnienia z rządem i stąd tylko wyjątkowo wyłączany jest wymóg kontrasygnaty (Leszek Garlicki, "Polskie prawo konstytucyjne – zarys wykładu", Liber, W-wa 2004, s. 276).
Kompetencja Prezydenta RP do powoływania sędziów zaliczana bywa w literaturze przedmiotu do kompetencji arbitrażu politycznego i równoważenia władz (R. Mojak, tamże, s. 316). Leszek Garlicki podkreśla, iż w zakresie relacji z pozostałymi władzami najwyraźniej rysuje się funkcja arbitrażu, typowa dla głowy państwa. Prezydentowi, w ramach tej funkcji, przysługuje szereg kompetencji, które wiążą się ze zorganizowaniem i personalnym ukształtowaniem władz pozostałych (Leszek Garlicki, tamże, s. 277).
Prezydent RP, wydając zatem akt prawny w sprawie powołania sędziego, działa jako głowa Państwa Polskiego, wykonująca kompetencje arbitrażu i równoważenia władz, polegające na personalnym ukształtowaniu władzy sądowniczej. Nie mieści się to, w ocenie Sądu, w sferze działalności administracji publicznej, do kontrolowania której właściwe są sądy administracyjne (art. 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych).
Tak więc akt powołania sędziego, o jakim mowa w art. 144 ust. 3 pkt 17 w związku z art. 179 Konstytucji RP, nie dotyczy działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a.
Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Uchwale siedmiu sędziów z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPS 4/98, ONSA 1999/1/6, stanął na stanowisku, iż Prezydent RP, wydając akt prawny w sprawie nadania obywatelstwa polskiego, działał jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę Państwa w zakresie włączania cudzoziemca do wspólnoty obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Wykraczało to, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, poza sferę działalności administracyjnej i nie było wykonywaniem administracji publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).
W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe są w niniejszej sprawie dalsze rozważania związane w szczególności z przepisem art. 3 § 2 pkt 1 oraz pkt 4 p.p.s.a.
Wobec uznania, że odmowa powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego należy do prerogatyw Prezydenta, który przy wykonywaniu tej kompetencji, nie działa w sferze administracji publicznej, stwierdzić należało, że skarga do sądu administracyjnego jest w niniejszej sprawie niedopuszczalna. Akt ten nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 3 § 2 pkt 1-4a i § 3 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI