II SA/Wa 2065/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2017-06-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
wojskowe zaopatrzenie emerytalnewaloryzacja emeryturyżołnierze zawodowikodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważności decyzjisąd administracyjnyprawo administracyjneprawo emerytalne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę żołnierza zawodowego na decyzję Ministra Obrony Narodowej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalających prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego po 1 stycznia 1999 r.

Skarżący, W.K., żołnierz zawodowy, domagał się stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych dotyczących jego wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, wydanych po 1 stycznia 1999 r. i po 1 stycznia 2004 r. Twierdził, że waloryzacja powinna odbywać się według zasad obowiązujących przed 1 stycznia 1999 r. Minister Obrony Narodowej odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że zmiana zasad waloryzacji od 1 stycznia 1999 r. na zasady z ustawy o emeryturach i rentach z FUS była zgodna z prawem i nie stanowiła rażącego naruszenia.

Sprawa dotyczyła skargi W.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalających prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego wydanych po 1 stycznia 1999 r. i po 1 stycznia 2004 r. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności tych decyzji, argumentując, że waloryzacja jego świadczenia emerytalnego powinna być przeprowadzana według zasad obowiązujących przed 1 stycznia 1999 r. Minister Obrony Narodowej, po uchyleniu decyzji Dyrektora WBE, odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że zmiana zasad waloryzacji od 1 stycznia 1999 r. na zasady z ustawy o emeryturach i rentach z FUS była zgodna z prawem, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt K 4/99. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności rozważył kwestię swojej właściwości. Choć co do zasady sprawy dotyczące wojskowego zaopatrzenia emerytalnego podlegają jurysdykcji sądów powszechnych, sąd administracyjny przyjął skargę do rozpoznania ze względu na postanowienie Sądu Okręgowego przekazujące sprawę do jego właściwości. Merytorycznie sąd uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące rażącego naruszenia prawa przez decyzje waloryzacyjne są nieuzasadnione. Podkreślono, że zmiana zasad waloryzacji od 1 stycznia 1999 r. dotyczyła wszystkich emerytów wojskowych, a mechanizm ten był zgodny z prawem, w tym z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana zasad waloryzacji od 1 stycznia 1999 r. na zasady z ustawy o emeryturach i rentach z FUS, mająca zastosowanie również do świadczeń przyznanych przed tą datą, jest zgodna z prawem i nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nowelizacja art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych przez art. 159 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wprowadzająca nowe zasady waloryzacji od 1 stycznia 1999 r., była zgodna z prawem, co potwierdził wyrok TK sygn. akt K 4/99. Zmiana ta dotyczyła wszystkich emerytów wojskowych, a brak przepisu intertemporalnego wskazuje na powszechne zastosowanie nowych zasad.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki rażącego naruszenia prawa.

u.z.e.ż.z. art. 6

Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Przepis ten regulował zasady waloryzacji świadczeń emerytalnych żołnierzy zawodowych. Został zmieniony od 1 stycznia 1999 r.

u.e.r.f.u.s. art. 159 § pkt 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis ten zmienił brzmienie art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, wprowadzając nowe zasady waloryzacji od 1 stycznia 1999 r.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.e.r.f.u.s. art. 186 § ust. 2

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Skarżący powoływał się na ten przepis, jednak sąd uznał, że nie ma on zastosowania w sprawie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

u.z.e.ż.z. art. 31 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Reguluje ustalanie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń przez wojskowy organ emerytalny.

u.z.e.ż.z. art. 31 § ust. 4

Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Reguluje odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego do właściwego sądu.

u.z.e.ż.z. art. 32 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Reguluje ponowne ustalanie prawa do świadczeń w przypadku nowych okoliczności.

u.z.e.ż.z. art. 32 § ust. 2

Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Dopuszcza możliwość stosowania trybów nadzwyczajnych KPA wobec decyzji emerytalnych.

u.z.e.ż.z. art. 32 § ust. 4

Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Wskazuje na wydawanie decyzji zamiast postanowień kończących postępowanie w określonych przypadkach.

u.e.r.f.u.s. art. 179

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Reguluje dodatkową waloryzację świadczeń przyznanych przed 1 stycznia 1999 r.

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 190 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana zasad waloryzacji wojskowego zaopatrzenia emerytalnego od 1 stycznia 1999 r. na zasady z ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodna z prawem. Nie zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z uwagi na brak rażącego naruszenia prawa. Decyzje wojskowego organu emerytalnego podlegają kontroli sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie skarżącego, że waloryzacja jego świadczenia emerytalnego powinna odbywać się według zasad obowiązujących przed 1 stycznia 1999 r. Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a., art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy z FUS, art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, art. 107 § 1 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi obecnie wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji organów emerytalno-rentowych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie tryb dwuinstancyjny określony w k.p.a. oraz następnie skarga do sądu administracyjnego. O rażącym naruszeniu prawa, jako przesłance stwierdzenia nieważności decyzji, można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa, wskazuje na ich oczywistą niezgodność. mechanizm waloryzowania świadczeń emerytalno-rentowych określony w art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin w brzmieniu nadanym przez art. 159 pkt. 1 ustawy o emeryturach i rentach ma zastosowanie także do świadczeń, do których prawo powstało przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Skład orzekający

Maria Werpachowska

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Dąbrowska

członek

Ewa Kwiecińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących waloryzacji wojskowego zaopatrzenia emerytalnego po zmianach wprowadzonych od 1 stycznia 1999 r. oraz kwestia właściwości sądu w sprawach emerytalnych żołnierzy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej grupy zawodowej (żołnierze zawodowi) i konkretnego okresu zmian przepisów. Kwestia właściwości sądu została rozpoznana ze względu na specyficzne okoliczności proceduralne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej dla emerytów wojskowych i pokazuje złożoność przepisów dotyczących waloryzacji świadczeń. Kwestia właściwości sądu dodaje element proceduralny.

Emerytura wojskowa po 1999 roku: Czy waloryzacja była zgodna z prawem?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 2065/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Iwona Dąbrowska
Maria Werpachowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. K. uchylił decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania, odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. oraz decyzji wydanych po [...] stycznia 2004 r. oraz ponownego wydania decyzji w sprawie jak we wniosku pkt 3 i
1. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r. ustalających prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego;
2. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 2004 r. ustalających prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. wpłynęło pismo W. K., w którym wniósł o:
- stwierdzenie nieważności i uchylenie wszystkich decyzji waloryzacyjnych, jako prawnie wadliwych po [...] stycznia 1999 r.;
- stwierdzenie nieważności i uchylenie wszystkich decyzji waloryzacyjnych, jako prawnie wadliwych, wydanych po [...] stycznia 2004 r.;
- ponowne wydanie decyzji pozbawionych wad prawnych.
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. "o odmowie wznowienia postępowania" odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. oraz decyzji wydanych po [...] stycznia 2004 r. oraz ponownego wydania decyzji waloryzacyjnych, w myśl pkt 3 wniosku zainteresowanego.
W dniu [...] września 2015 r. do Dyrektora WBE w W. wpłynęło odwołanie W. K. skierowane do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział [...] od powyższej decyzji.
Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. (sygn. akt [...]) przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej zgodnie z właściwością.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy w W. powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II UZP 3/10), w której wyrażono pogląd, że w sprawie z odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego biura, droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna i organem właściwym do rozpatrzenia dowołania jest Minister Obrony Narodowej.
W odwołaniu W. K. żądał stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych oraz wydania w ich miejsce nowych decyzji, pozbawionych wad prawnych, bowiem w jego ocenie decyzje waloryzacyjne funkcjonujące w obrocie prawnym, wydane przez wojskowy organ emerytalny w W. od dnia [...] stycznia 1999 r. są sprzeczne z obowiązującymi przepisami, w tym w szczególności z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca. 1999 r. sygn. akt K 5/99, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 grudnia 1999 r. sygn. akt K 4/99; art. 186 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. Nr 162 poz. 1118).
Rozpatrując ponownie sprawę Minister Obrony Narodowej wskazał, że zestawiając treść wniosku zainteresowanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. z rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji Dyrektora WBE w W., wojskowy organ emerytalny winien oprzeć swoją odmowę stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych wyłącznie na przesłankach wyszczególnionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie wskazywać w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji trybu określonego w art 145 § 1 k.p.a., który nie jest właściwym trybem postępowania w omawianej sprawie. O tym, że właściwym trybem do zastosowania w niniejszej sprawie winien być tryb określony w art. 156 § 1 k.p.a. świadczy dalsza część rozstrzygnięcia i uzasadnienie zaskarżonej decyzji Dyrektora WBE w W. Zatem wskazana błędnie podstawa prawna zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 k.p.a.) i treść rozstrzygnięcia, która byłaby odpowiednia przy zastosowaniu odrębnego trybu nadzwyczajnego określonego w art. 156 § 1 k.p.a. jest powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem taka decyzja narusza normy wyszczególnione w art. 107 § 1 k.p.a., którym winna odpowiadać decyzja administracyjna.
W ocenie organu odwoławczego przekazanie powyższej sprawy do rozpoznania przez Ministra Obrony Narodowej postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. (sygn. akt [...]) jest błędne i nie znajduje umocowania prawnego w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w W., nie budzi obecnie wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji organów emerytalno-rentowych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a nie tryb dwuinstancyjny określony w k.p.a. oraz następnie skarga do sądu administracyjnego. Dalej organ stwierdził, że przepis art. 365 k.p.c stanowi prawną podstawę, by uznać prawomocne orzeczenie sądu cywilnego za wiążące w stosunku do Ministra Obrony Narodowej jak i w stosunku do sądu administracyjnego.
Przechodząc do oceny merytorycznej złożonego odwołania organ wskazał, iż zarzuty w nim zawarte nie znajdują uzasadnienia. Zasadniczy problem prawny, do którego nawiązuje odwołujący sprowadza się do odpowiedzi, czy do żołnierzy zawodowych, którzy do dnia 1 stycznia 1999 r. pobierali świadczenia emerytalne stosuje się art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r., bowiem zdaniem odwołującego waloryzacja jego świadczenia emerytalnego winna odbywać się. według zasad obowiązujących przed 1 stycznia 1999 r.
Dalej organ wskazał, że pierwotnie art. 6 ustawy stanowił, iż emerytury i renty podlegają waloryzacji w takim samym stopniu i terminie, w jakim następuje wzrost uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych pozostających w służbie i zajmujących analogiczne stanowiska. Z dniem 1 stycznia 1999 r. przepis ten został zmieniony przez art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). i otrzymał brzmienie, zgodnie z którym emerytury i renty podlegają waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazana nowelizacja poddała waloryzację emerytur- i rent służb mundurowych zasadom przewidzianym w przepisach ustawy o emeryturach i rentach.
Z akt sprawy wynika, iż W. K. przyznano prawo do świadczenia emerytalnego od dnia [...] marca 1992 r. na podstawie decyzji Dyrektora BW w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., zatem zanim doszło do powyższej zmiany przepisów.
W powyższej ustawie brak jest wyraźnego uregulowania kwestii, czy art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin w wersji obowiązującej od dnia 1 stycznia 1999 r. dotyczy tylko osób, które prawo do świadczenia uzyskały po tej dacie, czy też dotyczy ogółu świadczeniobiorców, bez względu na datę w jakiej nabyli prawo do emerytury.
Kwestia ta została natomiast wyjaśniona w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt II UK 97/10, w którym stwierdzono, że mechanizm waloryzowania świadczeń emerytalno-rentowych określony w art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin w brzmieniu nadanym przez art. 159 pkt. 1 ustawy o emeryturach i rentach ma zastosowanie także do świadczeń, do których prawo powstało przed dniem 1 stycznia 1999 r. Identyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 2010 r. (sygn. akt II UK 109/10), w którym stwierdził, że ustawa z 1998 r. o emeryturach i rentach zmodyfikowała z datą 1 stycznia 1999 r. zarówno wysokość świadczeń emerytalnych żołnierzy zawodowych przyznanych przed dniem 1 stycznia 1999 r. poprzez ich podwyższenie wskaźnikiem dodatkowej waloryzacji, jak i zasady waloryzacji tych świadczeń na przyszłość. Brak przepisu intertemporalnego, który stanowiłby o zachowaniu dotychczasowego mechanizmu waloryzacji emerytur wojskowych do świadczeń, do których prawo zostało nabyte przed 1 stycznia 1999 r. wskazuje, że art. 6 ustawy z 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w nowej wersji ma zastosowanie także do świadczeń, do których prawo powstało przed tą datą.
Regulacja zawarta w art. 159 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach nie wprowadza także rozróżnienia uprawnień emerytalnych żołnierzy zawodowych w zależności od daty uzyskania prawa do świadczenia. Nowa metoda waloryzacji świadczeń odnosi się do wszystkich, tj. obecnych i przyszłych emerytów wojskowych. Brak ustawowego uregulowania tej kwestii oznacza, że nowe zasady waloryzacji mają zastosowanie do wszystkich emerytów wojskowych.
O tym, że zmiana zasad waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych dotyczyła wszystkich emerytów i rencistów wojskowych świadczy również art. 179 ustawy o emeryturach i rentach, który zamieszczony został w rozdziale 2 "Przepisy przejściowe", a który stanowi, że od 1 stycznia 1999 r. emerytury i renty przyznane od uposażeń osiągniętych przed tą datą na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 podlegają dodatkowej waloryzacji wskaźnikiem 104,3%.
Minister Obrony Narodowej wyjaśnił, że wskazany w odwołaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 1999 r. (sygn. akt K 5/99), ze względu na odmienny stan faktyczny i prawny sprawy nie znajdzie zastosowania w sprawie, podobnie jak przywołanego art. 186 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, który jest regulacją w zakresie przyznawania prawa do zaopatrzenia emerytalnego na zasadach powszechnych.
Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających decyzji od 1999 roku;
2. nakazanie usunięcia braków formalnych decyzji i decyzji poprzedzających;
3. wydanie decyzji zgodnie z obowiązującym stanem prawnym wynikającym z art. 190 ust 1 Konstytucji RP w związku z sentencją wyroku TK sygn. akt K 4/99, w związku z art. 186 ust.2 pkt 1 ustawy z FUS, w związku z uzasadnieniem wyroku TK sygn. akt K 18/99 (w uzasadnieniu str. 11/12 jest stwierdzenie Trybunału jak należy rozumieć art. 186 ust.2 pkt 1) oraz sentencją wyroku TK sygn. akt K 5/99.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., który stanowi, iż "organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa" - organ wadliwe przywołał art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Organ uczynił to dla obejścia prawa określonego w art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy z FUS i zastosowania ustawy z FUS w stosunku do mnie. Decyzja o ustaleniu zaopatrzenia emerytalnego na podstawie art. 31 wojskowej ustawy emerytalnej zapadła w dniu 1.03.1993 r. (Dz.U. z 1994 r. nr 10, poz. 36) i jest ostateczna. Od tego momenty zmiany wysokości zaopatrzenia emerytalnego dobywają się na podstawie art. 6 ust. 1 - 3 - waloryzacja emerytury oraz przez art. 32 ust. 1 - 2 - ustalenie nowej wysokości zaopatrzenia emerytalnego po ujawnieniu nowych faktów. Z powyższego wynika, że powoływanie art. 31 przy waloryzacji jest rażącym naruszeniem prawa i z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest nieważna i jako taka podlega uchyleniu. Wyrok SA w[...] sygn. akt lII [...].
2. art. 2 i art 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. poprzez nie dokonanie konwersji grupy zaopatrzenia emerytalnego z poprzedniej "U-15" na aktualną "G"- odpowiadającej poprzedniej grupie "U-16".
3. art. 7 i art. 190 ust.1 Konstytucji RP - poprzez dokonanie bezprawnego rozszerzenia zakresu wyroku TK sygn. akt K 4/99 poza zakres sentencji wyroku oraz niezgodnie z art. 186 ust.2 pkt 1 ustawy z FUS. Przepisem badanym był art. 159 pkt 1 ustawy z FUS, a nie art. 6 wojskowej ustawy emerytalnej w brzmieniu nadanym przez art. 159 ust. 1 ustawy z FUS. Tylko taki wyrok miałby zastosowanie w stosunku do mnie.
4. art. 2, art 7 i art. 190 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. poprzez nie wydanie decyzji o waloryzacji na podstawie art. 6 wojskowej ustawy emerytalnej w brzmieniu ustalonym 10 grudnia 1993 roku (Dz.U. z 1994 poz. 36) - ma to bezpośredni związek z ogłoszeniem tekstu jednolitego ustawy z 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2002 poz. 108) w brzmieniu poświadczającym nieprawdę w art. 6. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 5/99 z 22 czerwca 1999 roku oraz sygn. akt K 4/99 w związku z art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy z FUS są powszechnie obowiązujące i ostateczne.
5. art. 107 § 1 k.p.a. - brak pieczęci oraz podpisu dyrektora organu.
Skarżący wskazał też na wadliwe pouczenie o przysługującym prawie do odwołania, jak również brak skonkretyzowania, czy jest to decyzja ostateczna i nie podlegająca zaskarżeniu w sądzie administracyjnym.
Zdaniem skarżącego wyżej wymienione wady formalne czynią dokument nieważnym z mocy prawa art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., a na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma przedawnienia nieważności decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wobec wniosku Ministra Obrony Narodowej o odrzucenie skargi, w pierwszej kolejności koniecznym jest zbadanie jej dopuszczalności. Organ twierdzi bowiem, że skarga winna zostać odrzucona z uwagi na niewłaściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.
Stosownie do treści art. 180 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) sprawy wynikające z przepisów o zaopatrzeniach emerytalnych i rentownych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy odrębne, dotyczące ubezpieczeń, ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Z kolei zgodnie z art. 181 kpa, organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne. Przepisami odrębnymi w tym przypadku są przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.).
Zgodnie z brzmieniem art. 31 ust. 1 ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Decyzję, o której mowa w ust. 1, doręcza się zainteresowanemu na piśmie wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem (ust. 2). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ust. 4). Oznacza to zatem, że decyzje wojskowego organu emerytalnego nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 127 i następnych Kodeksu postępowania administracyjnego, a organ ten, wydając swoje rozstrzygnięcie w formie decyzji, orzeka w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej. Wynika z tego, że w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości świadczenia na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalno – rentowym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie orzeka organ drugiej instancji administracyjnej, bowiem kontrola decyzji wojskowego organu emerytalnego w trybie odwoławczym, na mocy wskazanych wyżej przepisów, została poddana reżimowi procedury cywilnej, co wskazuje na właściwość sądu powszechnego. Sprawa taka nie ma zatem charakteru sprawy administracyjnej, lecz na etapie odwoławczym staje się sprawą cywilną. Oznacza to również, że nie jest dopuszczalne orzekanie w tej sprawie przez sąd administracyjny.
Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o weryfikację decyzji wojskowego organu emerytalnego w trybach nadzwyczajnych, regulowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 32 ust. 1 ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Jednocześnie art. 32 ust. 2 tej ustawy wskazuje, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez właściwy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten dopuszcza możliwość stosowania trybów nadzwyczajnych procedury administracyjnej wobec decyzji emerytalnych, wydawanych na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych.
W myśl art. 32 ust. 2 ww. ustawy, organem właściwym w tego rodzaju sprawach jest wojskowy organ emerytalny. Artykuł 3 ust. 1 pkt 13 wyjaśnia, że wojskowym organem emerytalnym jest organ emerytalny właściwy w sprawach ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, określony przez Ministra Obrony Narodowej. Jednak Minister Obrony Narodowej nie jest wojskowym organem emerytalnym, w rozumieniu powyższych norm. W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. nr 67, poz. 618 ze zm.), wojskowym organem właściwym do ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia oraz ich wypłaty jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego i jest to jedyny wojskowy organ emerytalny. Oznacza to, że organem właściwym także w sprawach weryfikacji decyzji wojskowego organu emerytalnego w trybach nadzwyczajnych, regulowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego, właściwy według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do zaopatrzenia emerytalnego.
Wskazując na właściwość dyrektora wojskowego biura emerytalnego w kwestii zmiany, uchylenia lub unieważnienia decyzji emerytalnej, ustawodawca niewątpliwie nawiązuje do trybu zwykłego, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ww. ustawy, w zakresie właściwości organu, pozostawiając jedynie treść rozstrzygnięcia zasadom Kodeksu postępowania administracyjnego, co świadczy także o tym – wobec braku regulacji szczególnej w cyt. art. 32 ust. 2 przedmiotowej ustawy – że również w zakresie odwołania od decyzji podjętej wskutek zmiany, uchylenia lub unieważnienia decyzji emerytalnej zastosowanie ma zasada wynikająca z reguł ogólnych (art. 31 ust. 4 ww. ustawy), związanych z przedmiotem sprawy. Zatem to przedmiot sprawy determinuje tryb odwoławczy, który w tym przypadku jest trybem regulowanym przepisami procedury cywilnej, co wskazuje na właściwość sądu powszechnego również w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 32 ust. 2 ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Tak więc decyzja dyrektora wojskowego biura emerytalnego w przedmiocie zmiany, uchylenia lub unieważnienia decyzji emerytalnej podlega odwołaniu do sądu powszechnego, co wyklucza właściwość sądu administracyjnego w tych sprawach. Prezentowane przez Sąd stanowisko znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. o sygn. akt I UZP 3/10 (publ. OSNP 2011/17-18/23, LEX nr 73818) oraz uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 czerwca 2013 r. o sygn. akt I OPS 1/13 (publ. ONSAiWSA 2013/5/75, LEX nr 1350582).
O braku kognicji sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach świadczy także treść art. 32 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, który statuuje, że jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, wojskowy organ emerytalny w tych przypadkach wydaje decyzję. Gdyby ustawodawcy chodziło o nadanie tym sprawom charakteru administracyjnego (ze skargą do sądu administracyjnego włącznie), z pewnością nie byłaby konieczna zamiana formy rozstrzygnięcia (z postanowienia na decyzję), o której mowa w cyt. przepisie, gdyż zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.),dalej P.p.s.a., sąd administracyjny kontroluje m. in. także postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Jednak zamiana formy rozstrzygnięcia jest w istocie uzasadniona, gdyż kontrola sądu powszechnego obejmuje jedynie decyzje wojskowego organu emerytalnego, nie zaś postanowienia.
Minister Obrony Narodowej – co do zasady – ma więc rację, twierdząc, że skarga w tego rodzaju sprawach jest niedopuszczalna, gdyż sąd administracyjny nie jest sądem właściwym. Niemniej jednak w sprawie niniejszej Sąd przyjął skargę do merytorycznego rozpoznania, ponieważ na skutek postanowienia z dnia [...] września 2016 r. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział [...] w sprawie o sygn. akt [...] odwołanie W. K. od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r i o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. i po dniu 1 stycznia 2004 r. ustalających prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który został tym orzeczeniem związany na podstawie art. 58 § 4 P.p.s.a., nie tylko w płaszczyźnie formalnej (dopuszczalność skargi), ale także merytorycznej (ocena legalności zaskarżonej decyzji).
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że zarówno decyzja Ministra Obrony Narodowej wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji o ustalających skarżącemu prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego wydanych po 1 stycznia 1999 r. i po 1 stycznia 2004 r.
W art. 16 § 1 k.p.a. wyrażona jest ogólna zasada trwałości decyzji administracyjnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy do wyjątków od wspomnianej zasady. Stąd też postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. By móc stwierdzić nieważność decyzji administracyjnej, należy dowieść, że uchylana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w tym przepisie. W tego rodzaju postępowaniu organ nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak to czyni w postępowaniu odwoławczym.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa, jako przesłance stwierdzenia nieważności decyzji, można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa, wskazuje na ich oczywistą niezgodność (vide: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95). Nie chodzi tu zatem o przypadki błędów w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jeżeli więc przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., sygn. akt III SA 422/96).
Dlatego nie ma prawnego uzasadnienia zarzut skarżącego, że decyzje o waloryzacji jego emerytury wojskowej, wydane po 1 stycznia 1999 r. i po 1 stycznia 2004 r., rażąco naruszają prawo. Jak słusznie podkreślił organ do 31 grudnia 1998 r. waloryzacja wojskowych świadczeń emerytalnych była przeprowadzana w oparciu o art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i uzależniona była od wzrostu uposażenia żołnierzy pozostających w służbie. Na mocy art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 153, poz. 1227 ze zm.), w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin wprowadzono zmianę. Przepisowi art. 6 tej ustawy nadano nowe brzmienie, wprowadzając taką samą zasadę waloryzacji świadczeń dla emerytów wojskowych jaką przewidziano w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym, po dniu 1 stycznia 1999 r. nie było podstaw prawnych do stosowania w stosunku do skarżącego jako emeryta wojskowego dotychczasowych zasad waloryzacji uposażeniowej emerytury, gdyż żaden przepis wojskowej ustawy emerytalnej, takowej waloryzacji nie przewidywał.
Przepis art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., nowelizujący zasady waloryzacji wojskowych świadczeń emerytalnych, był poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt K 4/99, orzekł o jego zgodności z art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, z przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2003 r., nie da się wywieść, że ustawa ta nie miała zastosowania do osób, które w dniu jej wejścia w życie pobierały już świadczenie emerytalne lub rentowe.
Zmiana zasad waloryzacji świadczeń emerytalno – rentowych dotyczyła wszystkich emerytów i rencistów wojskowych, czego potwierdzeniem jest treść art. 179 tej ustawy, który zamieszczony został w Rozdziale 2 "Przepisy przejściowe", a który stanowił, że od 1 stycznia 1999 r. emerytury i renty przyznane od uposażeń osiągniętych przed tą datą na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, podlegają dodatkowej waloryzacji wskaźnikiem 104,3%.
W świetle powyższych rozważań, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ustalających skarżącemu prawo do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego wydanych po 1 stycznia 1999 r. i po 1 stycznia 2004 r. w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI