II SA/Wa 2064/24

II SA/Wa 2064/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 57 a, art. 147 par. 1, art. 200 w zw. z art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 725
art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant referent Marta Stec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. i P. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] [...] solidarnie na rzecz skarżących A. K. i P. K. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] października 2024 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając m.in. na podstawie § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 4 lit. f), § 7 ust. 2 pkt 12 i § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm.), odmówił zakwalifikowania P. K. i A. K. do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 1 uchwały).
W uzasadnieniu uchwały organ podniósł, że A. K. i P. K. wystąpili z wnioskiem o regulację tytułu prawnego po opuszczeniu przez najemców lokalu nr [...] przy ul. [...]. We wniosku ujęli syna K. K. (urodzonego w 2022 r.).
Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego postępowania oraz akt sprawy wynika, iż na podstawie umowy najmu z dnia [...] września 2017 r. ojciec wnioskodawcy, tj. M. K. na podstawie § 31 ust. 1 i 2 wówczas obowiązującej uchwały stał się najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...], a jego żona I. K. stała się współnajemcą na podstawie art. 6801 Kodeksu cywilnego. Osobami uprawnionymi do zamieszkiwania byli: syn P. K. i córka A. K..
A K. i P. K. zawarli związek małżeński w dniu [...] października 2021 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. miasto wyraziło zgodę na użyczenie ww. lokalu na rzecz A. K. na czas nieoznaczony.
Następnie w maju 2023 r. z lokalu wyprowadzili się rodzice oraz siostra wnioskodawcy. M. K. rozwiązał umowę najmu lokalu z dniem [...] sierpnia 2023 r., zaś I. K. wypowiedziała najem ww. lokalu z dniem [...] sierpnia
2024 r. Po wyprowadzeniu rodziców oraz siostry w maju 2023 r. w lokalu pozostali wnioskodawcy wraz z synem. W lokalu są zameldowane i zgłoszone do opłat 3 osoby tj. wnioskodawcy i ich syn K. K.. Na koncie lokalu nie występują zaległości, wizja przeprowadzona przez pracowników ZGN potwierdziła zamieszkiwanie wnioskodawców i ich syna w przedmiotowym lokalu.
W związku z powyższym organ stwierdził, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 polegająca na zamieszkiwaniu z najemcą/byłym najemcą w przedmiotowym lokalu przez okres 7 lat. Organ podkreślił, że rodzice wnioskodawcy – P. K. byli najemcami lokalu od 2017 r., a wyprowadzili się w 2023 r.
A. K. i P. K. wnieśli na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na tym, że nie przesłuchano skarżących.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że organ nie wziął pod uwagę § 7 ust. 4 uchwały nr XXIII/669/2019, zgodnie z którym jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego.
Skarżący podkreślili, że mają pod opieką małoletnie dzieci i konstytucyjnym obowiązkiem gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji ich potrzeb mieszkaniowych, czego Zarząd Dzielnicy uporczywie odmawia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie w całości. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W pismach procesowych z dnia 24 marca 2025 r. skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie niezależnie od podnoszonych w niej zarzutów.
Jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd administracyjny, poddał zatem kontroli zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725), uchwała rady gminy.
Przyznawanie pomocy mieszkaniowej w postaci zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy zostało uregulowane w uchwale Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Zgodnie z § 4 tej uchwały, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. W myśl zaś § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów była uprawniona do zamieszkiwania i nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, jeżeli najemca lub były najemca trwale opuścił lokal, a osoba, która pozostała w lokalu nieprzerwanie w nim zamieszkiwała z najemcą/byłym najemcą za zgodą właściciela co najmniej 7 lat, przy czym do okresu nieprzerwanego zamieszkiwania zalicza się również wspólne zamieszkiwanie wnioskodawcy wraz z najemcą w innym lokalu wchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu Miasta poprzedzające bezpośrednio zamieszkanie w lokalu o najem którego ubiega się wnioskodawca.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi, Sąd stwierdza, że wniosek ten okazał się niezasadny. Jak podkreśla się w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 807/24, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), § 18 ust. 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 (a więc przepis mający zastosowanie w niniejszej sprawie) reguluje kwestie udzielania pomocy mieszkaniowej. Powołany przepis odnosi się w sposób bezpośredni do kwestii udzielania przez [...] pomocy w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Jak wynika z uchwały NSA z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, sprawy udzielania pomocy mieszkaniowej przez jednostki samorządu terytorialnego realizowane są w dwóch etapach. Etap dotyczący zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, a tego właśnie dotyczący zaskarżona uchwała, ma charakter administracyjnoprawny, a zatem sprawa zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej jest sprawą z zakresu władztwa publicznego, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Rozstrzyga ona bowiem kwestię możliwości udzielenia skarżącym pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych poprzez zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego w oparciu o przesłanki, o których mowa w § 18 ust. 2 uchwały nr XXIII/669/2019, co zresztą zostało wprost stwierdzone w jej treści (por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1140/22).
Z tych przyczyn, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, brak było podstaw do odrzucenia skargi z powodu braku kognicji sądu administracyjnego, ponieważ zaskarżona uchwała rozstrzyga kwestię zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu mieszkaniowego [...]. Tryb, w którym owo uprawnienie ma zostać zrealizowane, jest natomiast kwestią wtórną i pozostaje bez wpływu na właściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.
Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały, należy wskazać, w ocenie Sądu, organ nieprawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania pomocy mieszkaniowej określona w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019. Jak już wskazano, zgodnie z tym przepisem warunkiem przyznania pomocy jest po pierwsze, zamieszkiwanie przez wnioskodawcę w lokalu za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów, po drugie trwałe opuszczenie lokalu przez najemcę lub byłego najemcę, po trzecie zaś nieprzerwane zamieszkiwanie przez wnioskodawcę z najemcą lub byłym najemcą za zgodą właściciela co najmniej 7 lat.
W ocenie Sądu, wszystkie powyższe warunki zostały spełnione w odniesieniu do jednego z wnioskodawców – tj. P. K..
Jak wynika z akt administracyjnych, P. K. zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] od dnia [...] marca 2012 r., tj. od dnia zawarcia przez Miasto umowy najmu z prababcią wnioskodawcy W. K. (umowa najmu nr [...] - k. 10 akt administracyjnych). W umowie tej P. K. został wskazany jako jedna z osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania w lokalu wraz z najemcą. Okoliczność zamieszkiwania przez P. K. w lokalu znajduje swoje potwierdzenie w protokole z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 103 akt administracyjnych), w którym podano, że w wyniku dokonanego przeglądu ww. lokalu stwierdzono jego prawidłowe wykorzystywanie i zamieszkiwanie w nim m.in. P. K..
Następnie po śmierci najemcy Miasto zawarło umowę najmu z M. K., tj. wnukiem poprzedniego najemcy a ojcem skarżącego (umowa najmu nr [...] z dnia [...] września 2017 r. – k. 165 akt administracyjnych), w której P. K. ponownie został wskazany jako osoba uprawniona do zamieszkiwania w lokalu wraz z najemcą.
Nie jest kwestionowane przez organ, że zarówno P. K., jak i A. K. zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] za pisemną zgodą Miasta. Zgoda ta w stosunku do P. K. wynika z wyżej przywołanych umów najmu, zaś w stosunku do A. K. została wyrażona przez Miasto w piśmie z dnia 10 lutego 2022 r. (k. 225 akt administracyjnych). Nie jest również sporne w sprawie, że dotychczasowy najemca lokalu, tj. M. K. trwale go opuścił.
W świetle wszystkich wyżej przywołanych okoliczności, nie budzi natomiast w ocenie Sądu wątpliwości, że – wbrew stanowisku organu – P. K. zamieszkiwał za zgodą Miasta nieprzerwanie w lokalu nr [...] przy ul. [...] przez ponad 7 lat, a zatem w stosunku do niego zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019, co oznacza, że organ nieprawidłowo wydał uchwałę odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżących.
Wobec jednoznacznego brzmienia § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 należy bowiem stwierdzić, że istotna z punktu widzenia zastosowania tego przepisu jest okoliczność nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu za zgodą Miasta przez okres co najmniej 7 lat. W niniejszej sprawie P. K. był uprawniony do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] od dnia [...] marca 2012 r. na podstawie umowy najmu zawartej z jego prababcią, zaś z akt administracyjnych nie wynika, by od tego dnia występowały przerwy w zamieszkiwaniu przez skarżącego w tym lokalu. Na tego rodzaju okoliczności organ się zresztą nie powołuje. Nie można zatem zgodzić się z organem, że skarżący zamieszkiwał w lokalu, w rozumieniu § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały, dopiero od
2017 r., tj. od momentu zawarcia przez Miasto umowy najmu z ojcem skarżącego. Zmiany dotyczące tytułu prawnego do zamieszkiwania w lokalu pozostają bez wpływu na fakt zamieszkiwania w tymże lokalu. W tym zakresie organ błędnie zastosował zatem omawiany przepisu prawa materialnego.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni powyższe wskazania Sądu, w szczególności dotyczące spełnienia przez P. K. przesłanek przyznania pomocy mieszkaniowej określonych w § 18 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, w punkcie 2 sentencji, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 300 zł.