II SA/WA 2044/24

II SA/Wa 2044/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. nr [...] Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej (dalej "KGPSP" lub "organ"), po rozpatrzeniu wniosku J.R. (dalej "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał
w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2024 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...].
Postanowienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych:
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2024 r. skarżący wystąpił do organu o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej
w [...] nr [...] z dnia [...] września 1996 r. wydanej w przedmiocie odprawy. Formułując to żądanie skarżący oparł się na art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a."
KGPSP postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. nr [...], powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Komendant Rejonowy Państwowej Straży Pożarnej w G. decyzją z dnia [...] sierpnia 1996 r. ustalił skarżącemu - w związku ze zwolnieniem ze służby - odprawę w wysokości 440% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji, Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 1966 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przyznania skarżącemu odprawy w wysokości 440% oraz ustalił odprawę w wysokości 300% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Organ odwoławczy uznał, że pierwotne wyliczenie przez organ I instancji było błędne oraz ustalił, że do celów odprawy liczy się okres służby od dnia [...] czerwca 1991 r. do dnia [...] czerwca 1992 r. (okres służby "dekretowej") oraz od dnia [...] lipca 1992 r. do [...] sierpnia 1996 r. (okres służby w PSP), łącznie okres nieprzerwanej służby do celów wyliczenia odprawy wynosi 5 lat, 2 miesiące i 28 dni. Decyzja z dnia [...] września 1996 r. została zaskarżona przez skarżącego do sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1900/00, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy
w Katowicach oddalił skargę. Sąd merytorycznie rozpatrzył argumenty strony dotyczące jego okresów zatrudnienia i służby.
Dalej KGPSP podał, że decyzja z dnia [...] września 1996 r. była również weryfikowana w trybie nieważności decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z [...] czerwca 2005 r. KGPSP decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] z dnia [...] września 1996 r. w sprawie ustalenia wysokości odprawy emerytalnej. Decyzja KGPSP była poddana kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej. Minister Spraw Wewnętrznych
i Administracji decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymał ją w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2224/05, oddalił skargę strony.
Organ zauważył, że w obecnie rozpatrywanym wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. skarżący, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zarzucił decyzji z dnia [...] września 1996 r. rażące naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej, błędy w ustaleniach faktycznych, wymienił łącznie ponad 100 dowodów. We wniosku przywołał również inne sprawy ze stosunku służbowego, jak zwolnienie ze służby, sprostowanie świadectwa służby, zaliczenie innych okresów do wysługi lat, obniżenie stanowiska służbowego, odszkodowanie za niewypłaconą część odprawy emerytalnej.
KGPSP stwierdził, że zaistniały przyczyny, które uniemożliwiają merytorycznie rozpatrzenie wniosku skarżącego, a powodujące niemożność przeprowadzenia postępowania nieważnościowego. Organ wskazał, że decyzja, której dotyczy wniosek skarżącego, była poddana dwukrotnie kontroli sądowej i każdorazowo skargi zostały oddalone. Po raz pierwszy miało to miejsce, po zakończeniu zwykłego postępowania administracyjnego - wyrok NSA z dnia 27 listopada 2000 r., po raz wtóry, po zakończeniu postępowania nieważnościowego - wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2005 r.
Organ podniósł, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, prawomocne oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji
z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Próba stwierdzenia nieważności decyzji poddanej kontroli sądowej, w wyniku której skarga została oddalona, jest w istocie
w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją
w prawomocne orzeczenia sądu, nie można bowiem destabilizować w tym trybie ustalonego prawomocnym orzeczeniem sądu ładu prawnego.
Końcowo organ wskazał, że zgodnie z treścią art.61a § 2 k.p.a., gdy m. in. z innych ważnych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Pojęcie "innych ważnych przyczyn" nie zostało w ustawie zdefiniowane, jednak przyjmuje się, że chodzi tu
o przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, m. in. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Od powyższego postanowienia skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku KGPSP powołanym na wstępie postanowieniem z [...] października 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący w swoich wystąpieniach nie dostrzega wyroków sądów administracyjnych w przedmiocie odprawy, nie zauważa również tego, że decyzja z dnia [...] września 1996 r. była już rozpatrywana w trybie stwierdzenia nieważności, a także skarżący podjął próbę wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 1996 r. Postępowania te były także zakończone prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych.
Organ wyjaśnił, że nie znalazł żadnych nowych elementów sprawy, które nie byłyby omówione w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący w rozpatrywanym wniosku nie przedstawił zastrzeżeń do zaskarżonego aktu, nie zawarł nowych okoliczności, czy argumentów. Ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdziło zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia.
Na powyższe postanowienie J.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia KGPSP z dnia [...] września 2024 r.;
2. stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bądź też, jeżeli nie można stwierdzić jej nieważności na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., o zobowiązanie organu do stwierdzenia wydania decyzji nr [...] z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności,
z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji;
3. dokonanie przez Sąd merytorycznej i prawnej oceny legalności i zasadności zaskarżonych postanowień KGPSP, które naruszają prawo w demokratycznym kraju;
4. ponowne merytoryczne rozpoznanie całokształtu sprawy w całości, rozważenie całego materiału procesowego i wszystkich okoliczności sprawy;
5. rozważenie możliwości wystąpienia przez Sąd do Prezesa Rady Ministrów z informacją o istotnych naruszeniach prawa i o rażących przypadkach naruszenia obowiązków przez organy administracyjne PSP, stwierdzonych przez Sąd
w rozstrzyganej sprawie.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
I. rażące naruszenie niżej wymienionych przepisów prawa materialnego, które miało decydujący wpływ na wynik sprawy przez dowolną interpretację tych przepisów lub przez niewłaściwe ich zastosowanie, poprzez przyjęcie, że te przepisy nie mają zastosowania w sprawie i przez to wadliwe ustalenie odprawy emerytalnej,
a w szczególności naruszenie:
1. art. 129 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej,
2. art. 1 pkt. 2 , art. 28 ust. 1, art. 32 ust, 1, art. 36 ust. 1 , art. 48 dekretu z dnia 27 grudnia 1974r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa oraz art. 5 k.p., art. 29 § 3 k.p., art. 56 k.c. w związku z art. 48 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa,
3. § 2 pkt 5 Zarządzenia MSW z dnia 4 marca 1975 r. w sprawie zasad pełnienia służby przez funkcjonariuszy pożarnictwa,
4. art. 19 Wytycznych nr 9 Komendanta Głównego Straży Pożarnych z dnia 15 grudnia 1976 r. w sprawie niektórych zasad dotyczących mianowania, przenoszenia
i zwalniania ze służby funkcjonariuszy pożarnictwa (Dziennik Zarządzeń i Rozkazów KGSP z 1977 r. nr 1 poz. 6), który zobowiązywał przełożonego uprawnionego do mianowania do przesłania w ciągu 48 godzin meldunku o rozwiązaniu stosunku służbowego lub wygaśnięciu tego stosunku do właściwej jednostki nadrzędnej w celu dokonania adnotacji w karcie ewidencji personalnej, przez dowolną interpretację przepisów prawa i pragmatyki i przez niewłaściwe zastosowanie przepisów, tj. na przyjęciu, że te przepisy nie mają zastosowania w sprawie i przez to organ dokonał wadliwych ustaleń faktycznych,
5. art. 99 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej,
6. § 8 i § 9 Zarządzenia nr 23 MSW z dnia 24 marca 1976 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłaty nagród jubileuszowych i dodatków za wysługę lat funkcjonariuszom pożarnictwa poprzez dowolną interpretację,
7. art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracownikowi ich rodzin w związku z art. 11 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji przez dowolną interpretację,
8. art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin przez dowolną interpretację,
9. przepisów uchwały Nr 34 Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1976 r. w sprawie wynagradzania funkcjonariuszy pożarnictwa,
10. § 2 pkt 5 Zarządzenia MSW z dnia 4 marca 1975 r. w sprawie zasad pełnienia służby przez funkcjonariuszy pożarnictwa i przez to błędne uznanie przez organ I Instancji, iż niezaliczenie przez organ PSP okresu służby w [...] w [...], tj. od [...] stycznia 1988 - [...] czerwca 1991 r. do lat służby w PSP jest zgodne z prawem.
II. wyjątkowo stronnicze rozstrzygnięcie sprawy;
III. rażące naruszenie procedury administracyjnej, które doprowadziło do naruszenia prawa materialnego i które negatywnie wpłynęło na ustalenia faktyczne i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności polegające na naruszeniu n/w przepisów, zwłaszcza przez:
1. dowolną interpretację przepisów postępowania,
2. dowolną ocenę zgromadzonych dowodów, dokonaną przez organ I instancji,
3. wydanie decyzji bez dostatecznego rozpoznania sprawy,
4. zaniechanie obowiązku prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. w sposób zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a., co przejawia się:
- brakiem wyjaśnienia zasadności przesłanek rozstrzygnięcia ;
- brakiem wyjaśnienia całokształtu okoliczności prawnych toczącej się sprawy, - stronniczym prowadzeniem postępowania .
5. art. 107 k.p.a., przez zaniechanie przez organ obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji, tj. w sposób właściwy, której rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji nie tylko nie koresponduje z treścią uzasadnienia, ale jest diametralnie różne od motywów zawartych w uzasadnieniu, co powoduje, iż przedmiotowa decyzja rażąco narusza art. 107 k.p.a. i jako dotknięta wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
6. błąd w ustaleniach faktycznych organu przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, wynikający z niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w szczególności z:
- niewyczerpującego przeprowadzenia dowodów,
- dowolną ocenę dowodów, a w tym dokonanie oceny dowodów przed ich przeprowadzeniem, w wyniku rażącego naruszenia istotnych przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.,
7. oparcie decyzji na wadliwych ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia,
8. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie,
9. zaniechanie przez organ czynności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w toku postępowania całego materiału dowodowego mającego istotne znaczenie dla sprawy,
10. wydanie decyzji bez przeprowadzenia rozprawy,
11. nierozważenie przez organ możliwości zastosowania wszystkich przepisów mogących mieć zastosowanie w sprawie, a zastosowanie tylko niektórych z nich,
12. wydanie zaskarżonej decyzji odwoławczej na podstawie dowodów nie ujawnionych w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Organ ponownie wyjaśnił, że w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1996 r. KGPSP decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymał ją w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2224/05 oddalił skargę skarżącego.
Dodatkowo organ wskazał, że w sprawie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 676/08, którym uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. i z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji z dnia [...] października 2005 r. Organ zauważył, że uzasadnienie tego wyroku wskazuje, iż prawomocne oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi drogę do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ nadmienił, że wniosek z dnia [...] czerwca 2005 r. jest zbliżony w treści do obecnie rozpatrywanego wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1996 r.
Ponadto organ podniósł, że w tej sprawie toczyło się również postępowanie
w trybie wznowienia postępowania. Na wniosek strony z dnia [...] grudnia 2012 r.
o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 1996 r., po decyzjach organów Państwowej Straży Pożarnej o odmowie wznowienia, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1191/15, oddalił skargę, a NSA wyrokiem z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2589/16, oddalił skargę kasacyjną.
Organ wskazał, że orzecznictwo sądowe w tej materii jest obszerne i jednolite.
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, wskazano, że: "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądania co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". Podobna teza zawarta jest w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 167/21.
Zdaniem organu wydaje się, że skarżący nie zauważa faktu, iż przedstawione przez niego problemy zostały już rozstrzygnięte prawomocnymi decyzjami i wyrokami sądowymi. Obecnie nie można ich rozpatrywać w ramach postępowania administracyjnego. Ewentualna decyzja merytoryczna w sprawie odprawy byłaby wydana z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten gwarantuje nienaruszalność powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) oraz realizuje zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ administracji publicznej sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w trybie określonym przez prawo. Powyższe jest uwarunkowane jedynie istnieniem tożsamości spraw w sensie przedmiotowym i podmiotowym. Przymiot "res iudicata" mieści się w katalogu przesłanek określonych w art. 61a § 1 k.p.a. jako inna uzasadniona przyczyna do braku możliwości wszczęcia postępowania i z tych względów należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem KGPSP utrzymał w mocy własne postanowienie
z dnia [...] września 2024 r., którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową -
z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne, tj., czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku.
Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie akceptowana jest teza, że inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).
Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...] organ powołał się na to, że decyzja ta była badana przez sądy administracyjne. W tym zakresie organ zwrócił uwagę, że decyzja ta była przedmiotem skargi skarżącego wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1900/00, skargę tę oddalił. Ponadto organ podniósł, że skarżący już wcześniej występował z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 r. decyzją z dnia [...] sierpnia
2005 r. KGPSP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] z dnia [...] września 1996 r., a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2224/05, oddalił skargę w tej sprawie.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy organ prawidłowo uznał, że dokonana przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym ocena wskazanej wyżej decyzji, uzasadniała odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego.
W postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjny
w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 27 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1900/00, zastosowanie miały przepisy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368), dalej "ustawa o NSA". Pod rządami tej ustawy sąd oddalał skargę, jeżeli decyzja (postanowienie) nie naruszało prawa w zakresie określonym w art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o NSA. Przepis art. 22 ust. 2 stanowił, że decyzja lub postanowienie podlegał uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdził:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd stwierdzał nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodziły przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 22 ust. 2 ustawy o NSA).
Zgodnie zaś z art. 51 zdanie pierwsze ustawy o NSA sąd nie jest związany granicami skargi.
Decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...] została mocą powyższego wyroku utrzymana w mocy, jako zgodna z prawem.
Należy też zwrócić uwagę na treść art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1272, z późn. zm.), który stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Odnośnie natomiast wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2224/05, oddalającego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2005 r. wskazać należy, iż w aktualnym porządku prawnym wojewódzki sąd administracyjny oddala skargę, jeżeli decyzja (postanowienie) nie narusza prawa w zakresie określonym w art. 145 p.p.s.a. Istotną treścią wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że kontrolowany akt administracyjny nie był prawnie wadliwy z punktu widzenia kryteriów zgodności z prawem określonych w art. 145 p.p.s.a. ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i in.). Na mocy art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,
a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W orzecznictwie wskazuje się, że prawomocność decyzji (postanowienia) utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji
i podmiotom mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania możliwość stwierdzenia nieważności tego aktu. Pamiętać przy tym należy, że zarówno
w poprzednim ustroju sądów administracyjnych jak i aktualnym sąd nie jest związany granicami skargi i miał obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności aktu na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 9 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 468/07, Lex 505294) wyjaśnił, że podmioty wymienione w art. 170 p.p.s.a. są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego, statuujący jego moc erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego.
Również w uchwale siedmiu sędziów z 7 grudnia 2009 r. (I OPS 6/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a.
W przywołanej wyżej uchwale NSA wskazał, że fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi przez sąd administracyjny, zamyka organom administracji właściwym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Niezbędne jest zatem ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli tak, wydany wyrok zamknie organom administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W ocenie Sądu prawidłowa jest - wyrażona w zaskarżonym i poprzedzającym je postanowieniu, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji nie może zostać wszczęte z uwagi na wydane wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 27 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1900/00 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2224/05.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 27 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1900/00, oddalający skargę oznacza, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej
w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...] oceniana była przez ten Sąd także w kontekście zaistnienia przesłanek nieważnościowych. Oznacza on, że Sąd nie stwierdził, aby kontrolowana decyzja dotknięta była wadami, w tym wadami o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Ponadto z akt sprawy wynika, że we wniosku z dnia [...] czerwca 2005 r.
o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...] skarżący decyzji tej zarzucał:
- naruszenie przepisu art. 99, art.129 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia
1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej,
- naruszenie art. 1 pkt 2, art. 28 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 48 dekretu z 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa,
- naruszenie § 2 pkt 5 zarządzenia MSW z dnia 4 marca 1975 r. w sprawie zasad pełnienia służby przez funkcjonariuszy pożarnictwa,
- naruszenie art. 19 Wytycznych nr 9 Komendanta Głównego Straży Pożarnej z 15 grudnia 1976 r. w sprawie niektórych zasad dotyczących mianowania, przenoszenia i zwolnienia ze służby funkcjonariuszy pożarnictwa,
- naruszenie art. 7 – 9, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a.
Przy tak skonstruowanym zarzutach organ odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2224/05 oddalił skargę w tej sprawie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że "W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Komendanta Głównego PSP nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. wydana na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 kpa o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] marca 1996 r. nie narusza prawa w stopniu, który miałby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ bowiem prawidłowo ustalił, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 kpa decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...], skontrolowanej przez Sąd w wyniku wniesienia skargi."
W aktualnie złożonym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji skarżący również zarzucał, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...] narusza art. 99, art. 129 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, art. 1 pkt 2, art. 28 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 48 dekretu z 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa, § 2 pkt 5 zarządzenia MSW z dnia 4 marca 1975 r. w sprawie zasad pełnienia służby przez funkcjonariuszy pożarnictwa, art. 19 Wytycznych nr 9 Komendanta Głównego Straży Pożarnej z 15 grudnia 1976 r. w sprawie niektórych zasad dotyczących mianowania, przenoszenia i zwolnienia ze służby funkcjonariuszy pożarnictwa oraz art. 7 – 9, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a.
Oddalając skargę wyrokiem z dnia 3 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2224/05, Sąd ocenił zatem, że zarzuty te nie mogły skutkować stwierdzeniem nieważności przedmiotowej decyzji. Wyrok ten jest prawomocny i funkcjonuje w obrocie prawnym.
Wobec tego organ administracji nie może uruchomić postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...], w oparciu o te same zarzuty. Nie dość, że działanie takie prowadziłoby do naruszenie art. 170 p.p.s.a., to stanowiło by to ponowne rozpatrzenie sprawy, która rozstrzygnięta została już inną decyzją ostateczną (decyzją z Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2005 r.). Wydanie decyzji w tej sprawie oznaczałoby, że jest ona obarczona wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata).
Z akt sprawy nie wynika przy tym aby w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego, powodującego, nieaktualność stanowiska sądu wyrażonego
w wydanym w sprawie wyroku, nie zmieniły się także istotne okoliczności faktyczne. Niedopuszczalne było zatem prowadzenie przez organ postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] i podważanie ustaleń dokonanych przez Sądy.
Prawidłowo zatem organ na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] września 1996 r. nr [...].
Wobec powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie postanowienia nie naruszają prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.