II SA/Wa 2041/24

II SA/Wa 2041/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Świadczenie socjalne
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 303
art. 7 ust. 3,
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
Dz.U. 2022 poz 933
art. 36 ust. 1 pkt 11
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] października 2025 r. nr [...] na podstawie art. 36 ust. 1 pkt. 11 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90) i art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1051), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2024 r. przyznał H. F. prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego od dnia 1 października 2024 r. w kwocie 1780,96 zł miesięcznie. Prezes KRUS wskazał, że wyżej wymienione świadczenie będzie pomniejszone o kwotę zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - składkę na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. Wysokość przyznanego świadczenia będzie zmieniana w terminach waloryzacji. Organ zaznaczył, że decyzja uwzględnia w całości żądanie wnioskodawczyni, w związku z tym na mocy art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) odstąpił od jej uzasadnienia.
H.F. pismem z dnia 8 listopada 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] października 2025 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyjaśniła m.in., że w dniu [...] czerwca 2024 r. złożyła do ZUS wniosek o przyznanie rodzicielskiego świadczenia emerytalnego. ZUS z uwagi na to, że skarżąca przez 18 lat opłacała składki w KRUS, przekazał dokumenty skarżącej do KRUS w [...] zamiast do KRUS w [...], gdzie trafiły dopiero w połowie września. Skarżąca wskazała, że z tego powodu nie przyznano jej emerytury za lipiec i sierpień oraz tzw. 14-tki we wrześniu. Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia za lipiec, sierpień oraz 14-tki wypłacanej we wrześniu.
Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...].09.2024 r. otrzymał z ZUS wniosek skarżącej o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego złożony w dniu [...].06.2024 r. Celem ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia organ wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające jej meldunek oraz dzieci od dnia urodzenia. Na podstawie otrzymanych dokumentów wydał zaskarżoną decyzję. Prezes KRUS przytoczył przepisy stanowiące podstawę do przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Wyjaśnił, że skarżąca mimo podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...].1.1984 r. [...].12.2022 r. i otrzymania w tym zakresie zaświadczenia nr [...] z dnia [...].06.2024 r. wniosek o świadczenie złożyła do ZUS. Prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego organ ustalił od dnia 1.10.2024 r. - na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Przepis ten stanowi, że prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 3 ust. 3. Przepis ten wyraźnie określa datę, od której następuje ustalenia prawa do świadczenia. Data złożenia wniosku do ZUS nie wpływa na datę ustalenia prawa do świadczenia. Ponadto organ nie miał wpływu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS i nie powinno to również mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.
Skarżąca w piśmie z dnia 19 stycznia 2025 r. podtrzymała skargę na decyzję Prezesa KRUS. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazała, że jej zdaniem postępowanie prowadzone było przewlekle, niezależnie od tego, czy było ono skutkiem działania ZUS, czy KRUS. Raz jeszcze podkreśliła, że decyzja została podjęta 3 miesiące po złożeniu wniosku. Pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie podtrzymał skargę wnosząc
o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej daty przyznania świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli
ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami sprawy oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 2-4 i ust. 9 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci. Zgodnie z art. 3 ust. 2 świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16. roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa wart. 3 ust. la pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: 1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub 2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub 3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4). Świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury (ust.9). W świetle art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustalenie prawa do świadczenia następuje odpowiednio na wniosek matki albo ojca dzieci. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym świadczenie przysługuje matce, która wychowała czwórkę dzieci - w rozumieniu art. 2 pkt 9 tego aktu. Oznacza to, że - z woli prawodawcy - generalnie przywilej ten dotyczy osób, które troszczyły się o czwórkę dzieci od momentu narodzin do czasu, gdy osiągnęły pełnoletniość, po ukończeniu 18 roku życia. Z treści art. 1 ust. 2 tej ustawy wynika, że celem przyznania ww. świadczenia jest zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły, ze względu na wychowywanie dzieci. Szerzej tę kwestię wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy (Sejm VIII kadencji nr druku 3157), w którym czytamy, że "projektowana ustawa ma na celu uhonorowanie i docenienie okresu wychowywania dzieci." (...) i że "projektowane zmiany podkreślają ważną z punktu widzenia rozwoju kraju funkcję społeczną pełnioną przez rodziców, w większości kobiety, związane z wychowaniem dzieci".
W sprawie jest bezsporne, że skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...].01.1984 r. [...].12.2022 r. (zaświadczenie z dnia [...].06.2024 r. karta 14 akt administracyjnych) zaś wniosek o świadczenie skarżąca złożyła do ZUS (k.1-13 akt administracyjnych).
Skarżąca nie kwestionuje wysokości przyznanego świadczenia, natomiast uważa, że świadczenie to powinno zostać przyznane już od lipca 2024 r., skoro wniosek złożyła pod koniec czerwca 2024 r.
Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, albowiem organ zastosował art. 107 § 4 k.p.a. wskazując, że decyzja uwzględnia w całości żądanie wniosku. Zaskarżoną decyzją organ przyznał wnioskodawczyni rodzicielskie świadczenie uzupełniające od dnia 1 października 2024 r. w kwocie 1780,96zł miesięcznie.
Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 3 ust. 3, tj. wieku emerytalnego.
Prezes KRUS wydał decyzję [...] października 2024 r. w związku z czym prawidłowo stwierdził w tej decyzji, że świadczenie przysługuje od dnia 1 października 2024 r.
W ocenie Sądu, w świetle powołanego wyżej art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym organ nie miał podstaw do przyznania świadczenia z datą wcześniejszą, tj. od lipca 2024 r., jak żąda tego obecnie skarżąca.
Organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż prawo do przedmiotowego świadczenia powstaje od 1 października 2024., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Rozstrzygnięcie organu uznać należy za prawidłowe. Akta administracyjne potwierdzają spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca urodziła i wychowała sześcioro dzieci. Wykazane zostały także przesłanki z art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy. Skarżąca osiągnęła wiek 60 lat i nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania. Skarżąca zamieszkuje na terytorium RP (art. 3 ust. 4 ustawy).
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazania wymaga, że rozstrzygnięcie o terminie początkowym przyznania świadczenia jest zgodne ze wskazanym wyżej przepisem art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym oraz wynika z charakteru samej decyzji, która ma charakter konstytutywny, co oznacza, że jej skutek rozpoczyna się od dnia wydania decyzji (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1808/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 744/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady decyzje konstytutywne wywołują swoje skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienie przewidują inny termin rozpoczęcia biegu tych uprawnień.
W powołanej wyżej ustawie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o przyznaniu przedmiotowego świadczenia od dnia złożenia wniosku. Prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego powstaje zatem wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji je przyznającej.
Powoływane w skardze okoliczności złożenia wniosku do ZUS (a zatem organu niewłaściwego) i czas, jaki upłynął od przekazania wniosku do KRUS nie może mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] października 2024 r. Podnoszone w skardze kwestie przewlekłości związane z przekazaniem wniosku nie mają wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Wniosek skarżącej z dnia [...] czerwca 2024 r. o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, jak wynika z akt administracyjnych wpłynął do KRUS w dniu [...] września 2024 r. (karta 1-21 akt). Jak wynika z akt administracyjnych, Prezes KRUS wezwał wnioskodawczynię - w celu ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia - do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające meldunek wnioskodawczyni oraz dzieci od dnia urodzenia.
Następnie organ na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90) i art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym przyznał skarżącej rodzicielskie świadczenie uzupełniające. W związku z uwzględnieniem żądania strony organ stosując art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji.
Zgodnie z tym przepisem, można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. Organ nie naruszył powołanego przepisu, albowiem decyzja przyznaje żądane świadczenie, uwzględnia żądanie w całości. Okoliczność, że świadczenie nie jest przyznane od lipca 2024 r. nie oznacza, że decyzja nie uwzględnia żądania. To organ ocenia bowiem, czy wniosek spełnia wymogi formalne i czy zachodzą przesłanki do przyznania świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma podstaw, aby zaskarżoną decyzję Prezesa KRUS przyznająca skarżącej rodzicielskie świadczenie uzupełniające wyeliminować z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a., Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd nie stwierdził naruszenia skutkującego stwierdzeniem nieważności. Zaskarżona decyzja jest dla strony decyzją pozytywną, przyznającą uprawnienie. Wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego skutkowałoby pozbawieniem strony świadczenia.
Data złożenia wniosku do ZUS, data przekazania tego wniosku, nie wpływa na datę ustalenia prawa do świadczenia przez Prezesa KRUS. Ponadto organ nie miał wpływu na to, kiedy ZUS przekazał wniosek według właściwości. Odnosząc się do podnoszonej kwestii przewlekłości raz jeszcze wskazania wymaga, że sprawa niniejsza jest sprawą ze skargi na decyzję, a nie przewlekłość czy bezczynność w działaniu organu. Strona miała możliwość kwestionowania bezczynności organu, przed wydaniem decyzji, po uprzednim złożeniu do organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Podnoszone w niniejszym postępowaniu zarzuty przewlekłości w rozpatrzeniu wniosku złożonego w czerwcu 2024 r. nie mogą mieć wpływu na wynik tej sprawy. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.