II SA/WA 20/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza Policji na decyzję odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, uznając, że jego służba w SB nie była szczególnie uzasadnionym przypadkiem.
Skarżący, funkcjonariusz Policji z długim stażem służby, wnioskował o wyłączenie stosowania wobec niego restrykcyjnych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, powołując się na krótkotrwałą służbę w SB i rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że służba w SB miała charakter operacyjny i nie stanowiła szczególnie uzasadnionego przypadku. WSA w Warszawie, po wcześniejszym uchyleniu decyzji organu, uznał, że organ prawidłowo wykonał zalecenia sądu, a służba skarżącego w SB nie może być kwalifikowana jako pozbawiona negatywnych konotacji.
Sprawa dotyczyła skargi A. J., funkcjonariusza Policji, na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 15c, 22a, 24a). Skarżący argumentował, że jego służba w Wydziale Służby Bezpieczeństwa w latach 1988-1990 była krótka, nieangażująca politycznie i nie przyczyniła się do krzywdzenia kogokolwiek, a po 1989 r. rzetelnie wykonywał obowiązki policjanta, co potwierdzają nagrody i odznaczenia. Minister odmówił, wskazując na operacyjny charakter służby w SB i brak podstaw do uznania sprawy za "szczególnie uzasadniony przypadek". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 153 P.p.s.a. (wiążąca ocena prawna), uznał, że organ prawidłowo wykonał wcześniejsze zalecenia sądu. Sąd podkreślił, że służba skarżącego w Wydziale Służby Bezpieczeństwa miała charakter operacyjny, co wyklucza uznanie jej za pozbawioną negatywnych konotacji w kontekście państwa prawnego. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, służba w Służbie Bezpieczeństwa, nawet jeśli była krótka i miała charakter operacyjny, nie może być uznana za "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jeśli nie można jej zakwalifikować jako pozbawionej negatywnych konotacji z punktu widzenia państwa prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ prawidłowo wykonał zalecenia sądu i prawidłowo ocenił, że służba skarżącego w Wydziale Służby Bezpieczeństwa miała charakter operacyjny i nie można jej uznać za pozbawioną negatywnych konotacji, co wyklucza uznanie jej za szczególnie uzasadniony przypadek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis ten stanowi instrument dla organu administracji do wszechstronnego zbadania sprawy funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy jego służba na rzecz państwa totalitarnego miała charakter angażujący się w realizację zadań typowych dla tego ustroju, co mogłoby uzasadniać wyłączenie stosowania restrykcyjnych przepisów emerytalnych.
P.p.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zadanie sądów administracyjnych polegające na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
P.p.s.a. art. 153
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu (zasada praworządności) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu (zasada prawdy obiektywnej, obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu (zasada swobodnej oceny dowodów) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu (wymogi uzasadnienia decyzji) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd dokonuje kontroli legalności z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa przesłanki uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa skutek nieuwzględnienia skargi przez sąd (oddalenie skargi).
P.p.s.a. art. 170
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ prawidłowo wykonał zalecenia sądu z poprzedniego wyroku. Służba skarżącego w SB miała charakter operacyjny i nie można jej uznać za pozbawioną negatywnych konotacji. Brak podstaw do uznania sprawy skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że jego służba w SB była krótka, nieangażująca politycznie i nie przyczyniła się do krzywdzenia kogokolwiek. Skarżący wskazywał na rzetelne wykonywanie obowiązków policjanta po 1989 r., potwierdzone nagrodami i odznaczeniami. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego (art. 8a ustawy zaopatrzeniowej) poprzez błędne niezastosowanie przepisu.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sąd oraz organ służba na rzecz państwa totalitarnego nie miała – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych nie można było zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
sprawozdawca
Ewa Radziszewska-Krupa
przewodniczący
Łukasz Krzycki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście służby w organach bezpieczeństwa PRL oraz zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 P.p.s.a.)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza ubiegającego się o wyłączenie stosowania przepisów dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących emerytur byłych funkcjonariuszy służb PRL, co jest tematem budzącym zainteresowanie i kontrowersje. Pokazuje praktyczne zastosowanie zasady związania oceną prawną sądu.
“Czy służba w SB po 1989 roku nadal obciąża emeryturę funkcjonariusza?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 20/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-10-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/ Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/ Łukasz Krzycki Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 1390/23 - Wyrok NSA z 2024-12-19 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 53 poz 214 art. 8a Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu [...] listopada 2021 r. decyzję nr [...], którą działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, ze zm., dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), po rozpatrzeniu wniosku A. J. (dalej: "Skarżący") z dnia [...] września 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nadmienił, iż Skarżący pismem z dnia [...] września 2017 r. (data wpływu do organu: [...] października 2017 r.) wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, że w okresie od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę w Wydziale [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. Będąc młodym i niezaangażowanym politycznie człowiekiem - rozpoczął służbę nie kierując się żadnymi pobudkami ideologicznymi. Po pozytywnej weryfikacji w 1990 r. rozpoczął służbę w Policji, którą pełnił w Posterunku Policji w [...], aż do uzyskania praw emerytalnych. Skarżący wskazał, że nigdy nie zajmował żadnych stanowisk kierowniczych, a krótkotrwale pełniona służba zaliczona do okresu na rzecz totalitarnego państwa nie przyczyniła się do skrzywdzenia kogokolwiek. Ponadto zaznaczył, że zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie, nie szczędząc sił i zdrowia, o czym świadczą przyznane mu nagrody i odznaczenie Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Mając na względzie powyższe okoliczności, Skarżący wniósł o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], odmówiono wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu [...] listopada 2019 r. Pismem z dnia 4 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu: 9 grudnia 2019 r.) Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 19 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 60/20) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji analizując niniejszą sprawę, wskazał, że z akt sprawy wynikało, iż Skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w K. w dniu [...] lutego 2017 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, że Skarżący zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby nr [...], pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia 1 maja 1988 r. do dnia 31 stycznia 1990 r., tj. przez okres 1 roku i 9 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat 9 miesięcy i 27 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] kwietnia 1986 r. do dnia [...] kwietnia 1988 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 20 dni. Podkreślił, że z akt osobowych Skarżącego nie wynikało, aby nierzetelnie wykonywał on zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Organ nadmienił, że Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r., (znak: [...]) przekazał organowi informację dotyczącą przebiegu służby Skarżącego, z której wynikało, iż Skarżący po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki – pełniąc służbę w Policji, był wyróżniany nagrodami pieniężnymi przez przełożonych oraz wielokrotnie otrzymywał zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Został nagrodzony Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Organ zaznaczył, że wobec Skarżącego nie były prowadzone postępowania karne lub karno-skarbowe oraz nie był karany dyscyplinarnie, a także nie przedstawiono dokumentów potwierdzających jego udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Odnosząc się natomiast do przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, iż: - analizując pierwszą z przesłanek formalnych, krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, - analizując drugą z przesłanek formalnych, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W związku z powyższym, zdaniem organu, zbytecznym co do zasady było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez Skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie konstatacji sprzecznej z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem decyzji organ w szczególności rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu organu co do wystąpienia w przedmiotowej sprawie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec zainteresowanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Na podstawie powyższego organ stwierdził, że przy wnikliwej analizie dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej, należało dostrzec, iż rozpoczęcie przez Skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz nastąpiło z jego inicjatywy. Ponadto nie podjął on żadnych działań, mających na celu usunięcie go z zajmowanego etatu, pomimo iż prawie dwuletni okres pełnienia służby we wskazanej formacji z całą pewnością pozwolił mu na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych tam zadań oraz ich charakterem. Organ podkreślił, że Skarżący kontynuował karierę zawodową w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa aż do momentu reorganizacji i zmian personalnych, czego efektem było odwołanie go z zajmowanego stanowiska ww. Wydziale i mianowanie na stanowisko referenta operacyjno-dochodzeniowego w Sekcji [...]. Organ wskazał, że Skarżący nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej, poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego, prezentując przy tym wzorową – z punktu widzenia ówczesnej władzy – postawę ideowo-polityczną (przynależność do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej). Zdaniem organu, uwzględniając wyżej przedstawione zaangażowanie Skarżącego wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych, służby Skarżacego nie można było zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju. W związku z powyższym organ sformułował tezę, że mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, należało stwierdzić, iż Skarżący spełnia przesłanki zawarte w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, jednakże biorąc pod uwagę świadome wykonywanie przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, to w ocenie organu przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego (art. 8a ustawy zaopatrzeniowej), wskutek błędnego niezastosowania do jego interesu prawnego normy powołanego przepisu, mimo że służba Skarżącego nie odznaczała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a więc pomimo niewykazania przez organ negatywnego charakteru służby. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji uwzględniającej jego żądanie. W uzasadnieniu skargi Skarżący zaznaczył, że organ był związany dokonaną już uprzednią oceną krótkotrwałości jego służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w służbie w Policji. Ponadto podkreślił, że - jego zdaniem - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykazał faktów, które wykluczałyby spełnienie przez Skarżącego warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku". Skarżący wskazał, że pełnił służbę w Departamencie [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jednak otrzymał przydział do Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B., do którego zadań należała ochrona operacyjna górnictwa i energetyki, a nie należały zadania dotyczące zwalczania opozycji solidarnościowej (Wydział [...]). Skarżący podkreślił, że organ nie ustalił jakichkolwiek jego czynności, które charakteryzowałyby się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, tj. zwalczaniem opozycji solidarnościowej lub innych godzących w prawa i wolności obywatela. Dodatkowo zaznaczył, że nie miał żadnej przynależności partyjnej, w tym do PZPR, a Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej nie był organizacją polityczną, co wynika jasno z zadań statutowych tej organizacji, które przytoczył organ w uzasadnieniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. II SA/Wa 60/20 wyrokiem z dnia 19 października 2020 r., mocą którego uchylono zaskarżoną decyzję organu. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 P.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując, stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania." Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest ponowna ocena tejże decyzji z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie z 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 60/20. W przywołanym orzeczeniu WSA w Warszawie między innymi podkreślił, iż "organ nie dokonał w istocie w tej sprawie oceny, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek. Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a". Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, "Minister nie przedstawił żadnych faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przybliżył postawy skarżącego, która w jego ocenie nie przemawia za uznaniem tego przypadku za szczególnie uzasadniony. Rozpatrując niniejszą sprawę Minister Spraw Wewnętrznych nie wziął także pod uwagę, że skarżący został nagrodzony Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant", co stanowi naruszenie art. 80 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odznaczając skarżącego jako policjanta Minister docenił jego służbę. Odznaka "Zasłużony Policjant" jest wyróżnieniem i nadawana jest policjantowi w uznaniu jego szczególnych zasług i osiągnięć służbowych, którymi przyczynił się do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa lub porządku publicznego (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie wzorów odznak policyjnych oraz szczegółowych zasad i trybu ich nadawania policjantom (Dz. U. Nr 67, poz. 804). Nie jest zrozumiałe w świetle powyższego i nie wynika to z uzasadnienia decyzji dlaczego obecnie, rozpatrując wniosek, organ nie kwalifikuje przypadku skarżącego, jego służby, jako szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), a tym samym wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie II SA/Wa 60/20 zwrócił ponadto uwagę, iż "w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ nie dokonał. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki". Organ wykonując powyższe zalecenia Sądu, wskazał, iż skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. Jednostka organizacyjna, w której skarżący pełnił służbę, była ogniwem terenowym wykonującym zadania Departamentu [...] MSW. Do realizowanych w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa obowiązków skarżącego nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne. Skarżący podczas służby w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa wykonywał prace stricte o charakterze operacyjnym. Organ trafnie w tym zakresie powołał się na treść opinii służbowej z dnia [...] czerwca 1989 r. Z opinii tej wynika bowiem, że A. J. realizując zadania inspektora pionu V SB, "osiąga dobre wyniki w realizacji zadań operacyjnych (...)". Ponadto w opinii służbowej z dnia [...] maja 1990 r. stwierdzono, że skarżący "(...) od momentu podjęcia pracy pracował jako pracownik operacyjny SB (...)". W świetle powyższych okoliczności jako trafna jawi się konkluzja organu, iż skarżący należy do tych osób, których działalność w strukturach Służby Bezpieczeństwa nie ograniczała się do zwykłych standardowych działań. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie miała – z puntu widzenia aksjologicznych podstaw państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. Reasumując, Sąd uznał, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób prawidłowy wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 60/20. Ustalenia organu – w ocenie Sądu – nie pozwalają na przyjęcie, że sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI