II SA/Wa 2/19

II SA/Wa 2/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Służba Bezpieczeństwa
Sygn. powiązane
III OSK 1511/21 - Wyrok NSA z 2021-07-30
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 708
art. art. 8a, 15c, 22a, 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Protokolant sekr. sąd. Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów. – oddala skargę –
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r. poz. 708, ze zm.) dalej ustawa zaopatrzeniowa,
po rozpatrzeniu wniosku A. K. (wnioskodawca, skarżący) postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
A. K. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r., wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy
z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik skarżącego szczegółowo opisał przebieg służby Pana A. K., wskazując, że podczas jego służby w Służbie Bezpieczeństwa zajmował się przede wszystkim sprawami gospodarczymi, a działania operacyjne w tym zakresie nie były skierowane przeciwko będącym pracownikami kontrolowanych placówek obywatelom. Ponadto wspomniał, że pomagał on w latach osiemdziesiątych członkom Komitetów Obywatelskich "[...]". Nadmienił m.in., że jego mocodawca w sposób rzetelny wykonywał obowiązki służbowe, o czym świadczyć mogą opinie służbowe oraz otrzymywane przez niego nagrody pieniężne.
Z akt sprawy wynika, że Pan A. K. został zwolniony ze służby
w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Z pisma z dnia [...] czerwca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia
[...] listopada 1984 r. do dnia [...] stycznia 1990 r.
W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 32 lata, 5 miesięcy i 8 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 5 lat, 2 miesiące
i 15 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby
w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 1 rok, 11 miesięcy i 24 dni.
Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] lipca 2018 r. (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pan A. K. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. (znak: [...]) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby wnioskodawcy.
W załączonej do ww. pisma oceny rzetelności pełnionej przez niego służby, sporządzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...], wynika, że były funkcjonariusz rzetelnie wykonywał swoje obowiązki służbowe
po dniu 12 września 1989 r. Ponadto został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Medalem za Długoletnią Służbę. Wielokrotnie otrzymywał nagrody pieniężne oraz przyznawany mu był zwiększony dodatek służbowy. Nie był karany sądownie
i dyscyplinarnie. Jednakże, jak zostało wskazane, w 1993 r. został wstrzymany mu dodatek służbowy, co uzasadnione było naruszeniem przez niego dyscypliny służbowej oraz etyki funkcjonariusza zarówno w służbie jak i poza nią. Ponadto
w 1994 r. obniżono mu dodatek służbowy, jednak w materiale dowodowym brak jest informacji o przyczynie tego zajścia. Brak jest również dokumentów odnoszących się do zdarzeń z narażeniem zdrowia i życia.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Wskazane w tym artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że przy rozstrzyganiu spraw
z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art, 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ wyjaśnił, że przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mają charakter nieostry. W dalszej części uzasadnienia przytoczył jak należy rozumieć przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Wskazał, że przesłanka krótkotrwałości musi być oceniana każdorazowo
w sposób indywidualny. Winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Organ powołał się również na Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r. przytaczając synonimy słowa "krótkotrwały", tj.: doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny.
Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia to sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków.
Również w tym przypadku organ przytoczył ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa rzetelny: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Zdaniem organu postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.
"Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie
art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. "Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami
w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat i 2 miesięcy i 15 dni, podczas gdy całkowity okres służby strony włącznie z okresem służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony, wynosi 32 lat, 5 miesięcy i 8 dni. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Pana A. K. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była
z narażeniem zdrowia i życia. Przy czym zaznaczenia wymaga, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia
i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa
w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Strona w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia strony w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających
z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Odnosząc się do argumentów, zawartych w przedmiotowym wniosku, dotyczących podejmowania działań na rzecz niepodległości Państwa Polskiego, należy wskazać, że materiały w tym zakresie powinny zostać przekazane do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ewentualnie do Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA.
Skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasadzenia kosztów. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego to jest art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż:
1. krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy
w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat
w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby Skarżącego, ale również okres życia Skarżącego
i przyczyny odejścia Skarżącego ze służby.
2. rzetelnie wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponad przeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określenie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a §.1 ust, 2 ustawy zaopatrzeniowej.
3. Nie uwzględnienie art. 15c ust. 5 Ustawy Emerytalnej. Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.
II. Obrazę przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie: art. 7 i art. 77 kpa poprzez:
1. nie przeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nie prawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego Policji dot. przebiegu służby, z której to wynika, iż Skarżący wykonywał służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem.
2. nie uwzględnienie okoliczności powoływania Skarżącego na coraz wyższe stanowiska służbowe, otrzymania odznaczenia Brązowego Krzyża Zasług, oraz Medalem za Długoletnią Służbę uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego warunku";
3. nie uwzględnienie utraty zdrowia przez Skarżącego wskutek służby, wskazującej, iż Skarżący wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia;
4. ustalenie, iż okres 5 lat 2 miesięcy i 15 dni pełnienia służby w totalitarnym państwie przez Skarżącego jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali całego życia Skarżącego, jak i w skali okresu całej Jego służby, okres ten jest krótkotrwały.
W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty wskazując między innymi, że skarżący odszedł ze służby w wieku 58 lat z uwagi na stan zdrowia. Wskazał, że nigdy nie pełnił funkcji związanej z przestępczą działalnością przeciwko obywatelom, przeszedł pozytywną weryfikację i ocenę przydatności do służby. Zdaniem skarżącego, Minister z niezwykłą starannością powinien badać wszelkie dowody, każdy przypadek traktując indywidualnie. Nie można bowiem traktować wszystkich "jedną miarą", co też wskutek zastosowania Ustawy emerytalnej się stało. Organ zobowiązany jest opierać się na wszelkich dokumentach zgromadzonych
w sprawie.
Skarżący podkreślił, że w dniu [...] września 2017 roku, Pan R. D. oraz Z. G. oświadczyli, iż Skarżący będąc funkcjonariuszem Służb Bezpieczeństwa w [...], pomagał opozycji oraz członkom Komitetów Obywatelskich w latach 80 XX wieku, poprzez informowanie ich o mających się odbyć przeszukaniach mieszkania. Ponadto Skarżący swoim samochodem przewoził wydawaną przez Komitet "[...]" do [...] Rolników Indywidulnych "[...]" w [...]. Niejednokrotnie ostrzegał działaczy opozycji, o działaniach, które będą podejmowane wobec nich przez Służby Bezpieczeństwa. Pan A. K. działał bez wiedzy przełożonych, przez co ryzykował utratę pracy, a także pozbawienie wolności, a więc wypełnił ustawowe przesłanki z art. 15c ust. 5 ustawy. Skutkiem takiej konstatacji winno być nie stosowanie wobec niego art. 15c ust 1-3 ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a").
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270), jest dopuszczalna
na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a..
Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia [...] października 2018 r., nie zaś decyzja Dyrektora ZER MSWiA o ponownym ustaleniu wysokości emerytury.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa
w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się
z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków
po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22
i art. 24 (ust. 2).
W ocenie Sądu w art. 8a zawarte są dwie przesłanki, tj.;
1) krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r.
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że przepis art. 8a zawiera jeszcze jedną przesłankę konieczną do jego zastosowania, a mianowicie przesłankę dotyczącą zaistnienia po stronie skarżącego "szczególnie uzasadnionego przypadku". W ocenie Sądu ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem mamy do czynienia w sytuacji, gdy skarżący spełni dwie powyżej przywołane przesłanki.
Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne
i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia
w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, które to ustalenia nie są kwestionowane przez stronę. Dokonał również, w ocenie Sądu, prawidłowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a następnie prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy do odpowiednich przepisów prawa.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym
z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby z [...] kwietnia 2017 r.
nr [...] wynika, że A. K. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] listopada 1984 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. przez okres 5 lat , 2 miesięcy i 15 dni.
Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonych decyzjach jest prawidłowe. Definiując pojęcie krótkotrwałości służby Organ posłużył się słownikiem wyrazów bliskoznacznych wskazując na synonimy wyrazu "krótkotrwały".
W niniejszej sprawie wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat, 2 miesięcy i 15 dni, a całkowity okres służby strony wynosił 32 lata 5 miesięcy i 8 dni, zatem strona pełniła przez ponad 15,93% całego okresu służby służbę na rzecz totalitarnego państwa, która, w ocenie Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. I trafnie w niniejszym przypadku przeprowadził ocenę tej krótkotrwałości uznając, że skarżący nie spełnia powyższej przesłanki.
Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być też rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie występuje. Nie można bowiem w przypadku skarżącego stwierdzić, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą, która nie charakteryzowała się trwałością.
W stanie faktycznym tej sprawy przyjąć należy, że okres 5 lat , 2 miesięcy i 15 dni nie był okresem krótkotrwałym. Niezasadny tym samym okazał się zarzut naruszenia
art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.
W każdym z tych przypadków zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu
do całego okresu służby okres trwający blisko 5 lat, 2 miesięcy i 15 dni nie może być uznany za krótkotrwały, w pojęciu semantycznym.
Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.
Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżący rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki
w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby Pana A. K. Z pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2018 r. wynika, że skarżący został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Medalem za Długoletnią Służbę. Wielokrotnie otrzymywał nagrody pieniężne oraz przyznawany mu był zwiększony dodatek służbowy. Nie był karany sądownie i dyscyplinarnie. Jednakże, jak zostało wskazane, w 1993 r. został wstrzymany mu dodatek służbowy, co uzasadnione było naruszeniem przez niego dyscypliny służbowej oraz etyki funkcjonariusza zarówno w służbie jak i poza nią. Ponadto w 1994 r. obniżono mu dodatek służbowy, jednak w materiale dowodowym brak jest informacji o przyczynie tego zajścia. Brak jest również dokumentów odnoszących się do zdarzeń
z narażeniem zdrowia i życia.
W ocenie Sądu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza natomiast zwrot ten nie może w żaden sposób niweczyć rzetelności służby w rozumieniu wskazanym powyżej zarówno przez Sąd jak i organ orzekający w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego nie uwzględnienia przez Ministra art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej należy wskazać, że w ocenie Sądu zarzut powyższy nie jest trafny. Jak już wskazano w niniejszym uzasadnieniu przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia [...] października 2018 r., nie zaś decyzje Dyrektora ZER MSWiA o ponownym ustaleniu wysokości emerytury.
Zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
2. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24.
Tak więc, żeby Minister wyłączył stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a
w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, muszą być spełnione dwie wyżej wskazane przesłanki.
W ocenie Sądu art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jest przepisem określającym sposób ustalania świadczenia emerytalnego. Zgodnie z nim
w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi:
1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b;
2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1 a oraz 2-4.
Stosownie do ust. 5 ww. artykułu, przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.
Zgodnie z ust. 6 ww. przepisu, w przypadku, o którym mowa w ust. 5, środkiem dowodowym może być zarówno informacja, o której mowa w art. 13a ust. 1, jak i inne dowody, w szczególności wyrok skazujący, choćby nieprawomocny, za działalność polegającą na podjęciu, bez wiedzy przełożonych, czynnej współpracy z osobami lub organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Państwa Polskiego w okresie służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b.
Zgodnie z ww. art. 13 a ust. 1, na wniosek organu emerytalnego Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych i, w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa
w art. 13b. Stosownie zaś do art. 13a ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej informacja
o przebiegu służby, o której mowa w ust. 1, jest równoważna z zaświadczeniem
o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb. W myśl art. 13a ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej do informacji, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zatem związany z treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Reasumując w ocenie Sądu zarzut nie zastosowania art. 15c ust.5 ustawy zaopatrzeniowej byłby zarzutem słusznym jednak tylko w postępowaniu, w którym organ emerytalny powtórnie ustalałby wobec skarżącego wysokość jego emerytury,
a decyzja taka podlega kontroli dokonywanej przez sąd powszechny. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest ewentualne wyłączenie przez Ministra stosowania między innymi art. 15c ustawy zaopatrzeniowej w całości, a nie niestosowanie go w części w zakresie ust.1, 2, 3 przy ustaleniu wysokości emerytury przez organ emerytalny. Podkreślenia wymaga powtórnie fakt, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie ocenia prawidłowości ustalenia powtórnie wysokości świadczenia emerytalnego, do czego odnosi się właśnie art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.