II SA/Wa 196/25

II SA/Wa 196/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2001 nr 71 poz 733
art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. D., J. D., B. B., O. B. oraz małoletniej K. D. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych M. D. i J. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz M. D., J. D., B. B., O. B. oraz małoletniej K. D. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych M. D. i J. D. solidarnie kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z [...] października 2024 r. nr [...] (dalej: "uchwała nr [...]", "zaskarżona uchwała") Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ"), na mocy § 6 pkt 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008 w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), a także § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 4 lit. f, § 7 ust. 2 pkt 12, § 9 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 18 ust. 1 pkt 1 i § 32 ust. 1 pkt 6 w związku z ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXlll/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm.; dalej: "uchwała z 2019 r."), odmówił zakwalifikowania M. D., J. D., B. B., O. B. oraz małoletniej K. D. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych M. D. i J. D. (dalej: "skarżący") do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu uchwały nr [...] Zarząd Dzielnicy wskazał, że skarżący (łącznie 5 osób) - zamieszkujący w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (dotychczas wynajmowanym w trybie najmu socjalnego lokalu) o powierzchni użytkowej 65,06 m2 i powierzchni mieszkalnej 35,01 m2 - "wystąpili o regulację tytułu prawnego do lokalu w zakresie zawarcia umowy najmu lokalu, po upływie okresu najmu zajmowanego lokalu". Dochód pięcioosobowego gospodarstwa domowego skarżących wynosi 10.742,75 zł miesięcznie, co kwalifikuje ich do najmu lokalu na czas nieoznaczony. Na koncie zajmowanego lokalu nie figuruje zadłużenie czynszowe. Organ podał również, iż skarżący J. D. jest właścicielem nieruchomości w miejscowości [...].
Następnie Zarząd Dzielnicy wymienił przepisy uchwały z 2019 r., na podstawie których rozstrzygnięto wniosek skarżących oraz odnotował, że Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała ten wniosek.
Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi skarżących do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na ustaleniu, iż skoro J. D. jest właścicielem nieruchomości w miejscowości [...], to skarżący nie mogą otrzymać pomocy mieszkaniowej, podczas gdy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego doprowadziłoby do wniosku, że ww. nieruchomość - zabudowana drewnianym domkiem letniskowym lekkiej konstrukcji, gdzie nie ma termoizolacji i nie były wykonywane remonty, obciążona dodatkowo służebnością zamieszkania - nie umożliwia zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżących we własnym zakresie.
Ponadto skarżący zarzucili naruszenie § 9 ust. 1 pkt 1 uchwały z 2019 r., akcentując, iż organ pominął następującą część tego przepisu: "pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie", co miało kluczowy wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego dotyczącego nieruchomości w miejscowości [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli jej zarzuty. Zaznaczyli, że w [...] mają swoje centrum życiowe, tutaj pracują i odprowadzają podatki; M. D. i małoletnia K. D. korzystają z Poradni Zdrowia Psychicznego Szpitala [...], a domek letniskowy w [...] nie nadaje się do zamieszkania. Skarżący zwrócili też uwagę na okoliczność, iż wcześniej Zarząd Dzielnicy, pomimo posiadania przez J. D. ww. domku letniskowego, udzielił im pomocy mieszkaniowej w postaci najmu obecnie zajmowanego przez nich lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż skarżący J. D. jest właścicielem nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej przy ul. [...] w miejscowości [...], gminie [...], powiecie [...], województwie [...], której zbycie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Jest to nieruchomość gruntowa zabudowana domem mieszkalnym letniskowym o powierzchni zabudowy 54 m2, składająca się z działki o powierzchni 1022 m2, oznaczonej nr [...]. Wprawdzie ww. budynek określa się jako dom letniskowy, ale przez cały rok mieszka w nim matka skarżącej M. D.. Tym samym może być również użytkowany przez skarżących nie tylko w celach rekreacyjnych.
Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. skarżący J. D. oświadczył, że dom letniskowy w [...] nie nadaje się do zamieszkania. Obecnie przebywa tam druga żona jego teścia, która nie udostępnia tego lokalu innym osobom.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zaskarżona uchwała stanowi akt, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.; dalej: "u.s.g."). Stosownie do treści ww. przepisu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W myśl art. 53 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Według art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowiącym, iż uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 2548/24, do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 723), uchwała rady gminy. Przyznawanie pomocy mieszkaniowej w postaci zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego m. [...] zostało uregulowane w uchwale z 2019 r.
Przepis § 4 uchwały z 2019 r. wskazuje, że pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. Z kolei § 32 uchwały z 2019 r. nakazuje organowi poddać szczegółowej analizie wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową.
Podejmując zaskarżoną uchwałę, Zarząd Dzielnicy w jej uzasadnieniu przywołał okoliczność posiadania przez skarżącego J. D. "nieruchomości w miejscowości [...]", jednak z treści uchwały nie wynika, aby organ analizował tę okoliczność w świetle § 9 ust. 1 uchwały z 2019 r., co trafnie dostrzegli skarżący. W myśl ww. przepisu, odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli:
1) wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania:
a) jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, lub,
b) posiada spółdzielcze prawo do lokalu: pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Treść uzasadnienia zaskarżonej uchwały (zresztą bardzo lakoniczna) nie zawiera żadnych rozważań w tym zakresie. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, iż nieruchomość, której właścicielem jest skarżący J. D., może zostać zbyta w celu pozyskania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżących bądź zasiedlona przez nich, skoro stale przebywa tam matka skarżącej M. D.. W tym miejscu zaznaczyć należy, że kontroli sądowej podlega uchwała nr [...], a nie odpowiedź na skargę. To z tego aktu skarżący powinni czerpać pełną, należycie umotywowaną informację o swojej sytuacji prawnej. Odpowiedź na skargę nie może sanować wad zaskarżonej uchwały. Nadto wyjaśnić trzeba, iż postępowanie w sprawie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym, jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepisy k.p.a. w takim postępowaniu znajdują zastosowanie (vide wyrok NSA z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 438/21 i powołane w nim orzecznictwo). W trakcie postępowania organy powinny zatem działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. Bacząc, iż zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne k.p.a., w tym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji RP, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (vide wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2025/15). Nadto uzasadnienie uchwały powinno pozwalać na poznanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia oraz zweryfikowania, czy organ uwzględnił i rozważył wszystkie okoliczności faktyczne danej sprawy (vide wyrok NSA z 2 października 2024 r., sygn. akt III OSK 498/23), czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 32 uchwały z 2019 r.
Rozpatrując ponownie wniosek skarżących, Zarząd Dzielnicy wypełni obowiązki wynikające z ww. przepisów postępowania administracyjnego oraz § 32 uchwały z 2019 r. Podda wnikliwej analizie i ocenie sytuację życiową (w tym zdrowotną) skarżących, a następnie dokładnie rozważy, czy rzeczywiście nieruchomość w [...] byłaby w stanie zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe skarżących. W tym celu organ uwzględni przedłożony przez skarżących operat szacunkowy dotyczący tej nieruchomości, a w razie potrzeby podejmie w tym zakresie dodatkowe czynności wyjaśniające.
Tutejszy Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku dowodowego, bowiem na etapie rozpoznawania przedmiotowej skargi nie zachodziły istotne wątpliwości, a więc nie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł, rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.