II SA/Wa 196/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia o służbie w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, uznając, że organy nie zbadały wyczerpująco dostępnej dokumentacji, w tym niejawnych materiałów operacyjnych.
Skarżący G.M. domagał się zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, co jest warunkiem podwyższenia emerytury. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, uznając brak wystarczających dokumentów potwierdzających spełnienie kryteriów określonych w rozporządzeniu. WSA w Warszawie uchylił te postanowienia, stwierdzając, że organy nie zbadały wyczerpująco dostępnej dokumentacji, w tym niejawnych materiałów operacyjnych, które mogłyby potwierdzić spełnienie przesłanek do wydania zaświadczenia.
Sprawa dotyczyła wniosku G.M. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, co jest warunkiem do podwyższenia emerytury funkcjonariusza. Organy administracji, w tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej i Szef Krajowej Administracji Skarbowej, odmówiły wydania zaświadczenia, argumentując brak w aktach osobowych i zasobach urzędu dokumentów potwierdzających spełnienie kryteriów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów, takich jak podejmowanie co najmniej 6 razy w roku czynności operacyjno-rozpoznawczych lub interwencji w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że organy nie zbadały wyczerpująco dostępnej dokumentacji. Sąd podkreślił, że organy powinny były zbadać m.in. pismo Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z zatwierdzonym wykazem czynności operacyjno-rozpoznawczych za lata 2012-2019, a także uwzględnić niejawny charakter tych czynności i związane z tym ograniczenia w dokumentacji. Sąd wskazał na szereg innych dokumentów, które organy mogłyby zbadać, aby ustalić stan faktyczny, w tym raporty z służby, notatki służbowe, rejestry czy elektroniczną książkę służby. Uchybienia te uzasadniały uchylenie zaskarżonych postanowień.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo odmówił wydania zaświadczenia, ponieważ nie zbadał wyczerpująco dostępnej dokumentacji, która mogłaby potwierdzić spełnienie przesłanek do jego wydania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego, pomijając istotne dokumenty, takie jak wykaz czynności operacyjno-rozpoznawczych, oraz nie uwzględniając niejawnego charakteru tych czynności. Brak wyczerpującego zbadania dokumentacji uniemożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 217
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 218
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.z.f. art. 15 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.KAS art. 131
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
k.k. art. 265 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wyczerpująco dostępnej dokumentacji, w tym niejawnych materiałów operacyjnych. Pominięto istotny dokument w postaci wykazu czynności operacyjno-rozpoznawczych. Niejawny charakter czynności nie powinien stanowić przeszkody w uzyskaniu zaświadczenia.
Odrzucone argumenty
Brak dokumentów potwierdzających spełnienie kryteriów do wydania zaświadczenia. Pełnienie służby nie zawsze oznacza szczególne zagrożenie życia lub zdrowia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi Zaświadczenie jest oświadczeniem wiedzy; nie rodzi dla adresata żadnych bezpośrednich skutków prawnych Organy poprzestały na konstatacji sprowadzającej się do wskazania kwestii oczywistych Niejawny charakter wykonywanych czynności zwiększa zagrożenie bezpieczeństwa funkcjonariuszy Profesjonalizm wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych nie może być podstawą do wykluczenia funkcjonariusza z przywilejów
Skład orzekający
Sławomir Antoniuk
przewodniczący
Tomasz Szmydt
sprawozdawca
Michał Sułkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Procedura wydawania zaświadczeń, obowiązek organów administracji w zakresie badania dokumentacji, w tym niejawnej, oraz interpretacja przepisów dotyczących służby w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza służby celnej ubiegającego się o zaświadczenie na potrzeby emerytury. Interpretacja przepisów dotyczących zagrożenia życia i zdrowia może być różna w zależności od kontekstu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dokumentacji przez organy administracji, nawet jeśli dotyczy ona niejawnych czynności. Podkreśla również znaczenie praw funkcjonariuszy do świadczeń emerytalnych.
“Czy niejawne czynności chronią funkcjonariusza przed prawem do wyższej emerytury? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 196/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Michał Sułkowski
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Tomasz Szmydt /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
III OSK 2322/22 - Wyrok NSA z 2025-11-21
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 217, art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...]
Uzasadnienie
G. M. wniósł skargę na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021r., w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Pan G. M. zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z wnioskiem o wystawienie dokumentu potwierdzającego wykonywanie zadań, o których mowa § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611).
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] z uwagi na brak w aktach osobowych informacji niezbędnych do wydania zaświadczenia żądanej treści, pismem nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. oraz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] o przekazanie informacji czy na podstawie zalegającej w zasobach [...] Urzędu Celno- Skarbowego dokumentacji, tj. prowadzonych ewidencji, rejestrów, dokumentacji pokontrolnej można potwierdzić pełnienie przez Pana G. M. służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższenia emerytur funkcjonariuszy (...), w których istniało szczególne zagrożenie życia lub zdrowia i nie było normalnym następstwem służby, ale miało charakter wyjątkowy.
Pismem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] poinformował Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], że w zasobach [...] Urzędu Celno-Skarbowego brak jest dokumentów potwierdzających pełnienie przez funkcjonariuszy Referatu [...] służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, a w szczególności zapisów świadczących o podejmowaniu przez Wnioskodawcę co najmniej 6 razy w ciągu roku czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia. Dodatkowo Naczelnik Urzędu wskazał, iż brak jest również dokumentów potwierdzających sytuacje, w których doszło do zagrożenia rzeczywistego, obiektywnego i konkretnego podczas pełnienia służby.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2021 r., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] oraz analizie wszystkich posiadanych dokumentów, przebiegu i warunków pełnienia służby Wnioskodawcy, odmówił wydania żądanego zaświadczenia. Postanowienie zostało doręczone
Stronie w dniu 20 października 2021 r. Pismem z dnia [...] października 2021 r. Pan G. M. wniósł do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej zażalenie na ww. postanowienie. Zażalenie zostało złożone [...] października 2021 r. (wpływ do [...] – [...] Działu [...] lAS w [...]), zostało zatem złożone w terminie.
W zażaleniu Skarżący zarzucił:
1) obrazę art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę wydania zaświadczenia;
2) obrazę art. 7 k.p.a. poprzez brak dociekliwości i w konsekwencji niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, będącego podstawą odmowy wydania zaświadczenia;
3) obrazę art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe gromadzenie materiału dowodowego.
W złożonym zażaleniu G. M. wniósł o ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. i wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], przy piśmie z dnia [...] listopada 2021r., przekazał zażalenie do rozpatrzenia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Szef KAS wskazał, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie oraz dokonana analiza zgromadzonej dokumentacji nie dały podstaw do potwierdzenia żądanych przez Skarżącego treści, dotyczących podejmowania przez niego czynności służbowych w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury w formie zaświadczenia. Brak jest bowiem danych stwierdzających podejmowanie czynności określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy.
Zdaniem organu odwoławczego, sam fakt pełnienia służby polegającej na podejmowaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych nie uzasadnia uznania, iż jest to służba pełniona w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Z samego faktu pełnienia służby przy realizowaniu określonych zadań nie można wywodzić, że w każdym przypadku, w czasie jej pełnienia, występowało szczególne zagrożenie życia lub zdrowia funkcjonariusza. Należy odróżnić pełnienie służby w warunkach realnego zagrożenia życia lub zdrowia od pełnienia służby w warunkach powszechnych, wykonywanych w warunkach wynikających z zakresu obowiązków i uprawnień. Istnieje bowiem oczywista różnica pomiędzy potencjalnym niebezpieczeństwem, z jakim wiąże się służba na określonym stanowisku a realnym niebezpieczeństwem utraty życia lub zdrowia, występującym przy podejmowaniu konkretnej czynności, udziale w konkretnym zdarzeniu bądź w określonej akcji - i to w ściśle wymaganym wymiarze czasowym (co najmniej 6 razy w ciągu roku), wskazanym w § 4 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy.
Organ wskazał, iż istotne jest, żeby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, ale miało charakter wyjątkowy. Zagrożenie takie musi być realne, rzeczywiste, obiektywne i konkretne a nie potencjalne, czy abstrakcyjne. Musi odnosić się do konkretnych sytuacji zagrożenia, z określeniem ich daty, miejsca, przebiegu zdarzenia, podczas którego określona osoba swoim zachowaniem stwarzała niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia funkcjonariusza. Nie chodzi zatem o codzienny trud służby i jej niebezpieczeństwa, ale wyjątkowe zdarzenia wprost godzące w życie lub zdrowie funkcjonariusza. Zagrożenie musi mieć zatem postać kwalifikowaną, tzn. być wyższe niż to, jakie jest udziałem pełnienia służby w sposób określony obowiązkami i zadaniami przewidzianymi na zajmowanym stanowisku służbowym.
W ocenie organu odwoławczego, w toku postępowania organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w koniecznym zakresie. Podjęte czynności nie doprowadziły jednak do ustaleń, które pozwoliłoby na wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez Stronę. Również wniosek G.M. nie zawierał informacji o podejmowaniu konkretnych czynności czy też udziale w konkretnych zdarzeniach, akcjach w których udział niósł za sobą ryzyko zagrożenia utraty zdrowia lub życia dla ich uczestników.
G. M. wniósł skargę na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021r., w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.
Na podstawie art., 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucał:
1) obrazę art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę wydania zaświadczenia:
2) obrazę art. 7 k.p.a. poprzez brak dociekliwości i w konsekwencji niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, będącego podstawą odmowy wydania zaświadczenia;
3) obrazę art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe gromadzenie materiału dowodowego.
Skarżący wskazuje, że w przeprowadzonym postępowaniu zarówno organ I jak i II instancji pominął najważniejszy dokument jaki znajduje się w aktach sprawy tj. pismo Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] października 2019r. nr [...] adresowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], w którym to Naczelnik [...] Urzędu Celno -Skarbowego w [...] zatwierdził wykaz czynności operacyjno-rozpoznawczych za lata 2012-2019, spełniających kryteria określone § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r. Wykaz stanowiący zał. do w/w pisma zawiera dane funkcjonariuszy, daty zdarzeń oraz numery 6 spraw za każdy rok, których te czynności dotyczyły. Skarżący nadmienia, że w czynnościach tych brał czynny udział i jego dane znajdują się w tym wykazie. Pismo to było podstawą do złożenia wniosku o wystawienie rzekomego zaświadczenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...].
Wspomniane czynności operacyjno-rozpoznawcze miały charakter czynności niejawnych posiadających odpowiednie klauzule zgodnie z ustawą o ochronie informacji niejawnych z dnia 5 sierpnia 2010 r. (Dz.U. Nr 182, poz. 1228). W związku z powyższym we wniosku oraz innych dokumentach nie mogły być podawane dane, fakty, zdarzenia znajdujące się w dokumentach niejawnych, ponieważ ujawnienie ich wiązałoby się t z odpowiedzialnością karną zgodnie z 265 § 1 k.k. Organy winny przed wydaniem postanowienia zapoznać się z całością dokumentacji. Organ w postanowieniu z [...] października 2021 r. powołał się jedynie na analizę akt osobowych, które w części z racji charakteru służby są enigmatyczne i pozbawione szczegółów z racji ich dostępności w stosunku do osób nie posiadających uprawnień do wiedzy na temat zakresu i sposobu wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych.
Odmawiając wydania zaświadczenia organ nie wyjaśnił w jaki sposób ani jakich procedur oraz wytycznych i regulaminów użył co do przedmiotowego wyjaśnienia sprawy. Wskazywał, iż jako funkcjonariusz Referatu [...] wykonywał czynności w związku z realizacją spraw dot. przestępstw z zakresu [...] w Kodeksie Karno - Skarbowych i Kodeksie Karnym.
Skarżący wskazywał, iż działania funkcjonariusza [...] realizowane są w nieznanym terenie, w bezpośrednim kontakcie z organizatorami i uczestnikami grup przestępczych wielokrotnie karanymi, również za przestępstwa pospolite przeciwko zdrowiu i życiu. Z uwagi na niejawny charakter tych czynności w art. 131 Ustawy o KAS z dnia 16 listopada 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1947) zawarta jest ochrona form, środków i metod oraz danych funkcjonariuszy wykonujących te czynności, którą zapewnia szef Krajowej Administracji Skarbowej. Podkreślał, że niejawny charakter wykonywanych czynności zwiększa zagrożenie bezpieczeństwa funkcjonariuszy, pozbawionych z tego tytułu munduru i statusu funkcjonariusza publicznego.
Skarżący podkreślił, iż bezpośredni kontakt wiąże się z dużo większym zagrożeniem z uwagi na okoliczność, że przestępcy nie wiedzą czy mają do czynienia z osobą pełniącą służbę czy z konkurencyjną grupą przestępczą. Przypadek wykonywania czynności bez umundurowania ("po cywilu") zwiększa zagrożenie życia i zdrowia funkcjonariusza. Podnosił, iż Leszek Bielecki oraz Andrzej Gorgol w komentarzu do art. 131 ustawy KAS wskazują "Jest to gwarancja konieczna dla zachowania bezpieczeństwa osoby funkcjonariusza oraz środków działania w celu ochrony ich życia. zdrowia oraz określonego mienia oraz powodzenia w wykonywaniu zadań" (art. 131 KASU red. Bielecki/Gorgol 2018, wyd. 1/Bielecki).
Skarżący zaznacza, że dekonspiracja działań w sposób bezpośredni stworzy zagrożenie zdrowia i życia funkcjonariusza. Natomiast, profesjonalizm wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych nie może być podstawą do wykluczenia funkcjonariusza z przywilejów wynikających z § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. Istniejące wyroki wskazujące tendencję orzeczniczą nie odnoszą się do funkcjonariuszy wykonujących czynności [...]. W związku z powyższym orzeczenia te nie powinny stanowić elementu porównawczego dla funkcjonariuszy pełniących służbę w komórce [...]. Wskazywał również na fakt, że w szeroko pojętym orzecznictwie nie sposób znaleźć wyroków odnoszących się do funkcjonariuszy komórek [...]. W ocenie skarżącego, dzieje się tak, ponieważ we wszystkich służbach funkcjonariuszom tych komórek, co do zasady, przyznawane jest świadczenie 0,5% za każdy rok pełnionej służby.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 217 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3). Zaświadczenie wydaje się w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, jeżeli zażąda tego osoba ubiegająca się o zaświadczenie (§ 4).
Artykuł 218 k.p.a. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (§ 1). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2). W myśl art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń ma charakter zbliżony do postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, przy czym kodeks nie określa wyraźnie relacji miedzy tymi postępowaniami, a w szczególności nie stanowi o odpowiednim stosowaniu przy wydawaniu zaświadczeń przepisów o postępowaniu jurysdykcyjnym. Niemniej jednak przyjmuje się, że takie odpowiednie stosowanie przepisów jest uzasadnione, a nawet niezbędne. Zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonanym przez organ administracji publicznej. Nie jest ono aktem stosowania prawa ani oświadczeniem woli - jest oświadczeniem wiedzy; nie rodzi dla adresata żadnych bezpośrednich skutków prawnych, zmienia jedynie jego sytuację faktyczną, gdyż może być np. środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do ukształtowania praw adresata. Zaświadczenie nie tworzy, nie uchyla ani nie zmienia istniejących stosunków prawnych. Może być oceniane tylko w kategoriach prawdy lub fałszu (a nie wadliwości); nie ma waloru trwałości i nie tworzy stanu rei iudicatae (por. T. Woś, w: T. Woś (red.) Postępowanie administracyjne, Warszawa 2017, s. 84-85).
Organ może wydać jedynie takie zaświadczenie, którego treść wynika z posiadanych dokumentów, niedopuszczalne jest tu, na przykład w drodze zeznań świadków tworzenie na potrzeby wydania danego zaświadczenia nowych dokumentów, zeznania takie mogą jedynie uzupełniać tę sferę, ale nie mogą wprost jej kreować. Wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe, jeśli stan prawny lub faktyczny, którego żądanie dotyczy, jest sporny albo odmienny od wskazywanego przez wnioskodawcę. Zatem organ administracji wydając zaświadczenie może opierać się jedynie na posiadanych przez siebie dokumentach, albowiem zaświadczenie jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości tego, co jest w nim stwierdzone. Dlatego wszelka dowolność w stwierdzeniach i nadinterpretacja danych jest niedopuszczalna (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt. II SA/Go 384/08);
W toku postępowań wywołanych wnioskiem o wydanie żądanego zaświadczenia i następnie odwołaniem skarżącego, organy obu instancji nie ustaliły, czy zgromadzone dokumenty potwierdzają tezę skarżącego. Organy poprzestały na konstatacji sprowadzającej się do wskazania kwestii oczywistych, tj. pismem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] poinformował Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], że w zasobach [...] Urzędu Celno-Skarbowego brak jest dokumentów potwierdzających pełnienie przez funkcjonariuszy Referatu [...] służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, a w szczególności zapisów świadczących o podejmowaniu przez Wnioskodawcę co najmniej 6 razy w ciągu roku czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia. Dodatkowo Naczelnik Urzędu wskazał, iż brak jest również dokumentów potwierdzających sytuacje, w których doszło do zagrożenia rzeczywistego, obiektywnego i konkretnego podczas pełnienia służby. Na tym organy de facto zakończyły czynności sprawdzające.
Ponadto, organy ustaliły, iż nie istnieją także inne dokumenty zawierające zapisy lub adnotacje potwierdzające realizacje czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r.
Powyższe ustalenia nie wyczerpują jednak obowiązku organów przeprowadzenia właściwego postępowania w trybie wymaganym, dla sprawy w przedmiocie wydania wniosku (art. 217 k.p.a. i nast.) Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3.12.2010 r., II SA/Wr 551/10, LEX nr 755651). Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w ww. zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia.
W przedmiotowej sprawie skarżący wskazuje na dokumenty mające potwierdzić treść żądanego zaświadczenia. Skarżący słusznie podnosi, że w przeprowadzonym postępowaniu zarówno organ I jak i II instancji pominął dokument jaki znajduje się w aktach sprawy tj. pismo Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] października 2019r. nr [...] adresowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], w którym to Naczelnik [...] Urzędu Celno -Skarbowego w [...] zatwierdził wykaz czynności [...] za lata 2012-2019, spełniających kryteria określone § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r. Wykaz stanowiący zał. do w/w pisma zawiera dane funkcjonariuszy, daty zdarzeń oraz numery 6 spraw za każdy rok, których te czynności dotyczyły. Skarżący nadmienia, że w czynnościach tych brał czynny udział i jego dane znajdują się w tym wykazie. Pismo to było podstawą do złożenia wniosku o wystawienie rzekomego zaświadczenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...].
Ponadto skarżący wyjaśniał, iż wspomniane czynności operacyjno-rozpoznawcze miały charakter czynności niejawnych posiadających odpowiednie klauzule zgodnie z ustawą o ochronie informacji niejawnych z dnia 5 sierpnia 2010 r. (Dz.U. Nr 182, poz. 1228). W związku z powyższym we wniosku oraz innych dokumentach nie mogły być podawane dane, fakty, zdarzenia znajdujące się w dokumentach niejawnych, ponieważ ujawnienie ich wiązałoby się z odpowiedzialnością karną zgodnie z 265 § 1 k.k.
Słusznie skarżący podnosił, iż odmawiając wydania zaświadczenia organ nie wyjaśnił w jaki sposób ani jakich procedur oraz wytycznych i regulaminów użył, co do przedmiotowego wyjaśnienia sprawy. Skarżący wskazywał, iż działania funkcjonariusza [...] realizowane są w nieznanym terenie, w bezpośrednim kontakcie z organizatorami i uczestnikami grup przestępczych wielokrotnie karanymi, również za przestępstwa pospolite przeciwko zdrowiu i życiu. Z uwagi na niejawny charakter tych czynności w art. 131 Ustawy o KAS z dnia 16 listopada 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1947) zawarta jest ochrona form, środków i metod oraz danych funkcjonariuszy wykonujących te czynności, którą zapewnia szef Krajowej Administracji Skarbowej. Podkreślał, że niejawny charakter wykonywanych czynności zwiększa zagrożenie bezpieczeństwa funkcjonariuszy, pozbawionych z tego tytułu munduru i statusu funkcjonariusza publicznego.
W ocenie Sądu, organy w przedmiotowej sprawie, nie zbadały dostępnej w tym zakresie dokumentacji, która niewątpliwie musiała zostać sporządzona. Oczywiście odrębną kwestią jest, to czy wskazana dokumentacja odpowiada wymogom określonym, w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r. i czy może stanowić podstawę do wydania spornego zaświadczenia. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ rozpoznając wniosek strony, ustalił w sposób wyczerpujący stan faktyczny sprawy. Należy zważyć, iż organ w tego typu spraw dysponuje oprócz dokumentacji wskazanej przez skarżącego, dokumentacją wymagającą analizy w kontekście określenia czy potwierdza ona pełnienie służby w warunkach, o których mowa w przytoczonych przepisach.
Przykładowo, mogą to być:
1) raporty z pełnionej służby;
2) notatki służbowe, które potwierdzą daty i zdarzenia współpracy z konkretnymi jednostkami Policji, CBŚ, Żandarmerii Wojskowej, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Straży Miejskiej czy ABW;
4) rejestry prowadzone we właściwych referatach;
5) elektroniczna książka służby;
6) zapis czynności kontrolnych wpisywanych do systemu ZISAR;
7) polecenia wydane przez Naczelnika właściwego Wydziału.
Możliwym jest również ustaleniu wszystkich przypadków współpracy z jednostkami Policji, CBŚ, Żandarmerii Wojskowej, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Straży Miejskiej czy ABW, poprzez wystąpienie do nich i uzyskanie informacji, w których przypadkach czynności zostały wykazane przez funkcjonariuszy jednostek, uczestniczących w tych czynnościach służbowych, jako czynności spełniające warunki pełnienia służby w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 723, z późn. zm.).
Powyższe czynności ograniczają się do gromadzenia dokumentacji i ustalenia czy na jej podstawie można wydać zaświadczenie żądanej treści. Nie stanowią podstawy dowodowej ustalenia stanu faktycznego poprzez rozstrzyganie okoliczności spornych. Na organie spoczywał przede wszystkim obowiązek wypowiedzenia się na temat tego, czy dysponuje powołaną dokumentacją oraz czy podjął działania zmierzające do jej skompletowania. Następnie organ winien przeanalizować ową dokumentację pod kątem istnienia w niej danych istotnych w niniejszej sprawie, lub ewentualnie winien wyjaśnić to, dlaczego nie chce dokonać takiej analizy. Przy czym zważyć należy, iż to na organie, ciąży obowiązek ustalenia, jakiego rodzaju rejestry czy ewidencje mogą zawierać wskazane dane.
Powyższe uchybienia, w ocenie tut. Sądu świadczą o naruszeniu dyspozycji art.218 § 2 k.p.a. Naruszenie to jest zaś na tyle istotne, że rzutuje na poprawność rozstrzygnięcia. Niewyjaśnienie omawianej kwestii przez organy sprawia, że Sąd został pozbawiony możliwości weryfikacji poprawności skarżonych rozstrzygnięć. W szczególności Sąd został pozbawiony możliwości oceny tego, czy organ w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie dokumentacji i rejestrów, mogących zawierać dokumenty potwierdzające fakty istotne w sprawie.
W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] października 2021r. narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI