II SA/Wa 1958/21

II SA/Wa 1958/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 628/22 - Wyrok NSA z 2023-04-14
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędzia WSA Danuta Kania Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) zwolnił T. H. – [...] – z dniem [...] grudnia 2020 r. ze służby w Policji. Na podstawie art. 108 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2020 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w H. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o zwolnienie T. H. - wówczas [...] Komendy Powiatowej Policji w H. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] września 2020 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...], w toku śledztwa [...] przedstawił wymienionemu zarzut o to, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] grudnia 2019 r. w H., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc funkcjonariuszem Policji z Komendy Powiatowej Policji w H., przekroczył uprawnienia i nie dopełnił obowiązków służbowych określonych w art. 1 ust. 4 ustawy o Policji oraz § 9 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz.KGP z 2013 r. poz. 73, z późn. zm.) i załączniku nr 2 do zarządzenia nr 1173, działając na szkodę interesu publicznego i prywatnego oraz w celu osiągnięcia korzyści osobistej przez inną osobę, w ten sposób, że. pełniąc funkcję zastępcy dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w H. uzyskał uprzednio od sprawcy informację o popełnionych przez niego przestępstwach kierowania gróźb karalnych w stosunku do R. S. i K. S. Przy użyciu broni palnej, po czym skontaktował się z funkcjonariuszami Policji skierowanymi w patrolu na miejsce zdarzenia, udzielając im instrukcji co do sposobu postępowania tak, aby sprawca uniknął odpowiedzialności karnej, przez co funkcjonariusze Policji będący na miejscu popełnienia przestępstwa zaniechali podjęcia czynności zmierzających do bezpośredniego ustalenia sprawcy i stwierdzenia czy posługiwał się on bronią palną, a ponadto nakłonił ich do oddania mu telefonu komórkowego, który sprawca zgubił na miejscu zdarzenia, a który przekazali funkcjonariuszom Policji świadkowie, a następnie zwrócił go sprawcy, utrudniając w ten sposób postępowanie karne oraz pomagając sprawcy przestępstwa uniknąć odpowiedzialności karnej, tj. o czyn z art. 18 § 2 Kk w zw. z art. 231 § 1 i 2 w zb. z art. 239 § 1 Kk w zw. z art. 12 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk.
KGP wskazał, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w H. zawiesił T. H. w czynnościach służbowych od dnia [...] września 2020 r. na okres 3 miesięcy. Postanowieniem nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w H. z dnia [...] września 2020 r. wszczęto przeciwko wymienionemu postępowanie dyscyplinarne. Organ wskazał, że w dniu [...] września 2020 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wpłynęło postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie zastosowania w sprawie [...] wobec T. H. środków zapobiegawczych w postaci; poręczenia majątkowego w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych, zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji oraz zakazu opuszczania kraju.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] poinformował T. H. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz pouczył o uprawnieniach strony związanych z przedmiotowym postępowaniem.
KGP podał, że wezwaniem z dnia [...] września 2020 r. organ I instancji zwrócił się do strony o wskazanie zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. T. H. poinformował, że w niniejszym postępowaniu reprezentującą go organizacją związkową będzie Zarząd Wojewódzki Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...]. Pismem z dnia [...] września 2020 r. wystąpiono do NSZZ Policjantów woj. [...] z prośbą o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia T. H. ze służby w Policji, z uwagi na ważny interes służby. W dniu [...] października 2020 r. Pierwszy Wiceprzewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] poinformował, iż Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów woj. [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. objął szczególną ochroną prawną T. H., w związku z piastowaniem przez wymienionego funkcji z wyboru, tj. Przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów Komendy Powiatowej Policji w H. W dalszej części pisma wskazał na dotychczasową bardzo dobrą opinię i wzorowy przebieg służby wymienionego, zaś powołując się na przepis art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 263, z poźn. zm.) nie wyraził zgodny na zwolnienie T. H. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Komendant Główny Policji utrzymując w mocy rozkaz personalny organu I instancji podał, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Organ wskazał, że pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w ustawie sprecyzowane, ani też bliżej określone. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. Może zatem chodzić o realnie istniejącą przyczynę albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesami Policji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r, sygn. akt I OSK 1852/13).
Komendant Główny Policji podniósł, że do podstawowych zadań umundurowanej i uzbrojonej formacji jaką jest Policja należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Organ stwierdził, że już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Wskazał, że policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby. Organ podniósł, że powyższa sytuacja wpływa demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2016 r, sygn. akt I OSK 1594/15, a także wyroki WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt IISA/Wa 314/13 oraz z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt IISA/Wa 1031/14). Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] września 2020 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] przedstawił T. H. zarzuto to, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] grudnia 2019 r. w H., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc funkcjonariuszem Policji z Komendy
Powiatowej Policji w H., przekroczył uprawnienia i nie dopełnił obowiązków służbowych określonych w art. 1 ust. 4 ustawy o Policji oraz § 9 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 73, z późn. zm.) i załączniku nr 2 do zarządzenia nr 1173, działając na szkodę interesu publicznego i prywatnego oraz w celu osiągnięcia korzyści osobistej przez inną osobę, w ten sposób, że pełniąc funkcję zastępcy dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w H. uzyskał uprzednio od sprawcy informację o popełnionych przez niego przestępstwach kierowania gróźb karalnych w stosunku do R. S. i K. S. przy użyciu broni palnej, po czym skontaktował się z funkcjonariuszami Policji skierowanymi w patrolu na miejsce zdarzenia, udzielając im instrukcji co do sposobu postępowania tak, aby sprawca uniknął odpowiedzialności karnej, przez co funkcjonariusze Policji będący na miejscu popełnienia przestępstwa zaniechali podjęcia czynności zmierzających do bezpośredniego ustalenia sprawcy i stwierdzenia czy posługiwał się on bronią palną, a ponadto nakłonił ich do oddania mu telefonu komórkowego, który sprawca zgubił na miejscu zdarzenia, a który przekazali funkcjonariuszom Policji świadkowie, a następnie zwrócił go sprawcy, utrudniając w ten sposób postępowanie karne oraz pomagając sprawcy przestępstwa uniknąć odpowiedzialności karnej, tj. o czyn z art. 18 § 2 Kk w zw. z art. 231 § 1 i 2 Kk w zb. z art. 239 § 1 Kk w zw. z art. 12 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk. Ponadto w postanowieniu z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie środków zapobiegawczych Prokurator Prokuratury [...] w [...] uznał, iż zgromadzony w sprawie karnej materiał dowodowy wskazuje na duże prawdopodobieństwo, iż podejrzany dopuścił się zarzucanych mu czynów.
Komendant Główny Policji podkreślił, że przestępstwo, o popełnienie którego podejrzany jest T. H. nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. W odniesieniu do przestępstwa stypizowanego w treści art. 231 Kk ochronie podlegają działalność instytucji państwowych i samorządu terytorialnego oraz interes społeczny i prywatny (Kodeks karny. Komentarz, pod red. R. Stefański, 2018 r., Legalis). Podmiotem omawianego przestępstwa może być tylko osoba pełniąca funkcję publiczną (przestępstwo indywidualne właściwe) i polega ono na przekroczeniu posiadanych uprawnień lub na niedopełnieniu obowiązków, skutkującym działaniem na szkodę interesu publicznego lub prywatnego (§ 1). Podkreślić w tym miejscu trzeba, że przestępstwo przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków jest przestępstwem z winy umyślnej, natomiast w typie kwalifikowanym (§ 2), ze względu na wymóg działania funkcjonariusza w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, można je popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim o szczególnym zabarwieniu. KGP podkreślił, że pomoc w uniknięciu odpowiedzialności karnej sprawcy kierującego groźby karalne z użyciem broni palnej przez funkcjonariusza Policji z niemal piętnastoletnim stażem służby, i to w czasie pełnienia służby, w opinii społecznej postrzegana jest jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany szczególnej krytyce i napiętnowaniu, popełniony z niskich pobudek. Powiązanie T. H. ze sprawą kamą dotyczącą wskazanego przestępstwa sprawia, iż wymieniony utracił przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, do której podstawowych zadań należą między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, a także ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Komendant Główny Policji odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał m.in., że art. 32 ustawy o związkach zawodowych ma charakter ogólny. Wskazał przy tym, że przepis art. 2 ust. 6 tego aktu prawnego stanowi, iż "do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw.". KGP wskazał, że niewątpliwie przepisami szczególnymi w stosunku do powyższego aktu prawnego są przepisy ustawy o Policji, której art. 67 stanowi, że policjanci mogą zrzeszać się w związkach zawodowych (ust. 1). Ponadto przepisy ustawy o związkach zawodowych stosuje się odpowiednio (ust. 2). Zdaniem organu uznać należy, że używając sformułowania "odpowiednio" ustawodawca założył konieczność uwzględnienia, w zakresie ochrony funkcjonariuszy pełniących funkcje związkowe, specyfiki stosunków służbowych w Policji, w szczególności zaś dyspozycyjności funkcjonariusza wobec przełożonych. W ten sposób założył konieczność uwzględnienia, w zakresie ochrony funkcjonariuszy pełniących funkcje związkowe, specyfiki stosunków służbowych w Policji, w szczególności zaś dyspozycyjności funkcjonariusza wobec przełożonych (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 538/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1487/10). KGP wskazał m.in., że nie może budzić wątpliwości, iż pierwszeństwo w stosowaniu znajdują przepisy ustawy o Policji, zaś ustawa o związkach zawodowych może być uwzględniona tylko w takim zakresie, w jakim nie koliduje ona z przepisami pragmatyki służbowej (tj. ustawy o Policji), w tym z jej celami. Uwzględnić należy także funkcję i zadania Policji oraz jej konstrukcję opartą na hierarchicznej podległości służbowej i dyspozycyjności funkcjonariuszy (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt 1 OSK 2219/13). Zatem zwolnienie T. H. ze służby w Policji jest zdaniem organu dopuszczalne, także w sytuacji objęcia go szczególną ochroną wynikającą z przepisów ustawy o związkach zawodowych.
KGP wskazał przy tym, że procedura zwolnienia funkcjonariusza, gdy wymaga tego ważny interes służby została kompleksowo uregulowana w ustawie o Policji i zakłada konieczność zasięgnięcia przez organ Policji opinii zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez policjanta (art. 43 ust. 3 cyt. ustawy), nie uzależnia natomiast możliwości takiego zwolnienia od wydania opinii przez organ związkowy. Odnosząc się do zarzutów strony KGP wskazał też, że brak jest podstaw do zwrócenia się w niniejszej sprawie do Zarządu Głównego NSZZ Policjantów o wydanie opinii w sprawie rozwiązania z T. H. stosunku służbowego. Podniósł też, że kwestia uzyskania opinii prawnej od Zarządu Głównego NSZZ Policjantów nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tego względu nie było możliwe zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia wymienionego ze służby w Policji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Odnosząc się do wniosku dotyczącego przesłuchania świadków i strony oraz wystąpienia do zakładowej organizacji związkowej o udzielenie informacji o wyróżnieniach i zasługach T. H. na okoliczność posiadania przez niego nieposzlakowanej opinii organ wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie była przedmiotem badania postawa funkcjonariusza, jaką przejawiał w przeszłości w służbie, jej przebieg, jego osiągnięcia zawodowe czy odbiór jego osoby przez przedstawicieli tej formacji lub społeczeństwa. KGP wskazał, że organ nie kwestionował, że wymieniony pełniąc służbę w Policji przed omawianym zdarzeniem cieszył się nieposzlakowaną opinią. KGP zaznaczył przy tym, że również kwestia odpowiedzialności służbowej innych funkcjonariuszy Policji pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania. Podkreślił, że każda sprawa jest indywidualna i warunkowana okolicznościami specyficznymi dla danego konkretnego przypadku.
KGP wskazał też, że organ I instancji słusznie nadał swojemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Policja jest jedną z instytucji o szczególnej roli i zhierarchizowanej strukturze, wymagającą skutecznego i prawidłowego działania. Roli swej nie może wypełniać w przypadku, gdy w jej szeregach znajdują się funkcjonariusze, którzy tej służby z przyczyn pozamerytorycznych nie mogą pełnić. Wskazał, że w uzasadnieniu rozkazu personalnego organu I instancji przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki przemawiające za przedłożeniem interesu społecznego nad indywidualny interes strony. KGP wskazał przy tym, że brak było podstaw do wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji, bowiem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w art. 135 k.p.a.
Rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca
2021 r. stał się przedmiotem skargi T. H., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i rozkazu personalnego organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię polegająca na interpretacji wskazanego przepisu w sposób prowadzący do uznania, że funkcjonariusz Policji, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, niezależnie od okoliczności danej sprawy, w sposób automatyczny traci przymiot osoby o "nieposzlakowanej opinii", a w związku z tym dalsze pozostawanie takiego policjanta w służbie narusza ważny interes służby, co uprawnia organy do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji;
- art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy o związkach zawodowych poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż T. H. w ramach postępowania o zwolnienie ze służby w Policji nie korzysta ze szczególnej ochrony prawnej.
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 8, art. 76 § 1 i art. 77 k.p.a. wobec niewyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez pełnomocnika T. H., zarówno przez organ I, jak i II instancji.
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. wobec dokonania dowolnej oceny materiału dowodowego wyrażającej się w błędnym uznaniu, iż T. H. na skutek wydania przez Prokuraturę Okręgową w [...] postanowienia z dn. [...] września 2020 r. o przedstawianiu zarzutów przestał być osobą o nieposzlakowanej opinii, co w konsekwencji uniemożliwia dalsze pełnienie służby w Policji, pomimo że ułomnie przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do postawienia tak kategorycznych wniosków,
- art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującego oraz działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez przedłożenie prymatu ogółu społeczeństwa ponad ważny interes strony niniejszego postępowania,
- art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym nadaniem rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki wskazane w tymże przepisie,
- art. 136 k.p.a. wobec nierozpoznania przez organ odwoławczy wniosków dowodowych zgłoszonych przez pełnomocnika T. H. w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2020 r., a nadto nieprzeprowadzenia przez organ odwoławczy co najmniej dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie na żądanie strony,
- art. 138 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. wobec braku należytego uzasadnia faktycznego, jak i prawnego zaskarżonego rozkazu personalnego, w tym braku odniesienia się do zgłoszonych wniosków dowodowych, co wskazuje, iż kontrola instancyjna orzeczenia organu I instancji miała charakter iluzoryczny.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Pełnomocnik podniósł m.in., że materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych nie był wystarczający na dokonanie przez organ oceny przesłanki "ważnego interesu służby". Wskazał, że ograniczono się jedynie do kwestii związanej z przedstawieniem skarżącemu zarzutu w postępowaniu karnym, niezależnie od dalszego biegu tego postępowania i jego wyniku. Pełnomocnik podał, że obowiązkiem organu odwoławczego jest nie tylko kontrola decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, lecz ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Komendant Główny Policji powyższych wymogów nie dopełnił. Zdaniem pełnomocnika KGP pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Z tego względu zaskarżony rozkaz personalny należy ocenić jako co najmniej przedwczesny. Pełnomocnik wskazał m.in., że w trakcie postępowania administracyjnego, pomimo podejmowanych przez skarżącego prób w ramach składanych wniosków dowodowych o przesłuchanie strony, czy pozostałych funkcjonariuszy nie podjęto żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy przedstawiony skarżącemu zarzut nie stanowił wyłącznie pomówienia ze strony innego sprawcy. Takie zaś dowody doprowadziłyby do wniosku, że zarzucany T. H. czyn jest wynikiem pomówień oraz dalsze pozostawanie skarżącego w Policji nie stoi w sprzeczności z ważnym interesem służby, bowiem ten nie utracił przymiotu "nieskazitelnego charakteru". Pełnomocnik podniósł też m.in., że w ocenie skarżącego brak szczegółowego odniesienia się do jego sytuacji: życiowej, rodzinnej i majątkowej w uzasadnieniu decyzji, wydanej w postępowaniu o zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji w związku z postawieniem mu zarzutu popełnienia przestępstwa stanowi uchybienie tego rodzaju, że winno być uznane za istotne naruszenie przepisów. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że zgłoszone wnioski dowodowe zgłoszone w odwołaniu dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym kwestii oceny czy faktycznie T. H. stracił przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii w kontekście okoliczności zdarzenia z dn. [...] grudnia 2019 r., a nadto wykazania braku ważnego interesu służby przemawiającego za zwolnieniem T. H. ze służby w Policji, nienagannego przebiegu dotychczasowej służby w policji, odznaczeń uzyskiwanych przez funkcjonariusza za działalność związkową, przewagi interesu strony nad interesem służby (interesem społecznym).
Pełnomocnik wskazał również m.in., że w dalszym ciągu uważa, iż kwestia dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 5 ustawy o Policji i wydania decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji na tej podstawie wobec funkcjonariusza objętego ochroną prawą w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy o związkach zawodowych jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji. Odniósł się do zarzutów skargi. Wskazał m.in., że art. 32 ustawy o związkach zawodowych ma na celu przeciwdziałanie zwolnieniu z pracy pracownika w związku z tym, iż działa on w związkach zawodowych i/lub pełni w nich określoną funkcję.
W realiach niniejszej sprawy powodem zwolnienia jest utrata przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek postawienia skarżącemu zarzutów oraz stosowania wobec niego środków zapobiegawczych. Taka sytuacja musi być rozważana właśnie w ramach odpowiedniości stosowania przepisów ustawy o związkach zawodowych. Służba dąży bowiem do ochrony swej reputacji, dobrego imienia poprzez pokazywanie, iż osoby, które stanęły pod oskarżeniem nie będą pełniły tej służby. Innymi słowy przesłanka zwolnienia nie pozostaje w jakiejkolwiek korelacji z pełnioną funkcją w związkach zawodowych.
Pełnomocnik zaznaczył, że było by rzeczą całkowicie nieuczciwą, gdyby art. 32 ustawy o związkach zawodowych miał chronić skarżącego, chociaż przyczyny zwolnienia go nie dotyczą pełnionej tam funkcji, przy jednoczesnych sytuacjach zwalniania innych policjantów na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5, którym zostały przedstawione zarzuty w postępowaniu karnym, a którzy funkcji żadnych w strukturach związkowych nie pełnią. Pełnomocnik wskazał, że wbrew twierdzeniom skargi organ w sposób skonkretyzowany ale i szczegółowy określił w jakich zdarzeniach upatruje naruszenia ważnego interesu służby. Organy Policji nie są w takich przypadkach obowiązane do ustalania czy skarżący popełnił zarzucany mu czyn, ale do tego, jak w/w fakty wpływają na wizerunek formacji. Podniósł, że rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Zaskarżony rozkaz personalny i utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. odpowiadają prawu. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik niniejszej sprawy. Zarzuty skargi Sąd uznał za nieuzasadnione.
Rozstrzygniecie organu w niniejszej sprawie podjęte zostało na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Istotą sprawy było zatem dokonanie przez organ Policji ustalenia, czy pozostawienie skarżącego w służbie narusza ważny interes służby i w konsekwencji uzasadnia jego zwolnienie ze służby.
Organy dokonały w tej sprawie prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jak też art. 43 ust. 3 i 4 ustawy o Policji, w sposób wyczerpujący uzasadniając przy tym podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była, wbrew zarzutom skargi, dowolna.
Zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak również niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy,
nie są trafne.
W ocenie Sądu organ dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych, wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgromadził niezbędny w tej sprawie materiał dowodowy. Organ odwoławczy nie odniósł się odrębnymi postanowieniami do wniosków dowodowych, co stanowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej, jednakże uchybienie to nie miało – w stanie faktycznym tej sprawy – wpływu na wynik sprawy. Nadto, organ jednoznacznie wypowiedział się w zaskarżonej decyzji w przedmiocie tychże wniosków dowodowych. Sąd za trafne uznał stanowisko organu, który zasadnie, po pierwsze nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po drugie trafnie stwierdził, że nie było w tej sprawie podstaw do uzupełniania materiału dowodowego. Uzasadnienia obu rozkazów personalnych spełniają wymogi art. 107 § 3 k.p.a. i nie pozostawiają wątpliwości dlaczego organy podjęły rozstrzygnięcia, jak wskazane w tych rozkazach personalnych. Nie można się przy tym zgodzić z argumentacją skargi, że sprawa nie została dwukrotnie rozpatrzona i rozstrzygnięta. Twierdzeniu skargi przeczy treść uzasadnień obu rozkazów personalnych, która pozwala jednoznacznie stwierdzić, że sprawa była dwukrotnie nie tylko rozstrzygnięta, ale też rozpatrzona. Organ w sposób wyczerpujący odniósł się przy tym do kwestii podnoszonych przez stronę. Odmienna ocena organu w zakresie podnoszonych okoliczności od oceny prezentowanej przez stronę nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Istotą sprawy było zatem dokonanie przez organ Policji ustalenia, czy pozostawienie T. H. w służbie narusza ważny interes służby i uzasadnia tym samym jego zwolnienie ze służby.
Ustawa o Policji nie definiuje pojęcia ważnego interesu służby, jednakże jest bezsporne, że należy ten interes rozumieć i rozpatrywać w kontekście celów i zadań Policji, jako formacji uzbrojonej, przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa, ochrony osób i mienia przed bezprawnym zamachem.
Okoliczności, w jakich znalazł się skarżący, tj. fakt przedstawienia T. H. w dniu [...] września 2020 r. przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 18 § 2 Kk w zw. z art. 231 § 1 i 2 Kk w zb. z art. 239 § 1 Kk w zw. z art. 12 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk w stanie faktycznym tej sprawy dawał organowi Policji wystarczającą podstawę do przyjęcia,
że funkcjonariusz Policji, który będąc obowiązany do zapobiegania, wykrywania
i ścigania przestępstw, sam stał się podejrzanym o popełnienie wskazanego przestępstwa - utracił nieposzlakowaną opinię.
Twierdzenie organu, że powyższe czyni niemożliwym pozostawienie skarżącego w służbie nie jest w stanie faktycznym tej sprawy dowolne. Brak podstaw do zakwestionowania twierdzenia organu, że policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków w organie ścigania. Nadto, dodatkowo organ wskazał, że wobec skarżącego zastosowany został środek zapobiegawczy w postaci m.in. zawieszenia w czynnościach służbowych oraz zakazu opuszczania kraju.
Zasadnie w zaskarżonym rozkazie personalnym wskazano na brak możliwości oceny okoliczności towarzyszących przedstawieniu zarzutów karnych. Organy Policji nie mają uprawnień do dokonywania ustaleń w zakresie trafności postawionych przez Prokuratora zarzutów karnych. Nie są tym samym zasadne zarzuty skargi, co do tego,
że nie podjęto żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy przedstawiony skarżącemu zarzut nie stanowił "wyłącznie pomówienia ze strony innego sprawcy". Organ Policji nie ma obowiązku i uprawnień do weryfikowania postawionych przez prokuratora zarzutów jak i prawidłowości prowadzonego postępowania. Podstawę prawną zastosowaną przez organ stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Działania organu Policji nie zależały w tej sprawie od wyniku sprawy karnej, co zasadnie podniesiono w sprawie.
Jak wskazano już wyżej, trafne jest ustalenie organu, że samo podejrzenie policjanta o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego skutkuje utratą nieposzlakowanej opinii i w konsekwencji uzasadnia zwolnienie ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Pogląd taki prezentowany jest także w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (v. wyrok NSA z dnia 2 października 2018 r. sygn. akt I OSK 812/17, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 921/17, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2318/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). "Poszlaka" w języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia zawodowego jak i prywatnego. Utratą przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie skutkuje tylko i wyłącznie karalność danej osoby. Może ją także spowodować – w konkretnych okolicznościach – znalezienie się tej osoby w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej (v. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 48/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organy wykazały, że skarżący utracił autorytet i wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy w istocie niezbędne są do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków policjanta. Do zadań Policji należy ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, a także ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy miały prawo stwierdzić w tej sprawie, że podejrzenie skarżącego o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, związanego nadto ściśle z pełnioną służbą, skutkuje utratą przymiotu koniecznego do pozostania w szeregach Policji. Trafnie organ stwierdził przy tym, że kwestia dotychczasowego przebiegu służby skarżącego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Stąd też kwestia dotychczasowego przebiegu służby, odznaczeń nie mogła wpłynąć na wynik sprawy.
W sprawie zasadnie uznano, że samo przedstawienie wyżej wymienionemu policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa wskazanego w postanowieniu Prokuratora stanowiło wystarczającą podstawę do zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Organ Policji miał podstawy, aby przyjąć, że w sprawie tej spełniona została przesłanka ważnego interesu służby uniemożliwiająca pozostawienie skarżącego w służbie.
Organ uznał, że ważny interes służby jest tożsamy w tej sprawie z interesem społecznym i w świetle zadań nałożonych na Policję oraz okoliczności sprawy, twierdzenie to uznać należało za prawidłowe. Organy Policji wystarczająco wyczerpująco uzasadniły, że dalsze pozostawanie skarżącego w Policji nie jest możliwe. Nie został naruszony art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie tej organ wypełnił obowiązek nałożony na niego przez ustawodawcę w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, tj. wystąpił o opinię zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez skarżącego (v. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2149/13).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych wskazania wymaga, że organy Policji wzięły pod uwagę, że skarżący objęty był szczególną ochroną wynikająca z ustawy o związkach zawodowych (organ przywołał w ustaleniach faktycznych uchwałę Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.). Organy dokonały wyczerpujących rozważań w zakresie dopuszczalności zastosowania, w tym stanie faktycznym, art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Sąd za trafne uznał stanowisko organów Policji, że w stanie faktycznym tej sprawy, w związku z treścią przedstawionego skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 18 § 2 Kk w zw. z art. 231 § 1 i 2 Kk w zb. z art. 239 § 1 Kk w zw. z art. 12 § 1 Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk dopuszczalne było zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Przepis art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych stanowi, że pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może m.in. wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku prawnego ze wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem (...). W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane było stanowisko, które prezentuje także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że ustawa o związkach zawodowych, w tym jej art. 32 ust. 1 pkt. 1 znajdzie zastosowanie w sprawach, których z powodu niezgodnego z prawem działania organu, czy też innego nagannego działania doszło do naruszenia obiektywnego interesu funkcjonariusza. Dotyczy to więc spraw w których uzasadniona jest obrona funkcjonariusza przez związek zawodowy. W przeciwnym wypadku, a więc w sytuacji m.in. kiedy to funkcjonariusz swoim zachowaniem godzi w interesy służby, nieuzasadnione wydaje się być powoływanie na ochronę wynikającą z art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy. Ochrona ta nie jest bowiem przywilejem członka związku zawodowego, lecz instrumentem do realizacji celów ustawy o związkach zawodowych (v. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn.. akt I OSK 632/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten zaprezentowany został przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie sprawy dotyczącej zwolnienia ze służby funkcjonariusza Służby Celnej, jednakże w ocenie Sądu znajduje on odniesienie także do funkcjonariusza Policji. Służba w Policji stanowi bowiem stosunek administracyjnoprawny, a funkcjonariusz pozostaje w dyspozycji organu.
W sprawie nie ma przy tym zdaniem Sądu wątpliwości, że dopuszczalne jest odstąpienie od wymogu uzyskania zgody zakładowej organizacji związkowej w sytuacji, gdy dobro służby, jej interesy – co zostało wykazane w zaskarżonej decyzji w związku z treścią zarzutu postawionego przez Prokuratora skarżącemu – przemawiają za rozwiązaniem stosunku służbowego. Podkreślenia wymaga przy tym, że działanie organu oparte na przepisie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie było w żaden sposób związane z działalnością związkową skarżącego. Powyższe jest bezsporne. Zwrócić można przy tym uwagę na poglądy prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie art. 32 ustawy o związkach zawodowych. W Wyroku SN z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I PK 163/09 (Lex nr 132454) wskazano m.in., że "Celem art. 32 ustawy o związkach zawodowych, który stanowi na płaszczyźnie prawa krajowego realizację dyrektywy sformułowanej w art. 1 Konwencji MOP Nr 135, jest jedynie zapewnienie działaczom związkowym skutecznej ochrony przed wszelkimi aktami krzywdzącymi, włącznie ze zwolnieniem z pracy, podjętymi ze względu na ich przynależność związkową lub uczestnictwo w działalności związkowej. Ratio tego przepisu nie polega natomiast na przyznawaniu ochrony tym, którzy pod pozorem owej działalności, domagają się stabilizacji zatrudnienia (...)".
Podkreślić należy jednocześnie, że sąd administracyjny nie dokonuje kontroli prowadzonej przez organ Policji polityki kadrowej. Do sądu administracyjnego należy dokonanie oceny, czy działanie organu i podjęte w jego ramach rozstrzygnięcia
nie były dowolne, czy organ rozważył wszechstronnie wszystkie okoliczności istotne w tej sprawie oraz czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia.
To biorąc pod uwagę Sąd stwierdził, że organy Policji nie naruszyły art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Nadany rozkazowi rygor natychmiastowej wykonalności był uzasadniony interesem społecznym. Funkcjonariusz Policji ma służyć społeczeństwu, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Pozostawanie skarżącego pod zarzutem popełnienia przestępstwa wykluczało w ocenie organów Policji wypełnianie tej roli. Interes skarżącego, choć zrozumiały, nie przeważył w tej sprawie nad interesem służby.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.