II SA/Wa 1950/24

II SA/Wa 1950/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , Protokolant referent Beata Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi J. S. i P. S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz J. S. i P. S. kwotę 714 zł (słownie: siedemset czternaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją – przywołując art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L. nr 119. str. 1, ze zm.), zwanego dalej "RODO", wobec skargi pp. I. oraz Z. B. (dalej "Wnioskodawcy") na nieprawidłowości w procesie przetwarzania ich danych osobowych przez pp. J. oraz P. S., zwanych dalej "Skarżonymi", polegające na przetwarzaniu danych osobowych Wnioskodawców bez podstawy prawnej - nakazano Skarżonym, zaprzestanie przetwarzania danych osobowych Wnioskodawców, pochodzących z nagrań z monitoringu wizyjnego, wykraczającego poza granice należącej do nich nieruchomości w [...] przy ul. [...] - obejmującego część drogi usytuowanej przed ich posesją oraz nieruchomość Wnioskodawców - wobec ich przetwarzania bez podstawy prawnej, w tym usunięcie już zgromadzonych nagrań.
W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- wobec wpływu do organu skargi Wnioskodawców wezwano ich do sprecyzowania żądań; wskazali oni "(...) kwestionujemy zgodność z prawem przetwarzania naszych danych osobowych poprzez monitoring i wnosimy o interwencję (...) wnosimy również o demontaż kamery monitorującej naszą posesję, ponieważ nie wyrażamy zgody na monitoring i przetwarzanie naszych danych osobowych",
- wobec wpływu skargi Wnioskodawców ustalono - w toku postępowania - następujący stan faktyczny:
- Wnioskodawcy wskazali: "Zapytaliśmy [...], dlaczego monitoruje naszą posesję, na co uzyskaliśmy odpowiedź, że monitoruje jedynie okoliczne ulice, a nasza działka, a dokładnie fundamenty są zacienione, czego nigdy nie mogliśmy zobaczyć, [...] odmówił nam udzielenia wglądu do zarejestrowanego materiału video oraz całodobowego wglądu w monitoring. Jeśli zacienienie jest to może ono być usunięte w każdej chwili. [...] publikuje w Internecie na kanale YouTube [...] w kręconych przez siebie filmach obraz z tej kamery, na których widać całą nasza posesję, należy w tym miejscu podkreślić, iż obraz nie jest zacieniony. Na którymś z kadrów chwilowo obraz był częściowo zacieniony, ale to tylko w niewielkim stopniu - kawałek posesji ok. 7%. Oznacza to, iż istnieje możliwość bieżącego ustawienia zacienienia i w każdej chwili ustawienie zacienienia może być korygowane" (tak: pismo Wnioskodawców z [...] lipca 2022 r. wraz z załącznikami);
- Skarżeni oświadczyli (tak pismo z [...] lipca 2023 r. wraz z załącznikami):
nie przetwarzają oraz nie gromadzą danych osobowych Wnioskodawców, pochodzących z nagrań z monitoringu wizyjnego, zainstalowanego na ich nieruchomości w [...] przy ul. [...], zwanej dalej "Nieruchomość";
"Sporna kamera obejmuje swoim zasięgiem teren naszej działki oraz publicznych dróg dojazdowych i okolicy, zgodnie z wytycznymi ubezpieczyciela (...). Posesja skarżących nie jest monitorowana. Zakupione przez nas kamery mają wbudowaną funkcję maskowania stref prywatnych. W momencie zainstalowania kamery funkcja ta została aktywowana i obszar nieruchomości skarżących został wykluczony z monitoringu. (...) Monitoring służy zwiększeniu bezpieczeństwa oraz ochronie mienia. Co jakiś czas dochodzi w pobliskiej okolicy do włamań, dewastacji mienia oraz do kradzieży. Prawie na wszystkich okolicznych domach, a w niektórych przypadkach także na ogrodzeniach posesji zainstalowane są kamery monitoringu wizyjnego, które znacząco podnoszą okoliczne bezpieczeństwo. Służby ochroniarskie oraz policja po wezwaniu dojeżdżają na miejsce w czasie od 30 do 60 minut, co jest zbyt długim okresem. Z tego właśnie powodu zarówno my jak i większość naszych sąsiadów zainstalowaliśmy prywatne kamery monitoringu wizyjnego. Nasza kamera jest tak zainstalowana, aby monitorować całą naszą instalację fotowoltaiczną zarówno gruntową jak i dachową. Instalacja gruntowa jest ruchoma w trzech płaszczyznach i aby jej ubezpieczenie było skuteczne musi być ona objęta zasięgiem w każdym możliwym położeniu. Nagrania z naszego monitoringu mogą zostać udostępnione jedynie na żądanie firmy ochroniarskiej, ubezpieczyciela lub policji";
kamera rejestruje jedynie obraz, zaś dźwięk nie jest rejestrowany; podkreślono ponadto: "Nagrania są zapisywane na naszym prywatnym rejestratorze i w ciągu kilkunastu dni automatycznie najstarsze nagrania są nadpisywane i zastępowane nowszymi zależnie od miejsca na dysku twardym rejestratora. Okres w jakim nagrania są nadpisywane zależy od ilości ruchu na obrazie, co przekłada się na utratę danego nagrania i zajęte na dysku miejsce. (...) obraz z kamer nigdy nie był i nie jest nigdzie publikowany na żywo, ani udostępniany osobom trzecim";
"podczas spotkania ze skarżącymi udzieliliśmy im odpowiedzi na postawione zarzuty informując ich, że teren ich nieruchomości nie jest i nigdy nie był monitorowany. Podczas tego spotkania skarżącym został zaprezentowany na telefonie komórkowym obraz ze spornej kamery. Skarżący mieli wówczas możliwość przekonać się, iż ich nieruchomość nie jest nagrywana. Mimo to nadal żądali demontażu kamery a my uznaliśmy to żądanie za całkowicie bezpodstawne. (...) Nie pamiętamy, aby skarżący zwracali się o usunięcie swoich danych osobowych. (...). Jednak w przypadku kamery nie utrwalamy wizerunku skarżących ani nie przetwarzamy jakichkolwiek ich danych";
- z pisma ubezpieczyciela wynika: "nieruchomość [...] będąca własnością [Skarżonych] była i jest objęta ubezpieczeniem "[...]" w firmie [...]. Ze względu na kosztowne instalacje fotowoltaiczne oraz ryzyko ich zniszczenia bądź dewastacji urządzenia te są również objęte zakresem ubezpieczenia. Aby spełnić wymogi ubezpieczyciela, właściciele nieruchomości, [...] zostali zobowiązani do zainstalowania systemów alarmowych, w tym kamer monitoringu wizyjnego obejmującego teren posesji i okolicy. Są one niezbędne do uzyskania zakresu ubezpieczenia, na którym klientom zależało" (tak: pismo ubezpieczyciela z [...] czerwca 2022 r.),
- w niniejszej sprawie nie ma zastosowania wyjątek wskazany w art 2 ust. 2 lit. c RODO; zgodnie bowiem z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 11 grudnia 2014 r. (w sprawie C-212/13): "Wykorzystywanie systemu kamer przechowującego zapis obrazu osób na sprzęcie nagrywającym w sposób ciągły, takim jak dysk twardy, zainstalowanego przez osobę fizyczną na jej domu rodzinnym w celu ochrony własności, zdrowia i życia właścicieli domu, który to system monitoruje również przestrzeń publiczną, nie stanowi przetwarzania danych w trakcie czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze"; tym samym Trybunał opowiedział się za wąską interpretacją danego wyjątku, obejmującego działania wchodzące wyłącznie w zakres życia prywatnego lub rodzinnego jednostki,
- w toku postępowania - na podstawie okazanych przez strony dowodów w postaci wydruków obrazu z kamer – ustalono, że wykonywany przez Skarżonych monitoring wizyjny rejestruje także obraz, obejmujący działkę Wnioskodawców oraz teren publiczny (część drogi usytuowanej bezpośrednio przed Posesją); w związku z tym, dochodzi również do przetwarzania przez Skarżonych danych osobowych osób trzecich – w tym Wnioskodawców, których nieruchomość znajduje się tuż obok Posesji; prawo do ochrony prywatności (danych osobowych) Wnioskodawców winno być w tym względzie respektowane; nie jest bowiem konieczne monitorowanie przestrzeni, wykraczającej poza teren nieruchomości Skarżonych,
- z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że nagrywany jest jedynie obraz, bez dźwięku, zaś nagrania na dysku są nadpisywane,
- monitoring wizyjny stanowi niewątpliwie formę przetwarzania danych osobowych zgodnie z art. 4 pkt 2 RODO; w związku z tym do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy o ochronie danych osobowych,
- przetwarzanie danych osobowych dopuszczono, gdy ich administrator legitymuje się którąkolwiek z przesłanek, o których mowa w art. 6 ust. 1 RODO; przepis ten stanowi, że przetwarzanie jest zgodne z prawem, gdy
- osoba - której dotyczą dane - wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów (art. 6 ust. 1 lit. a) lub przetwarzanie jest niezbędne do:
wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy (art. 6 ust. 1 lit. b);
wypełnienia ciążącego na administratorze obowiązku prawnego (art. 6 ust. 1 lit. c);
ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 lit. d);
wykonania zadania, realizowanego w interesie publicznym, lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi (art. 6 ust. 1 lit. e);
wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią celów, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą - wymagające ochrony danych osobowych (art. 6 ust. 1 lit. f),
- zgodnie z motywem 47 RODO, istnienie prawnie uzasadnionego interesu wymaga przeprowadzenia dokładnej oceny - w tym tego, czy w czasie i w kontekście, w którym zbierane są dane osobowe, osoba, której dane dotyczą, ma rozsądne przesłanki by spodziewać się, że może nastąpić przetwarzanie danych w tym celu; interesy i prawa podstawowe osoby, której dane dotyczą, mogą być nadrzędne wobec interesu administratora danych w szczególności, gdy dane osobowe są przetwarzane w sytuacji, gdy osoby, których dane dotyczą, nie mają rozsądnych przesłanek, aby spodziewać się dalszego przetwarzania,
- organ uwzględnił stanowisko Europejskiej Rady Ochrony Danych; w jej wytycznych 3/2019 w sprawie przetwarzania danych osobowych przez urządzenia wideo - przyjętych [...] stycznia 2020 r., wskazano: "monitoring wizyjny jest zgodny z prawem, o ile jest niezbędny do osiągnięcia celu prawnie uzasadnionego interesu administratora danych lub strony trzeciej, chyba że interesy te są podrzędne w stosunku do interesów osób, których dane dotyczą, lub podstawowych praw i wolności (art. 6 ust. 1 lit. f). (...) Administrator danych powinien jednak wziąć pod uwagę, że jeżeli osoba, której dane dotyczą, wnosi sprzeciw wobec monitorowania zgodnie z art. 21, administrator może prowadzić monitoring wizyjny wobec osoby, której dane dotyczą, wyłącznie jeżeli stanowi on ważny prawnie uzasadniony interes, który jest nadrzędny w stosunku do interesów, praw i wolności osoby, której dane dotyczą, lub w celu ustalenia, dochodzenia i obrony roszczeń. (...) Prawnie uzasadniony interes musi mieć wymiar realny i stanowić kwestię bieżącą (tj. nie może być fikcyjny lub spekulatywny). Przed rozpoczęciem monitoringu musi zaistnieć sytuacja rzeczywistego zagrożenia - np. szkody lub poważne incydenty, które miały miejsce w przeszłości. Zgodnie z zasadą rozliczalności, administratorzy powinni dokumentować istotne incydenty (datę, rodzaj, straty finansowe) oraz związane z nimi zarzuty" (pkt 3.1.1 ppkt 18 i 20); podkreślono w nich również: "(d)ane osobowe powinny być adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych") [...]. Przed zainstalowaniem monitoringu wizyjnego administrator powinien zawsze krytycznie ocenić czy środek ten, jest odpowiedni do osiągnięcia pożądanego celu, a po drugie odpowiedni i niezbędny do jego celów. Środki polegające na zastosowaniu monitoringu wizyjnego należy wybierać wyłącznie w przypadku gdy cel przetwarzania nie mógł zostać osiągnięty za pomocą innych środków, które są mniej inwazyjne w stosunku do podstawowych praw i wolności osoby, której dane dotyczą" (pkt. 3.1.2 ppkt 24),
- w przedmiotowej sprawie nie są spełnione wskazane przesłanki dla zaistnienia uzasadnionego interesu Skarżonych; wskazali oni, że kamerę zainstalowano dla zapewnienia poczucia bezpieczeństwa, ochrony mienia; nie umotywowali jednak dostatecznie, aby przetwarzanie danych - uzyskanych za pomocą prowadzonego monitoringu przestrzeni innej, niż należąca do nich nieruchomość - było uzasadnione; wskazana przez nich potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla wykonywania monitoringu wizyjnego, obejmującego wykraczający poza ich nieruchomość teren; powołując się na cel prowadzonego monitoringu, Skarżeni nie wykazali, aby na Posesji, bądź też na terenie publicznym przed nią, miały miejsce sytuacje niebezpieczne - zagrażające ich bezpieczeństwu, czy mieniu - prowadzony przez nich monitoring miał zaś zapewnić ochronę przed kolejnymi zdarzeniami, związanymi z zachowaniem Wnioskodawców; tym samym interes Skarżonych do prowadzenia monitoringu - obejmującego zasięgiem przestrzeń wykraczającą poza ich nieruchomość - nie ma charakteru nadrzędnego w stosunku do praw i wolności Wnioskodawców; nawet jeżeli - jak twierdzą Skarżeni: "Zakupione przez nas kamery mają wbudowaną funkcję maskowania stref prywatnych. W momencie zainstalowania kamery funkcja ta została aktywowana i obszar nieruchomości skarżących został wykluczony z monitoringu", to - odnosząc się do tego - proces konfigurowania sfery prywatności (tzw. maskowania obszaru obrazu, który jest wyłączony z monitoringu) jest odwracalny i użytkownik może go w każdym czasie; możliwości wielokrotnej zmiany ustawień pola widzenia kamery - tym samym modyfikowania nałożonej tzw. strefy prywatności na dowolne obszary – nie można uznać za skuteczne narzędzie, które trwale zapewni wyłączenie danego obszaru z monitoringu; w konsekwencji możliwość taka powoduje, że nie jest zapewniona ochrona prywatności mogących znaleźć się w zasięgu kamery osób; w kontekście oceny działań Skarżonych, okoliczność stosowania tzw. strefy prywatności jest pozbawiona prawnej doniosłości; stosowanie tego rozwiązania w ogóle, jak i sposób korzystania z niego - jaki obszar zostanie ewentualnie zamaskowany, czy z jakiego obszaru tzw. maska prywatności zostanie zdjęta - pozostaje bowiem w wyłącznej dyspozycji właściciela systemu; system monitoringu można w dowolnym momencie skonfigurować tak, aby pozwalał na stałą lub czasową obserwację nieruchomości Wnioskodawców - tym samym przetwarzanie ich danych osobowych, jako osób korzystających z tego obszaru,
- rejestrowanie za pomocą kamery monitoringu nieruchomości Wnioskodawców bez ich zgody oraz terenu publicznego (części drogi usytułowanej bezpośrednio przed posesją Skarżonych - wydruki obrazu z kamer potwierdzające zasięg terenu objętego monitoringiem w aktach sprawy), nie znajduje więc uzasadnienia w przepisach RODO; nie można go uznać za umocowany w żadnej z przesłanek określonych w jego art. 6 ust. 1 - w tym z lit. f; nie można go uznać za uzasadniony prawnie usprawiedliwionymi interesami Skarżonych; wskazana przez nich potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony ich mienia, jest uzasadnieniem dla wykonywania monitoringu wizyjnego, mieszczącego się swoim zasięgiem w granicach im przynależnych; nie może natomiast uzasadniać wykonywania go w szerszym zakresie - obejmującym wykraczający poza ich nieruchomość teren; przetwarzanie danych osobowych Wnioskodawców, pochodzących z monitoringu wizyjnego wykraczającego poza granice przynależnych ich do wyłącznego użytku, stanowi tym samym naruszenie art. 6 ust. 1 RODO,
- proces przetwarzania danych osobowych musi być też zgodny z zasadami, ustanowionymi w art. 5 ust. 1 RODO; zalicza się do nich m.in. powinność minimalizacji danych (lit. c); wymaga ona, aby proces przetwarzania danych osobowych był w szczególności adekwatny oraz ograniczony do celów, w których są przetwarzane; "Przed zainstalowaniem monitoringu wizyjnego administrator powinien zawsze krytycznie ocenić czy środek ten jest odpowiedni do osiągnięcia pożądanego celu, a po drugie odpowiedni i niezbędny do jego celów. Środki polegające na zastosowaniu monitoringu wizyjnego należy wybierać wyłącznie w przypadku gdy cel przetwarzania nie mógł zostać osiągnięty za pomocą innych środków, które są mniej inwazyjne w stosunku do podstawowych praw i wolności osoby, której dane dotyczą" tak Wytyczne pkt. 3.1.2 ppkt 24); W przedmiotowej sprawie przetwarzanie przez Skarżonych danych, pochodzących z monitoringu wizyjnego wykraczającego poza granice należącej do nich nieruchomości, narusza zasadę wskazaną w art. 5 ust. 1 lit. c RODO - minimalizacji danych,
- wykonywany przez Skarżonych monitoring wizyjny części przestrzeni nie stanowiącej ich własności, jak też do której nie mają innego tytułu prawnego (np. do wyłącznego użytkowania), nie jest odpowiedni i niezbędny do osiągnięcia wskazanego przez nich celu - zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony własności; w odniesieniu do tego w Wytycznych wskazano także: "ogólnie rzecz biorąc konieczność korzystania z monitoringu wizyjnego w celu ochrony nieruchomości administratorów ustaje wzdłuż granic wyznaczających teren ich nieruchomości" (pkt 3.1.2. ppkt 27); w związku z tym - dla zapewnienia bezpieczeństwa, ochrony mienia - Skarżeni mogą nadal monitorować jedynie należący do nich teren - aby zasięg ich kamer obejmował jedynie granice należącej do nich nieruchomości; dopiero tak dostosowany zasięg monitoringu - z pominięciem monitorowania posesji Wnioskodawców oraz terenu publicznego (części drogi usytułowanej bezpośrednio przed ich nieruchomością) będzie korzystać ze zwolnienia przy stosowaniu RODO - ujętego w jego art. 2 ust. 2 lit. c,
- mając na uwadze powyższe ustalenia, zaistniała przesłanka do zastosowania przez organ nadzorczy uprawnień, o których mowa w art. 58 ust. 2 lit. c RODO - nakazania Skarżonym zaprzestania przetwarzania danych osobowych Wnioskodawców oraz ich usunięcia z dotychczas zebranych nagrań, pochodzących z monitoringu wizyjnego, obejmującego swoim zasięgiem drogę publiczną oraz nieruchomość Wnioskodawców; jednoznacznym dowodem na nieprzetwarzanie danych za pomocą monitoringu wizyjnego będzie zdemontowanie urządzeń, względnie skierowanie ich w sposób trwały poza sporny obszar monitorowania; nie zakazano zatem Skarżonym całkowitego stosowania monitoringu - jako formy ochrony bezpieczeństwa oraz mienia; monitorowanie takich obszarów jak droga publiczna i nieruchomość Wnioskodawców - znajdujących się poza ich nieruchomością – nie jest jednak zgodne z prawem,
- organ nie ma przy tym kompetencji do orzekania w sprawach montowania i demontażu kamer; sprawy te należą do właściwości sądów powszechnych; Wnioskodawcy mogą więc dochodzić swoich praw na drodze postępowania przed sądem powszechnym - stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550), zwanej dalej "K.p.c.".
Skarżeni, reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata, zakwestionowali decyzje, zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie (bez weryfikacji). Przejawiało się to w uznaniu, że:
- Skarżeni przetwarzali dane osobowe Wnioskodawców - pochodzące z monitoringu wizyjnego; zalegający w aktach wydruk - fotografia z 2018 roku (k.36) niezabudowanej ich posesji nie jest obrazem z kamery Skarżonych,
- monitoring Skarżonych rejestruje obraz, obejmujący posesję Wnioskodawców, gdy monitoring ten jedynie w niewielkiej (nieustalonej przez organ) części obejmuje posesję sąsiednią i obszar ten jest trwale zacieniony a nadto ulega cyklicznemu kasowaniu – nadpisaniu,
- nie jest konieczne monitorowanie przestrzeni, wykraczającej poza teren Posesji (droga publiczna), gdy - z uwagi na bezpieczeństwo (ponad 700 zgłoszeń kryminalnych) - jest to działanie w uzasadnionym interesie Skarżonych (obrona życia i zdrowia; dochodzenie roszczeń),
- Skarżeni nie umotywowali, aby przetwarzanie uzasadniała potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa, gdy - w ciągu ostatnich 6 lat - w rejonie zamieszkania Skarżonych było ponad 700 interwencji Policji,
- Wnioskodawcy są osobami korzystającymi z nieruchomości; jest to tymczasem teren niezabudowany, zachwaszczony, pozbawiony urządzeń - umożliwiających jakiekolwiek bytowanie ludzi; Wnioskodawcy nie wykazali nadto prawa do nieruchomości.
Doprowadziło do uznania, że Skarżeni dopuścił się naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych (art. 5 ust. 1 lit c i art. 6 ust. 1 lit. f, RODO) i – w konsekwencji - nakazania im usunięcia danych w oparciu o art. 58 ust. 2 lit. c (oczywisty błąd stanowiło wskazanie "lit. g" RODO).
Wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz Skarżonych zwrotu kosztów postępowania.
W szerokim uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Podniesiono między innymi, że organ bezpodstawnie przyjął, jakoby stosowane przez Skarżonych środki techniczne - w postaci zacienienia na nagraniu obszaru nieruchomości Wnioskodawców - nie stanowiło skutecznego sposobu, wyłączającego przetwarzanie ich danych osobowych, gdy rozwiązanie takie przewidziano wprost w postanowieniach Wytycznych - innych niż przywoływane przez organ w uzasadnieniu decyzji. Nie dokonano też ustaleń, czy przylegająca do Posesji nieruchomość - na którą skierowano kamerę - należy w istocie do Wnioskodawców. Wywodzono, że zapisy z kamery, dotyczące drogi publicznej, są - wobec znacznej odległości – na tyle niedokładne, że uniemożliwia to identyfikacja osób. Organ nie poczynił w danym zakresie żadnych ustaleń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 38-43) Wnioskodawcy wnieśli o oddalenie skargi, podnosząc m.in. że Skarżeni przetwarzają także bezpodstawnie dane innych osób - właścicieli sąsiednich nieruchomości bez ich zgody. Wbrew twierdzeniu Skarżonych nie są oni zobligowani do umieszczenia kamer wobec wymagań ubezpieczyciela (ma to jedynie wpływ na wysokość składki), zaś uprawnienia do gruntów Wnioskodawców nie były w sprawie sporne - są właścicielami o czym Skarżeni wiedzą (sami sprzedali tą nieruchomość Wnioskodawcom). Wnioskodawcy podnieśli, że - od czasu zainstalowania kamery skierowanej w stronę ich nieruchomości - przestali tam przebywać. Szeroko zreferowano uwarunkowania i przebieg konfliktu, jaki powstał pomiędzy Wnioskodawcami i Skarżonymi - wobec sprawy o dopuszczenie się przez tych ostatnich samowoli budowlanej.
W dalszym piśmie (k. 55) Wnioskodawcy wnieśli o dopuszczenie dowodu z załączonych fotografii, zaś do kolejnego (k. 68), załączyli kopię sentencje wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2025 r. (sygn. akt [...]), zwanego dalej "Wyrokiem", którym zobowiązano Skarżonych do usunięcia skierowanej w stronę nieruchomości Wnioskodawców kamery.
W trakcie rozprawy (k. 100) pełnomocnik Skarżonych podkreślał, że kluczowe jest niewykazanie przez organ, aby w ogóle w sprawie dochodziło do przetwarzania danych osobowych. Działka sąsiednia nie jest bowiem zamieszkała i użytkowana. Przedłożony przez Wnioskodawców Wyrok nie jest prawomocny - został zaskarżony.
Wnioskodawczyni wyjaśniła, że przedłożone do akt zdjęcia mają obrazować naruszenie reguł wykorzystywania kamer przez osobę zobowiązaną w danej sprawie (Skarżonego). Podnosiła, że korzystali - wraz z mężem i córką - z działki (np. opalanie) do czasu zauważenia kamer. Samo skierowanie kamery w określoną stronę powoduje, że czują się niekomfortowo - nie wiedzą, czy są nagrywani.
Sąd postanowił nie dopuścić dowodu z fotografii.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydając orzeczenie naruszono przepisy prawa procesowego w zakresie powinności wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia orzeczenia (tak art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.). W toku postępowania nie wykazano w istocie, aby po stronie Skarżonych dochodziło w ogóle do przetwarzania danych osobowych Wnioskodawców. Jest to zaś wstępnym warunkiem oceny działań w kontekście rygorów RODO (w tym ustanowionych art. 5 ust. 1 lit. c oraz art. 6 ust. 1 także wobec kryteriów, wskazanych w lit. f) oraz ewentualnego zastosowania środków dyscyplinujących – np. przewidzianych w art. 58 ust. 2 lit. c.
Organ trafnie wprawdzie opisał uwarunkowania prawne sprawy - w kontekście rygorów przetwarzania danych osobowych - oraz zreferował ustalenia stanu faktycznego - w zakresie faktu skierowania przez Skarżonych kamery monitoringu w kierunku nieruchomości Wnioskodawców. Są to okoliczności niesporne, również w kontekście posiadania przez Wnioskodawców praw do nieruchomości sąsiadującej z Posesją - nie było to w toku postępowania kwestionowane. Nie wymagało więc dowodzenia, wedle reguł ogólnych prowadzenia postępowania administracyjnego.
Kluczową w sprawie jest jednak zasadność kwalifikacji zdarzenia, jakim jest skierowanie kamery na nieruchomość, do której operator nie ma tytułu prawnego, jako czynność definiowaną w RODO pojęciem "przetwarzania danych osobowych" podmiotu, który ma tytuł prawny do danego terenu. W tym kontekście z przywołanych przez organ przepisów RODO, ani też innych regulacji normatywnych (branych pod uwagę przez Sąd z urzędu), nie wynika możliwość formułowania tego rodzaju domniemań. W szczególności podstawy nie może tu stanowić definicja pojęcia danych osobowych jak i ich przetwarzania, jako czynności gromadzenia informacji o konkretnych osobach - w ramach operacji, wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych, w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany (tak art. 4 pkt. 1 i 2 RODO). W istocie celem wprowadzenia danej regulacji ustanowionym na szczeblu instytucji Unii Europejskiej aktem, jest zapewnienie ochrony prawa do prywatności wobec intensyfikacji procesów gromadzenia danych w związku z możliwością wykorzystywania nowych technologii (tak m.in. motyw 5 i 6 oraz art. 1 ust. 2 RODO). Zakreślenie w ten sposób celów wprowadzenia regulacji nie tworzy jednak - po stronie wyspecjalizowanego organu - uprawnienia do kreowania własnych kompetencji do podejmowania działań we wszystkich przypadkach, gdzie prawo do prywatności jest zagrożone i może mieć to tylko związek z przetwarzaniem danych osobowych. Nie oznacza to ograniczenia ochrony prawa do prywatności w pełnym zakresie. Można ją realizować jednak tylko w ramach stosownych, przewidzianych ku temu instrumentów prawnych i procedur. Przyznane organom administracji w RODO kompetencje władcze (w tym stosowania środków dyscyplinujących) dotyczą natomiast wyłącznie przypadków ustalenia, że faktycznie występuje proces przetwarzania danych osobowych nie zaś tylko możliwość takiego zdarzenia.
Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, jakoby doszło do przetwarzania przez Skarżonych danych osobowych Wnioskodawców. Nie sposób natomiast (jak już wskazano) wywodzić tego – na podstawie domniemania - wyłącznie z faktu skierowania w stronę ich nieruchomości kamery Skarżonych. Działanie takie może wprawdzie rodzić po stronie właściciela określone negatywne odczucia (co szeroko opisywali Wnioskodawcy), lecz nie przesądza jeszcze o przetwarzaniu ich danych. W toku rozpoznawanej sprawy Skarżeni podnosili, że działka sąsiednia nie jest wykorzystywana, na etapie zaś postępowania przed Sądem, sami Wnioskodawcy oświadczyli, że - wobec skierowania w stronę ich działki kamery - nie przybywają tam nawet sporadycznie.
Abstrahując więc od twierdzeń Skarżonych - że dokładność obrazu kamery nie pozwala także na identyfikację osób przebywających na drodze publicznej, zaś obraz nieruchomości Wnioskodawców na nagraniu kamery zaciemniono (zastosowanie tzw. "maski" bądź "strefy prywatności") – dokonane dotąd ustalenia nie pozwalały skonstatować, jakoby w ogóle dochodziło do procesu przetwarzania przez Skarżonych danych osobowych Wnioskodawców. Jedynie zaś w takich przypadkach znajdą zastosowanie wynikające z RODO rygory oraz uprawnienie do stosowania administracyjnych środków dyscyplinujących.
Jedynie na marginesie wypada odnotować, że ochrona praw podmiotowych Wnioskodawców - w tym ich dóbr osobistych (np. prawa do prywatności) - może być realizowana na drodze roszczeń przed sądami powszechnymi - w trybie przepisów K.p.c. Wnioskodawcy skorzystali zresztą z tej drogi - orzeczenia w tym przedmiocie nie jest jednak prawomocne (tak wyjaśnienia pełnomocnika Skarżonych, niezakwestionowane przez Wnioskodawców na rozprawie). Z przepisów RODO nie wynika natomiast dla wyspecjalizowanego organu administracji uniwersalne uprawnienie do ingerencji stosunki prawne pomiędzy stronami, jeżeli zdarzenia nie pozostają w związku z faktycznym procesem przetwarzania danych osobowych w rozumieniu danego aktu.
W następstwie uchybienia przepisom postępowania, co do powinności właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, naruszono przepis prawa materialnego, gdzie zakreślono katalog uprawnień dyscyplinujących, przypisanych wyspecjalizowanemu organowi administracji - art. 58 ust. 2 lit. c RODO. Wydając nakaz usunięcia danych oraz zakazując dalszego ich gromadzenia, nie ustalono w ogóle, czy w istocie zdarzenia takie miały miejsce.
W sentencji decyzji nie wskazano przy tym sposobu realizacji danej powinności - w kontekście zastosowania przez Skarżonych konkretnych rozwiązań technicznych. Jedynie w końcowej części uzasadnienia wskazano - jako rozwiązanie optymalne - inne niż dotychczas skierowanie kamer.
W kontekście zarzutów skargi, co dowolności ustaleń organu w kwestii skuteczności stosowania techniki zaciemnienia części obrazu z monitoringu - należy odnotować, że faktycznie we fragmentach uzasadnienia zawarto pewne wywody, z których treści wnosić należy, jakoby – w ocenie organu - zastosowanie rozwiązania technicznego w postaci tzw. "masek" czy "stref prywatności" – zdefiniowania widocznego na nagraniu obszaru, jako tylko części objętego zapisem kamery, przy zaczernieniu pozostałego pola - może nie stanowić odpowiednio skutecznego środka dla realizacji celu - nie przetwarzania danych osobowych Wnioskodawców. Skoro jednak nie wykazano w ogóle, czy dane są przetwarzane – wobec nieprzebywania Wnioskodawców na terenie, gdzie skierowana jest kamera - zajęcie stanowiska przez Sąd w tej kwestii byłoby bezcelowe jako przedwczesne. Poza oceną Sądu - jako bez znaczenia - pozostaje więc argumentacja skargi, gdzie wywodzono, jakoby organ bezzasadnie przyjął założenie, że Skarżeni mogą dokonywać zmiany zakresów masek prywatności. Nie ma też znaczenia w sprawie - na danymi jej etapie – kwestia, czy - po stronie Skarżonych - istnieje w istocie uzasadniony interes dla objęcia monitoringiem działki sąsiedniej, przy zastosowaniu maski prywatności w myśl reguł art. 6 ust. 1 lit. f RODO - w tym w kontekście ich relacji z ubezpieczycielem, czy zagrożenia przestępczością na danym terenie.
Także bez znaczenia dla wyniku sprawy jest podnoszona przez Wnioskodawców kwestia, czy Skarżeni, wykorzystując monitoring, przetwarzają także dane osobowe osób trzecich (innych sąsiadów w osadzie). Mogłaby być to przedmiotem rozważań organu wyłącznie w razie zainicjowania przez nich odnośnego postępowania skargowego. Niniejsze postępowanie, wszczęte konkretnym żądaniem Wnioskdoawców, nie zaś z urzędu, może dotyczyć wyłącznie ewentualnych nieprawidłowości w zakresie przetwarzania ich własnych danych osobowych.
Sąd nie przeprowadził dowodu z załączonych przez Wnioskodawców odbitek fotografii, gdyż nie stanowią one dokumentów, w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Nie maja one zresztą także istotnego znaczenia dla wyjaśnienia sprawy. Jej przedmiotem nie była ogólna ocena działań Skarżonych, lecz legalność kwestionowanej decyzji.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w pkt 2 w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 2631). Do kosztów zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie po 480 zł, wpis sądowy od skargi 200 zł oraz 34 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictw.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.
-----------------------
19