II SA/WA 194/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-01-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
wymeldowanieobowiązek meldunkowyprawo administracyjnepostępowanie administracyjnek.p.a.sąd administracyjnydecyzja kasacyjnacentrum życiowe

WSA w Warszawie uchylił decyzję Wojewody o przekazaniu sprawy wymeldowania do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ odwoławczy powinien merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a nie ją kasować.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję o wymeldowaniu A.A. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący Z.S. domagał się utrzymania w mocy decyzji o wymeldowaniu. Sąd uznał, że Wojewoda wadliwie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a nie ją kasować, zwłaszcza że istniała możliwość uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Z.S. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta W. o wymeldowaniu A.A. z pobytu stałego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący domagał się utrzymania w mocy decyzji o wymeldowaniu, zarzucając organowi naruszenie przepisów dotyczących wymeldowania. Wojewoda uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, w tym ustalenia centrum życiowych spraw strony. Sąd administracyjny uznał jednak, że decyzja kasacyjna Wojewody była wadliwa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. Sąd podkreślił, że wydanie decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je tylko w niewielkiej części. W tej sprawie, mimo pewnych uchybień w postępowaniu dowodowym organu I instancji (np. brak protokołu zamiast notatki służbowej), sąd uznał, że organ odwoławczy mógł uzupełnić postępowanie wyjaśniające i powinien był orzec co do istoty sprawy, zamiast stosować art. 138 § 2 k.p.a. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jeśli istnieje możliwość uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy i orzeczenia co do istoty sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części zachodzi tylko wtedy, gdy organ I instancji w ogóle go nie przeprowadził lub przeprowadził w niewielkiej części. W sytuacji, gdy organ odwoławczy może uzupełnić postępowanie dowodowe (np. na podstawie art. 136 k.p.a.), powinien orzec co do istoty sprawy, a nie stosować instytucję kasacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną (uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia) tylko w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nie jest wystarczającą przesłanką konieczność ponownej oceny prawnej lub uzupełnienia dowodów.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

u.e.l.i.d.o. art. 15 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Przepis dotyczący wymeldowania z pobytu stałego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 67 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Z przesłuchania świadka sporządza się protokół.

k.p.a. art. 72

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy adnotacji jako formy utrwalenia czynności.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia organowi odwoławczemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy wadliwie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a nie ją kasować, zwłaszcza że istniała możliwość uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu odwoławczego oparta na konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia, winien zastosować instytucję reformacji i orzec, co do istoty sprawy.

Skład orzekający

Iwona Dąbrowska

przewodniczący

Joanna Kube

sprawozdawca

Jacek Fronczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście obowiązku merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i dopuszczalności decyzji kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, gdzie organ odwoławczy stosuje decyzję kasacyjną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym - kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, a kiedy powinien rozstrzygnąć ją merytorycznie. Jest to kluczowe dla zrozumienia zasad postępowania administracyjnego.

Kiedy organ odwoławczy musi rozstrzygnąć sprawę, a nie tylko ją uchylić?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 194/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Dąbrowska /przewodniczący/
Jacek Fronczyk
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Asesor WSA Joanna Kube (spr.) Asesor WSA Jacek Fronczyk Protokolant Iwona Maciejuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.A. od decyzji Prezydenta W. z dnia[...] października 2003 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Jak wynika z akt sprawy z wnioskiem o wymeldowanie A.A. z przedmiotowego lokalu zwrócił się Z.S., któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do tego lokalu. We wniosku podał, że jego pasierbica wraz z synem od 4 lat nie mieszka w lokalu, a faktycznie przebywa wraz z mężem u jego rodziców pod adresem [...].
Prezydent W. decyzją z dnia [...]października 2003 r. wymeldował A. A. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto zeznanie dozorcy budynku przy
ul. [...] w W., który jako osoba obca dla stron jednoznacznie stwierdził, że A.A. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a przychodzi jedynie w odwiedziny do matki. Zdaniem organu, również przeprowadzona kontrola meldunkowa w spornym lokalu nie daje podstaw do uznania, że wymieniona faktycznie w nim zamieszkuje z uwagi na znikomą ilość rzeczy jej dziecka oraz fakt, że wskazane jako należące do niej rzeczy osobiste mogłyby równie dobrze należeć do innych kobiet mieszkających w tym lokalu (pokoju). Ponadto wzięto pod uwagę wywiad posesyjny przeprowadzony w budynku przy
ul. [...] w W., z którego wywiedziono, że wymieniona nie zamieszkuje przy ul. [...].
Wojewoda [...] uchylając przedmiotową decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w znacznej części. Wskazano, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy ustalić, gdzie znajduje się centrum spraw życiowych wymienionej, przeprowadzając w tym celu dowód z oględzin mieszkania nr [...] przy
ul. [...] oraz przesłuchać w charakterze świadków sąsiadów zamieszkujących w tym budynku. W wypadku braku jednoznacznych wniosków z zebranego materiału dowodowego zalecono przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron.
W skardze do Sądu Z.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jego zdaniem, postępowanie wyjaśniające oraz zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że A. A. z dzieckiem nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpatrywanej przez Sąd sprawy jest kasacyjna decyzja Wojewody [...] uchylająca na podstawie art. 138 § 2 kpa decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. o odmowie wymeldowania i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje, więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczone wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Zatem nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt IV SA 1496/02 (M. Praw. 2004, Nr 2, poz. 60). Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną określoną w art. 138 § 2 kpa, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części zachodzi wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenie go w znacznej części konieczne jest, gdy organ I instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 208/99 (LEX 54745). Należy podkreślić, że nie jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, czy też konieczność dokonania oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu, z czym może się wiązać ewentualne przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów przez organ odwoławczy - art. 136 kpa (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt V SA 1680/01, LEX nr 109328).
Istotnie, organ I instancji wadliwie przeprowadził dowód, na okoliczność zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu A. A. z małoletnim synem w lokalu przy ul. [...] z tej racji, że zgodnie z przepisem art. 67 § 2 kpa nie można powołać się na notatkę służbową sporządzoną na okoliczność rozmów ze świadkami w sytuacji gdy z przesłuchania świadka powinien być sporządzony protokół. Adnotacja (rodzaj notatki urzędowej przewidzianej w art. 72 kpa) nie może zastępować protokołu. Sporządza się ją tylko dla utrwalenia czynności, które nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże, zdaniem Sądu ułomność ta w świetle pozostałych zebranych materiałów dowodowych nie mieści się w dyspozycji art. 138 § 2 kpa, bowiem nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ odwoławczy w tym zakresie uzupełnił postępowanie wyjaśniające.
Tak więc, organ odwoławczy zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia, winien zastosować instytucję reformacji i orzec, co do istoty sprawy.
Wobec wskazanego naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI