II SA/Wa 1931/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc mieszkaniowazasób mieszkaniowyuchwaławspółwłasnośćnieruchomośćprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiart. 153 p.p.s.a.wytyczne sąducharakter budynkudostęp do drogi publicznej

WSA w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy odmawiającej pomocy mieszkaniowej, uznając, że organ nie wykonał wytycznych poprzedniego wyroku sądu dotyczących ustalenia charakteru i wartości nieruchomości skarżącej.

Skarżąca G. L. ubiegała się o pomoc mieszkaniową, jednak Zarząd Dzielnicy odmówił jej zakwalifikowania, powołując się na posiadanie przez nią nieruchomości. WSA w Warszawie już wcześniej stwierdził nieważność uchwały organu, wskazując na konieczność dokładnego ustalenia, czy nieruchomość skarżącej nadaje się do zamieszkania i jaka jest jej wartość. Po ponownej analizie organ ponownie odmówił pomocy, powtarzając argumentację. Sąd tym razem również stwierdził nieważność uchwały, uznając, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a., nie wykonując wytycznych sądu z poprzedniego wyroku, w szczególności nie ustalił jednoznacznie charakteru budynku, dostępu do drogi publicznej oraz nie uwzględnił kwestii współwłasności nieruchomości.

Przedmiotem sprawy była skarga G. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy odmawiającą jej zakwalifikowania do pomocy mieszkaniowej. Skarżąca zajmowała lokal socjalny, którego umowa najmu wygasła, i wnioskowała o zawarcie umowy na inny, większy lokal. Organ odmówił pomocy, wskazując, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, której zbycie mogłoby pozwolić na zabezpieczenie jej potrzeb mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już wcześniej, wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r. (sygn. akt II SA/Wa 4022/21), stwierdził nieważność uchwały organu, wskazując na konieczność dokładnego zbadania, czy budynek na działce skarżącej ma charakter mieszkalny całoroczny, czy letniskowy, oraz czy działka ma dostęp do drogi publicznej, a także rozważenia kwestii współwłasności. Organ po ponownej analizie ponownie wydał uchwałę odmawiającą pomocy, powołując się na te same argumenty i dokumenty, w tym pozwolenie na budowę z 2005 r. oraz dane geodezyjne wskazujące na budynek mieszkalny. Sąd w obecnym postępowaniu stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, uznając, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wytycznych sądu z poprzedniego wyroku. Sąd podkreślił, że organ nie ustalił jednoznacznie charakteru budynku, nie wyjaśnił kwestii dostępu do drogi publicznej (drogi wewnętrzne nie są drogami publicznymi), a także nie uwzględnił w wystarczającym stopniu faktu współwłasności nieruchomości i konieczności zgody współwłaściciela na jej zbycie. Sąd wskazał, że pozwolenie na budowę dotyczyło niezrealizowanej inwestycji, a nie istniejącego obiektu. Ponadto, organ nie dokonał oględzin nieruchomości ani nie przeprowadził wyceny w sposób zgodny z prawem, opierając się na ogólnych danych cenowych. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność uchwały i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wytycznych sądu z poprzedniego wyroku, w szczególności w zakresie ustalenia charakteru budynku, dostępu do drogi publicznej i uwzględnienia kwestii współwłasności.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ powielił argumentację z poprzedniej uchwały i nie dokonał wymaganych przez sąd ustaleń faktycznych, takich jak dokładne określenie charakteru budynku, jego stanu technicznego, dostępu do drogi publicznej oraz wpływu współwłasności na możliwość zbycia nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, jeżeli narusza prawo w sposób powodujący nieważność.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

u.s.g. art. 94

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

u.g.n. art. 156 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podstawą do szacowania wartości nieruchomości jest operat szacunkowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wytycznych sądu z poprzedniego wyroku. Organ nie ustalił jednoznacznie charakteru budynku mieszkalnego/letniskowego. Organ nie ustalił jednoznacznie dostępu nieruchomości do drogi publicznej. Organ nie uwzględnił w wystarczającym stopniu faktu współwłasności nieruchomości i konieczności zgody współwłaściciela. Organ nie przeprowadził rzetelnej wyceny nieruchomości. Organ nie dokonał oględzin nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Organ naruszył art. 153 p.p.s.a. nie wykonał zaleceń Sądu nie ustalono czy nieruchomość ma dostęp do drogi publicznej, a nie wyłącznie drogi wewnętrznej nie dokonał oględzin nieruchomości, nie ustalił zatem w rzeczywistości [...] czy znajdujący się na działce będącej współwłasnością Skarżącej, dom nadaje się do całorocznego zamieszkania

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

przewodniczący

Lucyna Staniszewska

sprawozdawca

Piotr Borowiecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykazanie, że organy administracji muszą bezwzględnie stosować się do wytycznych sądu zawartych w prawomocnym wyroku, a naruszenie art. 153 p.p.s.a. prowadzi do stwierdzenia nieważności ich rozstrzygnięć. Podkreślenie znaczenia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawach dotyczących pomocy mieszkaniowej, w tym charakteru nieruchomości, dostępu do drogi publicznej i kwestii współwłasności."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, w których sąd administracyjny wydał już wcześniej wyrok, a organ ponownie rozpatruje sprawę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest bezwzględne stosowanie się organów do wytycznych sądu i jak poważne konsekwencje proceduralne może mieć ich zignorowanie. Jest to przykład walki obywatela o swoje prawa mieszkaniowe i lekceważenia przez organ jego sytuacji życiowej.

Organ zignorował wyrok sądu. Czy to oznacza, że prawo jest iluzoryczne?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1931/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Lucyna Staniszewska /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 170, 153, 106 par. 3, 147 par. 1, 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 94
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz G. L. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: ,,Organ’’) z dnia [...] maja 2023 r. w sprawie odmowy zakwalifikowania G. L. (dalej: ,,Skarżąca’’) do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
II. Zaskarżona uchwała zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
1. Skarżąca G. L. zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 7 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy w 2016 r. otrzymała obecnie zajmowany lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] na okres 3 lat. Osobami uprawnionymi do wspólnego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu ze Skarżącą byli E. L. córka ur. 2004 r. oraz M. L. córka ur. 1996 r. wraz z wnukiem A. L. ur. 2015 r.
Umowa najmu socjalnego lokalu wygasła z dniem [...] kwietnia 2020 r., jednakże z uwagi na ogłoszoną pandemię związaną z COVID - 19 została przedłużona przez ZGN [...] do dnia [...] czerwca 2020 r. Po upływie okresu najmu socjalnego lokalu Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o pomoc mieszkaniową poprzez zawarcie umowy na inny większy lokal, o lepszym standardzie.
Zarząd Dzielnicy [...] po przeanalizowaniu dokumentów znajdujących się w aktach ww. lokalu, w dniu 13 października 2021 r. działając na podstawie m.in. § 9 ust. 1 pkt 1 w związku z § 32 ust. 8 oraz § 34 ust. 1 i 3, § 35 ust. 1 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz.U. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725 zwanej dalej: ,,uchwałą lokalową’’) w związku z § 3 ust.1 uchwały Nr XLIX/1531/2021 Rady m.st. Warszawy z dnia 10 czerwca 2021 r. zmieniającej uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy oraz uchwałę w sprawie Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem m.st. Warszawy na lata 2021-2025, w tym Programu Mieszkaniowego m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 5586, zwanej dalej: ,,uchwałą zmieniającą’’), podjął uchwałę nr Uchwałą nr [...] rozstrzygnął o odmowie zakwalifikowania Pani G. L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Wykonanie uchwały powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych [...] (§ 2). Określił, że uchwała podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej m.st Warszawy (§ 3). Stwierdził, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 4).
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 zmieniającej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej uchwały, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wyjaśnił, że w ramach realizacji listy zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 7 uprzednio obowiązującej uchwały Nr lVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, Skarżąca w 2016 r. otrzymała zajmowany obecnie lokal na okres 3 lat. W toku prowadzonego postępowania Skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty m.in. do sprostowania oświadczenia majątkowego, w którym nie uwzględniła posiadanej nieruchomości, co ma znaczący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na ww. wezwanie Skarżąca złożyła m.in. decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2020 rok. Z decyzji wynika, że Skarżąca posiada nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym. Nieruchomość według decyzji składa się z gruntu o powierzchni 3223 m2 oraz budynku mieszkalnego o powierzchni 45,57 m2. Jak oświadczyła Skarżąca, nieruchomość tę, otrzymała od ojca umową darowizny, jednakże z uwagi na fakt, iż wtedy była mężatką i w jej małżeństwie obowiązywała wspólnota małżeńska, ww. nieruchomość po rozwodzie należy w 1/2 do byłego męża. Według oświadczenia wnioskodawczyni, nie jest ona w stanie spieniężyć nieruchomości, gdyż nie może dojść do porozumienia z byłym mężem. Ponadto, domek o powierzchni 45,57m2 nie jest domem mieszkalnym, tylko letniskowym, co jest sprzeczne z przedstawioną decyzją oraz Księgą Wieczystą. Zajmowany lokal składa się z jednego pokoju i kuchni o powierzchni użytkowej 36,87 m2 w tym powierzchni mieszkalnej 21,81 m2. Organ podał, że powierzchnia mieszkalna przy zamieszkiwaniu czterech osób wynosi 5,45 m2 na jedną osobę. Miesięczne dochody czteroosobowego gospodarstwa domowego Skarżącej wyniosły 8.382,95 zł. Ww. dochód kwalifikuje rodzinę do najmu na czas nieoznaczony, gdyż nie przekracza kwoty 9.983,55 zł. Jednakże analiza złożonych dokumentów nie potwierdziła opisanej przez Skarżącą sytuacji. Skarżąca jest bowiem współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, której zbycie może umożliwić zabezpieczenie swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Uchwała została zaskarżona przez G. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 4022/21 stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz zasądził od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej G. L. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zarówno treść oświadczeń Skarżącej, zawartych w złożonej przez nią skardze, jak również treść opisanych wyżej dokumentów wskazuje, że organ ustalając, iż sytuowany na spornej działce budynek ma charakter budynku mieszkalnego dokonał przedwczesnej, dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który nie był kompletny. Także dowolne i nie mające oparcia w dokumentach są ustalenia organu, iż zbycie ww. nieruchomości umożliwi skarżącej zabezpieczenie swoich potrzeb lokalowych. Na potwierdzenie ww. tezy organ nie przedstawił bowiem żadnych rozważań, wyliczeń, czy argumentów. Powyższe ustalenia organu, zdaniem Sądu, naruszają § 32 ust. 1 pkt 6 i § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały lokalowej.
Zauważyć w tym miejscu też trzeba, iż z materiału dowodowego sprawy, zawartego zarówno w aktach administracyjnych, jak i aktach sądowych wynika, iż określenie w księdze wieczystej spornej nieruchomości, iż obszar tej działki stanowi tereny mieszkaniowe (B) wprowadzone zostało do ww. księgi w 2005 r. po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi [...]. Natomiast w 1995 r., gdy skarżąca otrzymała na własność ww. działkę, miała ona charakter działki letniskowej. Sąd wskazał, że konieczny do zbadania w sprawie jest podnoszony przez skarżącą argument, iż działka zabudowana jest domkiem letniskowym, wybudowanym z płyt wiórowych, który według jej oceny nie ma charakteru budynku całorocznego, nie ma też dostępu do drogi publicznej oraz adresu. Organ powinien więc ustalić, jak w rzeczywistości przedstawia się stan faktyczny, czy znajdujący się na działce dom nadaje się do całorocznego zamieszkania, czy też, jak twierdzi skarżąca, ma charakter tylko letniskowy z uwagi na swą konstrukcję.
Zamieszczone do akt sprawy fotografie zewnętrznego wyglądu budynku nie uprawniają w żaden sposób do twierdzenia o jego faktycznym przeznaczeniu, konieczna jest analiza, co znajduje się we wnętrzu, czy są w nim urządzenia grzewcze (lub mogą być z łatwością zamontowane), woda, prąd, kanalizacja. Oczywiście nie wszystkie domy mieszkalne w kraju mają dostęp do kanalizacji i wystarczające źródła ogrzewania, co nie czyni je niemieszkalnymi. Wiele budynków mieszkalnych ma również konstrukcję lekką (nie są murowane), co także (samo w sobie) nie eliminuje ich funkcji mieszkalnej. Podsumowując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w podanym zakresie uchwała jest co najmniej przedwczesna, a organ zobligowany jest do poczynienia w tym zakresie wyczerpujących ustaleń. Sąd wskazał, że organ powinien też rozważyć zarzut, że opisany budynek stanowi współwłasność skarżącej i jej byłego męża, zatem rozporządzenie nim nie zależy wyłącznie od decyzji i woli wnioskodawczyni.
Dnia 24 października 2022 roku WSA doręczył prawomocny odpis wyroku z dnia 5 lipca 2022 r. wraz z uzasadnieniem do Organu.
2. Po ponownej analizie sprawy Zarząd Dzielnicy [...] Uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. ponownie odmówił zakwalifikowania Pani G. L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu uchwały Organ wskazał, że Zarząd Dzielnicy przeprowadził ponowne postępowanie odnośnie posiadanej przez Skarżącą współwłasności. Ponowna analiza wykazała, iż w danych ewidencji gruntów figuruje G. L., A. L. oraz M. L. (zaświadczenie z dnia [...] września 2022 r. ze Starostwa Powiatowego w [...]). Pismem z dnia 20 września 2022 r. Urząd Gminy [...] w odpowiedzi na wniosek tut. Urzędu poinformował, iż Pani G. L. i A. L. posiadają na terenie Gminy działkę budowlaną nr [...] o powierzchni 3223 m2 położona w obrębie geodezyjnym [...]. A na przedmiotowej działce usytuowany jest budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej zgłoszonej do opodatkowania 45,57 m2. Mając powyższe na uwadze Organ wystąpił z wnioskami do Urzędu Gminy [...] w celu pozyskania informacji na temat ww. nieruchomości jak również jak kształtują się ceny dziatek w tej okolicy, gdyż wnioskodawczyni nie dostarczyła operatu szacunkowego ww. działki i domu. Również wystąpiono z zapytaniem do Gminy [...], czy do ww. działki jest dojazd, gdyż Skarżąca w swoich pismach podnosiła brak możliwości dobrego dojazdu oraz brak możliwości podziału wspólnej działki z byłym mężem. W kolejnym zaświadczeniu Urząd Gminy [....] pismem z dnia [...] listopada 2022 r. poinformował, iż ,,działka [...] przylega bezpośrednio do drogi gminnej nr [...] i jest połączona z drogą gminną o nr [...] i [...]. Ww. drogi gminne stanowią drogę wewnętrzną i nie posiadają statusu drogi publicznej.’’. Organ ustalił, że Starosta Powiatu [...] udzielił Państwu G. i A. L. w dniu 1 lipca 2005 r. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gmina [...].
Uproszczony wypis z rejestru gruntów potwierdza, że działka nr [...] położona na terenie obrębu [...] usytuowana jest na terenach mieszkaniowych o powierzchni 3223 m2. Organ wskazał, że zgodnie z wypisem z kartoteki budynków budynek usytuowany na ww. działce jest budynkiem mieszkalnym. A mapa zasadnicza ukazuje możliwość podziału nieruchomości na dwie działki jedna z budynkiem mieszkalnym druga bez, co pozwoliłoby - w ocenie Organu - na sprzedaż i zakup mieszkania na wolnym rynku. Działka po podziale, tj. 1/2 wyniosłaby 1611,5m2, a według dostarczonych przez Starostwo Powiatowe zbioru danych cen nieruchomości działki niezabudowane o powierzchni 1504 m2 kosztują 300 tysięcy złotych. Organ wskazał, że w dniu 21 marca 2023 r. Skarżąca dostarczyła zaświadczenie z Urzędu Gminy [...], iż od 20 marca 1995 r. figuruje w ewidencji podatkowej jako właściciel nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 45,57 m2 i działki budowlanej nr [...] o powierzchni 3223 m2. Organ stwierdził, że ponoszone kwestie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez Panią G. L. nie znalazły odzwierciedlenia w zebranych dokumentach. Organ podkreślił, że Skarżąca pomimo posiadania ww. nieruchomości od 1995 r. oraz uzyskania w 2005 r. pozwolenia na budowę domu w 2016 r. składała oświadczenia o braku posiadania nieruchomości. Wskazał nadto, że dopiero po przeprowadzeniu przez pracowników tut. Urzędu szczegółowej analizy wycofała się ze złożonych dotychczasowych oświadczeń podając, iż budynek jest budynkiem niemieszkalnym, a działka jest działką rekreacyjną co również jest niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym ww. nieruchomości. Dochód czteroosobowego gospodarstwa domowego z okresu trzech miesięcy wyniósł 8482,89 zł i nie przekroczył wskaźnika 70%, który uprawnia do najmu mieszkalnego lokalu na czas nieoznaczony, tj. 9617,77 zł. Zajmowany bez tytułu prawnego lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 36,87 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 21,81 m2. Pomimo zbyt małej powierzchni mieszkalnej oraz spełnienia kryterium dochodowego Zarząd Dzielnicy [...] w oparciu o przepisy wymienione w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały rozstrzygnął o nie zakwalifikowaniu G. L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej, gdyż posiadany udział w ww. nieruchomości o znacznej wartości pozwala na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Organ zobowiązał Zakład Gospodarowania Nieruchomościami do podjęcia czynności mających na celu odzyskanie lokalu zajmowanego bez tytułu prawnego.
III. Niezadowolona z uchwały G. W. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ww. uchwałę w całości. Zaskarżonej uchwale na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zarzuciła:
a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wykonania wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4022/21 tj. zaniechanie ustalenia, czy dom skarżącej znajdujący się na wsi [...] nadaje się do zamieszkania, oraz czy cena ze sprzedaży tej nieruchomości wystarczy na zaspokojenie potrzeb lokalowych, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej pomocy lokalowej;
b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej pomocy lokalowej;
c) naruszenie przepisu § 32 ust. 1 uchwały m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (dalej uchwała lokalowa) - poprzez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie szczegółowej analizy wniosku osoby ubiegającej się o pomoc mieszkaniową i wydanie zaskarżonej uchwały w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej pomocy lokalowej;
d) naruszenie prawa materialnego - art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie wyceny nieruchomości skarżącej za pomocą operatu szacunkowego i oparcie ustalenia, że ze sprzedaży tej nieruchomości skarżąca ma możliwość uzyskania środków, które pozwolą jej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych ma podstawie bliżej nieokreślonych ofert sprzedaży nieruchomości podobnych;
e) naruszenie przepisu § 9 ust. 1 pkt 1 uchwały lokalowej - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że nieruchomość skarżącej położona we wsi [...] nadaje się do zamieszkiwania bądź z jej sprzedaży skarżąca ma możliwość uzyskania środków, które pozwolą jej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, podczas gdy nieruchomość ta jest działką letniskową, zabudowaną domkiem letniskowym nienadającym się do zamieszkania, a ponadto pozostaje ona przedmiotem współwłasności, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej pomocy lokalowej;
f) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73 ust. 1 k.p.a. - poprzez odmowę skarżącej wglądu do akt postępowania zakończonego zaskarżoną Uchwałą, a tym samym pozbawienie skarżącej możliwości zapoznania się z dowodami, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, co skutkowało naruszeniem jej praw do obrony.
Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały oraz zasądzenie od Organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Wniosła również o zwrócenie się do Sądu Administracyjnego w Warszawie o nadesłanie akt sprawy sygn. II SA/Wa 4022/21 celem przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w tych aktach, tj.:
a) Porozumienia o korzystaniu z działki [...],
b) Oświadczenia o braku zgody na korzystanie z działki w celu ewentualnego zamieszkania,
c) Aktu własności nieruchomości skarżącej,
d) Wyroku rozwodowego skarżącej,
e) Zdjęć domku letniskowego,
f) Usytuowania działki w planie przestrzennym, powyższe dowody na okoliczność ustalenia, że nieruchomość skarżącej nie nadaje się do zamieszkania.
a) Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z poniższych dokumentów:
a) Pisma ZGK z [...] czerwca 2023 r. - wezwania do opróżnienia lokalu - na okoliczność skutków wykonania zaskarżonej Uchwały;
b) Pisma Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2023 r. - na okoliczność podstaw faktycznych zaskarżonej Uchwały;
c) Odwołania skarżącej z [...] sierpnia 2023 r. - na okoliczność złożenia wniosku o wgląd do dokumentacji stanowiącej podstawę wydania zaskarżonej Uchwały;
d) Pisma Urzędu [...] z [...] września 2023 r. - na okoliczność odmowy udostępnienia dokumentacji stanowiącej podstawę wydania zaskarżonej Uchwały.
Nadto, Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z jej przesłuchania na okoliczność braku możliwości zamieszkania na nieruchomości skarżącej położonej we wsi [...], sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że Organ nie wykonał żadnych wytycznych wskazanych w wyroku WSA. W szczególności nie ustalił, jak w rzeczywistości przedstawia się stan faktyczny sprawy. Nie dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości i znajdującego się na nim budynku, nie ustalił, jakie warunki panują w rzeczonym budynku oraz, czy nadaje się on do całorocznego zamieszkania. Organ nie dokonał również żadnej wyceny tej nieruchomości. Oparł się jedynie na uzyskanych informacjach dotyczących ceny działek w tamtej okolicy (tak pismo Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2023 r.). Organ nie przeprowadził w sprawie żadnego postępowania dowodowego. Powielił jedynie argumentacje, która legła u podstaw poprzednio zaskarżonej uchwały.
Z treści pism kierowanych do Skarżącej po wydaniu zaskarżonej Uchwały wynika, że Organ oparł się jedynie na zaświadczeniu z Urzędu Gminy [...], z którego wynika, że Skarżąca jest współwłaścicielką budynku o powierzchni 45,57 m2 posadowionym na działce o powierzchni 3223 m2. Dodatkowo wskazano, że mapa zasadnicza ukazuje możliwość podziału nieruchomości na dwie działki, co pozwala Skarżącej na sprzedaż nieruchomości i zakup mieszkania.
Skarżąca wskazał, że od początku postępowania wiadome było, jest ona współwłaścicielką nieruchomości i posadowionego na niej budynku. Jednak Organ miał ustalić, czy faktycznie budynek ten nadaje się do zamieszkania, a takiego ustalenia zaniechał. Organ miał też ustalić, jaka jest wartość tej nieruchomości. Nie wiadomo jednak, co Organ miał na myśli stwierdzając ,,z uzyskanych informacji dotyczących ceny działek’’. W ocenie Skarżącej, organ zaniechał ustalenia wartości nieruchomości, do czego obligowały go wytyczne WSA. Skarżąca podkreśliła, że stosownie do treści art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawą do szacowania wartości nieruchomości jest operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę. Tymczasem, organ ustalił w sposób całkowicie dowolny z uzyskanych informacji dotyczących ceny działek w tamtej okolicy wynika, iż 2020 r. ceny takich działek kształtowały się w kwocie 250-300 zł za a obecnie są dużo wyższe. Z takiego lakonicznego stwierdzenia, według Skarżącej, nic nie wynika. Organ nie sporządził w sprawie żadnej wyceny, która zostałaby jej udostępniona. Skarżąca nie wie zatem co legło u podstaw stwierdzenia przez Organ, że ze sprzedaży swojego udziału mogłaby zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Skarżąca kwestionuje takie ustalenie, bowiem jest ono całkowicie dowolne i nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy. Organ, w ocenie Skarżącej, w sposób całkowicie nieuprawniony przyjął, że nieruchomość Skarżącej położona we wsi [...] nadaje się do zamieszkiwania i że z jej sprzedaży Skarżąca ma możliwość uzyskania środków, które pozwolą jej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.
Skarżąca raz jeszcze podkreśla, że budynek posadowiony na działce nie jest budynkiem mieszkalnym. Jest on tylko tak opisywany, ponieważ na skutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość z rolnej stała się terenem zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W momencie zmiany planu budynek ten już stał, a zatem nie zmienił swojego charakteru z uwagi na zmianę planu. W stosunku do budynku było wydane pozwolenie na budowę jednak budowa nigdy nie została rozpoczęta, zatem pozwolenie na budowę już dawno wygasło.
Skarżąca, raz jeszcze podkreśliła, że nie ma możliwości sprzedaży przedmiotowej nieruchomości bowiem na sprzedaż nie zgadza się drugi z właścicieli. Skarżąca wskazała, że budynek, w którym według Organu miałaby zamieszkać Skarżąca nadaje się do rozbiórki, a nie do całorocznego zamieszkiwania.
W rozmowie z rzeczoznawcą majątkowym Skarżąca ustaliła, że nieruchomość jest warta ok 200.000 zł, zaś jej udział 100.000 zł. Za taką kwotę nie kupi nawet kawalerki w [...], która od wielu lat stanowi centrum interesów życiowych jej oraz jej rodziny. Skarżąca nie ma zdolności kredytowej, żeby zaciągnąć kredyt pozwalający jej na zakup najtańszej kawalerki. Powyższe potwierdza w przekonaniu Skarżącej, że organ po raz kolejny wydał uchwałę przedwcześnie i zaniechał wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy.
Skarżąca zwróciła uwagę, że w odwołaniu z 30 sierpnia 2023 r. wniosła o umożliwienie jej wykonania zdjęć dokumentów, które legły u podstaw zaskarżonej uchwały. Organ w piśmie z dnia 1 września 2023 r. (w załączeniu) odmówił uwzględnienia powyższego wniosku. Tym samym, Organ pozbawił stronę jej konstytucyjnych praw - art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Ma to tym większe znaczenie, w ocenie Skarżącej, iż Organ wydał niekorzystną dla obywatela decyzję i utajnił dokumenty, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia.
2. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] w [...] wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 53 § 2 w związku z 58 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie w przypadku uwzględnienia powyższego wniosku o jej oddalenie w całości, jako bezzasadnej na podstawie art. 151 wskazanej ustawy.
W odniesieniu do zarzutów skargi Organ wskazał, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 153 § 1 p.p.s.a, naruszenie przepisu § 32 ust. 1 uchwały m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] [...], czy też naruszenia przepisu 9 ust. 1 pkt 1 uchwały lokalowej. W ocenie Organu zarzuty Skarżącej są niezgodne z prawdą ponieważ, podjęto szereg działań w celu zweryfikowania danych dotyczących nieruchomości, które są w posiadaniu Skarżącej. Organ wskazał, że po raz kolejny dokonano szczegółowej analizy oraz ponownie przeprowadzono postępowanie dowodowe odnośnie posiadanej przez wnioskodawczynię współwłasności.
Wystąpiono z wnioskiem o udostępnienie danych do Starostwa Powiatowego w [...], które pismem z dnia 20 września 2022 r. odpowiedziało, iż G. L., A. L. i M. L. figurują w ewidencji podatników gruntów, a informacje dotyczące działek i budynków mogą być udostępnione w formie wypisów z rejestru gruntów i budynków po złożeniu odpowiednich wniosków oraz po dokonaniu opłaty.
Wystąpiono do Urzędu Gminy [...] z wnioskiem, czy Skarżąca widnieje w ich rejestrze podatników. W odpowiedzi na złożony wniosek Organ otrzymał pismo z dnia 20 września 2022 roku informujące, że Pani G. L .i A. L. posiadają na terenie Gminy [...] działkę budowlaną nr [...] o powierzchni 3223 m2 położoną w obrębie geodezyjnym [...]. Na przedmiotowej działce usytuowany jest budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej zgłoszonej do opodatkowania 45,57 m2.
Wystąpiono do Wydziału [...] Starostwa Powiatowego w [...] z wnioskiem, czy budynek znajdujący się na działce [...] w obrębie geodezyjnym [...] jest budynkiem mieszkalnym czy też letniskowym. Na powyższe uzyskano odpowiedź 23 listopada 2022 r., iż Starosta Powiatu [...] udzielił Państwu G. i A. L. w dniu [...] lipca 2005 r. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na ww. działce.
Uproszczony wypis z rejestru gruntów z dnia [...] listopada 2022 r. potwierdza, że działka nr [...] [...] usytuowana jest na terenach mieszkaniowych o powierzchni 3223 m2.
W ocenie Organu wypis z kartoteki budynków z dnia [...] listopada 2022 r. potwierdza, iż budynek usytuowany na ww. działce jest budynkiem mieszkalnym.
Skarżąca w swoich oświadczeniach podnosiła brak możliwości dojazdu do działki w związku z tym Organ wystąpił do właściwego miejscowo Urzędu z wnioskiem czy do ww. działki jest dojazd. Urząd Gminy [...] pismem z dnia [...] listopada 2022 r. poinformował, iż działka [...] przylega bezpośrednio do drogi gminnej oznaczonej nr ewidencyjnym [...], która jest połączona z drogą gminną o nr [...] i [...]. Z oświadczenia wynika, że ww. drogi gminne stanowią drogę wewnętrzną i nie posiadają statusu drogi publicznej.
Wystąpiono również w dniu 10 listopada 2022 r. z wnioskiem do Urzędu Gminy [...] na okoliczność tego jak kształtują się ceny działek w tej okolicy, gdyż wnioskodawczyni nie dostarczyła operatu szacunkowego ww. działki i domu. Starostwo Powiatowe w [...] przesłało zbiór danych rejestru cen nieruchomości w postaci elektronicznej.
W odniesieniu do "naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Organ uznał zarzuty za niezgodne z prawdą, ponieważ osoby ubiegające się o pomoc mieszkaniową zobowiązane są złożyć wniosek, zgodnie ze wzorem określonym w zarządzeniu Prezydenta m.st. Warszawy (zgodnie z § 31 ust. 1) wraz określonymi załącznikami i dokumentami zawierającymi informacje, które podlegają analizie, w celu zbadania zasadności udzielenia pomocy mieszkaniowej osobom o tę pomoc występującym. Takiej analizie poddano również wniosek Skarżącej, a podnoszone kwestie przez Panią G. L. nie znajdują odzwierciedlenia w zebranych przez tut. Urząd dokumentach. Wnioskodawczyni pomimo posiadania ww. nieruchomości od 1995 r. oraz uzyskania w 2005 r. pozwolenia na budowę domu w 2016 r. składała oświadczenia o braku posiadania nieruchomości, tj. podawała informacje niezgodne z prawdą. Dopiero po przeprowadzeniu przez pracowników tut. Urzędu szczegółowej analizy wycofała się ze złożonych dotychczasowych oświadczeń podając, iż budynek jest budynkiem niemieszkalnym, a działka jest działką rekreacyjną co również jest niezgodne ze stanem prawnym i faktycznym ww. nieruchomości. Organ zwrócił uwagę, że Skarżąca dopiero w grudniu 2020 r. dostarczyła wymagane dokumenty, po tym jak została poproszona o uzupełnienie wniosku o brakujące dokumenty m.in. sprostowanie oświadczenia majątkowego, w którym nie uwzględniła posiadanej nieruchomości. Skarżąca oświadczyła, że posiadaną nieruchomość otrzymała darowizną od swojego ojca, jednakże z uwagi na fakt, że w chwili otrzymania była mężatką, a w jej małżeństwie obowiązywała wspólnota małżeńska, dlatego obecnie ww. nieruchomość po rozwodzie należy w 1/2 do jej byłego męża. Wg. oświadczenia Skarżącej nie jest ona w stanie spieniężyć nieruchomości, ponieważ nie może dojść do porozumienia z byłym mężem. Od 2016 r. Skarżąca nie podjęła żadnych czynności mających na celu podział współwłasności z byłym mężem lub jej zniesienia bądź zbycia w całości i dalej wraz z byłym mężem gospodaruje wspólnym majątkiem. W swoich oświadczeniach podnosiła brak możliwości podziału wspólnej działki co nie jest prawdą, ponieważ jak zauważył Organ mapa zasadnicza przesłana przez Starostwo Powiatowe w [...] ukazuje możliwość podziału nieruchomości na dwie działki jedna z budynkiem mieszkalnym druga bez. Działka po podziale tj. 1/2 wyniosłaby 1611,5m2, a według dostarczonych przez Starostwo Powiatowe zbioru danych cen nieruchomości działki niezabudowane o powierzchni 1504 m2 kształtują się w kwocie 300 tysięcy złotych (lata 2020-2022). Ponadto, Organ wskazał, że według G. L. domek o pow. 45,57 m2 nie jest domem mieszkalnym tylko letniskowym, co jest sprzeczne z przedstawioną decyzja oraz księgą wieczystą prowadzoną dla nieruchomości.
Organ zwrócił uwagę, że w dniu 02 marca 2022 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Gminy [...] o zmianę przeznaczenia działki nr [...] w [...] z działki budowlanej na działkę rekreacyjną. Powyższe miało miejsce po podjęciu przez Zarząd Dzielnicy [...] Uchwały nr [...] z dnia [...] października 2021 r. odmawiającej Pani G. L. udzielenia pomocy mieszkaniowej, ponieważ analiza wniosku wykazała, iż w 2016 r. ww. składała niezgodne z prawdą i stanem faktycznym oświadczenia majątkowe.
Organ odnosząc się do zarzutu Skarżącej dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73 ust. 1 k.p.a. wskazał, że skarżąca prosiła o dokument, tj. wypis z kartoteki budynków oraz informacji o szacunkowych cenach działek znajdujących się w okolicy [...]. Prowadzone przez tut. Urząd czynności nie były nacelowane na dokonanie wyceny działki. Organ zauważył, że to G. L. powinna być w posiadaniu informacji dotyczących własnej nieruchomości i jej wartości. Ponieważ ww., zainteresowana udzieleniem pomocy mieszkaniowej z zasobu [...] zatajała lub podawała nieprawdziwe informacje dotyczące swojej sytuacji majątkowej, wystąpił z wnioskiem o uzyskanie szacunkowych cen działek w okolicy, ale nie występował o sporządzenie operatu wyceny nieruchomości Skarżącej. Po złożeniu odpowiednich wniosków i wniesieniu opłat otrzymaliśmy szacunkowe ceny dziatek znajdujących się w okolicy. Pozyskane przez tut. Urząd informacje posiadają dane takie jak adresy, numery KW i zostały pozyskane na potrzeby przeprowadzenia postępowania.
Podsumowując, Organ wskazał, na regulację § 9 ust. 1 pkt 1 uchwały lokalowej stanowiącego, że "Odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli: wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania: a) jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, lub, b) posiada spółdzielcze prawo do lokalu, pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie" . Dlatego Organ po kolejnej szczegółowej analizie wniosku, z uwagi na powyższe, w tym posiadany udział w ww. nieruchomości o znacznej wartości Zarząd Dzielnicy dla Dzielnicy [...], rozstrzygnął o odmowie zakwalifikowania Pani G. L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże w szczególności strony i sąd, który je wydał. Ponadto, zgodnie z art. 153 tej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Rozważając zatem niniejszą sprawę na tle przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zauważyć, że obejmuje ona sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio wojewódzki sąd administracyjny, dokonując określonej oceny prawnej, a z taką sytuacją mamy do czynienia na tle kontrolowanej obecnie sprawy. Z przepisu tego wynika zaś bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji publicznej do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (LEX nr 1081014), a sąd orzekający w niniejszym składzie pogląd ten podziela, organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zatem zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.
Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r. Nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.
5. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał, sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności aktu wydanego postępowaniu ponowionym wskutek wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.
3. Kontrolując legalność zaskarżonej uchwały sąd uwzględnił skargę, gdyż Zarząd Dzielnicy [...] naruszył art. 153 p.p.s.a., przez co należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4022/21 wskazał, że w sprawie konieczny do zbadania jest podnoszony przez Skarżącą argument, iż działka zabudowana jest domkiem letniskowym, wybudowanym z płyt wiórowych, który według jej oceny nie ma charakteru budynku całorocznego, pomimo tego, że zgodnie z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego znajduje się on na terenie zabudowy mieszkalnej, a nadto, że działka ta nie ma też dostępu do drogi publicznej oraz adresu. Sąd wskazał, że Organ powinien ustalić, jak w rzeczywistości przedstawia się stan faktyczny, czy znajdujący się na działce dom nadaje się do całorocznego zamieszkania, czy też, jak twierdzi Skarżąca, ma faktycznie charakter tylko letniskowy z uwagi na swą konstrukcję.
Sąd zwrócił uwagę, że zamieszczone do akt sprawy fotografie zewnętrznego wyglądu budynku nie uprawniają w żaden sposób do twierdzenia o jego faktycznym przeznaczeniu, konieczna jest analiza, co znajduje się we wnętrzu, czy są w nim urządzenia grzewcze (lub mogą być z łatwością zamontowane), woda, prąd, kanalizacja. Chociaż, Organ w niniejszej sprawie przeprowadził ponowne postępowanie dowodowe to nie wykonał zaleceń Sądu, albowiem nie było sporne w sprawie, że z punktu widzenia formalnego budynek znajduje się w obszarze zabudowy mieszkaniowej na skutek uchwalenia planu miejscowego, jak i że z dokumentów geodezyjnych wynika, iż ma charakter mieszkalny. Zwrócić należy jednak uwagę, że pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego, na które powołuje się Organ nie dotyczy obiektu znajdującego się na nieruchomości lecz przyszłej niezrealizowanej przez Skarżącą inwestycji. Ponadto, Organ nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość czy nieruchomość ma dostęp do drugi publicznej, albowiem z treści zaświadczenia wydanego przez Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2022 r. wynika, iż ,,działka [...] przylega bezpośrednio do drogi gminnej nr [...] i jest połączona z drogą gminną o nr [...] i [...]. Ww. drogi gminne stanowią drogę wewnętrzną i nie posiadają statusu drogi publicznej.’’. Zatem nie ustalono czy nieruchomość ma dostęp do drogi publicznej, a nie wyłącznie drogi wewnętrznej. Nie dokonano nadto, analizy czy w obliczu dostępu do drogi wewnętrznej, wydzielone - według propozycji Organu na zniesienie współwłasności - działki miałby dostęp do drogi publicznej.
Organ został zobowiązany do rozważenia zarzutu Skarżącej, że opisany budynek stanowi współwłasność Skarżącej i jej byłego męża, zatem rozporządzenie nim nie zależy wyłącznie od decyzji i woli Skarżącej. Organ co prawda ustalił możliwość podziału geodezyjnego nieruchomości jak i szacunkową wartość całej nieruchomości, jednakże nie wziął pod uwagę, że do takiego podziału konieczna jest zgoda współwłaścicieli. Co prawda to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania ważnych dla niego okoliczności, jednak nie zawalania to Organu z obowiązku zwrócenia się o wyjaśnienie wątpliwości i przedstawienia dowodów do strony postępowania. Organ nie dokonał oględzin nieruchomości, nie ustalił zatem w rzeczywistości, do czego zobligował go Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 4022/21, czy znajdujący się na działce będącej współwłasnością Skarżącej, dom nadaje się do całorocznego zamieszkania.
W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej uchwały, upatrywana w naruszeniu art. 153 p.p.s.a., wynika z pominięcia przez Zarząd Dzielnicy [...] wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 4022/21.
Wymaga podkreślenia, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań Sądu nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku przepisem tym określonego.
Podkreślić należy, że wskazania co do dalszego postępowania zostały wyrażone w sposób jasny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.
Tym samym zaskarżona uchwała narusza prawo, a zarzuty skargi są zasadne. Zarząd Dzielnicy [...] nie zastosował się bowiem do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w wyroku z dnia 5 lipca 2022 r.
Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wa 4022/21, jak i z dokumentów załączonych do skargi, mając na uwadze treść art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przede wszystkim wskazać należy, że dokumenty załączone do skargi znajdują się w aktach Organu załączonych do akt sądowych, a nadto postępowanie zakończone wyrokiem tut. Sądu sygn. akt II SA/Wa 4022/21 znane jest Sądowi z urzędu. Nadto, Sąd nie mógł dopuścić dowodu z przesłuchania strony, albowiem przeprowadzenie takiego dowodu jest niedopuszczalne przed sądami administracyjnymi. Wnioski dowodowe Skarżącej nie spełniały zatem przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i z tych względów podlegały oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI