II SA/Wa 193/22

II SA/Wa 193/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Michał Sułkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 285/23 - Wyrok NSA z 2024-09-03
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1000
art. 160 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2022 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
D. K. w piśmie z 5 lipca 2013 r. wniosła do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej "GIODO") skargę na naruszenie przez [...] Zarejestrowany Związek Wyznania [...] w Polsce z siedzibą w [....] (dalej "Związek") przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (dalej "uodo z 1997"). Skarżąca podniosła, że w piśmie z 6 czerwca 2013 r. zwróciła się do Przewodniczącego Związku o udzielenie informacji w sprawie posiadania i przetwarzania jej danych osobowych. Jednocześnie wniosła o podjęcie przez GIODO działań zmierzających do udostępnienia jej wszystkich danych przetwarzanych przez Związek ze szczególnym uwzględnieniem danych zapisanych w formularzu S-77 oraz zaprzestania przetwarzania jej danych osobowych i ich bezpowrotnego usunięcia ze zbioru danych osobowych administracyjnych przez Związek.
GIODO decyzją z [...] stycznia 2014 r. znak:[...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 22 i art. 43 ust. 2 uodo z 1997 r., umorzył postępowanie.
D. K. w piśmie z 11 lutego 2014 r. oznaczonym jako "odwołanie" wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIODO z [...] stycznia 2014 r.
GIODO decyzją z [...] maja 2017 r. znak:[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 43 ust. 2 w zw. art. 12 pkt 2 i art. 22 uodo z 1997 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W związku z zarzutami podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy GIODO zwrócił się do Związku o złożenie dodatkowych wyjaśnień, na podstawie których ustalił, że D. K. jest członkiem Związku. Odwołując się do złożonych wyjaśnień wskazał, że jako jeden ze [...], skarżąca jest członkiem zboru nadzorowanego przez Biuro Oddziału, dodając, że zgodnie z uaktualnionym Statutem [...] , członkiem Związku jest każdy prawidłowo ochrzczony [...], który należy do jednego ze Zborów na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
GIODO stwierdził dalej, że Związek doprecyzował również, iż D. K. była [...] do marca 1995 r., następnie w okresie od marca 1995 do kwietnia 2003 r. nie należała do religijnej społeczności. Jednakże w kwietniu 2003 r. ponownie została [...] i pozostaje nim aktualnie.
Uwzględniając powyższe, GIODO stwierdził, że zgodnie z art. 43 ust. 2 uodo z 1997 r., w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3 oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3 - 5 oraz art. 15 - 18. W myśl natomiast art. 43 ust. 1 pkt 3 uodo z 1997 r., z obowiązku rejestracji zbioru danych zwolnieni są administratorzy danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego.
Następnie GIODO zauważył, że Związek jest instytucją wpisaną do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych. Stwierdził, że fakt przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego oraz wystąpienie z niego podlega regulacji prawa danego kościoła lub związku wyznaniowego, którego dotyczy. Zaznaczył, że Związek rządzi się w tym zakresie własnymi zasadami, określonymi m.in. w statucie, książce "[...]" i innych publikacjach przygotowanych przez Ciało Kierownicze.
Odwołując się do art. 73 statutu Związku, GIODO stwierdził, że członkiem Związku jest każdy prawidłowo ochrzczony [...], który należy do jednego ze Zborów na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Chrzest jest zatem czynnością będąca elementem praktyki religijnej, dokonywany jest jeden raz w życiu [...]. Jest jednocześnie elementem niezbędnym i jedynym, aby włączyć osobę fizyczną do wspólnoty Związku. Od tego momentu ochrzczony staje się członkiem tego związku i podlega jego prawom, i obowiązkom.
Biorąc powyższe pod uwagę, GIODO stwierdził, że chrzest nie jest porównywalny z jakkolwiek instytucją prawa powszechnie obowiązującego, ani tym bardziej nie jest czynnością prawną. W świetle natomiast publikacji "[...]", brak jest stwierdzeń, z których wynikałoby uprawnienie ochrzczonego do odwołania, unieważnienia lub uchylenia się od skutków chrztu.
Odwołując się z kolei do art. 74 pkt 2 statutu Związku, GIODO zauważył, że każdy członek Związku ma prawo odłączyć się od Związku (zrezygnować z członkostwa). Przepis art. 76 przewiduje zaś możliwość ustania członkostwa w Związku. Jednocześnie w art. 80 wskazano, że celem postępowań, o których mowa w art. 76 pkt 2 - 5 jest udzielenie danej osobie pomocy duchowej, aby pojednała się z Bogiem przez skruchę, wyznanie grzechów oraz zmianę postępowania, które to okoliczności objęte są tajemnicą. Jak skonstatował GIODO, skutki chrztu będą zatem istniały pomimo wystąpienia członka ze Związku. Taki członek, którego członkostwo ustało może jednakże wrócić do Związku, tzn. "może być ponownie przyjęty do zboru, jeżeli daje wyraźne dowody skruchy oraz przez rozsądnie długi okres pokazuje, że zerwał z grzesznym postępowaniem i pragnie być w dobrych stosunkach z [...]". Jak GIODO zwrócił uwagę, zgodnie z art. 78 statutu w przypadkach wymienionych w art. 76 pkt 2 - 5 osoba zainteresowana może złożyć pisemną prośbę o przywrócenie członkostwa. Decyzje w sprawie przywrócenia członkostwa podejmuje co najmniej trzech starszych (art. 79 statutu). GIODO podkreślił przy tym, że nie jest uprawniony do oceny, czy dana osoba jest, czy też nie jest członkiem danego związku religijnego. Biorąc jednak pod uwagę wyjaśnienia Związku, stwierdził, że D. K. nadal do niego należy i ten fakt w przedmiotowej sprawie ma kluczowe znaczenie.
W związku z powyższym GIODO doszedł do wniosku, że nie ma ustawowych możliwości do analizy sprawy pod kątem uprawnienia Związku do przetwarzania danych osobowych D. K. na gruncie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W zaistniałej sytuacji nie mogą być zastosowane przepisy uodo z 1997 r. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 2 tej ustawy, organowi nie przysługują uprawnienia do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w ramach art. 18 ustawy w stosunku do osób należących do kościołów i związków wyznaniowych. W związku z brakiem możliwości zastosowania art. 18 uodo z 1997 r., w ocenie GIODO w zaistniałym stanie faktycznym należało umorzyć postępowanie.
D. K., reprezentowana przez pełnomocnika, w piśmie z 1 października 2017 r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją GIODO z [...] maja 2017 r., podnosząc, że po przejrzeniu akt sprawy stwierdziła w nich brak oświadczenia z [...] grudnia 2016 r. o jej rezygnacji z członkostwa w organizacji [...] przesłanego do Ciała Kierowniczego w [...].
GIODO postanowieniem z [...] lutego 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 K.p.a. w zw. z art. 12 pkt 2 i art. 22 uodo z 1997 r., odmówił wznowienia postępowania, stwierdzając, że wniosek został złożony po upływie terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W piśmie z 8 marca 2018 r. D. K., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do GIODO kolejną skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] w Polsce z siedzibą w [...]. Skarżąca wniosła o usunięcie danych osobowych na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 6 uodo z 1997 r. z zasobów Związku, o zobowiązanie Związku do zwrotu wszelkich dokumentów będących w jego posiadaniu oraz o przeprowadzenie kontroli na podstawie art. 14 i art. 15 uodo z 1997 r.
GIODO postanowieniem z [...] marca 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania.
W uzasadnieniu stwierdził, że prowadził już postępowanie administracyjne w sprawie D. K. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Związek i odwołał się do opisanych wyżej decyzji z [...] stycznia 2014 r. i z [...] maja 2017 r.
Odnosząc się do ponownego wniosku o wszczęcie postępowania i zobowiązanie Związku do udostępnienia wszelkiej dokumentacji dotyczącej D. K., przeprowadzenie kontroli zgodności przetwarzania danych osobowych przez Związek oraz zobowiązanie do usunięcia danych osobowych skarżącej z zasobów Związku, GIODO zauważył, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Wskazał również, że zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
GIODO skonstatował, że nie jest zatem dopuszczalne ponowne rozpatrywanie przez organ sprawy, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Stwierdził ponadto, że decyzja umarzająca postępowanie definitywnie kończy postępowanie i organ administracyjny jest nią związany. Przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowania w drodze decyzji powoduje, że stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja.
Następnie GIODO stwierdził, że D. K. nie wskazała na inny proces przetwarzania jej danych osobowych przez Związek, mogący być przedmiotem oceny organu ochrony danych osobowych. Nie wskazała również okoliczności umożliwiającej potraktowanie jej skargi jako żądania odmiennego od skargi złożonej w sprawie zakończonej decyzją z [...] maja 2017 r. GIODO zaznaczył przy tym, że Związek jest instytucją wpisaną do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych, po czym odwołał się do art. 43 ust. 1 pkt 3 i art. 43 ust. 2 uodo 1997 r.
D. K., reprezentowana przez pełnomocnika, w piśmie z 20 kwietnia 2018 r. oznaczonym jako "zażalenie" wniosła do GIODO o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem zajętym przez organ ochrony danych osobowych i wnosi o uchylenie postanowienia z [...] marca 2018 r. Wywiodła, że podstawą umorzenia postępowania w sprawie przetwarzania jej danych osobowych była informacja, że nie była członkiem Związku, co jest niezgodne z faktami, gdyż w czasie wydawania decyzji nie była ona już członkiem Związku.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO") postanowieniem z [...] listopada 2021 r. znak:[...], na podstawie art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a oraz art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., a także art. 160 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (dalej "uodo z 2018 r.") w zw. z art. 12 pkt 2 i art. 22 uodo z 1997 r., utrzymał w mocy postanowienie GIODO z [...] marca 2018 r.
PUODO opisał w uzasadnieniu dotychczasowy przebieg postępowania, po czym zauważył, odwołując się do opisanych wyżej decyzji z [...] stycznia 2014 r. i z [...] maja 2017 r., że organ ochrony danych osobowych prowadził już postępowanie administracyjne w sprawie D. K. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Związek.
Następnie PUODO stwierdził, że od 25 maja 2018 r. prawo do ochrony danych osobowych podlega reżimowi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej "RODO"), w którym ustanowiono przepisy o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz przepisy o swobodnym przepływie danych osobowych.
Dalej PUODO wskazał, że 4 września 2019 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek D. K. o usunięcie danych osobowych z zasobów Związku, o zobowiązanie Związku do zwrotu wszelkich dokumentów skarżącej będących w posiadaniu Związku oraz o przeprowadzenie kontroli przetwarzania danych w Związku. W związku z tym, w oparciu o przepisy RODO, organ nadzorczy przeprowadził postępowanie ze skargi na przetwarzanie jej danych osobowych przez Związek, które zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2021 r.
PUODO wywiódł następnie, że niedopuszczalne jest ponowne rozpatrywanie sprawy, która została już rozstrzygnięta inną decyzją. Odwoławszy się do art. 61a § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., zaznaczył, że "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w pierwszym z wymienionych przepisów, to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania", do których należy m.in wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, czy też wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji. PUODO skonstatował, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. PUODO powtórzył też twierdzenie zawarte w postanowieniu z [...] marca 2018 r., że skarżąca nie wskazała na inny proces przetwarzania jej danych osobowych przez Związek, mogący być przedmiotem oceny PUODO. Nie zwróciła się również z wnioskiem umożliwiającym potraktowanie jej skargi jako żądania odmiennego od skargi złożonej w sprawie zakończonej decyzją z [...] maja 2017 r.
D. K. w piśmie z 22 grudnia 2021 r. zaskarżyła postanowienie PUODO z [...] listopada 2021 r. znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., podnosząc, że przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie;
2. art. 61a § 1 k.p.a., podnosząc, że przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie;
3. art. 12 § 1 i 2 K.p.a., podnosząc, że organ na pewno nie działał w sprawie szybko, wnikliwie i na pewno sprawa nie została załatwiona niezwłocznie, tylko po upływie 3,5 roku od złożenia "zażalenia";
4. art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 K.p.a.;
5. art. 75 § 1 K.p.a., podnosząc, że organ nie działał wnikliwie, pomijając istne dowody w sprawie;
6. art. 8 pkt 1 i pkt 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej;
7. art. 4 pkt 2, art. 12, art. 13, art. 14, art. 15, art. 17, art. 20 i art. 21 RODO;
8. art. 33 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 - 5a uodo z 1997 r.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ponieważ zostało wydane [...] listopada 2021 r., to jest po wydaniu przez organ decyzji z [...] sierpnia 2021 r. znak:[...], która dotyczyła tej samej materii i po złożeniu przez D. K. skargi na tę decyzję, co powoduje, że zaskarżone postanowienie jest całkowicie bezpodstawne i bezprawne, gdyż PUODO ma pełną wiedzę w przedmiocie żądań skarżącej wobec administratora.
Ponadto skarżąca wniosła o:
1. przywrócenie terminu do złożenia skargi;
2. przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata;
3. rozważanie wymierzenia PUODO grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
4. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania;
5. uwzględnienie jako dowodu w sprawie akt sprawy znak: [...]., a w szczególności skargi z 16 września 2021 r, jako dowodu na to, czego skarżąca żądała od administratora.
PUODO wniósł o odrzucenie skargi, jako złożonej po terminie, ewentualnie o oddalenie skargi, powołując w odpowiedzi na skargę argumentację zbieżną z zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Referendarz sądowy postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SPP/Wa 23/22 przyznał D. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 193/22 przywrócił skarżącej terminu do wniesienia skargi.
Na podstawie akt sprawy o sygn. II SA/Wa 3668/21 ustalono, że PUODO - po rozpatrzeniu powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skargi D. K. z [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu 4 września 2019 r.) na nieprawidłowe przetwarzanie jej danych osobowych przez związek wyznaniowy [...] w Polsce z siedzibą w [...] polegające na niespełnieniu przez Związek żądania usunięcia jej danych osobowych oraz zwrotu wszelkich dokumentów zawierających dane osobowe skarżącej będących w posiadaniu Związku - wydał decyzję z [...] sierpnia 2021 r. znak:[....], którą na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 uodo z 2018 r. w zw. z art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 9 ust. 2 lit. d RODO, odmówił uwzględnienia wniosku.
D. K. zaskarżyła powołaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 27 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3668/21 oddalił skargę. Wyrok nie jest prawomocny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do treści, art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem skargi D. K. jest postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO") z [...] listopada 2021 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) z [...] marca 2018 r. znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do treści art. 61a § 2 K.p.a., postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest postanowieniem, na które służy zażalenie.
W związku z powyższym, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 61a § 1 zd 1. K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak trafnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a także w uzasadnieniu postanowienia GIODO z [...] marca 2018 r., art. 61a § 1 K.p.a. jest podstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 6 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1825/17, z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17, z 13 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2565/16, z 27 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2931/15 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, w pierwszym rzędzie należy zaznaczyć, że żądaniem, o którym rozstrzygnięto - poprzez odmowę wszczęcia postępowania
– w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem była skarga D. K. z 8 marca 2018 r. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez [....] w Polsce z siedzibą w [...]. Wyłącznie tej skargi - a nie skargi z 30 sierpnia 2019 r. - dotyczy postanowienie PUODO z [...] listopada 2021 r. i utrzymane nim w mocy postanowienie GIODO z [...] marca 2018 r. Skarga z 30 sierpnia 2019 r. wszczęła odrębne postępowanie administracyjne po przeprowadzeniu którego PUODO wydał decyzję z [...] sierpnia 2021 r. Decyzją tą, w oparciu o stan faktyczny ustalony w postępowaniu wszczętym rzeczoną skargą, organ nadzorczy na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781 – dalej "uodo z 2018 r.") w zw. z art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 9 ust. 2 lit. d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 ze zm. – dalej "RODO"), odmówił uwzględnienia wniosku. Sprawa ze skargi na powołaną decyzję została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 października 2022 r. sygn. II SA/Wa 3668/21, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej, w jej granicach będzie podlegać rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Organ ochrony danych osobowych zasadnie natomiast, tak w postanowieniu z [...] marca 2018 r., jak i w zaskarżonym postanowieniu z [...] listopada 2021 r., stwierdził, że skargę z 8 marca 2018 r. wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją
– decyzją GIODO z [...] maja 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] stycznia 2014 r.
Ostatnią z powołanych decyzji GIODO umorzył postępowanie administracyjne wszczęte skargą D. K. z 5 lipca 2013 r., ponieważ ustalił, że skarżąca jest członkiem związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej ([...] w Polsce z siedzibą w [...] - dalej "Związek"). W związku z tym - w świetle art. 43 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.
– dalej "uodo z 1997 r.") – organowi ochrony danych osobowych nie przysługiwały uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18, a co za tym idzie nie miał on podstaw do wydania decyzji rozpatrującej skargę w sprawie wykonania przepisów o ochronie danych osobowych, w szczególności do nakazania przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Powodem umorzenia postępowania był zatem brak materialnoprawnej podstawy do władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach stron postępowania spowodowany tym, że D. K. należała do związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej.
Mając powyższe na uwadze, należy dalej przypomnieć, że w piśmie z 1 października 2017 r. D. K. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją GIODO z [...] maja 2017 r., podnosząc, że po przejrzeniu akt sprawy stwierdziła w nich brak oświadczenia z [...] grudnia 2016 r. o jej rezygnacji z członkostwa w organizacji [...] przesłanego do "Ciała Kierowniczego" w [...]. Należy także nadmienić, że do wniosku o wznowienie postępowania skarżąca dołączyła kopię oświadczenia z [...] grudnia 2016 r. dotyczącego rezygnacji z przynależności do organizacji [...], skierowanego do "Ciała Kierowniczego" (bez dowodu nadania lub doręczenia). Oświadczenie to istniało zatem w dniu wydania decyzji GIODO z [...] maja 2017 r., w której ustalono, że skarżąca jest członkiem Związku, natomiast ostatecznym postanowieniem z [...] lutego 2018 r., na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 K.p.a., GIODO odmówił wznowienia postępowania zakończono tą decyzją.
Postanowienie z[...] lutego 2018 r. doręczono pełnomocnikowi D. K. 7 lutego 2018 r., a w piśmie z 8 marca 2018 r. skarżąca wniosła kolejną skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] w Polsce z siedzibą w [...], wnosząc o usunięcie danych osobowych na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 6 uodo z 1997 r. z zasobów Związku, o zobowiązanie Związku do zwrotu wszelkich dokumentów będących w jego posiadaniu oraz o przeprowadzenie kontroli na podstawie art. 14 i art. 15 uodo z 1997 r.
W tej sytuacji GIODO trafnie stwierdził w postanowieniu z[...] marca 2018 r. tzw. przeszkodę przedmiotową we wszczęciu postępowania na skutek skargi z 8 marca 2018 r. Skoro bowiem w ostatecznej decyzji z [...] maja 2017 r. organ ochrony danych osobowych na podstawie art. 43 ust. 2 w zw. ust. 1 pkt 3 uodo z 1997 r. stwierdził brak podstaw do wydania decyzji rozpatrującej skargę D. K. w sprawie wykonywania przez Związek przepisów o ochronie danych osobowych z uwagi na ustalenie, że skarżąca należy do tego Związku, to ponowne rozpatrzenie skargi stanowiłoby dotknięte wadą nieważności ponownie rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Ustalony w ostatecznej decyzji stan faktyczny sprawy, który legł u podstaw stwierdzenia niedopuszczalności rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach stron postępowania, niepodważony skutecznie wnioskiem o wznowienie postępowania, nie uległ bowiem zmianie, podobnie jak stan prawny wynikający z art. 43 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 uodo z 1997 r.
Ostateczna decyzja GIODO z [...] maja 2017 r. skutkowała zatem niedopuszczalnością wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a. kolejnego postępowania administracyjnego na skutek skargi D. K. z 5 lutego 2018 r. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób przewidziany prawem. Przyjęta w procedurze administracyjnej konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji powoduje natomiast, że stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak każda inna decyzja. Decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której decyzją ostateczną umorzono postępowanie, jest zatem dotknięta wadą nieważności (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: 27 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 2366/19, z 26 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 36/20, z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 761/15, z 19 września 2019 r. sygn. akt II GSK 2255/17 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jakkolwiek postanowienie GIODO z[...] marca 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane w czasie obowiązywania uodo z 1997 r., natomiast zaskarżone postanowienie z [...] listopada 2021 r. wydał PUODO już w czasie obowiązywania i stosowania RODO i uodo z 2018 r., to zmiana stanu prawnego w okresie pomiędzy wydaniem tych postanowień nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym nie mogło mieć wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia niewątpliwe przekroczenie terminów określonych w art. 35 K.p.a., a co za tym idzie określonej w art. 12 K.p.a. zasady szybkości postępowania administracyjnego, jak również niezawiadomienie skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.
Zgodnie bowiem z art. 160 uodo z 2018 r., postępowania prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy (25 maja 2018 r. – art. 176), prowadzone są przez Prezesa Urzędu (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie ustawy uchylanej w art. 175 (tj. uodo z 1997 r. – przyp. Sądu), zgodnie z zasadami określonymi w K.p.a.
Ponieważ zatem postanowieniem z [...] marca 2018 r. GIODO rozstrzygnął o skardze D. K. z[...] marca 2018 r., która wpłynęła do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych 16 marca 2018 r., to do rozpatrzenia środka zaskarżania od tego postanowienia właściwy był PUODO, działający na postawie przepisów uodo z 1997 r., zgodnie z zasadami określonymi w K.p.a.
Organ nadzorczy nie był uprawniony do stosowania w sprawie przepisów RODO, które zgodnie z art. 99 ust. 2 RODO mają zastosowanie od dnia 25 maja 2018 r. Nie mogły być zatem stosowane do przetwarzania danych osobowych D. K. będących przedmiotem skargi z 8 marca 2018 r. Jak już natomiast nadmieniono, przepisy RODO stały się podstawą rozstrzygnięcia PUODO wydanego w wyniku rozpatrzenia skargi D. K. z 30 sierpnia 2019 r. Wydana na ich podstawie decyzja PUODO z [...] sierpnia 2021 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 27 października 2022 r. oddalił skargę D. K. Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wa 3668/21 strona złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Sprawa zakończona decyzją PUODO z [...] sierpnia 2021 r. nie jest tożsama przedmiotowo ze sprawą, w której wydano zaskarżone postanowienie. Wydanie tej decyzji nie zwalniało PUODO z obowiązku rozpatrzenia środka zaskarżania wniesionego od postanowienia GIODO z[...] marca 2018 r.
PUODO, rozpatrując środek zaskarżenia od postanowienia GIODO z [...] marca 2018 r. był zobowiązany do stosowania przepisów K.p.a., zatem m.in. art. 144 K.p.a., z którego wynika, że w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Odpowiednie zastosowanie znajduje zatem m.in. art. 127 § 3 K.p.a., w świetle którego, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra (przez którego zgodnie z art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. należy rozumieć także GIODO – przyp. Sądu) nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że postanowienia wydane przez GIODO, należące do tej kategorii postanowień, co do której K.p.a. przewiduje wniesienie zażalenia, są zaskarżalne wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Od postanowienia GIODO z[...] marca 2018 r. przysługiwał więc wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie zażalenie. Oznaczenie przez PUODO rozpatrzonego środka zaskarżenia jako "zażalenia" (tak jak oznaczyła go skarżąca) nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., prawidłowo utrzymano w mocy postanowienie GIODO z [...] marca 2018 r.
Jak już wskazano, w sprawie doszło do naruszenia art. 12 oraz art. 35 i art. 36 K.p.a. Skarżąca oczekiwała bowiem na rozpatrzenie środka zaskarżania ponad trzy i pół roku. Tak znaczne przekroczenie terminu rozpatrzenia sprawy niewątpliwie nie powinno mieć miejsca, jak jednak powyżej wywiedziono, nie mogło mieć ono wpływu na zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Z akt sprawy nie wynika zaś, by D. K. na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. wniosła ponaglenie w związku z bezczynnością organu administracji. Nie wywiodła też do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność. Jedynie natomiast w sprawie ze skargi na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) Sąd jest uprawniony do wymierzenia organowi administracji grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie takie w orzeczeniu kończącym sprawę ze skargi na postanowienie PUODO było zatem niedopuszczalne.
Reasumując, kontrola zaskarżonego postanowienia PUODO z [...] listopada 2021 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia GIODO z[...] marca 2018 r. nie dała podstaw do stwierdzenia, że zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego, natomiast stwierdzone naruszenie przepisów postępowania (art. 144 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a.) nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na zasadność stwierdzenia, że wszczęcie postępowania w sprawie skargi D. K. z 8 marca 2018 r. było niedopuszczalne z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji GIODO z [...] maja 2017 r. Uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień odpowiadają prawu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.