II SA/Wa 193/08

SENTENCJA

II SA/Wa 193/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 17 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy nakaz z dnia [...] września 2007 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w W. na rzecz skarżącej T. z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 217 (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Nakazem z dnia [...] września 2007 r. inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy nakazał T. Sp. z o.o. w W. wypłacić byłemu pracownikowi tej Spółki, M. C., kwotę 707, 95 zł tytułem części należnego wynagrodzenia za pracę wykonaną w czerwcu 2007 r. i lipcu 2007 r., a potrąconą bez pisemnej zgody tego pracownika, kwotę 737, 97 zł tytułem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a także wypłacić mu kwotę 5712, 63 zł tytułem diet za podróże służbowe. Podstawą tego nakazu był art. 11 punkt 1, art. 33 ust. 1 punkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), a ponadto art. 80, 87, 91 i 94 punkt 5, art. 171 § 1 i art. 77 (5) § 3 Kodeksu pracy. Na podstawie art. 108 Kpa nakazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jako uzasadnienie organ wskazał, że ochronie z art. 87 Kodeksu pracy podlega nie tylko wynagrodzenie sensu stricto, ale także inne świadczenia należne ze stosunku pracy oraz należne po ustaniu stosunku pracy. Pracownik nie wyraził przy tym, w ocenie organu, pisemnej zgody na potrącenie ze swojego wynagrodzenia wymienionych wyżej kwot z poszczególnych tytułów. Dlatego potrącenie ich jest, z mocy art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 91 i 300 Kodeksu pracy, nieważne.

W odwołaniu od nakazu z [...] września 2007 r. skarżąca Spółka podniosła, że pismem z dnia 26 czerwca 2007 r. pracownik zwrócił się o potrącenie wierzytelności przysługującej Spółce z tytułu szkody wynikłej z nienależytej opieki nad pojazdem i niewykonywaniem pracy w dniu 18 maja 2007 r. z wierzytelnością przysługującą jemu w tytułu wynagrodzenia za pracę. Możliwość dokonywania potrąceń wynika z art. 91 Kodeksu pracy. Zastosowanie w sprawie ma też art. 82 § 1 Kodeksu pracy, według którego wynagrodzenie nie przysługuje za usługę wadliwie wykonaną. W dniu 18 maja 2007 r. pracownik z własnej winy w ogóle nie świadczył pracy. Pracownik ponosi ponadto winę za szkodę wyrządzoną wskutek nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Okręgowy Inspektor Pracy w W. uchylił nakaz z [...] września 2007 r. w zakresie, w jakim dotyczył on poszczególnych kwot i tytułów, i orzekł wypłacenie pracownikowi tych samych kwot z tych samych tytułów, wskazując jako podstawę poszczególnych nakazów art. 11 punkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Organ odwoławczy zauważył, że strona nie kwestionowała faktu braku wypłacenia poszczególnych kwot, zaś pracownik nie wyrażał zgody na dokonanie potrąceń. Przepisy dotyczące obowiązków pracownika w zakresie sumiennego wykonywania pracy nie stanowią samoistnej podstawy do potrącenia świadczeń wykraczającego poza art. 87 Kodeksu pracy. Przepisy te mogą natomiast stanowić podstawę do wystąpienia do sądu powszechnego – sądu pracy, ale z tej możliwości Spółka nie skorzystała. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że decyzje inspektora pracy ujęte w nakazie zawierają wadliwie wskazane podstawy prawne – zamiast art. 11 punkt 7 ustawy o PIP wskazano art. 11 punkt 1 tej ustawy. Z kolei rygor natychmiastowej wykonalności nakazów powinien opierać się na art. 11 punkt 7 ustawy, a nie art. 108 Kpa. Organ odwoławczy skorygował zatem te wadliwie wskazane podstawy prawne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] listopada 2007 r. skarżąca Spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 7 Kpa. Uznała, że dysponowała zgodą pracownika na potrącenie należności, wyrażoną w piśmie z 26 czerwca 2007 r. Niedopuszczalne było zaniechanie dowodu z tego pisma. Możliwość dokonania potrąceń wynikała z art. 91 Kodeksu pracy. Ponadto w dniu 18 maja 2007 r. pracownik w ogóle nie wykonywał pracy, zatem wynagrodzenie z tego tytułu nie przysługiwało. Brak prawa do wynagrodzenia należy odróżnić od odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków. Z przepisów prawa pracy wynika uprawnienie do potrącenia wierzytelności, tym bardziej, że pracownik wyraził na to pisemną zgodę. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Organ nie rozstrzygał o sprawach spornych, lecz o należnych świadczeniach, tj. takich, co do których nie ma sporu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

W skardze zasadnie zarzucono organom Państwowej Inspekcji Pracy, iż nie ustaliły w jednoznaczny sposób, czy pracownik Spółki, którego świadczenia były przedmiotem nakazu i zaskarżonej decyzji, wyraził zgodę na potrącenie należności przysługujących mu od Spółki z należnościami, jakie przysługiwały Spółce od tego pracownika. Istotnie – art. 87 Kodeksu pracy zakazuje co do zasady dokonywania innych potrąceń z wynagrodzenia za pracę, niż enumeratywnie określone w tym przepisie, ale przepis ten ma charakter względnie obowiązujący. Za zgodą pracownika możliwe są także inne potrącenia (art. 91 Kodeksu pracy). Z niezrozumiałych zatem względów organy nie ustaliły w jednoznaczny sposób, czy pracownik udzielił zgody na te inne potrącenia, czy też takiej zgody odmówił, a pismo z dnia 26 czerwca 2007 r. stanowi jedynie zgodę warunkową, uzależnioną od uznania i wypłacenia wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Pracownik ten był przesłuchany co prawda w toku postępowania kontrolnego (k. 130 akt administracyjnych), ale przedmiotem pytań przesłuchującego inspektora w ogóle nie była kwestia ewentualnej zgody pracownika na dokonanie potrąceń. Z kolei, zgodnie z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w postępowaniu przed organami Inspekcji, w zakresie nieuregulowanym w samej ustawie, stosuje się przepisy Kpa. Zatem organy te miały do dyspozycji wszelkie środki dowodowe. Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa, dowodem dla ustalenia określonej okoliczności może być wszytko, co nie jest sprzeczne z prawem. W celu ustalenia, czy przedmiotowa zgoda była udzielona, możliwe było zatem odebranie choćby pisemnego oświadczenia pracownika.

Brak jednoznacznego, pewnego ustalenia powyższej, zasadniczej w sprawie okoliczności faktycznej, uprawnia do wniosku, że organy nie zbadały, czy zaszły przesłanki do wydania nakazu zapłaty poszczególnych kwot z poszczególnych tytułów. Tylko prawidłowe, pewne ustalenie tej okoliczności pozwoli wydać prawidłowe rozstrzygniecie w sprawie. W dalszym postępowaniu konieczne będzie więc jej ustalenie przy pomocy wskazanych środków.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że odwołanie od nakazu zapłaty zostało podpisane przez pracownika Spółki, który – jak wynika z akt postępowania administracyjnego – nie dysponował stosownym pełnomocnictwem Spółki. W aktach brakuje takiego pełnomocnictwa, zaś z protokołu kontroli wynika, że pracownik ten dysponował jedynie upoważnieniem do reprezentowania Spółki w postępowaniu kontrolnym. Wniesienie odwołania wykracza jednak poza to postępowanie kontrolne. W związku z tym, na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r., kwestia ta była przedmiotem pytania Sądu. Pełnomocnik Spółki oświadczała, że pracownik, który podpisał odwołanie od nakazu z dnia [...] września 2007 r., dysponował szerokim upoważnieniem udzielonym przez Spółkę. Nie przesądzając zatem, czy takie upoważnienie istotnie było udzielone, organ odwoławczy zobowiązany był wystąpić o nie do odwołującego się pracownika i dopiero po ustaleniu, że jest on istotnie pełnomocnikiem, rozpatrzyć odwołanie. Zaniechanie tego stanowiło samoistny, wystarczający powód uchylenia zaskarżonej decyzji. W razie ponownego reprezentowania skarżącej przez pełnomocnika i braku dokumentu pełnomocnictwa, organ odwoławczy w dalszym postępowaniu skorzysta w tym zakresie z przepisu art. 64 Kpa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a korzystając z możliwości, jakie stwarza art. 134 tej ustawy, uchylił też poprzedzający ją nakaz z [...] września 2007 r. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152, zaś odnośnie kosztów postępowania – w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.