II SA/WA 1929/19

II SA/Wa 1929/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
III OSK 3446/21 - Wyrok NSA z 2024-01-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157, art. 158 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 2, art. 119 pkt 2, art. 20, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Z. S. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...] Z.S. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. o zawieszeniu w czynnościach służbowych z dniem [...] stycznia 2019 r. na okres 3 miesięcy, stwierdził nieważność wymienionej decyzji wskazując na wydanie jej bez podstawy prawnej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wpłynęła informacja z Prokuratury Okręgowej w [...] o przedstawieniu Z. S., w ramach prowadzonego postępowania sygn. akt [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, z poźn. zm.) - zwany dalej Kk, w zw. z art. 266 § l Kk. polegającego na tym, że: "w dniu [...] czerwca 2016 r. w [...] przy ul. [...] jako funkcjonariusz publiczny [...] Z. S. przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że nie posiadając uprawnienia do korzystania z bazy PESEL, uzyskała - w związku z pełnioną przez siebie funkcją [...] Sekcji [...] Wydziału [...] [...] Oddziału Straży Granicznej - od posiadającego takie uprawnienia (...) pełniącego funkcję Kierownika Zespołu [...] Grupy Zamiejscowej z siedzibą w [...] Placówki Straży Granicznej w [...], nad którego działalnością sprawowała merytoryczny nadzór, informacje w postaci danych adresowych (...), co do którego nie miała podstaw do prowadzenia czynności służbowych, a następnie wbrew przepisom ustawy i przyjętemu na siebie zobowiązaniu ujawniła je (...) w celu uzyskania dla niego korzyści osobistej w postaci możliwości nawiązania kontaktu prywatnego z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] (...) prowadzącym dotyczące go bezpośrednio postępowanie administracyjne, czym działała na szkodę interesu publicznego w postaci ochrony tajemnicy służbowej i danych osobowych oraz na szkodę (...) w postaci jego prawa do prywatności.".
Z uwagi na fakt, że zarzucany ww. funkcjonariuszowi czyn stanowił przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, zawiesił wymienioną w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy. Następnie, w trybie art. 43 ust. 3 ustawy o SG Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. okres zawieszenia w czynnościach służbowych przedłużył do czasu ukończenia postępowania karnego.
W dniu [...] grudnia 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] wydał na podstawie art. 322 § 1 ustawy Kodeks postępowania karnego postanowienie
o częściowym umorzeniu śledztwa w części dotyczącej Z. S., wobec stwierdzenia, że wymieniona nie popełniła zarzucanego jej przestępstwa. Powyższe postanowienie stało się prawomocne z dniem [...] stycznia 2018 r., zatem zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych z powyższym dniem ustało z mocy prawa.
Następnie Prokurator Generalny postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., działając na podstawie art. 328 § 1 k.p.k. postanowił uchylić jako niezasadne prawomocne postanowienie Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie o sygn. akt [...] w części prowadzonej przeciwko Z.S., podejrzanej o czyn z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 266 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i zlecił Prokuratorowi Okręgowemu w [...] kontynuowanie postępowania przygotowawczego. Informacja
o powyższym wpłynęła do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w dniu [...] stycznia 2019 r.
Organ wskazał, że mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając, że czyn zarzucany Z. S. stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, czyniąc za podstawę prawną art. 43 ust. 1 ustawy o SG, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. zawiesił ww. w czynnościach służbowych z dniem [...] stycznia 2019 r. na okres 3 miesięcy.
Następnie w dniu [...] kwietnia 2019 r. do Komendy Głównej Straży Granicznej wpłynął wniosek Z. S. z dnia [...] kwietnia 2019 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...]z dnia [...] stycznia 2019 r. uzasadniony, faktem iż wymieniona decyzja została wydana bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa
(art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. stwierdził nieważność decyzji nr [...]Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r., wskazując, że została dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze k.p.a. tj. wydana została bez podstawy prawnej. Dodatkowo organ I instancji odniósł się do sytuacji prawnej Z. S., wskazując, że wyeliminowanie przez Prokuratora Generalnego z obrotu prawnego postanowienia o umorzeniu śledztwa prowadzonego wobec ww. funkcjonariusza ma wpływ na określenie aktualnego statusu funkcjonariusza w służbie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę wskazał w dalszej kolejności m.in. na treść przepisu art. 156 § 1, art. 157, art. 158 k.p.a. Podał,
że rozstrzygnięcie podjęte przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. oparte zostało na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy
o SG, zgodnie z którym funkcjonariusza zawiesza się w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w razie jego tymczasowego aresztowania
lub wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, iż okoliczności faktyczne z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów nie stanowiły podstawy do wydania przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej rozstrzygnięcia
w tym trybie.
MSWiA podał, że zasadnie organ I instancji w decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. wskazał, że - na gruncie rozpatrywanej sprawy - nie miało miejsca tymczasowe aresztowanie funkcjonariusza, ani nie wszczęto przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Nie ulega wprawdzie wątpliwości, że wobec Z. S. w czasie wydania ww. decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej postępowanie karne, w którym ww. podejrzana jest o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego pozostaje w toku, niemniej jednak nie jest to nowe (wszczęte) postępowanie karne.
Minister wskazał, że w omawianym stanie faktycznym postępowanie karne toczące się przeciwko ww. funkcjonariuszowi zostało wszczęte w 2017 r. Natomiast Prokurator Generalny, korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 328 § 1 k.p.k., postanowił uchylić, jako niezasadne, prawomocne postanowienie Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o umorzeniu ww. postępowania w sprawie sygn. akt [...]w części prowadzonej przeciwko Z. S.
i zlecił Prokuratorowi Okręgowemu w [...] kontynuowanie postępowania przygotowawczego. Skutkowało to wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia o umorzeniu śledztwa i koniecznością dalszego prowadzenia tegoż postępowania, będącego przyczyną pierwotnego zawieszenia ww. w czynnościach służbowych
i przedłużeniem tego zawieszenia do czasu ukończenia postępowania karanego.
Nie stanowiło jednak podstawy do zawieszenia ww. w czynnościach służbowych na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Biorąc powyższe pod uwagę Komendant Główny Straży Granicznej zasadnie uznał, iż analiza sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. bezsprzecznie potwierdza, że kwestionowana przez stronę decyzja wydana została bez podstawy prawnej co skutkowało - zgodnie z żądaniem strony – koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Minister wskazał jednocześnie, że wyeliminowanie przez Prokuratora Generalnego z obrotu prawnego postanowienia o umorzeniu śledztwa prowadzonego wobec Z. S. nie pozostaje bez wpływu na określenie obecnie statusu funkcjonariusza w służbie.
Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1581, z poźn. zm.), zawieszenie w czynnościach służbowych ustaje w przypadku prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego. Organ wskazał, że zawieszenie ww. w czynnościach służbowych, które rozpoczęło swój bieg od dnia [...] sierpnia 2017 r. mocą decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2017 r. i następnie zostało przedłużone decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2017 r. - do czasu ukończenia postępowania karnego, ustało z mocy ww. przepisu z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., w przedmiocie umorzenia śledztwa w części dotyczącej Z. S., tj. z dniem [...] stycznia 2018 r.
Niemniej jednak wobec wydania przez Prokuratora Generalnego postanowienia z dnia [...] grudnia 2018 r. o uchyleniu prawomocnego postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., o umorzeniu śledztwa, przesłanka warunkująca zakończenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, tj. fakt ukończenia postępowania karnego - ustała. Wobec powyższego, jakkolwiek od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia poprzedzającego powzięcie informacji przez organ, tj. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o uchyleniu prawomocnego postanowienia o umorzeniu toczącego się przeciwko niej postępowania karnego, zawieszenie w czynności służbowych ustało, to niemniej jednak z chwilą wzruszenia przez Prokuratora Generalnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. prawomocnego postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o częściowym umorzeniu postępowania karnego zostało, jako tożsame z decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...]
z dnia [...] listopada 2017 r. reaktywowane, bowiem postępowanie karne wobec Z. S. bezsprzecznie nadal się toczyło i aktualnie również ma miejsce.
Minister wskazał, że w pełni podziela pogląd Komendanta Głównego Straży Granicznej zaprezentowany w stanowisku z dnia [...] maja 2019 r. przesłanym wraz z odwołaniem oraz aktami sprawy, zgodnie z którymi nieszablonowość omawianego stanu faktycznego nie może doprowadzić do sytuacji, w której organ jest pozbawiony możliwości odsunięcia takiego funkcjonariusza od wykonywania obowiązków, tym bardziej w przypadku, że Prokurator Generalny uznał za zasadne podjęcie na nowo prawomocnie umorzonego śledztwa. Odrębna interpretacja wskazanych przepisów wiązałaby się z koniecznością dopuszczenia do realizacji obowiązków, a zatem korzystania z wynikających z tego uprawnień funkcjonariusza, który na dany moment nie posiada nieposzlakowanej opinii, co niewątpliwie wpłynęłoby na dobro formacji.
Organ odwoławczy wskazał również, że orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1043/18 jednozdaniowo wspomniane w decyzji Komendanta Głównego SG nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. zawarte zostało jako dodatkowy argument przemawiający za zasadnością przyjętego przez Komendanta Głównego SG statusu zarówno postępowania karnego jak i samego funkcjonariusza w kontekście wydania przez Prokuratora Generalnego postanowienia z dnia [...] grudnia 2018 r. o uchyleniu prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania karnego.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. stała się przedmiotem skargi Z. S., reprezentowanej przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2019 r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na treść decyzji, tj.:
- art. 43 ust. 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej w zw. z § 4 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego prawomocnego postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o częściowym umorzeniu śledztwa wobec [...] Z. S. doszło do kontynuowania z mocy prawa jej zawieszenia w czynnościach służbowych w sytuacji, gdy ww. stanowisko jest całkowicie nieuprawnione, bowiem decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] o przedłużeniu zawieszenia Z. S. w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego definitywnie wygasła z chwilą uprawomocnienia się powołanego postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. tj. z dniem [...] stycznia 2018 r.,
- art. 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji sprzecznie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów, a w szczególności poprzez arbitralne przyjęcie,
że samo podejrzenie wykorzystania przez funkcjonariusza zajmowanego stanowiska stanowi wystarczającą przesłankę do zawieszenia w czynnościach służbowych, a odrębna interpretacja wpłynęłaby na dobro formacji, podczas gdy w obowiązujących przepisach nie określono szczegółowo trybu postępowania w tak wyjątkowej sytuacji jak ma to miejsce w realiach niniejszej sprawy, zaś zaskarżona decyzja stanowi jedynie powielenie stanowiska Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2019 r., które jak wynika z treści zaskarżonej decyzji dodatkowo ma uzasadniać fakt,
że "Prokurator Generalny uznał za zasadne podjęcie na nowo prawomocnie umorzonego śledztwa", z czym nie sposób się zgodzić wobec braku samodzielnej
i rzetelnej interpretacji instytucji zawieszenia w odniesieniu do realiów sprawy przez organ II instancji,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał m.in., że kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ocena skutków prawnych wyeliminowania z obrotu prawnego prawomocnego postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o częściowym umorzeniu śledztwa wobec [...] Z. S. W ocenie organu II instancji doszło do kontynuowania z mocy prawa zawieszenia ww. funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Pełnomocnik wskazał, że z powyższym nie sposób się zgodzić. Drugą, nie mniej istotną w ocenie organu kwestią w kontekście zawieszenia, jest fakt podjęcia na nowo częściowo umorzonego postępowania mocą postanowienia Prokuratora Generalnego. Pogląd o reaktywowaniu zawieszenia Z. S. z chwilą podjęcia postępowania karnego w ocenie skarżącej nie zasługuje na aprobatę. Nieprawidłowe jest stanowisko organu jakoby do zakończenia postępowania karnego uzasadnione jest kontynuowanie zawieszenie Z. S. na podstawie decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu prawomocnego ukończenia postępowania karnego.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...] marca 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pełnomocnik organu pismem z dnia [...] maja 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu jednakże z powodów innych niż w niej podniesione.
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji, jak i decyzja Komendanta Głównego SG z dnia [...] kwietnia 2019 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dniu jej wydania. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W sprawie niniejszej zarówno Komendant Główny Straży Granicznej, jak
i Minister Spraw Wewnętrznych stwierdzili, że decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] o zawieszeniu skarżącej w czynnościach służbowych z dniem [...] stycznia 2019 r. na okres 3 miesięcy obarczona jest kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydana została bez podstawy prawnej.
W ocenie Sądu przesłanka ta nie zachodziła w niniejszej sprawie. Przepis art. 43 ust. 1 ustawy o SG, na podstawie którego Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wydał decyzję z dnia [...] tycznia 2019 r., funkcjonuje bowiem w porządku prawnym i stanowi podstawę prawną do wydania decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Twierdzenie, że decyzja z dnia [...] stycznia 2019 r.
o zawieszeniu skarżącej w czynnościach służbowych została wydana bez podstawy prawnej rażąco narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o SG.
Z tego względu Sąd wyeliminował zaskarżoną decyzję i decyzję Komendanta Głównego SG nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.
Wyjaśnić należy, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce wówczas, gdy albo w obowiązującym porządku prawnym nie ma normy, która umocowuje administrację publiczną do działania albo taka norma jest, ale nie spełnia wymagań stawianych podstawie prawnej, w tym zwłaszcza w zakresie formy rozstrzygnięcia,
a szczególnie wówczas, gdy określony obowiązek albo uprawnienie powstają z mocy prawa (v. J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B.Adamiak i J. Borkowski, Warszawa 1998 r. str. 806-807).
Sytuacja taka bezsprzecznie nie wystąpiła w sprawie zakończonej decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r.
i nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o zawieszeniu skarżącej
w czynnościach służbowych z uwagi na brak podstawy prawnej.
Na gruncie tej sprawy dodatkowo wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja w niniejszej sprawie w odniesieniu do decyzji Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] stycznia 2019 r. także nie wystąpiła.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o SG, funkcjonariusza zawiesza się w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w razie jego tymczasowego aresztowania lub wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego
w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Jeżeli okres tymczasowego aresztowania jest dłuższy niż 3 miesiące, zawieszenie ulega z mocy prawa przedłużeniu do czasu zakończenia tymczasowego aresztowania.
W sprawie jest bezsporne, że przed samym wydaniem kwestionowanej decyzji
z dnia [...] stycznia 2019 r. nie nastąpiło ani tymczasowe aresztowanie funkcjonariusza ani nie wszczęto przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego. Wszczęcie postępowania karnego wobec skarżącej w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego było podstawą zawieszenia skarżącej w czynnościach służbowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., na okres 3 miesięcy. Następnie, w trybie art. 43 ust. 3 ustawy o SG Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. okres zawieszenia w czynnościach służbowych przedłużył do czasu ukończenia postępowania karnego.
Nie ulega też wątpliwości, że w dniu [...] grudnia 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] wydał postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa
w części dotyczącej Z. S. i postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] stycznia 2018 r. W konsekwencji ustało zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych.
Wobec tego, że Prokurator Generalny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. uchylił prawomocne postanowienie Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., o którym mowa wyżej, nie było przeszkód do ponownego zastosowania art. 43 ust. 1 ustawy o SG. Pamiętać należy, że istotą instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych jest odsunięcie funkcjonariusza od czynności służbowych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, zgodnie
z którym sformułowanie "w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego" dowodzi, że istotne znaczenie ma tu aspekt uruchomienia w wymienionych sprawach procedury ad personam. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt I OSK 167/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl), sformułowanie to nie oznacza,
że zawieszenie jest możliwe wyłącznie bezpośrednio po wszczęciu postępowania karnego, a później – mimo nadal toczącego się postępowania karnego – zastosowanie tej instytucji nie jest możliwe. Funkcjonariusz, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne w określonej kategorii przestępstw nie może z woli ustawodawcy pełnić służby. Zaistnienie tych przesłanek zawsze a nie tylko bezpośrednio po wszczęciu postępowania karnego obliguje organ do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Okoliczność, że zawieszenie w czynnościach służbowych wygasło z powodu prawomocnego zakończenia postępowania karnego nie stanowi przeszkody do ponownego zastosowania art. 43 ust. 1 ustawy i obligatoryjnego zawieszenia w czynnościach służbowych w sytuacji, gdy prawomocnie zakończone postępowanie karne zostało podjęte na nowo. Z pewnością zaś nie może być mowy
o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej.
W obowiązującym porządku prawnym istnieje norma prawna, która umocowywała Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej do działania. Komendant Główny SG rażąco naruszył tym samym art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o SG. Także organ II instancji rażąco naruszył powołany przepis,
a nadto art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem nieuprawnienie utrzymał w mocy decyzję rażąco naruszającą prawo.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego
w wysokości 480 zł. oraz opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa 17 zł.