II SA/Wa 1920/23

II SA/Wa 1920/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1136
art. 114 ust. 2
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, dalej: "Szef ABW", "organ", decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 114 ust. 2 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1136 ze zm.), dalej: "ustawa o ABW oraz AW", odmówił J. M., dalej "skarżący", przyznania równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie.
Jak wynika z ustaleń w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1826/22 uchylił rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] wydany w przedmiocie zwolnienia J. M. ze służby w ABW z dniem [...] kwietnia 2019 r. na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 5 ustawy o ABW oraz AW. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 6 kwietnia 2023 r.
Szef ABW stwierdził w związku z tym, że J. M. z dniem [...] kwietnia 2023 r. odzyskał status funkcjonariusza ABW i pozostaje w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW, zgodnie z rozkazem personalnym z dnia [...] września 2018 r. nr [...].
Funkcjonariusz pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. zgłosił gotowość do podjęcia obowiązków służbowych.
Przy czym organ zaznaczył, że z informacji będących w posiadaniu ABW wynika, iż Regionalna Komisja Lekarska nr [...] w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uznała, że J. M. jest trwale niezdolny do służby w ABW, co wyklucza możliwość dopuszczenia ww. funkcjonariusza do wykonywania obowiązków służbowych.
Powyższa okoliczność stała się również podstawą wydania przez Szefa ABW w dniu [...] maja 2023 r. rozkazu personalnego nr [...] o zwolnieniu ww. ze służby w ABW z dniem [...] czerwca 2023 r. na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy o ABW oraz AW, tj. w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisje lekarską.
Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. J. M. wezwał Szefa ABW do zapłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie, należnego mu na podstawie art. 86 ustawy o ABW oraz AW.
Szef ABW, uzasadniając odmowę wypłaty J. M. uposażenia, powołał się na art. 48 ust. 1, art. 51 ust. 1 i art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW, z których wynika, że prawo funkcjonariusza do uposażenia jest ściśle związane z pełnieniem przez niego służby, a w szczególności ze sprawowaniem powierzonej mu funkcji i wypełnianiem związanych z nią zadań i obowiązków. Natomiast pełnienia służby nie można utożsamiać jedynie z samym trwaniem stosunku służbowego.
Z treści ww. przepisów organ wywiódł wniosek, że wypłata uposażenia jest uzależniona od faktycznego wykonywania przez funkcjonariusza obowiązków służbowych. Funkcjonariuszowi należy się uposażenie tylko za okres od faktycznego podjęcia obowiązków służbowych. Powołał się na wykształcony i ugruntowany pogląd w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazujący na związek między prawem do otrzymywania uposażenia, a wykonywaniem obowiązków służbowych. Prawo do uposażenia winno wiązać się z pozostawaniem w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale obiektywna możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza ABW. Tak więc pozostawanie funkcjonariusza w stosunku służbowym bez podejmowania służby nie daje mu uprawnienia do otrzymywania uposażenia (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 94/01; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 512/08, z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 194/07).
Odnosząc się do sytuacji J. M. organ podkreślił, że zgodnie
z art. 44 ustawy o ABW oraz AW, służbę w ABW może pełnić osoba posiadająca m.in. zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych. Funkcjonariusz pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. wprawdzie zgłosił gotowość do podjęcia obowiązków służbowych, jednakże z informacji będących w posiadaniu ABW wynika, że Regionalna Komisja Lekarska nr [...] w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. stwierdziła, że J. M. jest trwale niezdolny do służby w ABW, co wyklucza możliwość dopuszczenia ww. do wykonywania obowiązków służbowych.
Zgodnie z § 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r.
w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w przypadku gdy komisja lekarska ABW uzna funkcjonariusza za trwale niezdolnego do służby, niezwłocznie zwalnia się go od zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby. W sytuacji J. M., z uwagi na fakt, że orzeczenie komisji lekarskiej ABW zostało wydane w dniu [...] maja 2021 r., tj. przed dniem przywrócenia ww. do służby w ABW, funkcjonariusz pomimo zgłoszenia gotowości do podjęcia obowiązków służbowych, obiektywnie nie mógł ich podjąć. W konsekwencji powyższego, zdaniem organu brak jest możliwości wypłaty mu uposażenia jak i równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie.
Organ zaznaczył, że pomimo uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozkazów o zwolnieniu ww. ze służby z dniem [...] kwietnia 2019 r., to od dnia [...] maja 2019 r. do dnia uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku, tj. 6 kwietnia 2023 r. J. M. nie pozostawał w stosunku służbowym.
Wyjaśnił, że ww. wyrok jedynie uchylił rozkazy personalne dotyczące zwolnienia J. M. ze służby w ABW i jako taki działa ex nunc, czyli na przyszłość licząc od daty uchylenia, a nie ex tunc, czyli wstecz.
Reasumując, organ stwierdził, że skoro J. M. od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. od dnia 6 kwietnia 2023 r., nie pełni służby w ABW, w rozumieniu faktycznym, to oznacza, że nie przysługuje mu od tego dnia wypłata uposażenia jak i równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie.
Skargę na decyzję Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2023 r. wniósł J. M..
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzucił organowi naruszenie art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW poprzez jego niezastosowanie po jego reaktywacji w służbie i odzyskaniu statusu funkcjonariusza, co skutkowało nie wypłaceniem mu od dnia 6 kwietnia 2023 r. należnego równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie.
W odpowiedzi na skargę Szef ABW, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
W przypadku uchylenia przez sąd administracyjny rozkazu personalnego
o zwolnieniu ze służby, osoba, w stosunku do której zapadł taki wyrok, staje się na powrót funkcjonariuszem, jednak następuje to dopiero z dniem uprawomocnienia się wydanego w tym przedmiocie orzeczenia sądowego. W konsekwencji wadliwe rozkazy personalne, zwalniające funkcjonariusza ze służby, pozostają w obrocie prawnym i wywołują określone w nich skutki prawne aż do dnia poprzedzającego dzień, w którym dojdzie do uprawomocnienia się wyroku uchylającego te rozkazy, co zwykle następuje wraz z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, bądź - z dniem ogłoszenia przez NSA wyroku oddalającego skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1826/22, uchylający rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] maja 2019 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby działa ex nunc, ponieważ powoduje przerwanie skutku prawnego tego rozstrzygnięcia od dnia uprawomocnienia się wyroku, zaś do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się tego orzeczenia, decyzja zwolnieniowa Szefa ABW wywołuje skutki prawne (zwolnieniowe). Wyrok uchylający decyzję zwalniającą nie skutkuje reaktywacją wstecz stosunku służbowego. Innymi słowy, orzeczenie przez sąd administracyjny o uchyleniu rozkazów personalnych o zwolnieniu ze służby wywołuje skutki na przyszłość, od dnia uprawomocnienia się wyroku (vide wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 583/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1674/10).
W rezultacie takiego rozstrzygnięcia Sądu następuje reaktywowanie stosunku służbowego ex nunc, czyli na przyszłość. Okres między zwolnieniem ze służby,
a reaktywowaniem stosunku służbowego, to okres pozostawania poza służbą i jako taki nie może zostać zaliczony do wysługi lat. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 459/11. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 526/08.
Nie jest w sprawie kwestionowane, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1826/22 skutkował przywróceniem funkcjonariusza do służby z dniem 6 kwietnia 2023 r. i skarżący ponownie znalazł się w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW.
Funkcjonariusz zgłosił gotowość do podjęcia obowiązków służbowych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r.
Niewątpliwym jest także, iż w dniu reaktywowania stosunku służbowego skarżący był niezdolny do służby, jako funkcjonariusz ABW - kategoria D, od dnia [...] maja 2021 r., na mocy orzeczenia Regionalnej Komisji Lekarskiej nr [...] ABW w [...] z dnia [...] maja 2021 r.
W przypadku utraty przez funkcjonariusza zdolności fizycznej i psychicznej do służby, o której mowa w art. 44 ust. 5 ustawy o ABW oraz AW, zachodzi podstawa do obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby określona w art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie bowiem z tym przepisem, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską właściwej Agencji.
Tak też się stało w przedmiotowej sprawie, w związku z tym, że skarżący przywrócony do służby z dniem 6 kwietnia 2023 r. był niezdolny do służby w tej dacie, został rozkazem personalnym Szefa ABW z dnia [...] maja 2023 r. zwolniony ze służby w ABW z dniem [...] czerwca 2023 r. na podstawie art. 60 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ABW oraz AW.
Nie można zgodzić się z organem, że przywrócony do służby funkcjonariusz, który przed reaktywacją stał się niezdolny do służby w ABW, nie ma prawa do uposażenia z powodu zaistnienia normatywnej przesłanki wykluczającej możliwość pełnienia służby.
Choć przepisy art. 48 ust. 1 i art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW wskazują na związek wypłaty uposażenia i innych świadczeń z pełnieniem służby, tj. wykonywaniem przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań lub obowiązków, to jednak nie można tracić z pola widzenia innych przepisów ustawy o ABW oraz AW, które odstępują od tego wymogu, przewidując możliwość wypłaty uposażenia funkcjonariuszom, którzy nie wykonują efektywnie obowiązków służbowych.
Przypadki otrzymywania uposażenia wraz z dodatkami i innych należności za okres, kiedy funkcjonariusz faktycznie nie wypełnia obowiązków służbowych, są ściśle reglamentowane w ustawie o ABW oraz AW.
Zgodnie z art. 136 ustawy o ABW oraz AW, w razie urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania w dyspozycji Szefa ABW albo Szefa AW, na podstawie art. 54 ust. 1, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne należności pieniężne przysługujące na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych lub na ich wysokość.
Niezdolność do służby w ABW funkcjonariusza przywróconego do służby należało zatem ocenić przez pryzmat przepisów pragmatycznych regulujących kwestie utraty przez funkcjonariusza zdolności do pełnienia służby.
W przypadku gdy komisja lekarska ABW uzna funkcjonariusza za trwale niezdolnego do służby, niezwłocznie zwalnia się go od zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby (§ 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego).
Jak wynika z ustaleń w sprawie, skarżący w dniu 6 kwietnia 2023 r. pozostawał w Grupie Dyspozycyjnej Szefa ABW bez wyznaczonych do realizacji zadań, ponieważ wcześniej rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Szef ABW, na podstawie § 5 ust. 2 pkt 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji (Dz. U. Nr 52, poz. 453), cofnął skarżącemu wyznaczenie do realizacji zadań służbowych w Departamencie [...].
W świetle art. 114 ust. 2 w zw. z art. 136 ustawy o ABW oraz AW, skarżący przywrócony do służby z dniem 6 kwietnia 2023 r. i w tej dacie niezdolny do służby, miał zatem prawo do uposażenia zasadniczego, dodatków do uposażenia o charakterze stałym i innych należności pieniężnych przysługujących na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian. Tym samym art. 86 ust. 1 ustawy o ABW i AW który reguluje, że funkcjonariusz otrzymuje nieodpłatnie umundurowanie albo równoważnik pieniężny w zamian za to umundurowanie, albo kwotę na zakup ubrania typu cywilnego, bez wątpienia miał zastosowanie w niniejszej sprawie.
Tak więc, zarzuty skarżącego okazały się zasadne, bowiem zaskarżona decyzja Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2023 r. została wydana z naruszeniem art. 114 ust. 2 w zw. z art. 136 i art. 86 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW.
Organ naruszył również przepisy procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie ustalając wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto Szef ABW naruszył wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., dokonując nieprawidłowej subsumcji norm prawnych do poczynionych ustaleń faktycznych.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.