II SA/Wa 1917/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-01-24
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
zasiłek przedemerytalnyświadczenie przedemerytalnestaż pracygospodarstwo rolneKodeks postępowania administracyjnegowznowienie postępowaniaorzecznictwo SNTrybunał Konstytucyjnyubezpieczenie społeczne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą prawa do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego, uznając, że okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie wlicza się do stażu wymaganego do zasiłku przedemerytalnego, choć wlicza się do stażu emerytalnego.

Skarżący T.Z. domagał się przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące wliczania okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do stażu pracy. Organy administracji odmówiły, uznając, że okres ten nie spełnia warunków do zasiłku przedemerytalnego, choć może być brany pod uwagę przy świadczeniu przedemerytalnym. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie wlicza się do stażu wymaganego do zasiłku przedemerytalnego.

Sprawa dotyczyła skargi T.Z. na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz świadczenia przedemerytalnego. Skarżący powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące wliczania okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do stażu pracy, twierdząc, że dowiedział się o nim w dniu 20 października 2002r. Organy administracji, po wznowieniu postępowania, odmówiły uchylenia poprzednich decyzji, uznając, że wskazane orzecznictwo SN nie stanowiło nowej okoliczności faktycznej lub dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA. Wojewoda wskazał, że skarżący nie spełnił warunków dotyczących łącznego stażu ubezpieczeniowego wymaganego do zasiłku przedemerytalnego (29 lat, 10 miesięcy i 6 dni zamiast 30 lat dla mężczyzn) oraz świadczenia przedemerytalnego (33 lata, 4 miesiące i 6 dni zamiast wymaganego stażu emerytalnego). WSA w Warszawie oddalił skargę, podkreślając, że okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia podlega wliczeniu do stażu emerytalnego (co umożliwiało przyznanie świadczenia przedemerytalnego, choć nie wystarczało), ale nie podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do zasiłku przedemerytalnego. Sąd odniósł się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r. (sygn. akt K 19/02), wskazując, że stanowił on nową podstawę wznowienia, która nie została podniesiona we wniosku o wznowienie postępowania, a zatem nie mógł być przedmiotem oceny w tym postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia nie podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do zasiłku przedemerytalnego.

Uzasadnienie

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu definiuje zatrudnienie jako pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy nakładczej. Okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, choć może być zaliczony do stażu emerytalnego, nie jest traktowany jako zatrudnienie w rozumieniu przepisów dotyczących zasiłku przedemerytalnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.z.p.b. art. 37j § 1

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Określa warunki nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, w tym wymóg posiadania określonego stażu ubezpieczeniowego i zatrudnienia w szczególnych warunkach. Praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie jest wliczana do stażu zatrudnienia.

u.z.p.b. art. 37k § 1

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Określa warunki nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, które uzależnione jest od okresu uprawniającego do emerytury.

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 37l § 1

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Reguluje moment nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

u.z.p.b. art. 24 § 2

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Określa, jakie okresy zalicza się do okresu uprawniającego do zasiłku, wyłączając pracę w gospodarstwie rolnym.

u.z.p.b. art. 2 § 1

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Definiuje pojęcie zatrudnienia i wyłącza z niego osoby pracujące w gospodarstwie rolnym.

u.z.p.b.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Ustawa regulująca przyznawanie zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001r. i późniejszych zmianach).

u.e.r.f.u.s. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa, że okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia podlega zaliczeniu do stażu emerytalnego.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, w tym wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów.

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa możliwość wznowienia postępowania w przypadku zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny przepisów aktu normatywnego.

k.p.a. art. 148 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje postanowienie o wznowieniu postępowania lub odmowie jego wznowienia.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje orzekanie sądu administracyjnego w przedmiocie skargi.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez WSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nie wlicza się do stażu wymaganego do zasiłku przedemerytalnego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące wliczania pracy w gospodarstwie rolnym nie stanowiło nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie mógł być podstawą oceny w postępowaniu wznowionym na innej podstawie prawnej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców powinna być wliczona do stażu wymaganego do zasiłku przedemerytalnego. Argumentacja skarżącego, że wyrok TK z 30.03.2005r. powinien wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia podlega wliczeniu jedynie do stażu emerytalnego, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia przedemerytalnego, nie podlega natomiast wliczeniu do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do zasiłku przedemerytalnego.

Skład orzekający

Eugeniusz Wasilewski

przewodniczący

Jacek Fronczyk

sprawozdawca

Andrzej Kołodziej

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wliczania okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do stażu wymaganego do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w okresie wydania decyzji i orzeczenia, a także specyfiki przepisów dotyczących zasiłków i świadczeń przedemerytalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób zagadnienia wliczania okresu pracy w gospodarstwie rolnym do świadczeń przedemerytalnych, co często budzi wątpliwości interpretacyjne.

Praca w gospodarstwie rodziców: czy liczy się do emerytury, czy do zasiłku przedemerytalnego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1917/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej
Eugeniusz Wasilewski /przewodniczący/
Jacek Fronczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant: Monika Niewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006r. sprawy ze skargi T.Z. na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej prawa do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] Starosta Powiatu w S. odmówił przyznania T.Z. prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W dniu 23 października 2002r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S. wpłynęło pismo T.Z., w którym "działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA" zażądał on "ponownego rozpatrzenia wniosku dotyczącego uznania za osobę, której od [...] marca 2001r. przysługiwało prawo do zasiłku przedemerytalnego". Powołał się na orzeczenia Sądu Najwyższego, gdyż jak podał, uważa, że z "dokumentów doń przesłanych (zeznania świadków) i przezeń uznanych, wynika jednoznacznie, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców miała charakter stały i była wykonywana w pełnym wymiarze czasu" oraz na "okoliczności nieznane wcześniej Urzędowi".
W dniu [...] października 2002r. pismo to Powiatowy Urząd Pracy w S. przesłał do [...] Urzędu Wojewódzkiego we W. Delegatury w W.
Pismem z dnia [...] października 2002r. [...] Urząd Wojewódzki we W. Delegatura w W. wystąpił do T.Z. o sprecyzowanie okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania oraz o wykazanie, kiedy dowiedział się o tych okolicznościach.
W piśmie z dnia [...] listopada 2002r. T.Z. poinformował, że istnieje korzystne dla niego orzecznictwo Sądu Najwyższego, o którym dowiedział się przypadkowo w rozmowie z prawnikiem w dniu 20 października 2002r.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie prowadzone w sprawie T.Z., zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że we wniosku o wznowienie postępowania powołano się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a jako nowe okoliczności wskazano orzecznictwo SN, o którym strona dowiedziała się w dniu 20 października 2002r. Zdaniem Wojewody, w tej sytuacji, w celu ustalenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia, należało je wznowić na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 149 § 1 oraz art. 150 § 1 kpa.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37j ust. 1 oraz art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j.: Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2002r. nr [...], objętej wnioskiem wznowieniowym.
Wojewoda wskazał na treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w ww. przepisie, ponieważ wszystkie okoliczności faktyczne, jak i dowody w sprawie, w tym zeznania świadków, potwierdzające okres wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, były już znane zarówno organowi I, jak i II instancji, orzekającym w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego.
Orzeczenia Sądu Najwyższego (OSN z 2000r. Nr 8, poz. 324 i Nr 10, poz. 339), na które powołuje się T.Z., nie mogą prowadzić do zmiany decyzji organu, gdyż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wnioskodawca nie spełnił bowiem warunków określonych w art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r., dla przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, gdyż jego łączny staż ubezpieczeniowy wynosi 29 lat, 10 miesięcy i 6 dni, w tym 20 lat, 1 miesiąc i 25 dni w warunkach szczególnych. Nie spełnił również warunków ustawowych wymaganych dla nabycia świadczenia przedemerytalnego, ponieważ - po doliczeniu już okresu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia, tj. okresu od [...] maja 1968r. do [...] sierpnia 1971r., do stażu emerytalnego - jego łączny okres wynosi 33 lata, 4 miesiące i 6 dni, a zatem jest krótszy od wymaganego.
W decyzji zawarto pouczenie o możliwości zaskarżenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu.
T.Z., będąc niezadowolonym z rozstrzygnięcia, skorzystał z powyższego pouczenia i skierował skargę do NSA - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu.
Postanowieniem z dnia 20 maja 2005r. o sygn. akt 4 II SA/Wr 2811/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę T.Z., podając, iż niedopuszczalną jest skarga na decyzję organu I instancji, co oznacza, że strona może skorzystać z sądowej kontroli dopiero wówczas, gdy wyczerpie przewidziane ustawą środki zaskarżenia. Wobec błędnego pouczenia w decyzji Wojewody [...], skarżącemu przysługuje wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, składany wraz odwołaniem.
W dniu [...] lipca 2005r. T.Z. skierował do Wojewody [...] odwołanie od jego decyzji z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazał, że terminowi do wniesienia odwołania uchybił bez swej winy, albowiem został błędnie pouczony przez organ.
Natomiast w merytorycznych motywach odwołania powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r., które, jak podał, dotyczy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i ma wpływ na decyzje odmawiające mu prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Minister Gospodarki i Pracy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] uznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania za uzasadniony i orzekł o jego przywróceniu. Organ stwierdził, że wniosek został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny jego uchybienia, za którą uznał datę doręczenia wnioskodawcy postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 20 maja 2005r. o sygn. akt 4 II SA/Wr 2811/02. Strona została mylnie pouczona w decyzji Wojewody [...], toteż zdaniem Ministra, istnieją podstawy do przywrócenia terminu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] Minister Gospodarki i Pracy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] i powtórzył w uzasadnieniu jego argumenty. Dodatkowo zaznaczył, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02, co prawda wpłynął na zmianę treści przepisów regulujących przyznawanie zasiłków przedemerytalnych, jednak zmiany te nie miały wpływu na uprawnienia zasiłkowe T.Z.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję T.Z. podniósł, że Minister Gospodarki i Pracy nie wziął pod uwagę vacatio legis, na które w swym wyroku z dnia 30 marca 2005r. powołał się Trybunał Konstytucyjny, a które, np. w jego przypadku miałoby wpływ na prawo do zasiłku przedemerytalnego, gdyby wynosiło 2 miesiące. Ponadto zarzucił, że nie wliczono do stażu emerytalnego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, który umożliwiałby mu uzyskanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Nie wskazano przy tym żadnej podstawy prawnej takiego rozwiązania.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki i Pracy wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego.
Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania rzeczą organu jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Jeżeli termin został zachowany właściwy organ winien dokonać wznowienia postępowania (art. 149 § 1 kpa), względnie odmowy wznowienia (art. 149 § 3 kpa). Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia możliwe jest wtedy, gdy:
- podanie o wznowienie postępowania złoży jednostka niebędąca stroną w sprawie lub strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego,
- w podaniu o wznowieniu postępowania nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 kpa.
Natomiast jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości w zakresie istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i zachodzi potrzeba zbadania sprawy w tym zakresie, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania.
Przedmiotem postępowania w sprawie o wznowienie postępowania jest zgodnie z art. 149 § 2 kpa:
- po pierwsze ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości określonych w art. 145 § 1 kpa,
- po drugie, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną.
Usunięcie wątpliwości poprzez ustalenie, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa. Przeprowadzenie tej fazy postępowania następuje na podstawie postanowienia o wznowieniu postępowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
T.Z. swój wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego oparł o art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wedle którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jako podstawę uzasadniającą wznowienie postępowania powołał fakt wydania przez Sąd Najwyższy korzystnych dla jego sytuacji orzeczeń, w których wypowiedziano się na temat zaliczania do stażu pracy okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców. O podstawie tej dowiedział się w dniu 20 października 2002r., toteż złożony przez niego w dniu 23 października 2002r. wniosek o wznowienie postępowania należało uznać za wniesiony w ustawowym terminie (art. 148 § 1 kpa).
Dla oceny legalności przeprowadzonego postępowania wznowieniowego kwestia wskazania art. 145 § 1 pkt 5 kpa - jako prawnej podstawy wznowienia - jest nader istotna, albowiem na etapie postępowania odwoławczego skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02, o którym również wypowiada się w skardze do Sądu. Z uwagi na datę orzeczenia TK, oczywistym jest, że skarżący na ten wyrok nie mógł się powołać w dniu składania swego wniosku o wznowienie. Nie mógł również powołać się nań w piśmie precyzującym przedmiotowy wniosek. Zatem postępowanie wznowieniowe nie mogło być prowadzone pod tym kątem. Nawet na etapie postępowania odwoławczego Minister Gospodarki i Pracy nie był zobowiązany do wypowiadania się w kwestii tegoż orzeczenia, gdyż wskazany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego pojawił się dopiero w odwołaniu, a zatem nie był poddany w postępowaniu wznowieniowym jakiejkolwiek ocenie przez Wojewodę [...] (stanowił nową podstawę wznowienia). Bezzasadnym są więc wszystkie zarzuty skarżącego, które kieruje pod adresem organów rozstrzygających w sprawie w aspekcie powołanego orzeczenia.
Przewidziana w art. 145a kpa możliwość wznowienia postępowania w przypadku zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny przepisów aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, stanowi tryb weryfikacji (wzruszenia) takiej decyzji. Inicjatywa w tym zakresie należy do strony. Jest to autonomiczna i samoistna podstawa, zupełnie niezależna od tych zawartych w przepisie art. 145 § 1 kpa. Wniosek strony o wznowienie postępowania z powołaniem się na tę podstawę może być składany w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Wspomniany wyrok TK znalazł się w odwołaniu od decyzji Wojewody [...], jako nowa podstawa wznowienia i nie mógł być oceniany merytorycznie, gdyż postępowanie wznowieniowe zostało wywołane wnioskiem strony złożonym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a nie na podstawie art. 145a kpa. Sprawą zupełnie inną jest to, co Minister Gospodarki i Pracy winien zrobić w sytuacji, gdy strona w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej wskazuje również na nową podstawę wznowienia, na którą dotychczas się nie powoływała, i której nie podnosiła w swym wniosku, niemniej jednak na gruncie procedury administracyjnej nie powoduje to wadliwości wydanej przez niego decyzji (Minister nie miał obowiązku wypowiadania się w tej kwestii w zaskarżonej decyzji).
Skarżący żądał wznowienia postępowania w związku z wydaniem przez Sąd Najwyższy orzeczeń dotyczących zaliczania do stażu pracy okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, co jego zdaniem, jest nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji, której nie znano, a którą każdorazowo organy zatrudnienia winny uwzględniać przy ustalaniu uprawnień do zasiłków przedemerytalnych.
Dokonana przez Sąd analiza wydanych w sprawie decyzji prowadzi do wniosku, że zarówno organ I, jak i II instancji prawidłowo oceniły, że podnoszone przez skarżącego orzeczenia SN w świetle art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie mają waloru nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję objętą wnioskiem o wznowienie. Dlatego też w ocenianym postępowaniu nie mogło dojść do wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. nr [...].
Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r.), zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W myśl art. 37k ust. 1 ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełniła także chociaż jeden z czterech warunków wymienionych w pkt 1-4 tego ustępu.
Z kolei art. 37l ust. 1 i 2 ustawy stanowią, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2-4.
Nie ulega wątpliwości, że art. 37j ust. 1 i art. 37k ust. 1 ustawy określają materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. Warto w tym miejscu podkreślić, że ustawa mówi o okresach zatrudnienia i okresach uprawniających do emerytury. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach wyrażał pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że okresy uprawniające do emerytury i okresy uprawniające do zasiłku nie są tożsame (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 1998r., sygn. akt II SA 898/98, LEX nr 41878).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący w momencie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego legitymował się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 29 lat, 10 miesięcy i 6 dni, w tym 20 lat, 1 miesiąc i 25 dni w warunkach szczególnych wraz z doliczonym okresem pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych. Ten okres nie jest okresem spornym. Przedmiotem sporu pozostaje jedynie wyłącznie kwestia ewentualnego zaliczenia skarżącemu do okresu uprawniającego do zasiłku okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1968r. do dnia [...] sierpnia 1971r.
Według art. 24 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 i 2 oraz w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy. Zatrudnieniem jest natomiast wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą i innej pracy zarobkowej wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 16 i 25). Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996r., sygn. akt III ARN 10/96 (OSNAP z 1997r. nr 2, poz. 13), okres prowadzenia lub pracy w gospodarstwie rolnym zaliczony do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wynikające ze stosunku pracy (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), nie podlega wliczeniu do stażu pracy warunkującego nabycie uprawnień do przedemerytalnego zasiłku dla bezrobotnych przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994r.
W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d powołanej ustawy za bezrobotnego nie może być uznany nie tylko właściciel lub posiadacz gospodarstwa rolnego, lecz także podlegający ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu z tytułu stałej pracy w takim gospodarstwie współmałżonek lub domownik. Osoby objęte tym przepisem podlegają odrębnemu ubezpieczeniu rolniczemu, a okresy ich pracy w gospodarstwie rolnym są wyłączone spod działania art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 37j ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 25 ustawy przez użycie zastrzeżeń, że prawo do zasiłku przedemerytalnego nabywa się w okresach prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą.
W tej sytuacji skarżącemu nie można było zaliczyć okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, wskutek czego legitymuje się on okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 29 lat, 10 miesięcy i 6 dni (w tym 20 lat, 1 miesiąc i 25 dni w warunkach szczególnych), podczas gdy dla mężczyzn wynosi on 30 lat.
Inaczej natomiast jest w przypadku świadczenia przedemerytalnego, do którego prawo uzależnione jest od okresu uprawniającego do emerytury. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia podlega zaliczeniu do stażu emerytalnego (identyczne brzmienie do dnia 31 grudnia 2001r., jak i po tym dniu). Jednakże nawet doliczenie skarżącemu okresu od dnia [...] maja 1968r. do dnia [...] sierpnia 1971r. (co w sprawie zostało prawidłowo uczynione) nie zwiększa jego stażu emerytalnego na tyle, by mogło stanowić podstawę do przyznania świadczenia przedemerytalnego. T.Z. posiada bowiem 33 lata, 4 miesiące i 6 dni stażu emerytalnego, zaś urodził się w dniu [...] maja 1952r.
Powyższe wskazuje zatem, że brak było podstaw do wzruszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Starosty Powiatu w S. z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...], odmawiającą prawa do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego. Toteż zarzuty przedstawione w skardze należało uznać za nieuzasadnione.
Sąd dostrzega pewne niedostatki w uzasadnieniach obu decyzji, nie mają one jednak wpływu na wynik sprawy. Z drugiej strony za zbędne należy uznać te kwestie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odnoszą się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r. sygn. akt K 19/02, albowiem wskazany przez skarżącego w odwołaniu i skardze wyrok TK stanowi zupełnie nową podstawę wznowienia, której we wniosku z dnia [...] października 2002r. nie podniesiono.
Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji skarżącego, niemniej jednak przeprowadzona kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji nie pozwala na uwzględnienie skargi. Zaprezentowana powyżej analiza przepisów prawa w sposób jednoznaczny wskazuje, że okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia podlega wliczeniu jedynie do stażu emerytalnego, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia przedemerytalnego, nie podlega natomiast wliczeniu do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do zasiłku przedemerytalnego.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI