II SA/Wa 1909/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-03-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
lokal policyjnyopróżnienie lokalutytuł prawnyprawo administracyjneustawa o PolicjiKodeks postępowania administracyjnegonieruchomościfunkcjonariusz Policji

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej opróżnienie lokalu policyjnego, uznając, że skarżący nie posiadają do niego tytułu prawnego.

Skarżący Z. K. i M. K. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej opróżnienie lokalu policyjnego, argumentując, że nie jest on już w dyspozycji Policji. Organy Policji, a następnie WSA, uznały, że skarżący nie posiadają tytułu prawnego do lokalu, ponieważ nie są uprawnieni do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym, a lokal nadal pozostaje w dyspozycji Policji. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące lokali policyjnych mają charakter szczególny i wyłączają zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego czy ustawy o ochronie lokatorów.

Sprawa dotyczyła skargi Z. K. i M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżący twierdzili, że lokal nie jest już w dyspozycji Policji i że powinny mieć zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie lokatorów. Organy Policji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznały, że skarżący nie posiadają tytułu prawnego do lokalu, ponieważ nie są uprawnieni do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym, a lokal nadal pozostaje w dyspozycji Policji. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o Policji dotyczące przydziału i opróżniania lokali mają charakter szczególny i wyłączają zastosowanie przepisów powszechnych, w tym Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie lokatorów. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy Policji prawidłowo zastosowały prawo i nie doszło do rażącego naruszenia przepisów.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zajmowanie lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji przez osoby nieposiadające tytułu prawnego, w tym nieuprawnione do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, stanowi podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o Policji dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy mają charakter szczególny i wyłączają zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego czy ustawy o ochronie lokatorów. Krąg osób uprawnionych do takich lokali jest ściśle określony, a skarżący nie spełniają tych kryteriów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa, a charakter naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wymaga ścisłej interpretacji.

u.o.P. art. 95 § ust. 3 pkt 3

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania go przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby bez tytułu prawnego.

Pomocnicze

u.o.P. art. 90

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Dotyczy lokali mieszkalnych dla policjantów.

u.o.P. art. 97 § ust. 5

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przydział i opróżnianie mieszkań następuje w formie decyzji administracyjnej.

u.o.z.f. art. 29 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Określa krąg osób uprawnionych do zajmowania mieszkań policyjnych (emeryci, renciści, członkowie rodzin uprawnieni do renty rodzinnej).

u.o.l. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Przepisy ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej.

u.o.l. art. 30

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Nie ma zastosowania do lokali policyjnych.

k.c. art. 691 § § 1

Kodeks cywilny

Nie ma zastosowania do lokali policyjnych.

Dz.U. Nr 32, poz. 191

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych

Dotyczy komunalizacji mienia państwowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie posiadają tytułu prawnego do lokalu policyjnego, ponieważ nie są uprawnieni do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym. Lokal mieszkalny nadal pozostaje w dyspozycji organów Policji, a przepisy ustawy o Policji mają charakter szczególny i wyłączają zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie lokatorów. Decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami, co wyklucza rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Lokal mieszkalny nie jest już w dyspozycji Policji i powinien podlegać przepisom Kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie lokatorów. Organy Policji nie wykazały ponad wszelką wątpliwość, że lokal znajduje się w ich dyspozycji. Zmiany ustrojowe i własnościowe po 1990 r. zmieniły status prawny lokalu.

Godne uwagi sformułowania

przepisy ustawy o Policji mają charakter szczególny i wyłączają zastosowanie przepisów powszechnych nie każde naruszenie prawa wywołuje negatywne skutki prawne i dlatego też przyjmuje się, iż stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej bezwzględnie wymaga ustalenia, że eliminowana decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w powołanym art. 156 § 1 k.p.a. decyzja związana (decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego) nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy nie znajdują zastosowania - wynikające z przepisów powszechnych - gwarancje ochronne związane z procedurą eksmisji z lokalu mieszkalnego, a dotyczące tzw. zakazu eksmisji donikąd.

Skład orzekający

Piotr Borowiecki

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Antoniuk

członek

Andrzej Kołodziej

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących lokali policyjnych, brak tytułu prawnego do lokalu, stosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w kontekście decyzji związanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokali policyjnych i ich statusu prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do lokalu mieszkalnego w specyficznym kontekście służb mundurowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Czy można stracić mieszkanie policyjne po latach? Sąd wyjaśnia kluczowe przepisy.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Wa 1909/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej
Piotr Borowiecki /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OZ 84/22 - Postanowienie NSA z 2022-02-23
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. i M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], Komendant Główny Policji (dalej także: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - dalej także "k.p.a."), art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 360) oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 947), po rozpatrzeniu odwołania Z. K. i M. K. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od decyzji Komendanta [...] Policji (dalej także: "organ pierwszej instancji") nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] nakazującej skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] - utrzymał w mocy w/w decyzję organ pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji wydana została w następującym stanie faktycznym.
Na podstawie przydziału z dnia [...] kwietnia 1974 r. Komenda [...] Milicji Obywatelskiej przydzieliła lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] B.K. do wspólnego zamieszkania z żoną K. K. i z synami: M. K. i Z. K. oraz jego matką W. K.
Wskazany wyżej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...], jak zauważył organ w toku postępowania wyjaśniającego, jest własnością [...] i pozostaje w dyspozycji Komendanta Rejonowego Policji [...].
Z ustaleń Komendanta Rejonowego Policji [...] w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie opróżnienia ww. lokalu mieszkalnego wynika, że W. K. zmarła w dniu [...] czerwca 2012 r., K.K. zmarła w dniu [...] września 2013 r., zaś B. K. (emeryt policyjny) zmarł w dniu [...] stycznia 2018 r.
Obecnie w przedmiotowym lokalu zameldowany jest Z. K. (syn zmarłego) oraz jego syn – M. K. (wnuk zmarłego funkcjonariusza Policji).
Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komendant Rejonowy Policji [...] nakazał skarżącym Z. K. i M. K. oraz M. K. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], gdyż - jak stwierdził organ Policji - wymienieni nie są i nigdy nie byli funkcjonariuszami Policji i w konsekwencji - nie są uprawnieni do policyjnej renty rodzinnej po zmarłym ojcu, emerycie policyjnym. Tym samym, jak zauważył w decyzji Komendant Rejonowy Policji [...], nie mogą oni uzyskać tytułu prawnego do ww. lokalu mieszkalnego.
Powyższa decyzja Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nie została zaskarżona i stała się decyzją ostateczną.
W dniu [...] listopada 2019 r. do Komendanta Rejonowego Policji [...] wpłynęło pismo z dnia [...] listopada 2019 r., w którym skarżący Z. K. i M. .K, reprezentowani przez adwokata, powołując się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nakazującej skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jednocześnie, skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania spornej decyzji do czasu rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Komendant Rejonowy Policji [...] przesłał do Komendanta [...] Policji w/w wniosek skarżących.
Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Komendant [...] Policji poinformował pełnomocnika skarżących o wszczęciu postępowania w tej sprawie, wskazując jednocześnie na możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, a także na możliwość zajęcia stanowiska.
Następnie, w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. Komendant [...] Policji powiadomił pełnomocnika skarżących o zakończeniu prowadzonego postępowania, informując ponadto stronę skarżącą o możliwości zajęcia stanowiska wobec całości dowodów przed wydaniem decyzji.
Strona skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie złożyła końcowego oświadczenia w sprawie.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej, Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji Komendant [...] Policji podkreślił na wstępie, że rozpatrując wniosek skarżących w trybie nadzwyczajnym, należy zauważyć, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym zmierzającym do ustalenia, czy sporna decyzja wydana w trybie zwykłym jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a.
Komendant [...] Policji wskazał, że ze względu na wyjątkowy charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji przyjmuje się, iż przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. powinny podlegać ścisłej interpretacji (por. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 416). Organ pierwszej instancji podniósł ponadto, że o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość jego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Komendant [...] Policji stwierdził, że rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Jednocześnie, organ pierwszej instancji zauważył, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest rozpoznanie sprawy ponownie, co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa zobligowany jest do zbadania, czy z materiału dowodowego wynika, że do rażącego naruszenia prawa doszło i na czym ono polegało.
Ponadto, Komendant [...] Policji podkreślił, że kodeks postępowania administracyjnego stanowi oddzielnie o naruszeniu prawa i oddzielnie o rażącym naruszeniu prawa. Organ pierwszej instancji zauważył, że nie każde naruszenie prawa wywołuje negatywne skutki prawne i dlatego też przyjmuje się, iż stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej bezwzględnie wymaga ustalenia, że eliminowana decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w powołanym art. 156 § 1 k.p.a. Organ pierwszej instancji stwierdził, że dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania spornej decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. W konsekwencji, Komendant [...] Policji podniósł, że o kwestii nieważności spornego aktu administracyjnego organ może orzec dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, które inicjuje wniosek strony lub działanie organu z urzędu.
Przechodząc do oceny merytorycznej spornej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., organ pierwszej instancji wskazał, iż w dacie jej wydania obowiązywały przepisy dotyczące mieszkań przeznaczonych dla policjantów, które zawarte były w Rozdziale 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Policji" ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, a także w wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych w postaci rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania kwater tymczasowych przeznaczonych dla policjantów (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 z zm.). Przepisy te, jak zauważył organ pierwszej instancji, stanowiły materialnoprawną podstawę wydanej decyzji przez Komendanta Rejonowego Policji [...].
W tym miejscu, Komendant [...] Policji podniósł, że zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania go przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby bez tytułu prawnego. Organ pierwszej instancji zauważył, że z powołanego wyżej przepisu wynika, że wyłącznymi przesłankami do jego zastosowania jest występowanie w obrocie prawnym lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów mu podległych oraz zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego. W takiej sytuacji, jak wskazał Komendant [...] Policji, organ Policji zobligowany jest do opróżnienia lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 cyt. ustawy, w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego. Jednocześnie, organ pierwszej instancji wskazał, że - zgodnie z art. 97 ust. 5 cyt. ustawy - przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, 92, 94 i 95 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej.
Natomiast, jeśli chodzi o krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji, to Komendant [...] Policji wskazał, że został on ściśle i wyczerpująco wymieniony w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji (przepis ten dotyczy policjanta w służbie stałej). Natomiast, jak zauważył organ pierwszej instancji, art. 89 ustawy o Policji wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego (są to: małżonek, wstępni, dzieci własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia).
Komendant [...] Policji wskazał, że skarżący Z. K. i M. K., jako synowie B. K. zostali uwzględnieni w decyzji przydziałowej w celu określenia przysługującego funkcjonariuszowi normatywu powierzchniowego mieszkania. Niemniej, jak podkreślił organ pierwszej instancji, osoby wskazane w art. 89 cyt. ustawy, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu. Ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się bowiem wyłącznie z tytułu prawnego posiadanego przez policjanta. Organ pierwszej instancji zauważył jednocześnie, że po śmierci funkcjonariusza, emeryta lub rencisty policyjnego, któremu przydzielono lokal mieszkalny, prawo do jego zajmowania również jest pochodne, bowiem przysługuje członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po zmarłym (por. art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt I OSK 264/14).
Organ pierwszej instancji stwierdził, że ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm. - dalej także: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy") w art. 29 ust. 1 i 2 określa, iż prawo do zajmowania takich mieszkań, poza policjantami w służbie czynnej, przysługuje jedynie emerytom i rencistom policyjnym oraz członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach. Do mieszkań tych, jak zauważył organ pierwszej instancji, stosuje się przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
Mając powyższe na uwadze, Komendant [...] Policji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący Z. K. i M. K. (synowie zmarłego) oraz M. K. (wnuk zmarłego) nie są osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po zmarłym ojcu i dziadku - emerycie policyjnym B.K. W konsekwencji, zdaniem organu pierwszej instancji, oznacza to, że nie posiadają oni tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w [...], a nadto - w świetle obowiązujących przepisów - nie mogli tego tytułu prawnego uzyskać.
Komendant [...] Policji podniósł w tej sytuacji, że konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osoby, które nie posiadają tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, której podstawą prawną jest przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Zdaniem organu pierwszej instancji, podkreślić należy, że ustawodawca nie pozostawił tej kwestii do uznania organów Policji, lecz przez użycie określenia "decyzje o opróżnieniu lokalu wydaje się" skierował do organów zobowiązanych do stosowania tego przepisu, nakaz wydania takiej decyzji. W tej sytuacji, organ pierwszej instancji uznał, rozpatrującego sprawę, że przepisy ustawy o Policji są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości, co do zawartej w nich treści.
Biorąc powyższe pod uwagę, Komendant [...] Policji stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Komendant Rejonowy Policji [...], wydając sporną decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r., postąpił zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, nakazując skarżącym opróżnienie lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w [...]. Organ pierwszej instancji uznał, że wspomniany wyżej przepis został w rozpoznawanej sprawie zastosowany prawidłowo, albowiem ustawa jednoznacznie przewiduje wydanie decyzji związanej (decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego) w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 cyt. ustawy, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego.
Komendant [...] Policji zauważył ponadto, że w sprawach, w których wprowadzona jest instytucja tzw. decyzji związanej, nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy.
W konsekwencji, organ pierwszej instancji uznał, że pozbawiony jest uzasadnionych podstaw zarzut skarżący, jakoby sporna decyzja była merytorycznie i formalnie nieprzekonywująca i obarczona istotnymi uchybieniami.
Komendant [...] Policji uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Komendant Rejonowy Policji [...], mając na uwadze zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a., obowiązany był działać w oparciu o przepisy prawa, a te zobowiązywały ten organ do podjęcia działań prowadzących do odzyskania lokalu i przydzielenia go funkcjonariuszowi Policji.
Organ pierwszej instancji stwierdził jednocześnie, że regulacje prawne zawarte w rozdziale 8 ustawy o Policji "Mieszkania funkcjonariuszy Policji" mają służyć zapewnieniu prawa do lokalu mieszkalnego policjantowi i członkom Jego rodziny. Organ pierwszej instancji wskazał natomiast, że nie jest powinnością tych organów zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych osób niezwiązanych z resortem.
Ponadto, organ pierwszej instancji uznał, że sporna decyzja została sporządzona i uzasadniona zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Według Komendanta [...] Policji, zawarte zostały w tej decyzji ustalenia faktyczne, jak i dokładne ich odniesienie do stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie.
Odnosząc się z kolei do zarzutu strony skarżącej dotyczącego braku po stronie Komendanta Rejonowego Policji [...] posiadania spornego lokalu mieszkalnego w dyspozycji, Komendant [...] Policji wyjaśnił, że pojęciem "posiadania w dyspozycji" posługuje się art. 90 ustawy o Policji, stanowiąc, że "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Komendant [...] Policji, powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 20 czerwca 2001 r., sygn. akt I CKN 683/00 - stwierdził, że lokalem będącym w dyspozycji ministra spraw wewnętrznych, w rozumieniu ww. artykułu, jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem, jak zauważył organ pierwszej instancji, związana z prawem organu Policji do decydowania, kto jest uprawniony do zamieszkiwania w lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Natomiast, jak wskazał organ pierwszej instancji, wspomniana dyspozycja organów Policji nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu.
Komendant [...] Policji zauważył, że sporny lokal mieszkalny został przydzielony na podstawie przydziału Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. przez ówczesną Komendę [...] Milicji Obywatelskiej w [...], a z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od 1974 r. wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wyżej wymienionego lokalu.
Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1182), do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisy ustawy stosuje się, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Tym samym, jak zauważył organ pierwszej instancji, przepisy dotyczące lokali mieszkalnych pozostających w zasobach Policji z uwagi na ich odmienny statut prawny zostały wyłączone z przepisów ogólnie obowiązujących. W konsekwencji, jak wskazał Komendant [...] Policji, do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy cyt. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., w tym art. 30 tej ustawy. Ponadto, organ pierwszej instancji wskazał, że status przedmiotowego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. Skoro bowiem, jak podniósł organ pierwszej instancji, prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, emeryta lub rencisty policyjnego, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Komendant [...] Policji zauważył, że pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w dotychczasowym orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1122/10 i z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 220/12, publ. /w:/ cbois.nsa.gov.pl).
Komendant [...] Policji wskazał, że przepisy ustawy o Policji w sposób odmienny formułują zasady przydziału i opróżniania lokali pozostających w dyspozycji organów Policji, a tym samym to one, jako przepisy szczególne stanowią podstawę do orzeczenia w przedmiotowej sprawie.
W konsekwencji, organ pierwszej instancji uznał, że tytuł prawny do zasiedlenia lokalu pozostającego w dyspozycji organów Policji stanowiła decyzja administracyjna o jego przydziale, na podstawie której właściwy organ gminy zawierał ze wskazaną w decyzji osobą umowę najmu. Organ podniósł, że na podstawie przydziału Nr [...] B. K. zawarł w dniu [...] czerwca 1974 r. z Administracją Domów Mieszkalnych umowę najmu na przedmiotowy lokal mieszkalny. W związku z tym, jak stwierdził Komendant [...] Policji, jedyną osobą, która posiadała tytuł prawny do przedmiotowego lokalu był B. K. (emeryt policyjny). Ponadto, Komendant [...] Policji stwierdził, że prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu mieszkalnym, jakie posiadali członkowie jego rodziny wymienieni w przydziale Nr [...], wygasło z chwilą jego śmierci w dniu [...] stycznia 2018 r. Zdaniem organu pierwszej instancji, nie ma również znaczenia prawnego fakt, że dany członek rodziny zamieszkiwał z emerytem policyjnym i był w takim lokalu zameldowany. W tej sytuacji, jak zauważył organ pierwszej instancji, jeżeli nie jest uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym, nie może uzyskać tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego.
Komendant [...] Policji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie ma sporu pomiędzy organami Policji, a [...] co do tego, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostaje nadal w dyspozycji organów policyjnych, co w sposób jednoznaczny wynika z dokumentów znajdujących się w teczce przedmiotowego lokalu mieszkalnego (decyzje o przydziale przedmiotowego lokalu wobec poprzednich funkcjonariuszy - k. 9, k. 17, k. 36 w I części akt), karty ewidencyjne mieszkania pracowniczego (k. 12, k. 48 w I części akt), akty zdawczo-odbiorcze lokalu i protokoły (k. 11, k. 20, k. 38, k. 45, k. 47 w I części akt), korespondencja z ZBK [...] i Zarządem Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (k. 59, k. 80, k. 181, k. 194 w I części akt oraz k. 2, k. 32, k. 38 w II części akt).
Zdaniem organu pierwszej instancji, analiza akt przedmiotowego lokalu mieszkalnego wskazuje, że również B. K., któremu w 1974 r. przydzielono wspomniany wyżej lokal, jako mieszkanie służbowe, nie miał wątpliwości co do statusu zajmowanego lokalu, potwierdzonego w karcie ewidencyjnej mieszkania służbowego (dowód - k. 48 w I części akt).
Odnosząc się z kolei do przywołanych przez stronę skarżącą zmian ustrojowych w 1990 r., do których doszło po przydziale przedmiotowego lokalu, a w wyniku których przedmiotowy lokal - po zmianach - wciąż znajduje się w zasobach Policji, organ pierwszej instancji wskazał, że dopiero na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), mienie ogólnospołeczne, stanowiące do tej pory własność Skarbu Państwa, podlegało komunalizacji na zasadach przewidzianych tą ustawą. Gminy przejmowały zatem dotychczasowe mienie państwowe razem z jego obciążeniami. Z tego powodu, jak stwierdził organ pierwszej instancji, [...], przejmując sporny lokal na własność, przejęła go jako pozostający już w dyspozycji MSW i dlatego brak jest formalnej dokumentacji dotyczącej przekazania przedmiotowego lokalu do dyspozycji organom Policji. W konsekwencji, organ pierwszej instancji uznał, że to organ ówczesnej Milicji Obywatelskiej wskazał, poprzez wydanie przydziału, konkretną osobę, jako uprawnioną do zajmowania lokalu, zaś zawarcie umowy najmu z podmiotem uprawnionym, było czynnością wtórną wobec przydziału, stanowiącego tytuł prawny do zajmowania spornego lokalu mieszkalnego.
Mając powyższe na względzie, Komendant [...] Policji stwierdził, że w niniejszej sprawie nieuzasadnione jest kwestionowanie przez stronę skarżącą faktu, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] należy do zasobów mieszkaniowych pozostających w dyspozycji organów Policji.
W konsekwencji, Komendant [...] Policji uznał, że skarżący Z. K. i M.K.(synowie zmarłego), a także M.K. (wnuk zmarłego) nie posiadają tytułu prawnego do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, albowiem osoby te nie legitymują się decyzją o jego przydziale, umową najmu, jak również uprawnieniami wynikającymi z resortowej ustawy emerytalno-rentowej.
Na marginesie, organ pierwszej instancji zauważył, że z akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w [...] w sprawie dotyczącej zabójstwa B. K. (sygn. akt [...]), wynika z zeznań sąsiadów zmarłego, jak i samych synów B. K., że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nie zamieszkiwał nikt z jego najbliższej rodziny. Z ustaleń tych wynikało, że z trzech pokoi znajdujących się w przedmiotowym mieszkaniu, dwa pokoje były przez B. K. wynajmowane osobom trzecim.
Biorąc powyższe pod uwagę, Komendant [...] Policji stwierdził, iż w analizowanej sprawie nie nastąpiło rażące naruszenie przepisu art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Tym samym, organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nakazującej skarżącym Z.K. i M. K. oraz M. K. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...].
W tych warunkach, skoro przedmiotowy lokal pozostaje w dyspozycji organów podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a skarżący nie są uprawnieni do zajmowania lokalu dla funkcjonariusza Policji, a roszczą sobie prawo do jego zajmowania, to - zdaniem Komendanta [...] Policji – decyzja o opróżnieniu lokalu odpowiada prawu.
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydania spornej decyzji, organ pierwszej instancji zauważył, że w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt SK 29/16, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 90 w związku z art. 95 ust. 3 pkt 3 w związku z art. 95 ust. 4 w związku z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - są zgodne z art. 30, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Komendant [...] Policji podkreślił jednocześnie, że w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że w postępowaniu o opróżnienie lokalu, na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, nie znajdują zastosowania - wynikające z przepisów powszechnych - gwarancje ochronne związane z procedurą eksmisji z lokalu mieszkalnego, a dotyczące tzw. zakazu eksmisji donikąd. W konsekwencji, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, lokal mieszkalny będący w dyspozycji organów Policji musi zostać opróżniony przez osobę niemającą do tego lokalu tytułu prawnego i postępowanie w tej sprawie ma charakter czysto administracyjny.
Biorąc pod uwagę wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, Komendant [...] Policji stwierdził, iż nie wystąpiły przesłanki nieprawidłowego zastosowania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, które przemawiałyby za stwierdzeniem nieważności spornej decyzji w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zdaniem organu pierwszej instancji, nie ulega wątpliwości, że Komendant Rejonowy Policji [...] wydał kwestionowaną przez skarżących decyzję o opróżnieniu spornego lokalu mieszkalnego na podstawie obowiązujących norm prawa i brak jest jakichkolwiek przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
Od powyższej decyzji Komendanta [...] Policji skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. wnieśli odwołanie do Komendanta Głównego Policji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. przywrócił stronie skarżącej termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżących Komendant Główny Policji - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a., a także art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów - decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Policji podkreślił wyraźnie na wstępie, iż w przepisie art. 16 § 1 k.p.a. ustanowiona została zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, na której doniosłość zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, które wskazują, że zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, stanowiącej jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że wyjątki od zasady ogólnej trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymienione są w przepisie art. 16 § 1 k.p.a. i obejmują m.in. stwierdzenie nieważności decyzji w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Organ odwoławczy zauważył, że specyfika powyższego postępowania nadzwyczajnego wyraża się przede wszystkim w tym, że organ administracji publicznej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej kwestionowaną decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym, jak wskazał organ odwoławczy, w swojej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodność z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 393/87; podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95).
Organ odwoławczy podniósł, iż pojęcie "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zostało objaśnione w doktrynie oraz orzecznictwie. Przyjmuje się, że występuje ono w przypadku oczywistego i wyraźnego naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, a jego skutków nie można zaakceptować z punktu wymagań praworządności.
W tej sytuacji, mając na względzie fakt, iż przedmiotowa sprawa prowadzona jest w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komendanta Rejonowego Policji [...] orzekającej o opróżnieniu i przekazaniu w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] przez Z. K., M. K. i M. K. jako osób, które nie posiadają do tego mieszkania tytułu prawnego, organ odwoławczy podkreślił, że okoliczność ta determinuje rozważania dotyczące możliwości zastosowania przepisu art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w stanie faktycznym analizowanej sprawy.
Komendant Główny Policji uznał, że treść wskazanego przepisu jest jednoznaczna i nie budzi żadnych wątpliwości co do jego rozumienia. Jednocześnie, organ odwoławczy zauważył, że krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji jest również ściśle i wyczerpująco wymieniony w przepisach prawa. W tym miejscu organ odwoławczy wskazał, że osobą uprawnioną do takiego lokalu jest przede wszystkim policjant (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji) oraz emeryt lub rencista policyjny (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy). Ponadto, jak zauważył organ odwoławczy, prawo do zamieszkiwania w lokalu będącym w dyspozycji posiadają:
- małżonek policjanta, wstępni i dzieci własne lub małżonka pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia (art. 89 ustawy o Policji), a także
- członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach (art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy).
Organ odwoławczy wskazał, że sporny lokal mieszkalny ani nie został przydzielony stronie skarżącej w formie decyzji administracyjnej, ani też ze skarżącymi nie zawarto umowy najmu, jak również nie są oni osobami, którym przysługiwałoby prawo do lokalu służbowego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Tym samym, Komendant Główny Policji stwierdził, że skarżący nie posiadają tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego.
W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że nie sposób przyjąć, iż decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego została wydana z rażącym naruszeniem art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Ponadto, Komendant Główny Policji stwierdził, że niezasadny jest również zarzut skarżących dotyczący kwestionowania statusu lokalu, jako mieszkania nadal pozostającego w dyspozycji Policji. Organ odwoławczy podkreślił bowiem, że w rozpoznawanej sprawie nie ma sporu pomiędzy organami Policji a [...] co do tego, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostaje nadal w dyspozycji organów Policji, co w sposób jednoznaczny wynika z korespondencji między organami (jako przykład organ odwoławczy wskazał na dowód znajdujący się na karcie 32 akt administracyjnych sprawy). Jednocześnie, organ odwoławczy uznał, że analiza akt postępowania administracyjnego nie wskazuje, aby w okresie od 1974 r. wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu.
Komendant Główny Policji stwierdził, że skoro sporny lokal stanowił w roku 1974 kwaterę stałą dla funkcjonariusza Policji i tego rodzaju unormowanie było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem, to brak jest podstaw prawnych do kwestionowania faktu, że przedmiotowy lokal pozostawał i pozostaje w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych.
Odnosząc się do wątpliwości strony skarżącej dotyczących pozostawania przedmiotowego lokalu mieszkalnego nadal w dyspozycji Policji wobec zmian ustrojowych, do których doszło już po przydziale mieszkania (vide: kwestia powstania samorządu terytorialnego, czy też przekształcenia MO w Policję), organ odwoławczy wskazał, że na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, Gminy przejmowały dotychczasowe mienie państwowe razem z jego obciążeniami. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że [...], przejmując sporny lokal na własność, przejęła go jako pozostający już w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych.
W piśmie z dnia [...] września 2020 r. skarżący, reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...].
Wnosząc w petitum skargi o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2020 r., a także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego, strona skarżąca zarzuciła organom Policji obu instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z rażącym naruszeniem prawa;
2. naruszenie art 7 k.p.a., art 8 k.p.a., art 11 k.p.a., art 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art 107 § 3 k.p.a. - polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organy Policji obu instancji oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikających z tych przepisów, w szczególności z uwagi na zaniechanie rozważenia i dokonania oceny, w oparci o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, i wadliwym stwierdzeniu w konsekwencji, że Policja dysponuje lokalem mieszalnym nr [...] przy ul. [...] w [...], co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty i stanowisko wyrażone w toku spornego postępowania administracyjnego, zauważyła na wstępie, że u podstaw obu spornych decyzji legło przekonanie organów Policji, iż lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...] wciąż posiada status mieszkania policyjnego, do którego mają zastosowanie przepisy art 95 ust 2 pkt 4 i ust 4 oraz art 97 ust 5 ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania kwater tymczasowych przeznaczonych dla policjantów. Tymczasem, zdaniem strony skarżącej, faktycznie organy Policji obu instancji w toku postępowania nie wykazały ponad wszelką wątpliwość, że wspomniany lokal mieszkalny znajduje się wciąż w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz organów mu podległych poprzez powołanie konkretnego dokumentu, który potwierdzałby ten fakt.
Strona skarżąca podniosła, że w dniu [...] czerwca 1974 r. została zawarta z Administracją Domów Mieszkalnych (ADM) w [...] umowa najmu lokalu przy ul. [...] na czas nieoznaczony. Skarżący wskazali, że następcą prawnym ADM jest Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...], co w konsekwencji - zdaniem skarżących - oznacza, że status przedmiotowego lokalu nie podlega przepisom ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji i jest on związany z zawartą umową cywilnoprawną, co powoduje, że sporny lokal mieszkalny jest objęty reżimem przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a także przepisami Kodeksu cywilnego ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi, w tym związanymi z normą prawną wyrażoną w art. 691 k.c.
Strona skarżąca stwierdziła, że wobec zmian ustrojowych, do których doszło po przydziale przedmiotowego lokalu, a więc w związku z powstaniem organów samorządu terytorialnego, które przejęły od swoich poprzedników gospodarowanie lokalami w [...], a także w związku z przekształceniem Milicji Obywatelskiej poprzez utworzenie w 1990 r. nowej formacji - Policji, należy podać w wątpliwość, czy przedmiotowy lokal wciąż znajduje się w zasobie Policji.
Strona skarżąca wskazała, że stoi na stanowisku, że sporny lokal mieszkalny, który został przydzielony skarżącym, po wprowadzeniu reformy samorządowej w 1990 r. pozostaje w dyspozycji właściwej jednostki samorządu terytorialnego, a nie organów Policji.
Zdaniem strony skarżącej, sam fakt wskazania pisma Zastępcy Komendanta [...] Policji z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], stanowi podstawę prawną daleko niewystarczającą do uznania, że przedmiotowy lokal mieszkalny pozostaje w dyspozycji Policji. Skarżący wskazali bowiem, że fakt pozostawania w dyspozycji Policji lokali nadanych funkcjonariuszom w latach 70-tych musi wynikać z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a przedmiotowego lokalu - z decyzji administracyjnej wydanej nie przez samego zainteresowanego - Policję, ale organ zewnętrzny (np. właściwe jednostki samorządu terytorialnego), gdyż w przeciwnym razie należałoby uznać, że organ Policji decyduje we własnej sprawie, co byłoby sprzeczne z obowiązującymi zasadami demokratycznego państwa prawnego chronionymi przez Konstytucję RP.
Strona skarżąca stwierdziła, iż stoi na stanowisku, że sam fakt przeprowadzenia reformy Policji i wprowadzenia samorządu terytorialnego obligował do potwierdzenia przysługujących nowej formacji mundurowej praw w drodze ustawowej.
Mając powyższe na względzie, strona skarżąca - powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych interpretujące pojęcie ustawowe "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - uznała, że zachodzą wszelkie podstawy do uznania, iż wydając sporną decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r., Komendant Rejonowy Policji [...] nakazał skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga Z. K. i M.K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. nie narusza obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Komendant Główny Policji, wydając zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., którą nakazano skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] - nie dopuścił się naruszenia norm prawnych wyrażonych w przepisach procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Sąd stwierdził bowiem, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - organy Policji obu instancji w sposób prawidłowy i wszechstronny wyjaśniły w uzasadnieniu wskazanych wyżej decyzji, dlaczego uznały, że w przypadku niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności spornej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., a przede wszystkim jednoznacznie wykazały, iż nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], wydanej w przedmiocie nakazania skarżącym opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], z uwagi na brak rażącego naruszenia normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Ponadto, w ocenie Sądu, wydając obie sporne decyzje administracyjne, organy Policji obu instancji nie dopuściły się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu, nie można również zarzucić organom Policji, że odmawiając stwierdzenia nieważności spornej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., pominęły w swych rozważaniach zarówno podstawowy cel rozwiązań prawnych zawartych k.p.a., a dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 k.p.a., jak też nie uwzględniły fundamentalnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 k.p.a.
Według Sądu, wydając obie sporne decyzje administracyjne odmawiające stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., organy Policji prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.
Na wstępie wszelkich rozważań dotyczących legalności zaskarżonej decyzji, należy - zdaniem Sądu - wyraźnie wskazać, iż zarówno Komendant Główny Policji, jak i Komendant [...] Policji, wydając obie decyzje w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżących z dnia [...] listopada 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., byli związani rygorami procedury administracyjnej określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organy Policji obu instancji były obowiązane m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (art. 8 § 1 k.p.a.), z której to zasady wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Realizując tą zasadę, organy administracji publicznej obu instancji obowiązane były przede wszystkim do ścisłego przestrzegania prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony skarżącej oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu wspomnianej wyżej strony postepowania administracyjnego. Organy Policji były ponadto obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Należy zauważyć jednocześnie, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż generalnie to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Jednakże, trzeba przede wszystkim bardzo wyraźnie podkreślić, iż rozpoznając skargę na wydane przez organy Policji obu instancji rozstrzygnięcia, które zapadły w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., Sąd zobowiązany był uwzględnić fakt, iż przyjęta w Kodeksie postępowania administracyjnego konstrukcja nieważności decyzji administracyjnej wiąże się jedynie ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa, określonymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Jednocześnie, warto zauważyć, że nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, iż stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji, a zatem wymaga bezspornego ustalenia, że uchylana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (tak: m.in. Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ wyrok z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/09, LEX nr 746660).
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, a zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności, musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać trzeba, że treść spornej decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, przy czym należy wyraźnie pamiętać o tym, iż naruszenie prawa musi mieć charakter niedwuznaczny.
W sposób rażący może zatem zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Oznacza to, że sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie można stosować, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze. Wskazać należy, że odmienna wykładnia konkretnego przepisu prawa, choćby następnie okazała się błędną, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a tym samym nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Już sam fakt istnienia kilku różnych wykładni przepisów prawa może sugerować, że nie mamy do czynienia z zaistnieniem przesłanki rażącego ich naruszenia (por. m.in. wyroki NSA z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1061/08, z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 867/10, czy też z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 217/09; podobnie: m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 401/09).
Z uwagi na fakt, że instytucja stwierdzenia nieważności stanowi nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji, stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach k.p.a., należy przyjąć, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może stanowić skuteczną podstawę do wzruszenia decyzji w tym trybie (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029).
Ponadto, warto zauważyć, że w przepisach procedury administracyjnej nie znajduje oparcia oczekiwanie, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji sprawa zakończona ostateczną decyzją zostanie po raz kolejny rozstrzygnięta co do jej istoty. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem postępowaniem nowym, w którym rzeczą organu jest jej zbadanie i rozstrzygnięcie wyłącznie co do nieważności decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności spornej decyzji, objęte przepisem art. 156 § 1 k.p.a., dotyczą wyłącznie prawa, a nie faktów. Tak więc, prowadzenie w postępowaniu nieważnościowym na nowo postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, nie jest możliwe (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny m.in. /w:/ wyrok z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1061/08).
W tej sytuacji, uznać należy, że zakres rozstrzygania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie ograniczał się zatem wyłącznie do zbadania i oceny, czy w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji w trybie zwykłym i taki też jest zakres kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie - w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego - sprawy administracyjnej materialnej, a zatem jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne. W postępowaniu tym organ nie może jednak przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej (tak: B. Adamiak /w:/ Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP z 2001 r., zeszyt nr 8, s. 31).
Należy zauważyć, że stosownie do przepisu art. 16 § 1 k.p.a., statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w k.p.a. i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości decyzji administracyjnych, zawarta w art. 16 § 1 k.p.a., jest związana z ochroną porządku prawnego oraz z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych i stanowi element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Przesłanki zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności takich decyzji nie mogą być poddane wykładni rozszerzającej a wręcz przeciwnie - muszą być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco. Tak więc, zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez k.p.a., trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. zbadanie, czy sporna decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia inne przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji, a organ dokonujący nadzoru nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Warto zauważyć, że takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 1996 r. (sygn. akt III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258), w którym uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Należy wyraźnie zaznaczyć, że skoro postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych jest wyjątkowym środkiem ich weryfikacji i stanowi odstępstwo od ustanowionej w przepisie art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. zasady stabilności decyzji ostatecznych, to przedmiotowe postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, albowiem nie zastępuje ono postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Takiej weryfikacji, m.in. co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, służy postępowanie odwoławcze, a nie tryb stwierdzenia nieważności.
Podkreślenia wymaga ponadto, że interpretacja przepisów dotyczących możliwości podważenia decyzji ostatecznych musi być ścisła i nie może rozszerzać zakresu normowania. Usuwanie orzeczeń ostatecznych narusza bowiem ład systemu prawnego, stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem tylko wyraźnie określone w ustawie przyczyny, które obejmują najdalej idące wadliwości orzeczenia lub poprzedzającego go postępowania, mogą prowadzić do jego wzruszenia.
Naruszenie prawa, o którym mówi przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć szeroko, bo na zakres tego pojęcia składają się zarówno przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. Podkreślenia przy tym wymaga, że naruszenie przepisów postępowania może stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, jednakże wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji. Oznacza to, że z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli treść decyzji odpowiada prawu (tak: np. NSA /w:/ wyrok z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 27/05). Sankcję nieważności może pociągać tylko takie naruszenie norm postępowania, które wprost godzi w samą decyzję, nie zaś naruszenie przepisów, które może, lecz nie musi mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Postępowanie szczególne, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, nie jest postępowaniem o charakterze merytorycznym, zmierzającym do ustalenia okoliczności sprawy i nie ma w nim miejsca na weryfikowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, w przeciwieństwie do odwołania, nie pozwala na ponowne rozpoznanie sprawy, a tylko podczas takiego rozpatrywania można zbadać zasadność zarzutów związanych z wyjaśnieniem stanu faktycznego i jego oceną (vide: wyrok NSA z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt I FSK 104/06). Ewentualne wady postępowania mogą więc być korygowane na etapie odwołania w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu nadzwyczajnym mogłyby być skuteczne tylko wtedy, kiedy prowadziłyby do wykazania rażącego naruszenia prawa materialnego.
Konkludując, stwierdzić należy, iż w przypadku nadzwyczajnego postępowania nieważnościowego chodzi o niedopuszczalne przekroczenie prawa, które nastąpiło wówczas (a więc w dacie wydania spornej decyzji) w sposób jasny i niedwuznaczny.
Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, co zasadnie stwierdził w zaskarżonej decyzji Komendant Główny Policji.
Należy zauważyć, iż w związku z wnioskiem strony skarżącej z dnia [...] listopada 2019 r., przedmiot analizy organów Policji obu instancji w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] nakazująca skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...].
Analizując stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, zarówno Komendant Główny Policji, jako organ odwoławczy, jak i wcześniej Komendant [...] Policji, jako organ pierwszej instancji - nie stwierdzili wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., które dawałyby podstawę do stwierdzenia nieważności spornej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
W ocenie Sądu, stwierdzić należy, iż organy Policji obu instancji słusznie uznały, że zarzuty skarżących podnoszone we wniosku z dnia [...] listopada 2019 r., a następnie w odwołaniu z dnia [...] marca 2020 r. nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym wskazanego wyżej lokalu mieszkalnego, albowiem Komendant Rejonowy Policji [...] nie dopuścił się rażącego naruszenia - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stosownych regulacji prawnych wyrażonych zarówno w art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, jak i § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego.
Treść wskazanego przepisu jest jednoznaczna i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości co do jego rozumienia.
Jednocześnie, należy uznać, że również krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji jest precyzyjnie określony w stosownych przepisach prawa. W świetle art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, osobą uprawnioną do takiego lokalu jest przede wszystkim policjant. Natomiast, zgodnie art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uprawniony może być również emeryt lub rencista policyjny. Ponadto, przepis art. 89 ustawy o Policji przewiduje, że prawo do zamieszkiwania w lokalu będącym w dyspozycji organów Policji posiadają: małżonek policjanta, wstępni i dzieci własne lub małżonka pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia. Z kolei, art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy stanowi, że wspomniane wyżej prawo przysługuje również członkowie rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach.
Zdaniem Sądu, z ustaleń organów Policji obu instancji wynika jednoznacznie, że skarżący Z. i M. K., a także M. K. nie posiadają tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], a zatem nie sposób przyjąć, iż decyzja Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nakazująca opróżnienie lokalu mieszkalnego została wydana z rażącym naruszeniem art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Ponadto, w ocenie Sądu, nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, jakoby organy Policji, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności, w sposób niewłaściwy dokonały ustaleń faktycznych w zakresie statusu prawnego powyższego lokalu mieszkalnego, jako mieszkania nadal pozostającego w dyspozycji Policji.
Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - organy Policji przeprowadziły dokładną analizę statusu wspomnianego lokalu, biorąc pod uwagę nie tylko fakt, iż w rozpoznawanej sprawie nie ma sporu pomiędzy organami Policji a władzami samorządowymi [...] co do tego, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] pozostaje nadal w dyspozycji organów Policji. Organy dokonały bowiem owej analizy z jednoczesnym uwzględnieniem okoliczności wynikających również z faktu przekształceń ustrojowych, do których doszło już po przydziale spornego lokalu mieszkalnego, a więc w szczególności w związku z powstaniem w 1990 r. samorządu terytorialnego oraz przekształceniem Milicji Obywatelskiej w Policję.
W konsekwencji, przyjąć należy, że - wbrew niezasadnym sugestiom strony skarżącej – [...], przejmując sporny lokal na własność, na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, przejęła go jako pozostający już w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych.
W ocenie Sądu, uznać należy ponadto, iż tytuł prawny do lokalu pozostającego w dyspozycji ówczesnej Komendy [...] Milicji Obywatelskiej wywodził się z decyzji administracyjnej o jego przydziale, a ta wydana została przez Komendanta [...] MO osobie uprawnionej, jaką był wówczas ojciec skarżących.
Stwierdzić należy również, że - wbrew zarzutom skargi - do spornego lokalu mieszkalnego nie ma zastosowania instytucja wstąpienia z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przewidziana w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a tym samym nie można mówić w tym zakresie o prawie strony skarżącej do skorzystania z regulacji ustawowej przewidzianej w art. 691 Kodeksu cywilnego.
Wobec powyższego, należy uznać, że organy Policji obu instancji, wydając sporne decyzje z dnia [...] lutego 2020 r. oraz z dnia [...] lipca 2020 r., nie uchybiły normom prawnym zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia sprawy.
Ponadto, poprzez właściwe - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne obu decyzji, organy Policji nie naruszyły normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Komendant Główny Policji, utrzymując w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., którą nakazano skarżącym opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] - nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania przepisu 156 § 1 k.p.a., wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle powołanego wyżej przepisu k.p.a. - brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę