II SA/Wa 1906/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący podnosił, że jego dochody, mimo pracy małżonki, nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, szczególnie w kontekście jego znacznego stopnia niepełnosprawności i związanych z tym zwiększonych kosztów. Argumentował, że organ nie wziął pod uwagę jego stanu zdrowia i zwiększonych potrzeb. Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia, ponieważ dochód na członka rodziny (2037,55 zł) przekraczał kwotę najniższej emerytury (1588,44 zł), co oznaczało niespełnienie kluczowej przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że świadczenie w drodze wyjątku wymaga kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: szczególnych okoliczności, niemożności podjęcia pracy oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Sąd uznał, że pojęcie 'niezbędnych środków utrzymania' powinno być oceniane obiektywnie, w odniesieniu do kwoty najniższej emerytury, a nie subiektywnych potrzeb skarżącego. Stwierdził, że dochód skarżącego przekracza ten próg, co wyklucza przyznanie świadczenia, nawet jeśli sytuacja życiowa jest trudna. Sąd zaznaczył, że takie potrzeby mogą uzasadniać ubieganie się o pomoc społeczną, ale nie świadczenie w drodze wyjątku, które ma inne podstawy prawne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania przy ubieganiu się o świadczenie w drodze wyjątku z ustawy emerytalnej oraz rozróżnienie między świadczeniem w drodze wyjątku a pomocą społeczną.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej świadczenia w drodze wyjątku z ZUS; ocena obiektywna dochodu na tle najniższej emerytury.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dochód przypadający na jednego członka rodziny przekraczający kwotę najniższej emerytury wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nawet w przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności i zwiększonych potrzeb życiowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dochód przypadający na jednego członka rodziny przekraczający kwotę najniższej emerytury wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania musi być oceniana obiektywnie, a nie subiektywnie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie 'niezbędnych środków utrzymania' należy oceniać obiektywnie, w odniesieniu do kwoty najniższej emerytury. Dochód skarżącego na członka rodziny (2037,55 zł) przewyższał najniższą emeryturę (1588,44 zł), co skutkowało niespełnieniem tej przesłanki, niezależnie od trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego.
Czy świadczenie w drodze wyjątku z ustawy emerytalnej jest świadczeniem socjalnym, którego przyznanie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, a jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się, lecz od kumulatywnego spełnienia ściśle określonych przesłanek ustawowych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym. Potrzeby osoby ubiegającej się mogą uzasadniać ubieganie się o pomoc społeczną, ale nie świadczenie w drodze wyjątku, które ma inne podstawy prawne i wymaga spełnienia konkretnych przesłanek, w tym braku niezbędnych środków utrzymania.
Przepisy (2)
Główne
ustawa emerytalna art. 83 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Dochód skarżącego nie pozwala na zaspokojenie jego niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych. • Organ nie wziął pod uwagę stanu zdrowia skarżącego i związanych z nim zwiększonych potrzeb życiowych. • Brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego decyzji. • Organ błędnie uznał, że przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania powinna być odnoszona do wysokości najniższej emerytury.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'niezbędnych środków utrzymania' nie jest zdefiniowane w ustawie emerytalnej, natomiast w celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury • określenie 'środki niezbędne', nie jest równoznaczne z określeniem 'środki wystarczające' • świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego
Skład orzekający
Waldemar Śledzik
przewodniczący
Tomasz Szmydt
sprawozdawca
Dorota Kozub-Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania przy ubieganiu się o świadczenie w drodze wyjątku z ustawy emerytalnej oraz rozróżnienie między świadczeniem w drodze wyjątku a pomocą społeczną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej świadczenia w drodze wyjątku z ZUS; ocena obiektywna dochodu na tle najniższej emerytury.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rygorystyczną interpretację przepisów dotyczących świadczeń w drodze wyjątku i pokazuje, że trudna sytuacja życiowa nie zawsze jest wystarczającą podstawą do ich przyznania, jeśli nie spełnia się formalnych kryteriów.
“Czy Twoje potrzeby życiowe usprawiedliwiają świadczenie z ZUS w drodze wyjątku? Sąd wyjaśnia, kiedy liczy się obiektywny dochód, a nie subiektywne odczucia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.