II SA/Wa 19/13

II SA/Wa 19/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /sprawozdawca/
Janusz Walawski /przewodniczący/
Stanisław Marek Pietras
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
art. 71 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 361
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1  art. 61 ust. 1 i 2, art. 65 ust. 2 i 5
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spraw.) Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych - oddala skargę -
Uzasadnienie
Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 r., na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 65 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 166/1 z 2004 r. z późn. zm.), art. 11, art. 12 i art. 54 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 284/1 z 2009 r.), art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c i art. 8 ust. 5 w związku z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. nr 136, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyznania P. G. prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych ze względu na niespełnienie ostatniego okresu zatrudnienia/ubezpieczenia na terytorium Polski, a także brak możliwości uznania za osobę, która podczas pracy za granicą posiadała miejsce zamieszkania w Polsce.
W odwołaniu od powyższej decyzji P. G. wskazał, że skoro w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie ma definicji "miejsca zamieszkania", stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 kc, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Natomiast w myśl art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, określenie "zamieszkanie" oznacza miejsce, w którym osoba zwykle przebywa (lit. j), a określenie "pobyt" oznacza pobyt czasowy (lit. k). W zaskarżonej decyzji organ stwierdził pobyt odwołującego za granicą, co w świetle art. 1 lit. k oznacza pobyt czasowy.
P. G. powołał się też na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym zamieszkanie (art. 25 kc) jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie.
Natomiast odwołujący wyjechał za granicę w celach zarobkowych, w każdym roku przyjeżdżał do Polski i nie miał zamiaru stałego pobytu za granicą. Znajdują zatem zastosowanie przepisy art. 65 ust. 2 i art. 65 ust. 5 powołanego rozporządzenia nr 883/2004. Zainteresowany zarzucił również organowi pominięcie rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, a nadto powołał się na wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie stosowania przepisów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z których jednoznacznie wynika jego prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że P. G. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu [...] lipca 2012 r., zaś w dniu następnym wpłynął do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. wniosek zainteresowanego o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wraz z m.in. oświadczeniem dotyczącym jego sytuacji życiowej podczas pobytu w [...] oraz zagranicznymi dokumentami mającymi potwierdzić okres pracy w tym państwie.
Z dokumentu [...], który wpłynął do WUP w dniu [...] sierpnia 2012 r. wynika, że wnioskodawca posiadał na terenie [...] okresy ubezpieczenia: z tytułu zatrudnienia od [...] marca 2002 r. do [...] września 2002 r. oraz z tytułu pracy na własny rachunek od [...] stycznia 2003 r. do [...] czerwca 2012 r.
Organ wskazał, że z dniem 1 maja 2010 r. weszły w życie nowe przepisy prawa Unii Europejskiej dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – rozporządzenie 883/2004 i 987/2009. W myśl przepisów przejściowych zawartych w rozporządzeniu 883/2004 (art. 90), z dniem jego wejścia w życie utraciło moc rozporządzenie 1408/71. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 nowego rozporządzenia, nie ma ono zastosowania do wniosków złożonych przed jego wejściem w życie. Z uwagi na datę złożenia przez zainteresowanego wniosku, należy w jego sprawie stosować przepisy rozporządzeń 883/2004 i 987/2009, a nie 1408/71 i 574/72.
Minister podniósł, że zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004, bezrobotny ubiegający się o świadczenie z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględniania w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodastw innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) pod warunkiem spełnienia ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym bezrobotny ubiega się o zasiłek dla bezrobotnych.
Wyjątek od powyższej zasady przewiduje przepis art. 65 ust. 2 i 5 ww. rozporządzenia stanowiąc, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania lub korzysta ze świadczenia zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony.
Organ zaznaczył, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony (na podstawie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004), musi nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE. Stanowisko to potwierdza orzeczenie ETS w sprawie C-128/83-Guyot (ECR 1984/9/03507), dotyczące wykładni art. 71 rozporządzenia 1408/71, odpowiadającemu treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004. ETS stwierdził w powołanym wyroku, że art. 71 rozporządzenia 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie miejsca zatrudnienia.
Minister wskazał też, że pojęcie "miejsce zamieszkania" występujące w art.1 lit. j oraz w art. 65 rozporządzenia 883/2004, ze względu na zasadę jednolitości interpretacji i stosowania prawa UE we wszystkich państwach członkowskich, nie może być interpretowane w oparciu o przepisy prawa krajowego – tj. m.in. art. 25 kc.
Ponadto kwestia interpretacji art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 została przedstawiona w decyzji [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. Zgodnie z ww. decyzją, art. 65 ust. 2 i 5 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Nie można jednak zaakceptować, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia. W myśl ust. 3 decyzji, do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009.
Stosownie do treści wymienionego art. 11 ust. 1, przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy w pierwszej kolejności porównać czas trwania i ciągłość pobytu danej osoby w obu państwach, a także dokonać analizy sytuacji osobistej, na którą składają się: charakter i specyfika pracy, jej więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, jej sytuacja mieszkaniowa oraz państwo, w którym dana osoba uważana jest za [...] do celów podatkowych. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, dopiero w przypadku, gdy ww. kryteria nie pozwolą na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania danej osoby, należy brać pod uwagę zamiar tej osoby oraz cel jej wyjazdu do innego państwa.
Jak wskazał organ, P. G. przed wyjazdem do [...] od urodzenia zamieszkiwał w Polsce. Na terytorium [...] przebywał od stycznia 2003 r. do czerwca 2012 r., tj. przez ponad dziewięć i pół roku, a jego kontakty z Polską ograniczały się do przyjazdów na "urlop raz w roku", co świadczy o ciągłości pobytu w [...].
Stanowisko to potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym warunkom pobytu stałego nie odpowiadają sporadyczne wizyty o charakterze okazjonalnym oraz przebywanie co kilka miesięcy. Ponadto praca zainteresowanego w [...] miała charakter stały.
Minister podniósł też, że przez ostatnie siedem lat P. G. przebywał w tym kraju wraz z żoną i synem, a w Polsce nie podlegał obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą co oznacza, że nie był on uważany w Polsce za [...] dla celów podatkowych. W [...] przez cały okres pobytu zamieszkiwał w jednym wynajmowanym mieszkaniu. Natomiast jako miejsce zamieszkania w Polsce odwołujący podał mieszkanie komunalne teściowej, w którym był zameldowany na pobyt stały. W świetle orzecznictwa posiadanie w danym kraju miejsca zameldowania nie jest równoznaczne z posiadaniem w tym kraju miejsca zamieszkania.
W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, że większość obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 wskazuje na [...] jako miejsce ostatniego zamieszkania.
Z tego względu odwołujący nie spełnił przesłanki wymaganego okresu 365 dni zatrudnienia w Polsce, określonej w art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. G. zarzucił jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
2) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy polegające na niezastosowaniu art. 1 lit. j i lit. k, art. 61 ust. 1, art. 65 ust. 5a rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 11 lit. V rozporządzenia nr 987/2009 w związku z pkt 3 i pkt 8 decyzji [...] nr [...] z [...] czerwca 2009 r., przez co skarżący został pozbawiony prawa do zasiłku dla bezdomnych,
3) błędną interpretację art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 poprzez przyjęcie, że skarżący miał miejsce zamieszkania w [...], zamiast przyjęcia, że skarżący miał miejsce zamieszkania w Polsce, bowiem wyjazd z [...] spowodował utratę miejsca czasowego pobytu i powrót do miejsca stałego zamieszkania w Polsce, co skutkowałoby przyznaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W związku z tym wniósł o zmianę zaskarżonych decyzji i orzeczenie o prawie do zasiłku dla bezrobotnych, ewentualnie o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego.
W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz uwzględnienie słusznego interesu strony, zwłaszcza w przypadku decyzji wydanej w warunkach uznania administracyjnego.
Nie zgodził się z organem, że fakt wykonywania pracy w [...] na własny rachunek, przesądza o umiejscowieniu tam jego centrum życiowego. Skarżący podkreślił, że jego wyjazd miał charakter ściśle zarobkowy, gdyż w przeciwnym razie nie powróciłby do miejsca stałego zamieszkania, zaś organ nie podjął nawet próby wyjaśnienia celu i zamiaru wyjazdu. Powołał się w tym zakresie na orzeczenia WSA w Warszawie.
Do wyjaśnienia powyższej kwestii obligował organ przepis art. 11 rozporządzenia nr 987/2009, a zaniechanie tego obowiązku narusza zarówno art. 8 k.p.a., jak i art. 80 k.p.a.
Skarżący powtórzył argumentację odwołania w związku z treścią przepisu art. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz wskazał na pkt 3 decyzji [...]. Przytoczył też treść art. 65 i art. 65 ust. 5a oraz art. 61 rozporządzenia nr 883/2004, z których wywiódł, że w ich świetle posiada okresy ubezpieczenia uprawniające go do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, wskazał w szczególności, że zaskarżana decyzja wydana w oparciu o art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, nie jest decyzją uznaniową.
Skarżący w piśmie procesowym z [...] stycznia 2013 r. ponownie zarzucił organowi niewyjaśnienie kwestii miejsca zamieszkania. Ponadto załączył decyzje przyznające prawo do zasiłku osobom, których sytuacja faktyczna była tożsama z jego sytuacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.) prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie, co najmniej 365 dni. Przepis ten nie zawiera jednak regulacji sytuacji, kiedy dla spełnienia minimalnego okresu zatrudnienia lub ubezpieczenia konieczne jest uwzględnienie okresów zatrudnienia lub ubezpieczenia w innym kraju Unii Europejskiej.
Kwestie te reguluje natomiast rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE. L. 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 883/2004". W myśl art. 61 ust. 1 ww. rozporządzenia, bezrobotny ubiegający się o oświadczenie z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodastw innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Stosownie zaś do przepisu art. 61 ust. 2, uwzględnienie okresów ubezpieczenia spełnionych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się o zasiłek. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że P. G., ubiegający się o zasiłek dla bezrobotnych na terytorium Polski, ostatni okres ubezpieczenia spełnił na terytorium [...]. Nie ma zatem w stosunku do niego zastosowania zasada przewidziana w powyższym przepisie. Kwestię tę jednoznacznie rozstrzygnął, jak trafnie zauważył organ, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (ETS) w orzeczeniu w sprawie C-272/90-van Noorden (ECR 1991/5/1-02543), dotyczącym wykładni art. 67 ust. 3 poprzednio obowiązującego rozporządzenia nr 1408/71, który to przepis odpowiada co do istoty treści art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004. Trybunał stwierdził w nim mianowicie, że prawo unijne, a w szczególności art. 67 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/71, nie zabrania, aby państwo członkowskie odmówiło przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz bezrobotnego, który nie spełnił ostatnio okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia w tym państwie.
Wyjątek od wyżej opisanej zasady przewiduje przepis art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, w świetle którego bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim, niż państwo wykonywania pracy, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony.
Przepis ten wskazuje zatem, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony w oparciu o przepis art. 65 ust. 2 i 5, musi po pierwsze – oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia tego państwa, po drugie zaś – udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE.
Pogląd ten potwierdza powołany przez organ wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-128/83 – Guyot (ECR 1984/9/03507), który dotyczy co prawda wykładni art. 71 rozporządzenia nr 1408/71, jednakże przepis ten co do istoty odpowiada treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. Trybunał orzekł, że art. 71 rozporządzenia 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie zatrudnienia.
Zagadnieniem wykładni art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 zajęła się również [...], która w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych, osób całkowicie bezrobotnych, innych niż pracownicy przygraniczni, które w okresie ich ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, miały miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego innego niż właściwe państwo członkowskie (Dz. Urz. UE C106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.) stwierdziła, iż art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Nie można jednak zaakceptować tego, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia.
Komisja w ust. 3 ww. decyzji wskazała ponadto, że do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy się oprzeć na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009.
Powołany przepis art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. z późn. zm.) stanowi w ust. 1, że w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować w stosownych przypadkach:
a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich;
b) sytuację danej osoby, w tym:
– charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę;
– jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne;
– prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym;
– w przypadku studentów – źródło ich dochodu;
– jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały;
– państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.
Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 2, w przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymieniane w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania.
W świetle powyższego zasadne jest twierdzenie, że za miejsce zamieszkania uznaje się z reguły miejsce, w którym dana osoba ma stałą pracę bądź gdzie zamieszkuje w związku z jej wykonywaniem. Natomiast termin "pobyt" oznacza pobyt tylko przejściowy, a zatem przeciwieństwo miejsca zamieszkania.
Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej wskazań, nie daje podstaw do przyjęcia, że miejscem zamieszkania skarżącego w okresie jego pracy w [...] była Polska, wskazuje natomiast, że miejscem tym była [...].
Skarżący przebywał bowiem na terytorium [...] od marca 2002 r. do września 2002 r., a następnie od stycznia 2003 r. do czerwca 2012 r., zaś od urodzenia zamieszkiwał w Polsce. Jego kontakty z krajem jak sam przyznał, ograniczały się do przyjazdów na " urlop raz w roku", co świadczy o ciągłości pobytu w [...]. Sąd podziela stanowisko organu, że orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, iż "warunkom pobytu stałego nie odpowiadają sporadyczne wizyty o charakterze okazjonalnym (...) oraz przebywanie co kilka miesięcy" (np. wyrok NSA z 8 marca 2005 r., OSK 1260/04 – publ. www.cbois.nas.gov.pl). Zatrudnienie na terytorium [...] w 2002 r. oraz praca na własny rachunek od stycznia 2003 r. do czerwca 2012 r., przemawiają za uznaniem, że praca miała charakter stały. Ponadto z oświadczenia skarżącego z dnia [...] lipca 2012 r. wynika, że przebywał za granicą razem z żoną i synem, czyli najbliższymi członkami rodziny, a podczas pracy w [...] nie przekazywał środków finansowych na utrzymanie zamieszkałych w Polsce innych członków rodziny, tj. rodziców lub teściów. Natomiast w oświadczeniu z [...] sierpnia 2012 r. zaznaczył, że przez pierwsze 3 lata jego pracy za granicą syn mieszkał w Polsce, a na jego utrzymanie przesyłał z [...] pieniądze. Oznacza to, że jego więzi rodzinne oraz więzi z krajem pochodzenia były bardzo luźne.
Zauważyć także należy, że skarżący oświadczył, iż ani w Polsce, ani też w [...] nie prowadził działalności o charakterze niezarobkowym, a nadto, że nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od odchodów uzyskanych za granicą, nie może być więc uznany za rezydenta dla celów podatkowych, bowiem zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361), osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Jeśli chodzi zaś o sytuację mieszkaniową P. G., to z akt sprawy wynika, iż w [...] przez cały okres pracy mieszkał w jednym z wynajmowanym mieszkaniu. Natomiast w Polsce jako miejsce zamieszkania wskazał mieszkanie komunalne teściowej, w którym zarówno on, jak i żona byli zameldowani. Nie sposób zatem uznać, by jego sytuacja mieszkaniowa w Polsce miała stały charakter. Samo zameldowanie na pobyt stały w kraju w przedmiotowym mieszkaniu nie jest równoznaczne z posiadaniem w nim miejsca zamieszkania, jak wskazuje się w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r., I SA 3199/02, publ. www.cbois.nsa.gov.pl).
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 marca 2006 r., I OW 265/05, publ. jw., zauważył, że "o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić (...) wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej".
Zatem kryteria obiektywne, o jakich mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, dają podstawę do przyjęcia, że P. G. podczas pracy za granicą miał tam miejsce zamieszkania. Nie może zatem skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, bowiem powracając do Polski, zmienił miejsce zamieszkania.
Sąd podziela pogląd organu, iż ze względu na spełnienie kryteriów wymienionych w cyt. art. 11 ust. 1, nie było potrzeby odwoływania się do kryteriów subiektywnych ( art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009).
Nie znajdują zatem, w ocenie Sądu, uzasadnienia zarzuty naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 1 li. j i lit. k, art. 61 ust. 1 i art. 65 ust. 5a rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 11 lit. v rozporządzenia nr 987/2009.
Chybione są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Wbrew opinii skarżącego organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz dokonał oceny materiału dowodowego w zgodzie z postanowieniem art. 80 k.p.a. Nie sposób również uznać, by swoim działaniem organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.).
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.