II SA/Wa 1898/24

II SA/Wa 1898/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego J. R. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej (zwany dalej także: organem odwoławczym) decyzją nr [...] z dnia [...]września 2024 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwana dalej: K.p.a. oraz art. 460 w zw. z art. 459 pkt 1 i art. 461 ustawy z dnia 11 marca
2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.), zwana dalej: ustawą
o obronie Ojczyzny, po rozpoznaniu odwołania J. R. (zwany dalej także: skarżącym), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r., w przedmiocie ustalenia ww. prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, tj. w okresie od [...] lipca 2024 r. do [...] czerwca 2025 r.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
[...] J. R. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2024 r., na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] maja 2024 r.
W dniu [...] lipca 2024 r. skarżący złożył do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego, o którym mowa
w art. 459 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, przysługującego z tytułu zwolnienia
z zawodowej służby wojskowej.
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. wydaną na podstawie art. 460 ust. 1, 8, 9 i 11 oraz art. 461 w zw. z art. 459 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny przyznał J. R. prawo do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w okresie od [...] lipca 2024 r. do [...] czerwca 2025 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2023 r. J. R. został wyznaczony z dniem [...] lipca 2023 r. na stanowisko służbowe [...] w Oddziale Rodzajów Sił Zbrojnych w Zarządzie [...] - zaszeregowanie STE: płk, U: 16 (obowiązki służbowe objął [...] lipca 2023 r. - zgodnie z rozkazem dziennym Nr [...] Szefa Zarządu [...] z [...] lipca 2023 r.). Natomiast w dniu [...] marca 2024 r. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z regulacją art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny,
w przypadku wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie dwunastu miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza zawodowego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia podstawę wymiaru należności, o których mowa w art. 458 oraz art. 459 pkt 1 i 2, ustala się, przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.
Zatem podstawę świadczenia pieniężnego przysługującego skarżącemu przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej stanowiło uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. W oparciu o kartę przychodów za 2023 r. oraz decyzje uzasadniające prawo do przyznania do uposażenia dodatków stałych wysokość świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej ustalona została według wyliczenia: 1) uposażenie zasadnicze według grupy 15C - [...] zł; 2) dodatki o charakterze stałym - za długoletnią służbę wojskową - [...] zł; 3) razem (pkt 1 i pkt 2) - [...] zł; 4) należność brutto za 12 miesięcy - [...] zł (12 x pkt 3); 5) zryczałtowany podatek dochodowy (20% z pkt 4) - [...] zł; 6) składka na NFZ (9% z pkt 4]) - [...] zł; 7) do wypłaty (pkt 4 - pkt 5 - pkt 6) - [...] zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu należności związanych ze zwolnieniem
z zawodowej służby wojskowej, obliczonych według stawki należnej - na stanowisku zaszeregowanym do grupy uposażenia 15C - w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a także przyjęcie do podstawy obliczenia należności dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 35% należnego uposażenia zasadniczego.
Skarżący zgodził się ze wskazaniem organu, iż w jego przypadku świadczenie należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowego, podlegało wyliczeniu na podstawie art. 461 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, bowiem od wyznaczenia go na ostatnio zajmowane stanowisko służbowe [...] do dnia wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, nie upłynął okres 12 miesięcy.
Nie zgodził się jednak z tym, że do wyliczeń należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej przyjęto stawkę uposażenia z grupy uposażenia 15C z okresu, gdy zajmował poprzednie stanowisko służbowe [...], tj. w wysokości [...] zł oraz dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 34%, obliczony ze stawki uposażenia w wysokości [...] zł, czyli kwotę [...] zł. Przyjęte wartości nie uwzględniają bowiem zmiany stawki uposażenia na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym oraz zmiany liczby lat służby.
Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21.
Minister Obrony Narodowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z wykładni językowej przepisu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny wynika, iż przesłanką do jego zastosowania jest sytuacja, gdy stan faktyczny sprawy wskazuje na objęcie obowiązków przez żołnierza na wyższym stanowisku służbowym (zarówno zaszeregowanym do wyższego stopnia wojskowego, jak i wyższej grupy uposażenia), a następnie złożenie przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego w okresie 12 miesięcy od daty objęcia wyższego stanowiska służbowego.
Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie nie jest sporne, iż skarżący spełnia kryteria nabycia prawa do świadczenia przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, ze względu na posiadanie ponad 15-letniego stażu nieprzerwanej służby wojskowej. Jak wynika z akt sprawy ww. do dnia [...] lipca 2023 r. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku - [...] - Zarząd [...] - zaszeregowanym do grupy uposażenia - U15C, natomiast z dniem [...] lipca 2023 r. został wyznaczony i objął obowiązki na stanowisku służbowym - [...] - Zarząd [...], zaszeregowanym do stopnia etatowego - pułkownika i wyższej grupy uposażenia – U16. Wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej złożył natomiast w dniu [...] marca 2024 r.
Powyższe zestawienie dat objęcia obowiązków i złożenia wypowiedzenia jednoznacznie wskazuje, że wobec skarżącego winien być zastosowany przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, czego ww. nie kwestionował. W przypadku natomiast stwierdzenia przesłanek do zastosowania powyższego przepisu, wojskowy organ emerytalny ustalając wysokość świadczenia pieniężnego winien uwzględnić uposażenie, które przysługiwało żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, w dacie zajmowania tego stanowiska.
Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny jest tożsamy z uprzednio obowiązującym przepisem art. 97a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zatem ustawodawca utrzymał w nowych przepisach regulację ograniczającą wysokość świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do kwoty uposażenia przysługującego na poprzednim stanowisku służbowym.
Tym samym ustalając wysokość spornego świadczenia pieniężnego organ I instancji prawidłowo uwzględnił stawkę uposażenia [...] zł wynikającą z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. poz. 608) i obowiązującą w trakcie pełnienia służby przez skarżącego na poprzednim stanowisku służbowym. Bezzasadne jest więc żądanie skarżącego i przyjęcie stawki uposażenia wynoszącej [...] zł, obowiązującej w dacie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W ocenie Ministra Obrony Narodowej, gdyby ustawodawca chciał uwzględnić zmiany w wysokości uposażenia, przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny zawierałaby analogiczną normę jak to jest wyszczególnione w jej art. 450, regulującym kwestie wysokości uposażenia żołnierzy zawodowych pozostających w okresie pozostawania w dyspozycji albo w okresie urlopu. Przedmiotowy przepis stanowi bowiem, że ta grupa żołnierzy zawodowych otrzymuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. W obowiązującym przepisie art. 461 ww. ustawy takiego zapisu natomiast nie ma.
Na poparcie powyższej argumentacji organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2549/21.
Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania dotyczącego braku uwzględnienia 35% dodatku za długoletnią służbę organ odwoławczy stwierdził, że wysokość tego dodatku została wyliczona prawidłowo i jest pochodną stażu służby wojskowej jakim legitymował się skarżący na poprzednim stanowisku służbowym. Powyższe potwierdza zaś wykładnia zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5021/21, w którym stwierdzono, że przedmiotowe świadczenie pieniężne w przypadku zaistnienia przesłanek wynikających z art. 97a ustawy pragmatycznej, ustalane jest
w wysokości uposażenia, a więc uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku. Oznacza to, że świadczenie to składa się z uposażenia zasadniczego w wysokości przysługującej (wypłacanej) żołnierzowi na tym stanowisku oraz z dodatków w wysokości otrzymywanej (wypłacanej) przez żołnierza na tym stanowisku.
Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że powyższa wykładnia jest zbieżna z wykładnią przepisu art. 461 ustawy zaprezentowaną w innych wyrokach sądów administracyjnych (WSA w Szczecinie z 16 lutego 2017 r. II SA/Sz 1334/16; WSA w Warszawie: z 15 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1475/19; z 30 czerwca
2022 r. sygn. akt II SA/Wa 696/22; NSA: z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5021/21; z 17 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2549/21).
Odnosząc się natomiast do przywołanego przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21 organ odwoławczy podkreślił, że wyrok ten został wydany w zakresie innych świadczeń pieniężnych wynikających z art. 95 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w sprawie ustalenia i wypłaty odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy), a zatem zawartych w nim rozważań nie można odnieść bezpośrednio do przedmiotowej sprawy.
W skardze na powyższą decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. powtórzył zarzuty odwołania w zakresie nieprawidłowej stawki uposażenia zasadniczego oraz dodatku za długoletnią służbę, przyjętych do wyliczenia świadczenia wypłacanego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. .
Skarżący zwrócił uwagę, że zapis art. 461 (ani żaden inny) ustawy o obronie Ojczyzny nie określa, że wielkość przysługującego świadczenia po zwolnieniu
z zawodowej służby wojskowej powinna być naliczona w dacie zajmowania tego stanowiska. W przywołanym przepisie (art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, powielonym z art. 97a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) ustawodawca nakazuje różnicować wysokość uposażenia wedle grup uposażenia, nie sposób w takim razie uznać za zasadne różnicowanie tych samych uposażeń również według stawek, w tym stawek, które obowiązywały niegdyś i nie mających aktualnie zastosowania, bowiem ratio legis tej instytucji prawa jest zgoła odmienne.
Skarżący podkreślił, że pełniąc nieprzerwaną służbę zawodową w czasie wprowadzania w życie nowych zapisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych nabył prawo do stosowania ich zapisów, czego potwierdzeniem jest ich stosowanie wobec niego w okresie od chwili obowiązywania przedmiotowego dokumentu do czasu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Podejście prezentowane przez organ prowadzi natomiast do przyjęcia kuriozalnej fikcji prawnej, jakoby stawki uposażenia zasadniczego po 16 lutego
2024 r. nie zmieniły się, a skarżący w ogóle nie służył dalej w Wojsku Polskim, oraz że w tym czasie nie zwiększył mu się dodatek za długoletnią służbę wojskową (do 35 %), co jest jego prawem nabytym.
Przywołując ponownie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/2 skarżący stwierdził, że stosowanie wobec niego stawek uprzednio obowiązujących jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP, z którego wywodzona jest zasada ochrony praw słusznie nabytych, a w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że ochronie podlegają wszelkie prawa nabyte niezależnie od podstawy jej nabycia. Także nieuwzględnienie przy naliczaniu należnego mu przedmiotowego świadczenia pieniężnego, nabytego przez niego dodatku za długoletnią służbę w wysokości 35%, tj. wg stażu służby na dzień jego odejścia ze służby, lecz przyjęcie tego dodatku w wysokości 34%, tj. wysokości przysługującej na ostatni dzień jego służby na poprzednim stanowisku, jest naruszeniem konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych, co również wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku.
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2024 r. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wniósł nadto o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - decyzji Dowódcy [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej - na dowód faktu przyjętej przez organy administracji wykładni przepisu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny (zgodnej z wyrokiem NSA z 13 marca 2024 r. sygn. III OSK 3986/21), zastosowanej wobec skarżącego w związku z przyznaniem mu innych wymienionych w tym przepisie należności w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.
Odnosząc się do twierdzeń organu pełnomocnik skarżącego podniósł, że norma zawarta w przepisie art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny dotyczy trzech należności przysługujących żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, tj. odprawy (art. 458 ustawy o obronie Ojczyzny), świadczenia pieniężnego przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby (art. 459 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny) oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy (art. 459 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny). Powyższe jest o tyle istotne, że w odpowiedzi na skargę organ kwestionuje przydatność wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2024 r. sygn. III OSK 3986/21 i dokonanej w nim wykładni z uwagi na to, że wyrok ten zapadł na gruncie stanu faktycznego, w którym skarżący ubiegał się o przyznanie mu odprawy i ekwiwalentu za urlop w odpowiedniej wysokości.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego pogląd organu jest oczywiście błędny, ponieważ obszerny wywód uzasadnienia powyższego wyroku NSA odnosi się do normy zawartej w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, nie dostarczając podstaw do tego, aby doszukiwać się różnic pomiędzy zasadnością jego zastosowania w przypadku odprawy i ekwiwalentu za urlop, a braku przesłanek do jego zastosowania w przypadku świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby.
Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że przy wykładni analizowanego przepisu organ próbuje błędnie zastąpić użyty przez ustawodawcę zwrot "uposażenie należne żołnierzowi" zwrotem "uposażenie wypłacone żołnierzowi".
W ocenie pełnomocnika skarżącego "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym" to uposażenie, jakie należałoby mu się na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, gdyby zwolnienie ze służby nastąpiło w dacie [...] czerwca 2024 r., bez awansowania skarżącego na wyższe stanowisko służbowe. Skoro bowiem przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny mówi o uposażeniu należnym na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, to przy ustaleniu świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu, należy zastosować stawkę uposażenia obowiązującą dla grupy uposażenia U: 15C (na zajmowanym przez skarżącego uprzednio stanowisku służbowym) z dnia odejścia ze służby tj. [...] zł miesięcznie, a nie jak przyjęły organy stawkę uposażenia obowiązującą dla grupy uposażenia U: 15C w dniu sprzed jego awansu na wyższe stanowisko służbowe tj. [...] zł miesięcznie, zwłaszcza, że w dacie [...] czerwca 2024 r. taka stawka uposażenia nie stanowiła podstawy naliczenia należności z tytułu uposażenia dla żadnego żołnierza zawodowego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązujące bowiem od dnia 21 lutego 2024 r. rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, które określiło stawki uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych dla poszczególnych grup uposażenia stanowiło, że nowe stawki uposażenia stosuje się do ustalania wysokości uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych od dnia 1 stycznia 2024 r. Jednocześnie wcześniejsze rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych utraciło moc (§ 4 wymienionego rozporządzenia).
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, ocena sytuacji prawnej skarżącego wymaga również uwzględnienia konstytucyjnej ochrony praw nabytych, i to w dwóch aspektach: stawki uposażenia i wysługi lat służby. Stosowanie stawek uposażenia obowiązujących uprzednio względem żołnierza zawodowego, który na skutek nieprzerwanego pełnienia obowiązków, nabył prawo do stosowania względem niego znowelizowanych stawek nowym rozporządzeniem (Ministra Obrony Narodowej z 16 lutego 2024 r.) jest sprzeczne zarówno z ratio legis przywołanej instytucji z ustawy
o obronie Ojczyzny, jak również z art. 2 Konstytucji RP, z którego wywodzona jest zasada ochrony praw słusznie nabytych.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego podniósł, że decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] Dowódca [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej uwzględnił w całości odwołanie skarżącego o przyznaniu należności finansowych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił mu odprawę oraz ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby z uwzględnieniem stawek uposażenia wprowadzonych od 1 stycznia 2024 r. oraz do dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 35%. Stanowisko organu w tym zakresie pozostaje w całości zgodne z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r. sygn. III OSK 3986/21.
W tej sytuacji skarżący uważa, że skoro w stosunku do jego osoby i przyznanych mu z uwzględnieniem art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny należności wykładnia przepisu została dokonana w sposób dla niego korzystny, a uwzględniający najnowsze stanowisko judykatury, to odwoływanie się przez Ministra Obrony Narodowej w niniejszym postępowaniu do starszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2023 r. sygn. III OSK 2549/21 jest chybione i nie powinno zasługiwać na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie kwestią sporną jest wykładnia przepisu art. 461 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 248). Bezsporne natomiast pozostają ustalenia organów obu instancji odnośnie spełnienia przez skarżącego kryteriów nabycia prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z uwagi na posiadanie ponad 15-letniego stażu nieprzerwanej służby wojskowej. Bezsporne są też ustalenia organów co do tego, że do dnia [...] lipca 2023 r. skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku - [...] - Zarząd [...] - zaszeregowanym do grupy uposażenia - U15C, a od dnia [...] lipca 2023 r. został wyznaczony i objął obowiązki na stanowisku służbowym - [...] - Zarząd [...], zaszeregowanym do stopnia etatowego - pułkownika i wyższej grupy uposażenia – U16. Natomiast w dniu [...] marca 2024 r. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Zgodnie z art. 459 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 458, przysługują przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.
Przepis art. 461 ww. ustawy stanowi natomiast, że w przypadku wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza zawodowego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia podstawę wymiaru należności, o których mowa w art. 458 oraz art. 459 pkt 1 i 2, ustala się, przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.
Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarżący złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez niego wyższego stanowiska służbowego zaszeregowanego do wyższej grupy uposażenia.
W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie zinterpretowały jednak zawarte w tym przepisie sformułowanie "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym", a tym samym niewłaściwie naliczono skarżącemu kwotę należnego świadczenia.
Przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny odpowiada w swej treści przepisowi art. 97a obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W przywoływanym przez skarżącego zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, wyroku z dnia 13 marca 2024 r. sygn.. akt III OSK 3986/21 Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni zawartego w art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zwrotu "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym".
W ocenie Sądu, rozważania NSA zawarte w tym wyroku zachowały swoją aktualność także w odniesieniu do obowiązującego obecnie przepisu art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, z uwagi na tożsame brzmienie tych przepisów.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, podobnie jak wcześniej przepis art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, odnosi się nie tylko do podstawy wymiaru świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, lecz także podstawy wymiaru ekwiwalentu pieniężnego za urlop oraz odprawy.
Odwołując do rozważań zawartych w wyroku NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 3986/21 należy podkreślić, że z treści art. art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny nie wynika, iż należne uposażenie to uposażenie, które zostało żołnierzowi "wypłacone" na poprzednim stanowisku, jak przyjęły organy w niniejszej sprawie.
Ustawodawca w przepisie tym sprecyzował, że uposażenie to ma należeć się (przysługiwać) na poprzednio zajmowanym stanowisku, a więc wedle grupy uposażenia, do której stanowisko zostało przypisane. Zgodnie bowiem z art. 437 ust.1 ustawy o obronie Ojczyzny wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Grupy uposażenia zostały określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 maja 2022 r. w sprawie określenia grup uposażenia (Dz. U. poz. 1090). Dopiero do tak określonych grup uposażenia przypisane są stawki uposażenia, które podlegają corocznej zmianie i są pochodną ustawy budżetowej. Stawki uposażenia zasadniczego dla poszczególnych grup uposażenia określa Minister Obrony Narodowej w rozporządzeniach wydawanych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 437 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Przed awansem skarżącego na wyższe stanowisko było to rozporządzenie z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 608). Natomiast na dzień zwolnienia skarżącego ze służby było to rozporządzenie z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 222). Należne uposażenie staje się należne z ustawy, gdy spełnione zostaną warunki i nadejdzie termin wypłaty świadczeń, który wynika z przepisów prawa. Skoro zatem w określonej dacie spełniły się warunki do zastosowania art. 461 ustawy o obronie Ojczyny, to również ta data jest datą, w którym świadczenie, o którym mowa w tym przepisie stało się należne. Skoro stało się należne w określonej dacie to winno być ustalone, czego sam ustawodawca wymaga, w tej dacie (dacie ustalania) – na podstawie przepisów prawa mających zastosowanie dla danej grupy uposażenia, a nie przepisów prawa, które niegdyś obowiązywały.
W sytuacji, gdy ustawodawca nakazuje różnicować wysokość uposażenia wedle grup uposażenia, to nie sposób uznać za zasadne różnicowanie tych samych uposażeń również wedle stawek, w tym stawek, które obowiązywały niegdyś, albowiem ratio legis tej instytucji prawa jest zgoła odmienne.
Instytucja wprowadzona w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, a wcześniej w art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, miała na celu zapobieżenie odchodzeniu ze służby wojskowej nowo awansowanej kadry. Przewidziana przepisem art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny sankcja sprowadza się jednak do obliczenia wysokości świadczeń z art. 458 oraz art. 459 pkt 1 i 2 tej ustawy na podstawie grupy uposażenia, która przysługiwała żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku, tzn. do przyjęcia fikcji prawnej, że żołnierz nie uzyskał awansu skutkującego podniesieniem grupy uposażenia. Tymczasem wykładnia art. 461 tej ustawy przyjęta przez organy w niniejszej sprawie, polega nie tylko na zastosowaniu niższej grupy uposażenia, ale również na ustaleniu wysokości uposażenia z tejże niższej grupy przypadającej na dzień zakończenia służby na poprzednim stanowisku służbowym, według nieobowiązujących już stawek uposażenia zasadniczego. Oznaczałoby to przyjęcie fikcji, że stawki nie zmieniły się, a skarżący w ogóle nie służył na ostatnim stanowisku służbowym (przez 11 miesięcy) i w tym czasie nie zwiększył mu się dodatek za długoletnią służbę, co jest prawem nabytym.
Stosowanie stawek uposażenia zasadniczego obowiązujących uprzednio względem żołnierza zawodowego, który na skutek nieprzerwanego pełnienia obowiązków, nabył prawo do stosowania względem niego znowelizowanych stawek nowym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. - jest sprzeczne zarówno z ratio legis przywołanej instytucji art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, jak również z art. 2 Konstytucji RP. Z art. 2 Konstytucji RP wywodzona jest zasada ochrony praw słusznie nabytych. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ochronie tej podlegają wszelkie prawa nabyte niezależnie od podstawy ich nabycia. Zatem przyjęcie stawki obowiązującej dla grupy uposażenia U15C na ostatni dzień służby skarżącego na poprzednim stanowisku (według uposażenia pobieranego 11 miesięcy wcześniej) oraz nieuwzględnienie nabytego dodatku za długoletnią służbę w wysokości 35% tj. według stażu służby na dzień odejścia skarżącego ze służby, lecz przyjęcie tego dodatku wysokości 34%, tj. w wysokości przysługującej na ostatni dzień służby skarżącego na poprzednim stanowisku, jest naruszeniem tej Konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych.
Gdyby przyjąć za prawidłowe powyższe stanowisko, to w sytuacji gdyby skarżący nie awansował, to po zakończeniu służby otrzymałby, mając niższą (dotychczasową) grupę uposażenia U15C, wyższe świadczenie przysługujące przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby, bo ustalone według wyższych stawek uregulowanych rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Spowodowałoby to w efekcie, że nie tylko osiągnięto by wskazany cel prewencyjny przewidziany w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, lecz dodatkowo skarżący poniósłby niejako karę za awans na wyższe stanowisko służbowe.
Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że z załączonej do akt administracyjnych decyzji Dowódcy [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r. wynika, że na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, do obliczenia należnej odprawy pieniężnej oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop organ ten uwzględnił stawki uposażenia dla grupy uposażenia U15C określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. oraz wysokość dodatku za długoletnia służbę na ostatni dzień pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W niniejszej sprawie natomiast organy stosując art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny przy ustaleniu świadczenia pieniężnego należnego skarżącemu przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby, niezasadnie oparły się na uposażeniu wypłaconym skarżącemu na poprzednio zajmowanym stanowisku, tj. według stawek wynikających rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, zamiast według stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych i nie uwzględniając nabytego dodatku za długoletnią służbę w wysokości 35%. Skoro bowiem skarżący z dniem [...] lutego 2024 r. nabył prawo do określenia uposażenia wedle znowelizowanych stawek, to również uposażenie, które należne mu było według grupy uposażenia na poprzednio zajmowanym stanowisku, winno być ustalone wedle tych stawek, skoro obowiązywały one w dacie ustalania należnego uposażenia. Konsekwencją tego jest również to, że znowelizowane stawki winny być stosowane do świadczeń pieniężnych przysługujących skarżącemu w związku ze zwolnieniem się z zawodowej służby wojskowej.
Odnosząc się do argumentacji organu nawiązującej do treści art. 450 ustawy o obronie Ojczyzny, dotyczącej sytuacji żołnierzy pozostających w okresie dyspozycji lub urlopu należy stwierdzić, że sytuacji tych żołnierzy uregulowanej w tym przepisie nie można uznać za tożsamą z sytuacją żołnierzy w służbie czynnej uregulowanej w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis art. 450 ustawy o obronie Ojczyzny odnosi się bowiem do świadczeń w okresie niepozostawania na stanowisku służbowym z powodu pozostawania w okresie dyspozycji lub urlopu. Natomiast art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny odnosi się do żołnierzy zawodowych pozostających w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, a więc żołnierzy pozostających w czynnej służbie, do których nowe przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych mają wprost zastosowanie.
Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 461 ustawy o obronie Ojczyny, które miało wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.