II SA/WA 1877/23

II SA/Wa 1877/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Iwona Maciejuk
Joanna Kube /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 162 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia rozkazu personalnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny Dowódcy [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej ([...]) z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], którym - na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) - stwierdzono wygaśnięcie pkt 1 rozkazu personalnego Dowódcy [...] z dnia
[...] marca 2022 r. nr [...] o skierowaniu st. szer. S. D. na kurs kwalifikacyjny w Szkole Podoficerskiej [...](SP [...]) w [...] w terminie od dnia [...] marca 2022 r. do dnia [...] czerwca 2022 r.
Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej, uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że st. szer. S. D. został skreślony z listy uczestników kursu kwalifikacyjnego
w SP [...] w [...], o czym Dowódca [...] został poinformowany w piśmie nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. W związku z powyższym organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy stwierdził wygaśnięcie rozkazu kierującego żołnierza na ten kurs.
W uzasadnieniu rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. organ wskazał, że rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. stał się bezprzedmiotowy wobec zmiany stanu faktycznego. Bezprzedmiotowość ta wynika
z faktu, że żołnierz nie może realizować rozkazu o skierowaniu go na kurs, nie będąc uczestnikiem tego kursu. Dlatego też zasadnym było stwierdzenie wygaśnięcia pkt
1 rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...].
S. D. pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 107 k.p.a., które spowodowało niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy. Wskazał, że w szczególności organ nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu uchybień, tj.:
- naruszenia art. 6 k.p.a., poprzez całkowitą ignorancję przepisów regulujących tryb oraz reguły postępowania w sprawach prawomocnych decyzji administracyjnych;
- naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., poprzez doprowadzenie do uchylenia prawomocnego rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] o skierowaniu na kurs kwalifikacyjny w SP [...] w [...], poprzez faktyczne działania polegające
w szczególności na wydaniu rozkazu dziennego, którego treść pozostawała
w sprzeczności z treścią prawomocnego rozkazu (decyzji), a także doprowadzenie do skreślenia go z kursu z naruszeniem art. 54 ust. 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 536);
- naruszenia art. 110 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie mu zrealizowania rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] o skierowaniu na kurs kwalifikacyjny
w SP [...] w [...], co de facto stanowiło ingerencję w treść rozstrzygnięcia;
- naruszenie art. 154 § 1 k.p.a., poprzez jego faktyczne zastosowanie
i doprowadzenie do uchylenia rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] o skierowaniu na kurs kwalifikacyjny w SP [...] w [...] rozkazami dziennymi nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. oraz [...] z dnia [...]marca 2022 r., pomimo braku podstaw jego uchylenia;
- naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez doprowadzenie do bezprzedmiotowości rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] o skierowaniu go na kurs kwalifikacyjny w SP [...] w [...] i nie wzięciu pod uwagę jego interesu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Argumentując powołał się na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1847/22, zgodnie z którym, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji służy jedynie do deklaratoryjnego orzeczenia o jej bezprzedmiotowości. Decyzja wydana w tym trybie służy jedynie usunięciu ewentualnych wątpliwości i potwierdzeniu przez organ administracji, że decyzja nie pozostaje już w obrocie prawnym.
W ocenie Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej, wydanie takiego rozstrzygnięcia stało się niezbędne w stosunku do pkt 1 rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w sprawie skierowania st. szer. S. D. na kurs kwalifikacyjny w SP [...] w [...]. Dlatego też, rozstrzygnięcie zawarte
w rozkazie personalnym z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] Dowódcy [...] [...] jest prawidłowe, co z kolei znajduje potwierdzenie w decyzji z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej.
Organ podkreślił, że bezprzedmiotowość, w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 18/21).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a."
Oceniając zasadność skargi, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga S. D nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej oraz utrzymana nią
w mocy decyzja Dowódcy [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej nie naruszają prawa.
Na wstępie należy podkreślić, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji jest rozstrzygnięciem wydawanym "w nowej sprawie", dotyczącym bezprzedmiotowości innej decyzji.
W świetle przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony.
Z wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika zatem, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. W przypadku zaś, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, do stwierdzenia jej wygaśnięcia, należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony.
W przedmiotowej sprawie organy zobowiązane były więc przede wszystkim wykazać, że pkt 1 rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], wydanego przez Dowódcę [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej ([...]), stał się bezprzedmiotowy.
Zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. Bezprzedmiotowość wynika z "ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej" z powodu utraty bytu prawnego przez jego podmiot, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonywanie decyzji czy też zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje on taki skutek (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 16, Warszawa 2019 r. s. 974-975).
Bezprzedmiotowość powstaje w sytuacji, gdy "niemożliwe stało się zrealizowanie celu, jaki organ administracji miał na względzie przy jej wydaniu" (wyr. NSA z dnia 11 października 1985 r., sygn. akt SA/Wr 556/85, ONSA 1985, nr 2, poz. 21).
Sytuacje, w których odpada taki cel, są bardzo zróżnicowane. Najogólniej można je rozważać w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym. Bezprzedmiotowość
o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje śmierć podmiotu uprawnionego (np. śmierć osoby, która uzyskała pozwolenie na broń), zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego (np. zmiana przedsiębiorcy, któremu udzielono zezwolenia na sprzedaż alkoholu) lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej (np. likwidacja podmiotu dysponującego pozwoleniem budowlanym). Do grupy tej należy zaliczyć także utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji. Bezprzedmiotowość przedmiotowa oznacza z kolei, że przestaje istnieć przedmiot stosunku prawnego.
Ta postać bezprzedmiotowości może zaistnieć np. w razie zniszczenia rzeczy, przekształcenia jej, rezygnacji uprawnionego z realizacji uprawnienia (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269,
G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, LEX 2010, wyd. III).
W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że bezprzedmiotowość decyzji oznacza jej nierealność z punktu widzenia możliwości osiągnięcia celu i wiąże się ze zmianą stanu faktycznego. Decyzja administracyjna jest bowiem narzędziem realizowania zadań nałożonych przez prawo na organy administracyjne (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 861/00, LEX nr 81751).
Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej stwierdził w zaskarżonej decyzji, że pkt 1 rozkazu personalnego Dowódcy [...] o skierowaniu skarżącego na kurs kwalifikacyjny na stopień podoficera w Szkole Podoficerskiej [...] w [...] stał się bezprzedmiotowy na skutek zmiany stanu faktycznego. Doszło bowiem do skreślenia skarżącego z listy uczestników kursu podoficerskiego w SP [...]
w [...]. Skreślenie z listy kandydatów zakwalifikowanych na ww. kurs przesądza
o bezprzedmiotowości skierowania skarżącego na kurs kwalifikacyjny na stopień podoficera w Szkole Podoficerskiej [...] w [...], co przesądza
o bezprzedmiotowości wydanego w tym przedmiocie rozkazu personalnego.
W ocenie Sądu, z powyższym stanowiskiem organu należy się zgodzić. Przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z natury rzeczy dotyczy takich decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych ich wykonanie stało się bezprzedmiotowe, albo decyzji, które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe. Decyzja administracyjna wiąże bowiem rebus sic stantibus, co powoduje, że kiedy powstaną nowe przesłanki faktyczne, które czynią poprzednią decyzją nieodpowiadającą rzeczywistości, przestaje istnieć stosunek prawny
w postaci skonkretyzowanej w tej decyzji i sama decyzja staje się bezprzedmiotowa wraz ze zmianą tych okoliczności, na których uregulowanie była skierowana.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, na skutek skreślenia skarżącego z listy kandydatów zakwalifikowanych na kurs, Dowódca [...] nie jest w stanie realizować skierowania na ten kurs skarżącego, a tym samym przestał istnieć przedmiot pkt 1 rozkazu personalnego Dowódcy [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...].
Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ww. rozkazu personalnego niezbędne było ponadto wykazanie przez organ, że leży to
w interesie społecznym lub w interesie strony.
W ocenie Sądu, organy wykazały, że za stwierdzeniem wygaśnięcia ww. decyzji przemawiał interes społeczny, albowiem wskazały, że w obrocie prawnym funkcjonuje akt prawny niemożliwy do wykonania dla jego adresata, co zagraża pewności obrotu prawnego.
Należy w tym miejscu podkreślić, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji jest decyzją deklaratoryjną. Decyzja tego rodzaju wywołuje skutki prawne od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji, czyli od dnia, w którym decyzja stała się bezprzedmiotowa.
W decyzji tej organ nie rozstrzygał i nie mógł rozstrzygać, co do prawidłowości skreślenia skarżącego z listy osób zakwalifikowanych na kurs. Kwestie te, nie mogły być także przedmiotem badania przez Sąd, który oceniał w niniejszej sprawie jednie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Sąd nie dopatrzył się w sprawie istotnych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi, ponieważ zaskarżona decyzja Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] czerwca 2023 r. oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Dowódcy [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.