II SA/Wa 1871/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
IPNdostęp do informacji publicznejdokumenty osobowepostępowanie administracyjneprawo dostępu do informacjiustawa o IPNsądy administracyjnewniosek o udostępnienie dokumentów

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa IPN odmawiającą udostępnienia dokumentów, uznając, że wnioskodawca nie wykazał podstawy prawnej do ich uzyskania w trybie wykonywania zadań ustawowych.

Skarżący A. P. domagał się udostępnienia kserokopii dokumentów z archiwum IPN, w tym list obecności i list płac, w związku z toczącym się postępowaniem sądowym. Organy IPN odmówiły udostępnienia części dokumentów, uznając, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych, w szczególności nie wskazano podstawy prawnej do udostępnienia dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że skarżący nie wykazał, iż został zobowiązany przez sąd do przedłożenia żądanych dokumentów, co jest warunkiem udostępnienia ich w trybie art. 36 ust. 4 ustawy o IPN.

Sprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN odmawiającą udostępnienia kserokopii dokumentów, takich jak listy obecności i listy płac z okresu służby w MSW. Skarżący domagał się tych dokumentów w związku z postępowaniem przed Sądem Okręgowym. Organy IPN uznały, że wniosek skarżącego, mimo uzupełnienia o pismo sądowe, nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 36 ust. 4 ustawy o IPN, ponieważ nie wskazano podstawy prawnej do udostępnienia dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych. Skarżący argumentował, że dokumenty mają charakter osobisty i powinny być udostępnione na podstawie art. 35c ustawy o IPN, a pismo sądowe miało jedynie potwierdzić potrzebę ich uzyskania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał, iż został zobowiązany przez sąd do przedłożenia żądanych dokumentów, co jest warunkiem udostępnienia ich w trybie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN. Sąd podkreślił, że udostępnianie dokumentów w trybie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN wymaga wykazania podstawy prawnej do wykonywania zadań ustawowych przez wnioskodawcę lub organ, a nie jedynie powołania się na toczące się postępowanie sądowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo sądowe zobowiązujące do zajęcia stanowiska i złożenia wniosków dowodowych nie stanowi podstawy prawnej do udostępnienia dokumentów w trybie wykonywania zadań ustawowych na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN, jeśli wnioskodawca nie został wyraźnie zobowiązany do przedłożenia konkretnych dokumentów przez organ prowadzący postępowanie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż został zobowiązany przez Sąd Okręgowy do przedłożenia żądanych dokumentów. Pismo sądowe miało charakter ogólnego wezwania do złożenia wniosków dowodowych, a nie konkretnego nakazu udostępnienia dokumentów z archiwum IPN. W związku z tym, wniosek nie spełnił wymogu wskazania podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

ustawa o IPN art. 36 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Dokumenty zgromadzone przez IPN udostępnia się w celu wykonywania zadań ustawowych, na pisemny wniosek zawierający m.in. podstawę prawną dotyczącą wykonywania tych zadań.

ustawa o IPN art. 36 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Wniosek o udostępnienie dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych powinien zawierać podstawę prawną dotyczącą wykonywania tych zadań.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli uzna brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

ustawa o IPN art. 35c § ust. 3

Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Funkcjonariusze i pracownicy organów bezpieczeństwa państwa mogą uzyskać na swój wniosek kopie dotyczących ich dokumentów osobowych. Udostępnienie następuje w drodze czynności materialno-technicznej.

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.p.a. art. 105 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość fakultatywnego umorzenia postępowania administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek skarżącego nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 36 ust. 4 pkt 1 ustawy o IPN, ponieważ nie wskazano podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych. Pismo sądowe zobowiązujące do zajęcia stanowiska i złożenia wniosków dowodowych nie jest równoznaczne z zobowiązaniem do przedłożenia konkretnych dokumentów z archiwum IPN.

Odrzucone argumenty

Żądane dokumenty mają charakter wyłącznie osobisty i ich wydanie jest dopuszczalne na podstawie art. 35c ustawy o IPN. Decyzja IPN jest błędna, ponieważ sprawa nie została rozpoznana co do istoty, a organ zakończył postępowanie bez rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

nie wykazał, że został zobowiązany do przedłożenia dokumentów nie wskazał podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych udostępnianie dokumentów w oparciu o powyższy przepis odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej

Skład orzekający

Joanna Kube

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Kania

członek

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych wniosków o udostępnienie dokumentów z archiwum IPN, zwłaszcza w kontekście powoływania się na toczące się postępowanie sądowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu udostępniania dokumentów na podstawie art. 36 ustawy o IPN i wymaga wykazania konkretnej podstawy prawnej do wykonywania zadań ustawowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy dostępu do archiwów IPN i interpretacji przepisów dotyczących udostępniania dokumentów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i dostępem do informacji publicznej.

Czy pismo z sądu wystarczy, by dostać dokumenty z IPN? Sąd administracyjny wyjaśnia wymogi formalne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1871/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Joanna Kruszewska-Grońska
Joanna Kube /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6540
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 636/22 - Wyrok NSA z 2022-10-11
Skarżony organ
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1575
art. 36 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nr [...] z marca 2021 r. (bez daty dziennej) w przedmiocie odmowy wydania dokumentów oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej: "Prezes IPN" decyzją z marca 2021 r. (bez daty dziennej) nr [...] na podstawie art. 36 ust. 9 pkt 1 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanej dalej: "ustawą
o IPN" po rozpatrzeniu odwołania A. P. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Dyrektora Oddziału IPN w [...] odmawiającą udostępnienia A. P. kserokopii list obecności b. Biura [...] MSW (zawierających jego nazwisko) oraz list płac wraz z kserokopiami upoważnień do pobrania należności za miesiące od lutego do maja 1985 r., kserokopii przeglądu akt w części określającej brzmienie komórki [...] KGMO, w której A. P. pełnił służbę od czerwca 1985 r, do sierpnia 1988 r. oraz regulaminu organizacyjnego
b. Departamentu Kadr [...] MSW potwierdzającego zakres zadań jaki realizował Wydział [...] tej jednostki.
Jak wynika z ustaleń organu, A. P. w dniu [...] sierpnia 2020 r. skierował pismo do Oddziałowego Archiwum IPN w [...] w którym w związku
z toczącym się postępowaniem przed Sądem Okręgowym w [...] wystąpił do IPN o udostępnienie kopii wymienionych w piśmie dokumentów. Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o udostępnienie dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN.
Ponieważ wniosek nie mógł zostać zrealizowany, gdyż nie spełniał wymogów formalnych zawartych w art. 36 ust. 3 pkt 4 oraz art. 36 ust. 4 pkt 1 ustawy o IPN tj. nie zawierał podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych, Oddziałowe Archiwum IPN w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. poinformowało wnioskodawcę, że jego pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r. zostało potraktowane jako wniosek o udostępnienie dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych,
o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN. Przy czym wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku i poinformowano, że jeżeli nie będzie miał możliwości dołączenia urzędowego pisma z sądu obligującego go do dostarczenia żądanych dokumentów, w celu otrzymania kopii wszystkich dokumentów dotyczących jego osoby, może złożyć wniosek o udostępnienie do wglądu dokumentów dotyczących wnioskodawcy/zmarłej osoby najbliższej na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN, natomiast w celu otrzymania dokumentów osobowych dotyczących jego służby w organach bezpieczeństwa państwa może złożyć wniosek o wydanie dokumentów osobowych pracownika lub funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa na podstawie art. 35c ust. 3 ustawy o IPN.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wnioskodawca przesłał poświadczone za zgodność z oryginałem "doręczenie odpisu odpowiedzi na odwołanie" z Sekcji [...] Wydziału [...] Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. zobowiązujące go do zajęcia stanowiska w sprawie i złożenia wszelkich wniosków dowodowych. Wskazał, że potraktowanie jego wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. jako wniosku o udostępnienie dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych jest nieuprawnione. Do pisma załączył wypełniony formularz wniosku o wydanie kopii dokumentów osobowych dotyczących pracownika lub funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa składany na podstawie art. 35c ust. 3 ustawy o IPN.
W ramach realizacji ww. wniosku pismem z dnia [...] września 2020 r, z akt osobowych
o sygn. [...] wnioskodawcy zostały udostępnione uwierzytelnione kopie dokumentów go dotyczących. Jednocześnie wnioskodawca został poinformowany, że
udostępnienie kserokopii list obecności [...] Biura [...] MSW zawierających nazwisko A. P., regulaminu organizacyjnego [...] Departamentu Kadr [...] MSW w części dot. Wydział [...], list płac wraz z pełnomocnictwami do pobrania wynagrodzenia w Biurze [...] MSW oraz Gabinecie Ministra za cały okres tej służby, listy obecności Gabinetu Ministra zawierających nazwisko A. P. oraz kserokopii raportu o zmianie legitymacji służbowej w ramach realizacji ww. wniosku nie jest możliwe, gdyż nie są to dokumenty spełniające definicję dokumentów osobowych.
W wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. Dyrektor Oddziału IPN w [...] wydał w dniu [...] września 2020 r. na podstawie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN decyzję nr [...] o odmowie udostępnienia A. P. kserokopii list obecności [...] Biura [...] MSW (zawierających jego nazwisko) oraz list płac wraz
z kserokopiami upoważnień do pobrania należności za miesiące od lutego do maja 1985 r., kserokopii przeglądu akt w części określającej brzmienie komórki [...] KGMO, w której A. P. pełnił służbę od czerwca 1985 r. do sierpnia 1988 r. oraz regulaminu organizacyjnego [...] Departamentu Kadr [...] MSW potwierdzającego zakres zadań jaki realizował Wydział [...] tej jednostki.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano m. in., że wnioskodawca nie uzupełnił braku formalnego wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. tj. nie wskazał podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych, co spowodowało, że ww. wniosek nie mógł zostać zrealizowany.
Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] września 2020 r. A. P. wniósł do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej odwołanie. W uzasadnieniu podał, że
w związku z toczącym się postępowaniem przed Sądem Okręgowym w [...][...] Wydział [...] wystąpił do Archiwum IPN z wnioskiem
o udostępnienie dokumentów osobowych.
Ww. stwierdził, że wezwany do usunięcia błędów formalnych, przesłał kolejny wniosek, tym razem na wymaganym druku przekazanym mu przez IPN. Zaznaczył, że wskazał dokumenty jakie są mu niezbędne, podał przyczynę, dla której o nie wniósł,
a następnie przesłał potwierdzoną za zgodność kopię pisma sądu. Jego zdaniem żądane dokumenty mają charakter wyłącznie osobisty i ich wydanie jest dopuszczalne na podstawie art. 35c ustawy o IPN. W tej sytuacji, niezrozumiałe dla niego jest wydanie przez organ decyzji odmawiającej wydania dokumentów w trybie art. 36 ustawy o IPN, w której wskazał, że przesłana kserokopia pisma z sądu nie stanowi podstawy udostępnienia wnioskowanych dokumentów. Wyjaśnił, że Zakład Emerytalno - Rentowy MSWiA wskazał IPN jako pomiot właściwy do przedstawienia sądowi dowodów w sprawie. Zdaniem wnioskodawcy istnieją takie dokumenty, które pozostają w wyłącznym posiadania pracodawcy i co do zasady pracownik nigdy ich nie posiada. Stwierdził, że "[...] pracodawcą" stał się z mocy ustawy o IPN – Instytut Pamięci Narodowej, który może owe dokumenty udostępnić. Z tego powodu wydaną w trybie art. 36 ustawy o IPN decyzję o odmowie wydania dokumentów uznał za błędną.
Prezes IPN, po zapoznaniu się z opinią Kolegium IPN wydał decyzję z marca 2021 r. (bez daty dziennej) nr [...], w uzasadnieniu, której wskazał, że zgodnie
z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN dokumenty zgromadzone przez IPN udostępnia się na pisemny wniosek skierowany do Dyrektora Oddziału IPN właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Wniosek, o którym mowa w art. 36 ust. 2 ustawy o IPN powinien zwierać: 1) imię
i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy, 2) rodzaj
i numer dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie, 3) datę wydania dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie oraz nazwę organu, który go wydał, 4) dane ułatwiające odnalezienie dokumentów (art. 36 ust. 3 ustawy o IPN), a także zgodnie z art. 36 ust. 4 pkt 1 powinno zawierać podstawę prawną dotyczącą wykonywania zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 1.
Na postawie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN Dyrektor Oddziału IPN, w drodze decyzji administracyjnej odmawia udostępnienia dokumentów, jeżeli złożony wniosek nie spełnia warunków określonych w art. 36 ust. 1-4 ustawy o IPN lub zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lub art. 37 ustawy o IPN.
Zgodnie z art. 36 ust. 8 ustawy o IPN od decyzji, o której mowa w ust. 6, służy odwołanie do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, o którym mowa w ust. 8, Prezes Instytutu Pamięci, po zasięgnięciu opinii Kolegium IPN, wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w ust. 6;
2) uchyla decyzję, o której mowa w ust. 6 i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Prezes IPN stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek A. P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. uzupełniony o dokument (doręczenie odpisu odpowiedzi na odwołanie z dnia [...] czerwca 2020 r.), w którym sąd jedynie zobowiązał wnioskodawcę do zajęcia stanowiska w sprawie oraz do złożenia wszelkich wniosków dowodowych), nie spełnia warunków określonych w art. 36 ust. 4 pkt 1 ustawy o IPN. Ww. wniosek nie zawiera podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych. Przedmiotem pisma z sądu są bowiem wszelkie wnioski dowodowe, które strona może przedstawić we własnej sprawie, w ochronie własnego interesu, a nie dokumenty zgromadzone w IPN, których udostępnienia żąda wnioskodawca.
Wnioskodawca nie wskazał konkretnego przepisu prawnego stanowiącego podstawę do udostępnienia dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych realizowanych przez uprawniony do tego organ. Wyjaśnił, że w systemie prawnym zadania przynależą określonym podmiotom prawa publicznego, natomiast osobom fizycznym (obywatelom) przysługują określone prawa i obowiązki. W trybie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy udostępniane są dokumenty oraz udzielana informacja m.in. Urzędowi do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Policji, sądom powszechnym
i wojskowym oraz prokuratorom, urzędom administracji państwowej itp., natomiast osobie fizycznej, gdy zostanie ona zobowiązana przez właściwy organ.
W ramach toczącego się postępowania strona mogła zawnioskować do sądu
o przeprowadzenie dowodu m.in. z dokumentów wymienionych we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r.
Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, że wydana w trybie art. 36 ustawy o IPN decyzja o odmowie wydania dokumentów jest błędna, ponieważ żądane dokumenty mają charakter wyłącznie osobisty i ich wydanie jest dopuszczalne na podstawie art. 35c ustawy o IPN wyjaśnił, że pomimo takiego stwierdzenia ww. nie wycofał wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. W związku z wezwaniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych uzupełnił ww. wniosek przesyłając pismo z sądu z dnia [...] czerwca 2020 r., co wskazuje, że nie zrezygnował z realizacji tegoż wniosku. Wskazał, że organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie administracyjne na podstawie regulacji dotyczącej umorzenia fakultatywnego (art. 105 § 2 k.p.a.), jeżeli zachodzą łącznie następujące przesłanki: postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, wniosek o umorzenie postępowania wnosi ta strona, która żądała wszczęcia postępowania, inne strony postępowania nie zgłaszają sprzeciwu, a umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego.
W omawianym stanie faktycznym wnioskodawca nie wystąpił do IPN o cofnięcie wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. Tak więc zakończenie realizacji ww. wniosku poprzez umorzenie postępowania w omawianej sprawie nie znalazło uzasadnienia.
A. P. pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa IPN nr [...] z marca 2021 r. (bez daty dziennej) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN w [...] nr [...] z dnia [...] września 2020 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 43 ust. 1 ustawy o IPN w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego i niewydanie decyzji w sprawie wydania kopii dokumentów osobowych w trybie art. 35c ust. ustawy o IPN, a tym samym pozbawienie go możliwości złożenia wniosku do sądu o zbadanie sprawy,
2. art. 36 ust. 1 ustawy o IPN poprzez prowadzenie postępowania bez wymaganego wniosku skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa IPN nr [...] z marca 2021 r. (bez daty dziennej) oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Oddziału IPN
w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy
w trybie uproszczonym.
Skarżący wskazał, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. prosił o wydanie kserokopii list obecności z [...] Biura [...] MSW (w części zawierającej jego nazwisko) oraz listy płac z tegoż Biura wraz z kserokopiami upoważnień do pobrania należności za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 1985 r. Zaznaczył, że listy w tej jednostce nigdy nie podpisywał, a należności miesięczne pobierali kierowcy Komendanta Głównego MO, gdzie rzeczywiście pełnił służbę. Ponadto prosił o kserokopię przeglądu akt osobowych w części określającej brzmienie komórki z [...] KGMO, w której rzeczywiście
pełnił służbę. Komórka ta to Wydział [...] Gabinetu Ministra Spraw Wewnętrznych - Sekretariat Komendanta Głównego MO i zastępców Komendanta Głównego MO. Komenda Główna MO nie istniała jako samodzielna jednostka organizacyjna i wobec braku własnych jednostek obsługi prowadziły ją odpowiednie jednostki MSW. Podał, że w Gabinecie Ministra również nigdy nie podpisywał listy obecności jak też bardzo rzadko osobiście pobierał wynagrodzenie. Ponadto prosił
o wydanie mu kserokopii regulaminu organizacyjnego potwierdzającego zakres zadań jaki realizował Wydział [...] tej jednostki. Wydział [...] nie prowadził pełnej obsługi kadrowej, gdyż był II instancją dla jednostek szczebla wojewódzkiego, które zostały uznane za jednostki MO. Dodatkowo wnioskował o to by IPN wykazał na czym, w świetle podanego wyżej przebiegu służby, polegała jego służba na rzecz "totalitarnego państwa".
Stwierdził, że sprawa wszczęta z jego wniosku nie została rozpoznana a wydana przez IPN decyzja nie dotyczy jego prośby. Organ zakończył prowadzone postępowanie nie rozstrzygając co do istoty złożonego wniosku zarówno w odniesieniu do żądanych dokumentów jak też nie wyjaśniając owej rzekomej "służby na rzecz totalitarnego państwa".
Podał, że składając wniosek wsparł go pismem sądowym, dla jasności, wykazania jego dobrych intencji oraz dla przyspieszenia załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do treści skargi, w której wnioskodawca stwierdził, że wniosku w trybie art. 36 ustawy
o IPN nigdy nie składał, a wydana w tym trybie decyzja o odmowie wydania dokumentów jest błędna, ponieważ żądane dokumenty mają charakter wyłącznie osobisty i ich wydanie jest dopuszczalne jedynie na podstawie art. 35c ustawy o IPN wyjaśnił, że pomimo takiego stwierdzenia ww. nie wycofał wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. Ponadto w związku z wezwaniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych uzupełnił ww. wniosek przesyłając pismo z sądu
z dnia [...] czerwca 2020 r., co wskazywało, że nie zrezygnował z realizacji tegoż wniosku. Zakończenie więc realizacji ww. wniosku poprzez umorzenie postępowania nie znalazło uzasadnienia z tej racji, że wnioskodawca nie wystąpił o cofnięcie wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r.
Odnosząc się zaś do zarzutu, że sprawa wszczęta z wniosku na podstawie art. 35c ust. 3 ustawy o IPN nie została rozpoznana wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 35c ust. 3 ustawy o IPN funkcjonariusze i pracownicy organów bezpieczeństwa państwa mogą uzyskać na swój wniosek kopie dotyczących ich dokumentów osobowych i kopie bądź uwierzytelnione odpisy, wypisy i wyciągi dokumentów finansowo-księgowych. Przy czym organ zaznaczył, że odmowa wydania kopii ww. dokumentów nie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zatem
w przedmiotowej sprawie wnioskodawca mógł otrzymać jedynie kopie dokumentów spełniających definicję dotyczących go dokumentów osobowych. W tym względzie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2019 r., sygn. I OSK 1257/17 zgodnie z którym, na wniosek o udostępnienie do wglądu dokumentów osobowych dotyczących funkcjonariusza lub pracownika organów bezpieczeństwa państwa, składany na podstawie art. 35c ustawy o IPN, udostępnia się wyłącznie dokumenty osobowe wskazanego funkcjonariusza/pracownika byłych organów bezpieczeństwa państwa, a nie wszystkie dokumenty, które go dotyczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z ustawą o IPN dokumenty zgromadzone w archiwum IPN udostępnianie są w różnych trybach na wniosek osób zainteresowanych. Skarżący
w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. wniósł o wydanie mu kserokopii list obecności z [...] Biura [...] MSW (w części zawierającej jego nazwisko) oraz listy płac z tegoż Biura wraz z kserokopiami upoważnień do pobrania należności za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 1985 r. Ponadto prosił o kserokopię przeglądu akt osobowych w części określającej brzmienie komórki z [...] KGMO, w której rzeczywiście pełnił służbę. Komorka ta to Wydział [...] Gabinetu Ministra Spraw Wewnętrznych - Sekretariat Komendanta Głównego MO i zastępców Komendanta Głównego MO. Ponadto prosił o wydanie mu kserokopii regulaminu organizacyjnego potwierdzającego zakres zadań jaki realizował Wydział [...] tej jednostki. Dodatkowo wnioskował o to by IPN wykazał na czym, w świetle podanego wyżej przebiegu służby, polegała jego służba na rzecz "totalitarnego państwa".
Przy czym swój wniosek uzupełnił o dokument "Doręczenia odpisu odpowiedzi na odwołanie" z dnia [...] czerwca 2020 r., w którym Sąd Okręgowy w [...] Sekcja [...] Wydziału [...] zobowiązał skarżącego do zajęcia stanowiska w sprawie oraz do złożenia wszelkich wniosków dowodowych.
Niezależnie od tego skarżący skierował też wniosek o udostępnienie wnioskowanych dokumentów w oparciu o formularz wniosku opartego o treść art. 35c ust. 3 ustawy
o IPN.
Należy zgodzić się z Prezesem IPN, że udostępnianie dokumentów w oparciu
o powyższy przepis odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej. Skarżącemu w drodze czynności materialno-technicznej udostępniono do wglądu dokumenty osobowe, których dotyczył wniosek. Zasadnie więc organ przyjął, że należało w drodze decyzji administracyjnej rozstrzygnąć wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. w oparciu o art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN skoro skarżący odwoływał się do realizacji zobowiązania nałożonego na niego pismem procesowym Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o IPN, dokumenty zgromadzone przez Instytut Pamięci udostępnia się w celu:
1) wykonywania zadań ustawowych;
2) prowadzenia badań naukowych;
3) publikacji materiału prasowego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. poz. 24, z późn. zm.), z upoważnienia redakcji albo wydawcy.
Jak stanowi art. 36 ust. 2 ustawy o IPN, dokumenty zgromadzone przez Instytut Pamięci Narodowej udostępnia się na pisemny wniosek skierowany do dyrektora oddziału IPN właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Z kolei, art. 36 ust. 3 ustawy o IPN stanowi, że wniosek, o którym mowa w art. 36 ust. 2 cyt. ustawy, powinien zawierać:
1) imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy;
2) rodzaj i numer dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie;
3) datę wydania dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie oraz nazwę organu, który go wydał oraz
4) dane ułatwiające odnalezienie dokumentów.
Zaś art. 36 ust. 4 przewiduje, że wniosek o udostępnienie dokumentów w celu wykonywania zadań ustawowych powinien zawierać również podstawę prawną dotyczącą wykonywania tych zadań.
Art. 36 ust. 6 ustawy o IPN przewiduje, że dyrektor oddziału IPN, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia udostępnienia dokumentów, jeżeli złożony wniosek nie spełnia warunków określonych w art. 36 ust. 1-4 lub zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lub art. 37.
Z wnioskiem na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 może wystąpić organ administracji publicznej, organ wymiaru sprawiedliwości i ścigania lub inny urząd, instytucja bądź stowarzyszenie, które wskażą interes prawny, osoba fizyczna, która wykaże, że została zobowiązana do przedłożenia dokumentu w toku postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej lub wymiaru sprawiedliwości i ścigania.
W przypadku osób fizycznych do wniosku powinien być dołączony dokument potwierdzający postępowanie przed innym organem.
W każdym z tych wypadków istnieć zatem musi wyraźna ustawowa podstawa prawna udostępnienia dokumentów.
Skoro A. P. nie wykazał, że został przez Sąd Okręgowy w [...] w sprawie sygn. akt [...] zobowiązany do przedłożenia dokumentów, o które wnioskował pismem skierowanym [...] sierpnia 2020 r. do Dyrektora Oddziału IPN
w [...], to prawidłowo przyjęto zarówno w zaskarżonej decyzji Prezesa IPN jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, że wnioskodawca nie spełnił warunku określonego w art. 36 ust. 4 powołanej ustawy, tj. nie wskazał podstawy prawnej dotyczącej wykonywania zadań ustawowych, co spowodowało, że ww. wniosek nie mógł zostać zrealizowany, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI