II SA/Wa 1847/05

II SA/Wa 1847/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński
Ewa Grochowska-Jung /przewodniczący/
Ewa Pisula-Dąbrowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) WSA Adam Lipiński Protokolant Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2005 sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2004 nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania przetwarzania danych osobowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz P. S.A. w W. kwotę zł 200 (dwieście zł) tytułem kosztów sądowych oraz kwotę zł 240 (dwieście czterdzieści zł) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...],Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nakazał P. S.A. z siedzibą w W. zaprzestania przetwarzania danych osobowych klientów Spółki, w tym danych osobowych Pana R. B. polegającego na przesyłaniu do nich korespondencji w kopertach z nadrukiem zawierającym treści o charakterze marketingowym, pomimo, że złożyli oni sprzeciw wobec przetwarzania ich danych w celach marketingowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne do wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów administratorów danych, o których mowa w art. 3 ust. 2 lub osób trzecich, którym są przekazywane te dane - a przetwarzanie danych nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Organ wskazał, iż za prawnie usprawiedliwiony cel, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, uważa się w szczególności marketing bezpośredni (art. 23 ust. 4 pkt 1 omawianej ustawy). Jednak, w razie wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych przez osobę, której dane dotyczą, gdy administrator danych zamierza przetwarzać je w celach marketingowych, przetwarzanie kwestionowanych danych jest niedopuszczalne (art. 32 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych). GIODO stwierdził też, że sprzeciw R.B. został uwzględniony przez Spółkę a zatem nie powinien otrzymywać od niej materiałów o charakterze marketingowym.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosły obie strony.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 pkt 2 i art. 18 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 32 ust. 1 pkt 8 i art. 32 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję P. S.A. wniosła o stwierdzenie nieważności obydwu decyzji, a w przypadku nieuwzględnienia zarzutów nieważności - o ich uchylenie.
W dniu 3 czerwca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w sprawie wyrok, w którym oddalił skargę P. S.A. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...]stycznia 2004 r.
Od powyższego wyroku P. SA wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1365/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2004 r. i zasądził od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz P. S.A. koszty postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2004 r. z punktu widzenia jej legalności oraz że podstawę tej kontroli oceny prawidłowości postępowania powinny stanowić przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy o ochronie danych osobowych regulują daną kwestię inaczej. Podkreślił, iż decyzje wydawane przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych winny spełniać wszystkie przewidziane w art. 107 kpa wymogi decyzji administracyjnej, oraz że postępowanie przed tym organem powinno być przeprowadzone zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego z uwzględnieniem przepisów szczególnych, o ile znajda one zastosowanie. Nadto podniósł, że brzmienie art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym GIODO wszczyna postępowanie z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, wskazuje, iż mamy do czynienia z alternatywą rozłączną, a tym samym postępowanie w takiej sprawie nie może być wszczęte jednocześnie z urzędu i na wniosek strony. NSA stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji był zobligowany do ustalenia, która z wymienionych możliwości proceduralnych miała miejsce w sprawie oraz że organ nie mógł, w ramach jednej sprawy, wszcząć równocześnie postępowania z urzędu i na wniosek, bowiem oba te postępowania różnią się od siebie w zakresie przedmiotowym i wymagają odmiennych postępowań dowodowych. W konsekwencji Sąd zgodził się z zarzutem skarżącej, że nieświadomość co do zakresu przedmiotowego sprawy uniemożliwiała jej przedstawienie w sposób należyty stanowiska w sprawie oraz powołanie się na odpowiednie dowody.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również zarzut Spółki, iż organ nie zadbał o właściwe wyjaśnienie sprawy i uchybił przepisom zapewniającym prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego. Podkreślił, iż stosownie do art. 81 kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Uznał iż w wyniku, niewłaściwego prowadzenia postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych P. S.A. została pozbawiona możliwości należytego działania, w szczególności zaś czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, w tym ustosunkowania się do wszystkich dowodów. Wskazywał ,iż pismem organu z dnia [...] listopada 2003 r. strony zostały zawiadomione o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem sprawy, zaś kolejnym pismem z dnia [...] listopada 2003 r. zostały poinformowane o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania. NSA ustalił i stwierdził ,iż po wskazanych pismach organ nie doręczył P. S.A. innych pism i nie zawiadomił o prowadzonym nadal postępowaniu dowodowym. Zwrócił uwagę na okoliczność, iż wydając decyzję w dniu [...] stycznia 2004 r. organ jako dowód wykorzystał pismo Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] grudnia 2003 r. zawierające opinię w przedmiotowej sprawie. Akcentował, iż skarżąca Spółka nie miała możliwości zapoznania się z treścią powołanego pisma i wypowiedzenia się co do jego treści, ponieważ ten etap postępowania dowodowego został przeprowadzony po dniu [...]listopada 2003 r., a więc po dacie poinformowania stron o zakończeniu postępowania dowodowego.
Skonstatował, iż naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym stanowi zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa podstawę do wznowienia postępowania oraz że pozbawienie skarżącej Spółki możności udziału w części postępowania oraz naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym należy potraktować jako istotne naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć na wynik sprawy. W konkluzji stwierdził, iż sąd dopuścił się w ten sposób naruszenia przepisów postępowania, konkretnie zaś art. 145 § 1 pkt c w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej zmierzające do wykazania naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy, NSA stwierdził, że wskazana podstawa skargi kasacyjnej jest chybiona, albowiem zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nie jest dotknięta wskazaną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa wadą niewykonalności.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, wobec wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego i niekompletnych ustaleń, jest przedwczesna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ślad za dokonaną przez NSA wykładnią Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że w niniejszej sprawie nastąpiło pozbawienie skarżącej Spółki możności udziału w części postępowania oraz naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, które - jako istotne naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ustawodawca przewidział odstępstwa od przedmiotowej zasady postępowania administracyjnego jedynie w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przyczynę odstąpienia od tej zasady organ zobowiązany jest utrwalić w aktach sprawy w drodze adnotacji (art. 10 § 1 ust. 2-3 kpa).
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Wyraża się m. in. w obowiązku organu umożliwienia stronie zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego i wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów. Jak się powszechnie przyjmuje w doktrynie i orzecznictwie wypełnienie przez organ administracji tego obowiązku nie może sprowadzać się do wyznaczenia stronie jakiegokolwiek terminu zapoznania się z aktami, lecz takiego, aby pozwalał on w sposób rzeczywisty na zapoznanie się z aktami, materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz żeby zawierał on czas potrzebny na merytoryczne ustosunkowanie się do zgromadzonego materiału dowodowego.
Nie ulega wątpliwościom, że zasada czynnego udziału dotyczy całego postępowania dowodowego. Każdego etapu tego postępowania oraz że zasada ta winna być realizowana poprzez umożliwienie stronom wypowiedzenie się co do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodnie z art. 81 kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa, a które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
W rozpatrywanej sprawie P. S.A. została pozbawiona możliwości należytego działania, tj. czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, ustosunkowania się do wszystkich dowodów albowiem po ostatnim piśmie skierowanym do niej przez organ ([...] listopada 2003 r.) Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nadal prowadził (kontynuował) postępowanie dowodowe, o czym nie powiadomił skarżącej. Wydając decyzję w dniu [...] stycznia 2004 r. organ jako dowód wykorzystał pismo Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] grudnia 2003 r. zawierające opinię w przedmiotowej sprawie. W dacie wydania decyzji skarżąca Spółka nie znała treści tej opinii, nie miała możliwości zapoznania się z jej treścią wreszcie nie miała możliwości odniesienia się do treści tej opinii, ponieważ ten etap postępowania dowodowego został przeprowadzony bez jej udziału po dacie poinformowania stron o zakończeniu postępowania dowodowego.
Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna okoliczność wskazana w art. 10 § 2 kpa, która uzasadniałaby odstąpienie od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Reasumując, w ślad za wiążącą w tym zakresie wykładnią dokonaną przez NSA uznać należało, iż organ pozbawił Spółkę możności udziału w części postępowania dowodowego i stanowiło to istotne naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić również należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego wobec wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego i niekompletnych ustaleń jest przedwczesna.
Podkreślić też trzeba, iż zgodnie z wytycznymi NSA organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych określić winien jednoznacznie, czy postępowanie w sprawie prowadzi z urzędu, czy też na wniosek.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ww ustawy.
O kosztach orzeczono stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 cyt. ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).