II SA/Wa 1841/23

II SA/Wa 1841/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/
Joanna Kube
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego J. Ż. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych, zw. dalej "Ministrem", decyzją z dnia [...] lipca 2023 r., znak [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1280), zw. dalej "ustawą zaopatrzeniową", odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2023 r. J. Z. (wpływ do organu [...] maja 2023 r.) wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej kariery zawodowej wskazując m.in. że od dnia [...] lutego 1979 r. pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej na stanowisku [...] w Wydziale [...]. Zaznaczył, że od dnia 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Nigdy nie został ukarany ani nie zostało przeciwko niemu wszczęte żadne postępowanie dyscyplinarne. Ponadto nadmienił, że nie podejmował pracy w służbach totalitarnego państwa.
Mając na względzie przedstawione okoliczności strona wniosła o wyłączenie stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Minister wskazał, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
W sprawie ustalono, że J. Z. został zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] września 1995 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] stycznia 1984 r. do dnia 31 lipca 1990 r., tj. przez 6 lat i 7 miesięcy, podczas gdy całkowita służba ww. wynosi 16 lat, 7 miesięcy i 16 dni (od dnia [...] lutego 1979 r. do dnia [...] września 1995 r.). Do wysługi emerytalnej zaliczono także zasadniczą służbę wojskową od dnia [...] października 1975 r. do dnia [...] października 1977 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 18 dni.
W sytuacji, w której wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 6 lat i 7 miesięcy, co stanowi około 39,6% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, tym samym pierwsza powołana przesłanka nie została spełniona.
W zaistniałej sytuacji Minister nie był władny zastosować uprawnienie wynikające z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na to, iż znaczna część służby J. Z. pełniona była na rzecz totalitarnego państwa.
Pierwsza powołana w ww. przepisie przesłanka mówi o krótkotrwałej służbie przed dniem 31 lipca 1990 r. Odnosi się ona zatem zarówno do długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunku długości tej służby do ogółu okresu służby — winien on wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można by uznać za "krótkotrwałą".
W związku z tym, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej z nich - zdaniem Ministra - czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Z tych też względów zasadnym było odmówienie zastosowania wobec strony art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Skargę na decyzję Ministra wniósł J. Z. Zaskarżonej decyzji w całości zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, polegającego na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktycznych, tj. oceny spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby, oceny czy skarżący pełnił faktyczną służbę na rzecz państwa totalitarnego poprzez niezbadanie zakresu jego czynności i podejmowanych przez niego zadań w okresie pełnienia przez niego służby, poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego dokonując oceny na niekorzyść strony, tj. pomięcie: charakteru pracy Skarżącego; nienagannej i rzetelnej pracy po 12 września 1989 r.; stażu pracy Skarżącego w Milicji Obywatelskiej oraz w Służbie Bezpieczeństwa w stosunku do całego okresu trwania Państwa totalitarnego - organ odniósł się jedynie do stażu pracy w służbach państwu, a nie do stażu pracy w stosunku do okresu funkcjonowania państwa totalitarnego,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. żart. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez pominięcie, iż służba Skarżącego w okresie 6 lat i 7 miesięcy nie była służbą na rzecz totalitarnego państwa albowiem obowiązki wykonywane przez Skarżącego nie mogą zostać uznane za służbę na rzecz totalitarnego państwa, a tym samym dokonanie interpretacji art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w oderwaniu od art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
- art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej polegającego na błędnej wykładni pojęcia "krótkotrwałości" (krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.), przez przyjęcie wyłącznie wykładni językowej oraz uznanie, że z dyspozycji tego pojęcia wynika, iż "krótkotrwałość" oznacza "krótkość, nietrwałość, przemijalność", a w konsekwencji pominięcie również wykładni celowościowej (teleologicznej), systemowej oraz funkcjonalnej, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pojęcie "krótkotrwałości" – "nie należy odnosić do okresu uznanego przez ustawodawcę za okres państwa totalitarnego", podczas gdy z treści tego pojęcia - biorąc pod uwagę również okres "służby na rzecz totalitarnego państwa" (o której mowa w art. 13b ust. 1 ustawy), który to okres wynosi ok. 46 lat (od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r.) wynika, iż pojęcie "krótkotrwałości" należy odnosić także do czasookresu służby, która została uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa;
- art. 32 ust 1 Konstytucji poprzez zastosowanie przez organ wykładni powodującej niczym nieuzasadnione faworyzowanie osób, które rozpoczęły służbę bliżej "granicy" 31 lipca 1990 r., pomimo tego, że faktycznie ich służba niczym nie różni się od służby (czasookresu tej służby), którą pełniły osoby, które rozpoczęły służbę dalej daty 31 lipca 1990 r.;
- art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż służba pełniona przez J. Z., na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy, przez łączny okres 6 lat i 7 miesięcy nie jest służbą krótkotrwałą, podczas gdy faktycznie porównanie okresu służby Skarżącego, na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy do okresu funkcjonowania państwa totalitarnego, powinno doprowadzić organ do przekonania, że służba jaką pełnił Skarżący miała charakter krótkotrwały;
- art. 8a ust. 1 w zw. z art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania (i nie wystąpiły łącznie przedmiotowe przesłanki do ubiegania się przez Skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przesłanek z art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej), mimo tego, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego powinno doprowadzić, do konkluzji, że wobec Skarżącego zaistniały przesłanki oraz okoliczności, które uzasadniały zastosowanie wyłączeń, a w konsekwencji zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej (tj. służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W świetle art. 8a ust. 1 ustawy, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy ma charakter uznaniowy.
Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10).
Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (szerzej w tym przedmiocie - wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19).
Zatem organ przyjmując, że wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki (krótkotrwałości i rzetelności służby, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie jednej przesłanki (w tym wypadku krótkotrwałości służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa) zwalnia organ z badania drugiej przesłanki, dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu materialnego.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zapatrywanie Skarżącego, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Należy wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął, iż służba Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jak wskazał NSA w uzasadnieniu powyższego wyroku, "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą".
Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa wynosząca około 39,6% ogólnego stażu służby nie powinna być kwalifikowana jako służba krótkotrwała. Jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak. Tymczasem od tej oceny organ w istocie odstąpił stwierdzając, iż w przypadku Skarżącego przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona. Jest to stanowisko błędne i oczywiście bez zbadania całości aspektów sprawy przedwczesne.
W tym miejscu należy przytoczyć pogląd NSA zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, w którym podkreślono, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".
Niewątpliwie Minister w swych ustaleniach i rozważaniach całkowicie pominął kwestie tego, czy służba pełniona przez Skarżącego w formacji uznanej za działającą na rzecz totalitarnego państwa była służbą chrakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma żadnych konotacji negatywnych. Nie dokonał choćby analizy dokumentów przedłożonych przez IPN, w szczególności odnoszących się do charakteru służby pełnionej przez Skarżącego w okresie [...] stycznia 1984 r. do 31 lipca 1990 r. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Okoliczności tak istotne dla realizacji wniosku Skarżącego niewątpliwie należało rozważyć, czego organ nie uczynił, przez pryzmat "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Organ nie zajął żadnego stanowiska odnośnie oceny rzetelności służby Skarżącego, w szczególności wobec faktów przez niego przytoczonych. W konsekwencji uznania, że Skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, pominął całkowicie kwestię dotyczącą oceny przebiegu służby Skarżącego po 12 września 1989 r. Minister w ogóle nie zbadał i nie ocenił osiągnięć Skarżącego w służbie, mimo że podnosił on szereg okoliczności dotyczących tej służby. Zwracał m.in. uwagę na swoje zaangażowanie w wykonywaniu powinności służbowych oraz wielokrotne nagradzanie i wyróżnianie.
Podkreślenia wymaga, że działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie takie nagrody i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") przemawiają za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Analiza art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej wykazuje, że wskazanie na "narażenie życia i zdrowia, po określeniu w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej zasadniczego kryterium – "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", nie zawęża "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał odniesienie wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej kryterium wyłącznie w stosunku do osób pełniących służbę z narażeniem zdrowia i życia, to co najmniej pominąłby zwrot "w szczególności", ustanawiając warunek sine qua non "narażenia zdrowia i życia" dla przyjęcia spełnienia kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Zwrot "w szczególności" nie wyraża tego rodzaju warunku, a zatem nie można przyjąć, że zwrot ten użyty w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oznacza, że jedynie narażanie zdrowia i życia – jako wyłączna kwalifikacja – może decydować o podstawach badania kryterium pełnienia służby w sposób rzetelny, a tym samym przesądzać o spełnieniu tego kryterium wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w powołanym wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia – w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa Skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącego, przeanalizować zakres czynności wykonywanych na zajmowanym stanowisku, uwzględnić opinie przełożonych oraz inne dostępne dokumenty obrazujące postawę Skarżącego, wziąć pod uwagę charakter pełnionej służby, warunki jej pełnienia, z uwzględnieniem osiągnięć oraz odznaczeń i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby Skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zw. dalej "p.p.s.a.", orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania w pkt 2 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł. Innych kosztów sądowych Skarżący nie poniósł, będąc zwolnionym z obowiązku ich uiszczenia na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a.