II SA/Wa 1833/23

II SA/Wa 1833/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Skarżony organ
Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120, art. 58 par. pkt 1 i par.3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 398
art. 4, art. 6 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 34, art. 38 ust. 1, art. 40 ust. 1, art. 45 i art. 46
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. O. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w W. podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do służby oraz związku chorób ze służbą 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. w zakresie ustalenia zdolności do służby; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
W dniu 5 listopada 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] skierował A.O., do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej celem ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami służby.
Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi do spraw wewnętrznych w [...] rozpoznała u A.O.: zaburzenia lękowe z somatyzacją objawów §103p2r5B.
Uwzględniając powyższe [...]RKL w [...] orzekła, że skarżąca jest zdolna do służby z ograniczeniem (kat. B), jest zdolna do pracy, związek schorzenia ze służbą nie istnieje, inwalidztwo nie istnieje. W uzasadnieniu Komisja podała, że na podstawie badania własnego oraz wnikliwej analizy dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia, opinii lekarza konsultanta psychiatry stwierdza, że stopień zaawansowania rozpoznawanego schorzenia nie wyklucza badanej ze służby, lecz jedynie istotnie ją ogranicza.
Podstawę prawną orzeczenia stanowiły: ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 398 ), dalej: "ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich", ustawa z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r., poz. 1626 ze zm.), dalej: "ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym", rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.03.2022 r (Dz. U. z 2022 r., poz. 772) w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2.12.2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 223, poz. 1473).
Centralna Komisja Lekarska w [...] podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, po rozpatrzeniu odwołania A.O., orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] (dalej: "CKL", Komisja II instancji"), powołując w podstawie prawnej art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich, utrzymała w mocy orzeczenie [...] RKL w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...].
CKL w uzasadnieniu wskazała, że po zapoznaniu z całością zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej ustaliła co następuje: w badaniu psychiatrycznym z dnia [...] lutego 2023r. stwierdzono: Badana w niepokoju, płaczliwa, kontakt utrudniony z uwagi na stopień rozchwiania emocjonalnego, skargi na "lęki", ataki paniki z dogmatyzacją objawów, uczucie unikania. Konsultant psychiatra rozpoznał zaburzenia lękowe z napadami lęku pod postacią somatyczną. W oparciu o wyżej wymienioną konsultację [...]RKL w oparciu o §103p2r5B (wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2022r. poz. 772) kategorię B - zdolna do służby w SW z ograniczeniem. CKL wskazała, że przed wydaniem ostatecznego orzeczenia skierowała badaną na rozstrzygającą konsultację psychiatryczną. Dnia [...] maja 2023 r. konsultujący psychiatra stwierdziła: Bez zaburzeń psychotycznych, bez zaburzeń orientacji auto i allopsychicznej, w nastroju subdepresyjnym z silnie wyrażoną somatyzacją, sen zaburzony, pamięć i koncentracja osłabiona. Wnioski: Zaburzenia lękowe z napadami paniki z somatyzacją. W związku z tym CKL utrzymała w mocy orzeczenie Komisji I instancji.
Podstawę prawną orzeczenia stanowiły: ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności (...).
Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie orzeczenia CKL z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] oraz poprzedzającego je orzeczenia [...]RKL w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], zwrot kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.. Zarzuciła organom obu instancji błędne ustalenie zdolności do służby Kategoria B oraz naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że Komisja nie dokonała wnikliwej oceny stanu zdrowia. Wyjaśniła, że schorzenie powstało w czasie trwania służby Służbie Więziennej wskutek szczególnych warunków służby i spowodowało pogorszenie się stanu zdrowia, a tym samym konieczność przejścia na zaopatrzenie emerytalne. Pomimo systematycznego leczenia (od listopada 2021 r.) psychiatrycznego, farmakologicznego i podjętej dwukrotnie psychoterapii nie uzyskano istotnej redukcji objawów. W wywiadzie opisane są objawy depresyjne – lękowe oraz zaburzenia depresyjne nawracające. W dalszym ciągu odczuwa negatywne skutki stresu pełnienia służby w SW tj. stany lękowe, ataki paniki, kołatanie serca, stan niepokoju, napięcia, niski próg reakcji frustracji, zaburzenia seksualne, apatia, migreny, duszności, uczucie odrealnienia, problemy z koncentracją, pamięcią, niską samoocenę, unikanie kontaktów z ludźmi, problemy ze snem, koszmary senne, wahania nastroju, przewlekłe zmęczenie, bóle kości. Po pierwszym długotrwałym zwolnieniu lekarskim w 2022 roku podjęła próbę powrotu do służby niestety nie na długo. Doświadczając silnego stresu zawodowego objawy depresyjne - lękowe nasiliły się i ponownie w grudniu 2022 r. poszła na zwolnienie lekarskie, a w końcu na zaopatrzenie emerytalne w dniu [...].02.2023 r. bez oczekiwana na decyzję Komisji Lekarskiej. Przedstawiła dalsze informacje dotyczące stanu zdrowia. RKL w [...] pomimo dostarczonych dokumentów od lekarzy kardiologów (choroba serca pogłębiła się) nie skierowała jej na konsultację kardiologiczną, nie wzięła pod uwagę tego schorzenia przy ustalaniu zdolności do służby w SW. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez niepodanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - dotyczy schorzenia kardiologicznego; nie wskazano faktów, które organ uznał za udowodnione, nie podano także czy komisja zapoznała się z dokumentacją kadrową dostarczoną do organu I instancji. Organom obu instancji zarzuciła naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie dokumentacji medycznej z diagnostyki kardiologicznej. Skarżąca podniosła, że stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Skarżąca dodała, że po przejściu na zaopatrzenie emerytalne stan jej zdrowia uległ pogorszeniu. W dalszym ciągu jest pod opieką lekarza psychiatry, ma ustalony termin kolejnej psychoterapii. Objawy stresu są w dalszym ciągu nasilone i nie ustępują.
Skarżąca zaznaczyła, że w części F orzeczenia RKL nr [...] uzasadnienie komisji nie opisuje skali zaburzenia, nie tłumaczy w jakim stopniu, nasileniu oraz w jakim zakresie rozpoznane schorzenie istotnie ogranicza służbę. Lakoniczne uzasadnienie rozstrzygnięcia orzeczenia RKL nr [...], w części F oraz brak logicznego i czytelnego przedstawienia toku rozumowania (procesu decyzyjnego) organu odwoławczego narusza art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich. Z kolei brak uzasadnienia w części B i C orzeczenia organu I instancji powoduje, że skarżąca nie rozumie tych części orzeczenia. Skarżąca wskazała, że nie uległa żadnemu wypadkowi. Ponadto skoro związek schorzenia ze szczególnymi warunkami służby nie istnieje komisja nie wyjaśniła skąd wzięło się jej zaburzenie przez które była zmuszona odejść na zaopatrzenie emerytalne. Podniosła, że orzeczenie organu I instancji nie zawiera określenia od punktu 1-5, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.k.l.
Skarżąca wskazała, że rozpoznane zaburzenie nie jest tożsamym nazewnictwem wynikającym z 103p2r5B rozporządzenia, mimo powołania się na ten paragraf. Lekarz psychiatra nie oceniła jej stanu psychicznego jako zaburzenia nieznacznie upośledzającego sprawność ustroju co wtedy mogłoby odpowiadać § 103p2r5B, oceniła jako upośledzające sprawność ustroju i to odpowiada § 103p3r5C – zaburzenie jest oporne na leczenie, nie uzyskano redukcji objawów, jest długotrwałe i znacznie upośledza sprawność ustroju, funkcjonowanie społeczne i uniemożliwia skarżącej wykonywanie obowiązków służbowych, to wszystko ma odzwierciedlenie w leczeniu PZP. Komisja nie wskazała w jaki sposób rozpoznane zaburzenie nie wyklucza jej ze służby, a jedynie istotnie je ogranicza.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawidłowej oceny tego materiału w zakresie ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej uczestnika postępowania do służby, a także niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia; art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy orzeczenia [...] w Warszawie; art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o komisjach lekarskich poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. przedstawionej przed RKL i CKL w [...] dokumentacji medycznej PZP, wyników badań kardiologicznych (echokardiografia z 2017 r.
i z 2022 r.).
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja Lekarska w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym orzeczeniu oraz wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Pełnomocnik podtrzymał stanowisko organu zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał m.in., że tryb i forma orzekania o ewentualnym inwalidztwie jest nierozerwalnie związana i uzależniona od stwierdzenia niezdolności do służby. Nie ma możliwości ustalenia inwalidztwa bez stwierdzenia niezdolności do służby. Podniesiono, że CKL wnikliwie przeanalizowała całość zgromadzonej dokumentacji, czemu dała wyraz dokonując szczegółowej analizy dokumentacji medyczno-orzeczniczej. Organ w wystarczający sposób zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie w przekonywujący sposób uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Na wstępie wskazania wymaga, że orzeczenia komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych można podzielić na dwie grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do służby, jej dalszego pełnienia albo zwolnienia ze służby. Te orzeczenia komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla organu właściwego w sprawach powołania określonej osoby do służby albo do zwolnienia ze służby, przy czym przyjęcie do służby lub zwolnienie ze służby następuje poprzez wydanie rozkazu personalnego.
Natomiast druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające związek schorzenia ze służbą, czy stopień inwalidztwa dla celów między innymi emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy, to jest przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 223, poz. 1473). Tego rodzaju orzeczenia podlegają kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Przedmiotowe orzeczenia mają jedynie charakter wstępny i stanowią jedną z przesłanek zmierzających do ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą (jak też w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby) nie należą do jego właściwości (v. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08 orzeczenia.nsa.gov.pl, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000 r., nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47).
Zaskarżone w niniejszej sprawie orzeczenie CKL podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2023 r. w zakresie dotyczącym związku schorzeń ze służbą nie podlega zatem kontroli sądu administracyjnego. Z tego względu, skarga na orzeczenie CKL z dnia [...] czerwca 2023 r. w tym zakresie podlegała odrzuceniu.
Za dopuszczalną Sąd uznał natomiast skargę na orzeczenie CKL w zakresie dotyczącym ustalenia zdolności skarżącej do służby w SW.
Skarga w tym zakresie oceniana w świetle przedstawionych już wyżej kryteriów podlegała uwzględnieniu, albowiem zarówno zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej jak i orzeczenie RKL w przedmiocie zdolności skarżącej do służby w SW narusza prawo procesowe, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Za zasadne Sąd uznał zarzuty dotyczące nienależytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, tj. stanu faktycznego w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju (art. 7 k.p.a. - wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia strony są elementami stanu faktycznego niniejszej sprawy), a także nienależytego rozpatrzenia w tym kontekście całego zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), co doprowadziło do stwierdzenia, że ocena dokonana przez Komisje obu instancji narusza art. 80 k.p.a. (organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona).
Potwierdzeniem powyższego są uzasadnienia orzeczeń obu Komisji, które w stopniu istotnym naruszają art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zaskarżone orzeczenie CKL i orzeczenie Komisji I instancji zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022r. w sprawie wykazu chorób i ułomności (...).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby w m.in. Służbie Więziennej ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: (1) kategoria A - "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; (2) kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; (3) kategoria C - "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby.
Orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby, oprócz jednej z kategorii zdolności do służby wymienionych w ust. 1, zawiera jedno z następujących określeń: (1) "zdolny do służby", jeżeli nie stwierdzono żadnych chorób lub ułomności stanowiących przeciwwskazanie do pełnienia służby; (2) "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak te choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego; 3) "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które czasowo zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby, ale mogą rokować poprawę stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; 4) "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono pewne choroby lub ułomności, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; 5) "trwale niezdolny do służby", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które nie pozwalają na pełnienie służby (art. 6 ust. 2 ustawy).
Stosownie do art. 33 ust. 1 ww. ustawy o komisjach lekarskich, rejonowa komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia. Rejonowe komisje lekarskie orzekają, posługując się również - w przypadku ustalania zdolności fizycznej lub psychicznej do służby - wykazem chorób i ułomności, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia osoby badanej (ust. 3).
Rejonowa komisja lekarska, zaliczając funkcjonariusza do jednej z kategorii zdolności do służby, bierze pod uwagę charakter i warunki służby na zajmowanym przez funkcjonariusza stanowisku oraz kryteria zdrowotne (art. 34 ustawy). W przypadku orzeczenia niezdolności do służby rejonowa komisja lekarska orzeka również o grupie inwalidzkiej (art. 35 tej ustawy), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, albowiem RKL stwierdziła, że skarżąca jest zdolna do służby z ograniczeniem (kat. B).
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ww. ustawy rejonowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej. Orzeczenie zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenia, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 1 i 5 ustawy).
Zgodnie z art. 40 ust. 1 powołanej ustawy, rejonowe komisje lekarskie orzekają w składzie co najmniej dwuosobowym. Orzeczenie wydane przez komisję lekarską podpisują wszyscy członkowie komisji. Komisja podejmuje rozstrzygnięcie zwykłą większością głosów. W razie równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego składu.
Jak stanowi art. 45 i art. 46 ww. ustawy, Centralna Komisja Lekarska rozpatruje odwołanie w składzie trzyosobowym w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania albo w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania w przypadku konieczności wykonania dodatkowych badań lub uzyskania dodatkowych dokumentów, po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po przeprowadzeniu niezbędnych badań lub po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, w tym obserwacji w podmiocie leczniczym, lub po dostarczeniu na jej żądanie dodatkowych dokumentów.
Zgodnie z art. 47 ww. ustawy, Centralna Komisja Lekarska po rozpatrzeniu odwołania: (1) utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie albo (2) uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe, albo (3) uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez rejonową komisję lekarską.
Podkreślenia wymaga, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich o zdolności do służby w Policji obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, w szczególności czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby była zgodna z przepisami powołanej wyżej ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz rozporządzenia wykonawczego.
Sąd administracyjny, kontrolując orzeczenie komisji lekarskiej, nie ocenia natomiast kwestii medycznych (v. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1365/17, z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 654/14 orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania. Co za tym idzie, Sąd nie może badać prawidłowości samej diagnozy.
Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia CKL oraz orzeczenia RKL w zakresie ustalenia zdolności skarżącej do służby (kategoria zdrowia B) Sąd stwierdził, że w sprawie naruszone zostały powołane już wyżej przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie tej RKL uznała skarżącą za zdolną do służby w Służbie Więziennej z ograniczeniem (kategoria B) rozpoznając – jak wskazano w punkcie 11.1 części A orzeczenia – zaburzenia lękowe z somatyzacją objawów, które to schorzenie Komisja przyporządkowała do § 103 pkt 2 kolumna 5 załącznika do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wykazu chorób i ułomności.
Sąd zauważa, że wymieniony załącznik do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób i ułomności w § 103 pkt 2 wymienia "Zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną nieznacznie upośledzające sprawność ustroju"
Podkreślenia wymaga, że zarówno z dokonanego rozpoznania RKL "zaburzenia lękowe z somatyzacją objawów", jak również z uzasadnień orzeczeń RKL i CKL nie wynika dlaczego rozpoznane schorzenie zakwalifikowane zostało do § 103 pkt 2 rozporządzenia.
Z orzeczeń RKL i CKL, nie wynika, czy rozpoznane schorzenie upośledza sprawność ustroju w stopniu nieznacznym, co ma – zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia – zasadnicze znaczenie w sprawie. Wskazany przez RKL § 103 pkt 2 wykazu stanowi bowiem o zaburzeniach nerwicowych związanych ze stresem i pod postacią somatyczną nieznacznie upośledzających sprawność ustroju.
RKL i CKL w swoich orzeczeniach nie stwierdziły, w tym także w uzasadnieniach (brak stwierdzeń w tym zakresie), jaki był stopień upośledzenia sprawności ustroju. Nie sposób w tej sytuacji zweryfikować prawidłowość kwalifikacji dokonanej przez RKL i CKL wymienionego wyżej schorzenia (ustalonego w sposób nieodnoszący się do stopnia upośledzenia sprawności ustroju) do wskazanego § załącznika do rozporządzenia.
RKL stwierdziła jedynie, nie przywołując przy tym w uzasadnieniu żadnych konkretnych wyników badań, na podstawie których dokonała rozpoznania z punktu 11.1, że "stopień zaawansowania rozpoznanego schorzenia nie wyklucza badanej ze służby". Jednakże nie stanowi to doprecyzowania ustalonego rozpoznania jednostki chorobowej czy ułomności. Ocena, czy dane rozpoznanie wyklucza badanego ze służby czy nie wyklucza dokonywana jest już po tym, gdy dokona się rozpoznania jednostki chorobowej. Załącznik do rozporządzenia wymaga zaś, aby ocenić, stopień upośledzenia sprawności ustroju, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Sąd nie ma możliwości dokonania samodzielnej oceny, czy rozpoznane przez RKL schorzenie jest schorzeniem nieznacznie upośledzającym sprawność ustroju, co ma zasadnicze znaczenie w sprawie. Przepis § 103 pkt 2 załącznika do rozporządzenia pozwala na kwalifikację do kategorii A lub B (kol. 5), już z tego względu nie może być wątpliwości co do rozpoznania, a uzasadnienie powinno wyjaśniać dlaczego ustalono daną kategorię zdolności do służby. Nade wszystko jednak zwrócić należy uwagę, że na kolejny przepis, tj. § 103 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, który wskazuje na jednostkę chorobową "Zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną oporne na leczenie, upośledzające sprawność ustroju", który nakazuje kwalifikować funkcjonariusza do kategorii C.
RKL wskazała w uzasadnieniu orzeczenia, że dokonała wnikliwej analizy z przebiegu leczenia, jednakże żadnych ustaleń, czy stwierdzone u skarżącej zaburzenia kwalifikuje jako oporne na leczenie, czy też nie. Ma to o tyle istotne znaczenie, że lekarz psychiatra w badaniu przed wydaniem orzeczenia Komisji I instancji, wyraźnie wskazała na zaburzenia "upośledzające sprawność ustroju". O zaburzeniach upośledzających sprawność ustroju jest mowa w § 103 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, który jednakże wskazuje na zaburzenia oporne na leczenie. Takich ustaleń i wyjaśnień szczegółowych ani co do stopnia upośledzenia sprawności ustroju, gdy mowa o § 103 pkt 2, ani o zaburzeniach opornych na leczenie, gdy mowa o "upośledzeniu sprawności ustroju", na które – jak wynika z akt administracyjnych – w swojej opinii wskazywał lekarz psychiatra J.S., w sprawie nie dokonano.
Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślenia bowiem wymaga, że odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a.
Również Centralna Komisja Lekarska, która utrzymała w mocy orzeczenie RKL, nie wyjaśniła w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, dlaczego podtrzymała dokonaną kwalifikację rozpoznania jako schorzenie przyporządkowane do § 103 pkt 2, a nie § 103 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, w którym jest mowa o wskazywanym przez lekarza psychiatrę "upośledzeniu sprawności ustroju". Przedstawiona przez CKL w orzeczeniu konsultacja drugiego psychiatry nie rozwiewa wątpliwości, albowiem CKL w dalszym ciągu nie dokonała ustalenia na jakiej podstawie przyjmuje kwalifikację z § 103 pkt 2, a nie np. § 103 pkt 3 załącznika do rozporządzenia. Co więcej, jako wniosek drugiego lekarza psychiatry CKL wskazuje "zaburzenia lękowe z napadami paniki z somatyzacją", co mogłoby wskazywać na jeszcze inne rozpoznanie, tj. z innego punktu § 103 w sytuacji, w sytuacji, gdy lekarz psychiatra dokonujący badania przed I orzeczeniem wyraźnie wskazał na zaburzenia upośledzające sprawność ustroju.
CKL nie odniosła się przy tym do zarzutów odwołania, w którym skarżąca wprost wskazywała na to, że leczy się w PZP od listopada 2021 r. i w jej ocenie schorzenie jest oporne na leczenie.
Mimo wymogów wynikających z załącznika do rozporządzenia, ani RKL ani CKL nie stwierdziły jednoznacznie, czy stwierdzone zaburzenia jedynie nieznacznie upośledzają sprawność ustroju (kat. A lub B), czy też są oporne na leczenie i upośledzają sprawność ustroju (kat C), czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Nadto, w sytuacji, gdy możliwa jest alternatywna kwalifikacja zdolności do służby, komisja lekarska powinna wyczerpująco umotywować swój wybór, czego w niniejszej sprawie zaniechano, co narusza art. 80 k.p.a. i czyni ocenę Komisji dowolną.
Stosownie do art. 4 ustawy o komisjach lekarskich, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy k.p.a. Brak pełnych ustaleń faktycznych i wyczerpującego uzasadnienia we wskazanym już wyżej zakresie należy kwalifikować jako naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle lakonicznych uzasadnień orzeczeń Komisji obu instancji brak jest możliwości dokonania pełnej oceny prawidłowości ustalonej przez Komisje zdolności skarżącej do służby.
Sąd wskazuje jednocześnie, że w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego, o którym mowa w skardze. Dokumenty z postępowania przed CKL i RKL przedłożone przez organ stanowią akta sprawy i podstawę orzekania przez Sąd.
Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę poczynione wyżej wskazania, dokona wszechstronnej i pełnej oceny zdolności skarżącej do służby. Organ powinien uzasadnić orzeczenie w sposób, który nie będzie pozostawiał wątpliwości, co do przyczyn dokonanej kwalifikacji i podjętego rozstrzygnięcia. Orzeczenie powinno zawierać pełne uzasadnienie faktyczne, jak i wyjaśniać podstawę prawną orzeczenia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej ustawy. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, albowiem skarżąca w sprawie niniejszej nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy).