II SA/Wa 1818/05

II SA/Wa 1818/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński /przewodniczący/
Ewa Grochowska-Jung
Stanisław Marek Pietras /sprawozdawca/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant - Marcin Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi H. M. o wznowienie postępowania zakończonego sądowego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1197/05 odrzucającym skargę H. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1197/05, 2) oddala skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...]
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [....] maja 2005 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [....] stycznia 2005 r., odmawiającą przyznania H.M. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst. jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a przesłanki te powinny zostać spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie stwierdzono, iż nie została spełniona jedna z czterech przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których H. M. nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Z dokumentacji znajdującej się bowiem w aktach rentowych wynika, iż ostatnio udowodniony okres składkowy przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, przypada na dzień [...] lutego 1991 r. Całkowita niezdolność do pracy została zaś stwierdzona u skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] listopada 2004 r., w którym stwierdzono, że całkowita niezdolność do pracy istnieje trwale od daty złożenia wniosku o świadczenie, czyli od dnia [...] października 2004 r. W konsekwencji, wskutek uznania H. M. za całkowicie niezdolnego do pracy po upływie 13 lat i 1 miesiąca nie można przyjąć, iż skarżący nie nabył prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Ponadto organ wskazał, że łączny okres ubezpieczenia skarżącego wynosi 15 lat i jeden miesiąc i jest nieadekwatny do wieku ubezpieczonego, zaś niewypracowanie świadczenia na zasadach ogólnych, nie nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Niezależnie od tego dodał, iż trudne warunki bytowe nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. M. wskazał, iż jest całkowicie niezdolny do pracy i jednocześnie nie posiada środków utrzymania. Wskazał na szereg schorzeń uniemożliwiających mu podjęcie zatrudnienia i wymagających leczenia oraz związaną z tym konieczność ponoszenia odpowiednich kosztów.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał H. M. do nadesłania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - odpisu skargi z dnia 25 maja 2005 r., pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie w piśmie tym H. M. został pouczony o treści art. 70 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 13, poz. 1270 ze zm.), czyli obowiązku zawiadomienia Sądu przez strony i ich przedstawicieli o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby oraz o skutku zaniedbania tego obowiązku w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.
Korespondencja skierowana do skarżącego na adres podany w skardze została zwrócona do Sądu z adnotacją "nie zastano, awizowano", "Zwrot, nie podjęto w terminie". Przesyłka pozostawiona była na okres 7 dni w placówce pocztowej i awizowana w dniu 15 lipca 2005 r. oraz ponownie w dniu 25 lipca 2005r. Sąd uznał wezwanie skierowane do skarżącego za skutecznie doręczone, natomiast skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W tej sytuacji postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1197/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę H. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...]
Pismem z dnia 5 października 2005 r. H. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego powołanym wyżej postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2005 r., w której wniósł o zmianę tego postanowienia i rozstrzygnięcie kwestii przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jako podstawę wznowienia wskazał, iż "zaskarżona decyzja" została wydana "bez uwzględnienia okoliczności i środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy". W uzasadnieniu podniósł, że przyczyną niepodjęcia korespondencji zawierającej wezwanie Sądu w dniach 15 i 25 lipca 2005 r. był fakt przebywania żony skarżącego w dniach od [...] lipca 2005 r. do [...] sierpnia 2005 r. w szpitalu. W tym samym czasie skarżący, jako osoba cierpiąca na zaawansowaną chorobę i wymagająca stałej opieki, przebywał pod innym adresem, niż wskazany w skardze. Dlatego wszelka korespondencja kierowana w tym czasie do skarżącego lub jego żony nie mogła być odebrana. Zdaniem skarżącego, właśnie ze wskazanych powodów nie uczyniono zadość wezwaniu Sądu z dnia 8 lipca 2005 r., co stanowiło podstawę odrzucenia skargi. Jednocześnie skarżący dołączył do skargi kopie dokumentów, w tym kart informacyjnych leczenia szpitalnego poświadczającej przebywanie jego żony w szpitalu w okresie od [...] lipca 2005 r. do [...] lipca 2005 r. oraz od [...] lipca 2005 r. do [...] sierpnia 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało zbadać dopuszczalność oraz zasadność skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1197/05.
Zgodnie z art. 279 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać - oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia - także podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.
Podstawę wznowienia określają przepisy art. 271, 272 i 273 ustawy. Zgodnie z ich treścią, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli:
1) w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia,
2) strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.
Ponadto, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jak również na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa.
Ustawa wskazuje także, że podstawą wznowienia postępowania jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2).
Dokonując kontroli skargi pod tym kątem, należy stwierdzić, że wskazanie podstawy prawnej powinno zawierać wyraźne określenie, które z przepisów art. 271 - 273 ustawy uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Powołanie podstawy (albo podstaw) wznowienia ma istotne znaczenie w tym postępowaniu. Samo wskazanie przez skarżącego art. 273, który to przepis określa kilka przyczyn wznowienia, nie jest realizacją powyższej zasady. To skarżący musi konkretnie sprecyzować podstawę (podstawy) prawną wznowienia, a brak takiego konkretnego wskazania podstawy prawnej, rzutuje już na samą dopuszczalność skargi. Nadto, sformułowanie jedynie podstawy prawnej wznowienia nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia.
W niniejszej sprawie Sąd badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania uznał, że jest ona wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej przesłance wznowienia.
Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał wydanie decyzji bez uwzględnienia okoliczności i środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd jednak uznał, iż to nieprecyzyjne określenie nie wskazuje na rzeczywistą przesłankę wznowienia. O rzeczywistej osnowie wniosku decyduje bowiem jego treść, a nie forma, szczególnie w przypadku osób, które nie są reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników. W niniejszej sprawie całe uzasadnienie skargi o wznowienie wskazuje na inną podstawę tego wznowienia, a mianowicie przesłankę wymienioną w art. 271 pkt 2 ustawy dotyczącą pozbawienia strony możności działania. Podstawą bowiem odrzucenia skargi przez Sąd postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1197/05, było niewykonanie przez H. M. wezwania, które Sąd uznał za skutecznie doręczone. Tymczasem skarżący wyraźnie podniósł, iż w okresie, w którym przesyłka zawierająca wezwanie Sądu została wysłana na jego adres wskazany w skardze, przebywał pod innym adresem, co spowodowane było chorobą żony i jej pobytem w szpitalu. Podstawowa zatem kwestia sprowadzała się do ustalenia, czy wezwanie Sądu z dnia 8 lipca 2005 r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu, a w konsekwencji czy skarżący uchybił jego wykonaniu, co stanowiło podstawę do odrzucenia skargi.
Rozstrzygając powyższy problem Sąd w pierwszej kolejności wziął pod uwagę treść przepisu art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiącego jedną z reguł prawidłowego postępowania sądowego. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiotowy przepis uzupełnia jedną z podstawowych zasad wymiaru sprawiedliwości, na jakich powinno opierać się także postępowanie sądowoadministracyjne, a mianowicie zasadę równouprawnienia stron. Zasada ta sprowadza się do zagwarantowania każdej ze stron procesu jednakowych środków ochrony ich praw i takich samych możliwości ich wykorzystywania przez podejmowanie czynności procesowych. Nie ulega wątpliwości, że realizując powyższą zasadę Sąd inaczej powinien traktować stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, czyli radcę prawnego lub adwokata, a inaczej osobę, która nie działa przez takiego pełnomocnika i zawodowo nie korzysta z posiadanej wiedzy prawniczej. To odmienne traktowanie wynika wprost z przepisów ustawy i znajduje wyraz w odmiennych skutkach uchybień czynności procesowych, z których łagodniejsze ustawodawca przewidział dla osób, nie będących adwokatem lub radcą prawnym.
Biorąc pod uwagę powyższe należy w tym miejscu zwrócić uwagę na treść przepisu art. 70 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Ustawodawca przypisuje cytowanemu przepisowi bardzo istotne znaczenie procesowe, na co wskazuje obowiązek pouczenia o jego treści już przy pierwszym doręczeniu.
Należy podkreślić, że w sprawie ze skargi H. Mi. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], wezwanie Sądu z dnia 8 lipca 2005 r. było pierwszym pismem kierowanym do skarżącego. W piśmie tym Sąd, zgodnie z regułami procesowymi zawarł pouczenie o treści art. 70 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadnicza kwestia sprowadza się zatem do ustalenia, czy biorąc pod uwagę sytuację, w której znalazł się skarżący i wynikającą z niej nieobecność pod wskazanym adresem, doręczenie wspomnianego pouczenia można uznać za skuteczne. Bezspornie doręczenie wezwania Sądu z dnia 8 lipca 2005 r. miało charakter zastępczy, nie zaś właściwy, czyli do rąk adresata. Doręczenie zastępcze stanowi swego rodzaju fikcję prawną, która znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdy doręczenie właściwe nie jest możliwe. Instytucja doręczenia zastępczego służy zatem realizacji innej zasady postępowania sądowego, która wyrażona została w art. 7 ustawy. Zgodnie z tą zasadą sąd zobowiązany jest podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Jednakże, zdaniem Sądu realizacja zasady szybkiego i efektywnego postępowania sądowego nie może być nigdy realizowana w sposób naruszający inne reguły procesowe, w tym najważniejszą, wyrażoną w art. 45 Konstytucji RP zasadę zapewnienia każdemu prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd wziął przede wszystkim pod uwagę cel, dla którego ustanowiono przepis art. 70 i obowiązek sądu pouczenia o jego treści przy pierwszym doręczeniu. Przy uwzględnieniu powyższego kryterium i po dokonaniu analizy całokształtu niniejszej sprawy Sąd uznał, że w sprawie II SA/Wa 1197/05 wspomniany cel nie mógł być zrealizowany poprzez doręczenie wezwania z dnia 8 lipca 2005 r. w sposób zastępczy. Strona nie mogła w sposób rzeczywisty zapoznać się z treścią pouczenia i dostosować się do obowiązków określonych w przepisie art. 70 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji została pozbawiona możności działania w postępowaniu, które zakończyło się wydaniem postanowienia z dnia 19 sierpnia 2005 r. o odrzuceniu skargi. Należy podkreślić w tym miejscu, że jedyną przesyłką sądową, którą skarżący odebrał od początku postępowania zainicjowanego jego skargą z dnia 25 maja 2005 r., było właśnie wskazane wyżej postanowienie o odrzuceniu skargi. Podstawą tego odrzucenia było niewykonanie wezwania Sądu, z którego treścią H. M. i z przyczyn od niego niezależnych nie mógł się zapoznać. W związku z tym pozbawiony został możności działania i jakiegokolwiek wpływu na przebieg postępowania przez sądem pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy jedynym sposobem obrony praw strony stało się złożenie skargi kasacyjnej, obwarowane jednakże przymusem sporządzenia przez adwokata lub radcę prawnego.
Rozpatrując skargę o wznowienie postępowania należy zawsze dokonać oceny wszystkich okoliczności składających się na całokształt określonej, indywidualnej sprawy. Nie można wykluczyć, że w niektórych przypadkach nieuznawanie przez Sąd skuteczności pierwszego doręczenia przez awizo prowadziłoby do unikania przez strony podejmowania przesyłek sądowych i powodowałoby przewlekłość postępowania (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska pod red. T. Woś, LexisNexis, Warszawa, 2005 ). Jednakże Sąd doszedł do wniosku, że wskazana wyżej argumentacja w rozstrzyganej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Trudno bowiem założyć, ze skarżący, który z przyczyn obiektywnych jest zainteresowany możliwie jak najkrótszym czasem rozpoznawania jego skargi w przedmiocie przyznania świadczenia rentowego, będzie powodować swoim zachowaniem przewlekłość postępowania i celowo nie wykonywać wezwań Sądu. Niejako na marginesie warto w tym miejscu zwrócić uwagę na przepis art. 125 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń, nie można nadać sprawie dalszego biegu. W sytuacji zatem, gdy sąd nie może, poprzez pierwsze doręczenie właściwe, pouczyć skarżącego o treści art. 70 i w następstwie tego stwierdzić, iż posiadany adres jest pewny, dysponuje możliwością zawieszenia postępowania do czasu usunięcia tej przeszkody. Zastosowanie tego środka jest szczególnie uzasadnione, gdy pomimo prób właściwego doręczenia pierwszej przesyłki sądowej zawierającej pouczenie o treści powołanego art. 70 ustawy, przesyłka jest zwracana do Sądu. Jest to uzasadnione obowiązkiem realizacji zasady nadrzędnej, jaką jest prawo stron do udziału w toczącym się postępowaniu sądowym i możliwość obrony ich praw.
H. M. uprawdopodobnił okoliczności wskazane w skardze, przedstawiając odpowiednią dokumentację medyczną, potwierdzającą pobyt jego żony w szpitalu. Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż skarżący jest osobą cierpiącą na zaawansowaną chorobę nowotworową i pomimo, iż w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2004 r. nie stwierdzono u niego niezdolności do samodzielnej egzystencji - to jednak nie ulega wątpliwości, że wymaga stałej opieki ze strony członków rodziny.
Reasumując Sąd uznał skargę o wznowienie postępowania za uzasadnioną i w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Stosownie do treści art. 281 ustawy Sąd uznał za celowe połączenie badania dopuszczalności skargi o wznowienie z rozpoznaniem sprawy.
Przechodząc do rozpoznania sprawy ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. nr [....] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku należy na wstępie wskazać, iż stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym.
Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, bowiem ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień 28 lutego 1991 r. Tymczasem całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona u skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w dniu[...] listopada 2004 r., w którym lekarz stwierdził, że całkowita niezdolność do pracy istnieje trwale od dnia 19 października 2004 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż w sprawie tej nie nastąpiły szczególne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu podjęcie zatrudnienia we wspomnianym okresie 13 lat i wypracowanie świadczenia na zasadach ogólnych. Przez okoliczności szczególne rozumie się bowiem takie wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które pomimo zamiaru i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia i związanego z nim opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Innymi słowy za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan, wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Należy także zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż łączny okres ubezpieczenia skarżącego, wynoszący 15 lat i jeden miesiąc, jest nieadekwatny do jego wieku.
Reasumując, organ - zdaniem Sądu - słusznie przyjął, iż skarżący nie spełnił przesłanki umożliwiającej przyznanie świadczenia w trybie szczególnym.
Pozostałe argumenty podnoszone w skardze, a dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego obecnej choroby nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Jednocześnie, biorąc pod uwagę, iż zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Sąd uznał, iż organ wydając zaskarżone decyzje przestrzegał wymogów procedury administracyjnej. W szczególności zastosował zasadę dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 sentencji.