II SA/Wa 1806/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-06-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
służba wojskowazdolność do służbykomisja lekarskaorzecznictwo wojskowehisterektomiadysplazja szyjki macicypostępowanie administracyjnekontrola sądowak.p.a.rozporządzenie MON

WSA uchylił decyzję wojskowej komisji lekarskiej uznającą żołnierkę za niezdolną do służby wojskowej z powodu przebytej histerektomii, wskazując na błędy proceduralne i brak należytego uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, która uznała skarżącą za niezdolną do zawodowej służby wojskowej z powodu przebytej histerektomii i dysplazji szyjki macicy. Sąd uznał, że organy wojskowych komisji lekarskich nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, nie odniosły się do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej potwierdzającej dobry stan zdrowia i zakończone leczenie, a także nie uzasadniły w sposób przekonujący swojej decyzji. Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Sprawa dotyczyła skargi J. G. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej (CWKL), która utrzymała w mocy decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWK) o uznaniu skarżącej za niezdolną do zawodowej służby wojskowej (kategoria N). Głównym powodem takiej kwalifikacji było stwierdzenie przebytej histerektomii z usunięciem jajowodów z powodu dysplazji szyjki macicy CIN3/HSIL, którą zakwalifikowano do § 83 pkt 2 i § 87 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 2022 r. Skarżąca podniosła, że przebyta operacja nie wpływa na jej zdolność do pracy, a leczenie zostało zakończone, co potwierdzają załączone dokumenty medyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę, uchylając obie decyzje. Sąd wskazał na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i pominięcie istotnej dokumentacji medycznej. Sąd podkreślił, że uzasadnienie decyzji wojskowych komisji lekarskich było lakoniczne i nie wyjaśniało w sposób przekonujący podstawy do uznania skarżącej za niezdolną do służby. Sąd dopuścił dowód z dodatkowej dokumentacji medycznej, która potwierdziła dobry stan zdrowia skarżącej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez RWK, która ma uwzględnić uwagi sądu i obowiązujące przepisy, w tym nowsze rozporządzenie MON.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organy wojskowej komisji lekarskiej nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego, nie wyjaśniły stanu faktycznego i nie uzasadniły przekonująco swojej decyzji, a także pominęły dokumentację medyczną potwierdzającą dobry stan zdrowia skarżącej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy wojskowe nie wykazały w sposób przekonujący, dlaczego przebyta histerektomia, przy braku negatywnych skutków zdrowotnych i zakończonym leczeniu, dyskwalifikuje skarżącą do służby wojskowej. Kluczowe było naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalania stanu faktycznego i uzasadniania decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.o.O. art. 190 § 1, 6 pkt 1, 7, 10, 11

Ustawa o obronie Ojczyzny

Określenie kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz stosowanie przepisów k.p.a. do orzekania przez wojskowe komisje lekarskie.

k.p.a. art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasady postępowania administracyjnego, w tym zasada prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zasada przekonywania oraz wymogi formalne uzasadnienia decyzji.

rozp. MON z 2022 r. § § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1, § 10, § 11 ust. 1 i 5, § 12 ust. 1, 2, 3

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

Szczegółowe zasady orzekania o zdolności do służby wojskowej i tryb postępowania komisji lekarskich.

rozp. MON z 2022 r. § zał. nr 1 § 83 pkt 2, § 87 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

Wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu, w tym kwalifikacja przebytej histerektomii do kategorii N.

rozp. MON z 2024 r. § zał. nr 1 § 87 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

Aktualne brzmienie przepisu dotyczące przebytej histerektomii, kwalifikujące do kategorii Z/N.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

rozp. MON z 2012 r. § § 4 pkt 3, § 9 pkt 1, § 3, § 11 ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości

Zasady działania wojskowych komisji lekarskich.

PPSA art. 106 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość dopuszczenia dowodu z dokumentów w postępowaniu sądowym.

PPSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia orzeczenia organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

PPSA art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie wpływu przebytej histerektomii na pełnienie zawodowej służby wojskowej. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez pominięcie aktualnej dokumentacji medycznej wskazującej na zakończone leczenie i dobry stan zdrowia. Brak należytego uzasadnienia orzeczenia, które nie odniosło się do zarzutów skarżącej dotyczących stanu zdrowia. Nieprawidłowe zastosowanie przepisów § 83 pkt 2 i § 87 pkt 3 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli fachowości przeprowadzonych u skarżącej badań stanu psychofizycznego, a więc weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny jej warunków zdrowotnych. Obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie sprawy - tak, aby nie było najmniejszych wątpliwości co do przebiegu stanu faktycznego oraz zachodziła jasność co do możliwości zakwalifikowania konkretnego schorzenia do danej jednostki zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r. Uzasadnienie decyzji winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących orzekania o zdolności do służby wojskowej, zwłaszcza w kontekście schorzeń ginekologicznych, oraz wymogów proceduralnych postępowania administracyjnego przed wojskowymi komisjami lekarskimi."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie jego wydania. Zmiany w przepisach (np. nowe rozporządzenie MON z 2024 r.) mogą wpływać na jego bezpośrednie zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego i dokładne uzasadnienie decyzji, nawet w tak specyficznej dziedzinie jak orzekanie o zdolności do służby wojskowej. Podkreśla znaczenie dokumentacji medycznej i praw skarżącego do rzetelnego rozpatrzenia jego sprawy.

Czy przebyta operacja ginekologiczna dyskwalifikuje z zawodowej służby wojskowej? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1806/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2004 nr 151 poz 1595
par. 83 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w [...] z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]
Uzasadnienie
W dniu 12 maja 2023 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] (dalej: "Dowódca JW", "uczestnik postępowania") skierował J. G. - strzelca dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w stopniu szeregowego (dalej: "skarżąca") do Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w [...] (dalej: "RWK[...]", "organ pierwszej instancji") w celu określenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, organ pierwszej instancji, mając za podstawę art. 190 ust. 1 oraz ust. 6 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 248; dalej: "u.o.O."); § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1, § 10 oraz § 11 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.; dalej: "rozp. MON z 2022 r."); § 4 pkt 3 i § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.; dalej: "rozp. MON z 2012 r.") w związku z art. 821 ust. 1 u.o.O., wydał w dniu [...] maja 2023 r. orzeczenie nr [...] kwalifikujące skarżącą (w pkt 9 orzeczenia) jako niezdolną do zawodowej służby wojskowej - kategoria N. W pkt 8 ww. rozstrzygnięcia [...] wymieniła następujące schorzenia rozpoznane u skarżącej:
1) przebyta histerektomia z usunięciem jajowodów z powodu dysplazji szyjki macicy CIN3/HSIL, nieupośledzająca sprawności ustroju, którą przypisano do § 83 pkt 2 i § 87 pkt 3 w grupie III wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozp. MON z 2022 r. (dalej: "zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.");
2) przebyta operacja perforacji jelita grubego u osoby z chorobą uchyłkową jelita grubego oraz po operacji ginekologicznej - § 43 pkt 10 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.;
3) tatuaż okolicy łopatki po stronie lewej - § 2 pkt 8 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.;
4) nadciśnienie tętnicze I stopnia - § 39 pkt 1 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.;
5) skrzywienie przegrody nosa - § 26 pkt 3 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.
W uzasadnieniu ww. orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznanie z pkt 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżąca podniosła, iż przebyta histerektomia nie wpływa na pracę zawodową, a skutki dysplazji szyjki macicy CIN3 zostały całkowicie wyleczone, co potwierdza badanie cytologiczne. Do odwołania skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie z 16 czerwca 2023 r. wystawione przez jej lekarza prowadzącego (specjalistę ginekologa-położnika) oraz wynik badania cytologicznego z 9 sierpnia 2022 r.
Po rozpatrzeniu odwołania, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "CWKL", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") orzeczeniem z [...] lipca 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."); art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i ust. 10 u.o.O.; § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozp. MON z 2012 r., a także § 11 ust. 1 oraz § 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozp. MON z 2022 r., utrzymała w mocy rozstrzygnięcie RWK[...].
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podkreślił, że badania i konsultacje zostały przeprowadzone przez doświadczonych lekarzy orzeczników specjalistów w swoich dziedzinach zgodnie ze sztuką lekarską i zasadami orzeczniczymi. Dalsza diagnostyka lekarska oraz leczenie powinno być przeprowadzone w ramach NFZ pod nadzorem lekarza POZ. Według CWKL, organ pierwszej instancji przekonująco dowiódł istnienia wymienionych w orzeczeniu objawów i schorzeń, a skarżąca nie neguje ich występowania, przedkładając dokumentację potwierdzającą stan po przebytej histerektomii (do dalszego nadzoru ginekologicznego). Nie ma zatem podstaw do przeprowadzania dalszych badań czy obserwacji szpitalnej dla celów orzecznictwa wojskowo-lekarskiego. Ponadto [...] prawidłowo przywołała i zastosowała przepisy rozp. MON z 2022 r. Paragrafom 83 pkt 2 oraz 87 pkt 3 w grupie III zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r. odpowiada kategoria N i nie ma dla tego schorzenia innej alternatywy zastosowania kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Przedstawiane przez orzekanych opinie konsultantów, jakkolwiek często pomocne, nie są wiążące, ponieważ, zgodnie z obowiązującymi przepisami, tylko wojskowe komisje lekarskie mają uprawnienia do orzekania w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Badania specjalistów komisji wojskowych obu instancji, mających duże doświadczenie w ocenie zdolności do służby wojskowej i znających jej charakterystykę, miały na celu dokładną ocenę stanu zdrowia pod kątem służby wojskowej, która niejednokrotnie przebiega w warunkach znacznego obciążenia organizmu, jak również ogólnie pojęte dobro zdrowotne skarżącej oraz możliwie maksymalne zredukowanie ryzyka ewentualnych powikłań jakie mogą mieć miejsce w trakcie pełnienia służby wojskowej, a których ryzyko wystąpienia jest większe w wyniku w występujących schorzeń lub wad. Jednocześnie CWKL zaznaczyła, iż pozostałe rozpoznane schorzenia wymienione w pkt 8 orzeczenia nie miały wpływu na określenie zdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej.
Opisane wyżej orzeczenie organu drugiej instancji stało się przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domagała się: przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej z poradni ginekologiczno-położniczej; uchylenia zaskarżonego orzeczenia; zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. polegające na:
a) nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie wpływu przebytej histerektomii z usunięciem jajowodów z powodu dysplazji szyjki macicy CIN3/HSIL, nieupośledzającej sprawności ustroju, zakończonego leczenia i obecnego stanu zdrowia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu;
b) naruszeniu zasady prawdy obiektywnej wskutek dokonania jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego poprzez pominięcie dołączonej przez skarżącą aktualnej dokumentacji medycznej z poradni ginekologiczno-położniczej, wskazującej na zakończone leczenie i dobry stan jej zdrowia oraz brak przeciwwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej; z dokumentacji tej wyraźnie wynika, iż wynik badania ginekologicznego jest w normie, parametry są prawidłowe, proces leczniczy zakończony, a skarżąca jest zdrowa i nie ma objawów klinicznych wymagających leczenia specjalistycznego, w tym nie ma żadnych zmian patologicznych;
2. art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku należytego uzasadnienia wydanego orzeczenia poprzez nieodniesienie się do zarzutów i wniosków sformułowanych w odwołaniu, m.in. kwestii oceny stopnia przebytej choroby, zakończonego leczenia i aktualnego dobrego stanu zdrowia skarżącej w aspekcie przyjętego ustalenia, iż przebyta choroba może mieć wpływ na stan jej zdrowia i występowanie powikłań lub ryzyko ich występowania, podczas gdy stan zdrowia skarżącej jest jednoznacznie dobry, a leczenie dawno zakończone;
3. art. 15 k.p.a. przez wydanie przez organ drugiej instancji orzeczenia utrzymującego w mocy orzeczenie RWK[...] bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy powinien był uchylić zaskarżone orzeczenie i wydać orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. § 12 ust. 2 in fine rozp. MON z 2022 r. poprzez jego niezastosowanie i brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, a także nieprzeprowadzenie stosownych badań lekarskich i specjalistycznych, pomimo sformułowania w tym zakresie wniosków przez skarżącą oraz konieczności ich przeprowadzenia przy przyjęciu § 87 pkt 3 w grupie III zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.;
2. § 83 pkt 2 i § 87 pkt 3 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy schorzenie to nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej, a organ nie wykazał przyczyn dla których uznał, iż stan zdrowia skarżącej uzasadnia do jej niezdolność do zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła poszczególne zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Na rozprawie Sąd, na mocy art. 106 § 3 powołanej in fine uzasadnienia ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnił zawarty w skardze wniosek dowodowy obejmujący dokumentację medyczną skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 110 ust. 1 u.o.O., zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska właściwa ze względu na miejsce stacjonowania jednostki wojskowej lub pododdziału jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, a w przypadku określania zdolności do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych oraz rodzajach wojsk właściwa rzeczowo wojskowa komisja lekarska. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, realizowana przez sąd administracyjny, jest ograniczona i w istocie sprowadza się do weryfikacji prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozp. MON z 2012 r. oraz rozp. MON z 2022 r. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli fachowości przeprowadzonych u skarżącej badań stanu psychofizycznego, a więc weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny jej warunków zdrowotnych.
Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami przewidzianymi w przepisach k.p.a., co powoduje, że istotnego znaczenia nabiera kwestia poprawnego ustalenia okoliczności sprawy, a w szczególności zebranie odpowiednich danych medycznych, gdyż tylko pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Posiłkując się w tym zakresie zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie sprawy - tak, aby nie było najmniejszych wątpliwości co do przebiegu stanu faktycznego oraz zachodziła jasność co do możliwości zakwalifikowania konkretnego schorzenia do danej jednostki zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r. Regułę tę dodatkowo wzmacnia obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, co potwierdza art. 77 § 1 k.p.a. Dopiero dysponując całokształtem materiału dowodowego, organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną w świetle art. 80 k.p.a. Tak więc to należycie ustalony stan faktyczny sprawy umożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcie sprawy w sposób odpowiadający prawu. Przyjęty bowiem przez ustawodawcę model kontroli administracji publicznej, co do zasady nie przewiduje dla sądu administracyjnego możliwości dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej, która podlega jego kontroli.
Stosownie do treści art. 190 ust. 10 u.o.O., ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej:
1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a także zdolność do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w okresie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4;
2) kategoria Z/O - zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych;
3) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.
W myśl art. 190 ust. 11 u.o.O. do orzekania przez wojskowe komisje lekarskie w stosunku do żołnierzy zawodowych stosuje się odpowiednio przepisy art. 61, art. 84 i art. 88 oraz przepisy wydane na podstawie art. 87 ust. 3. Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w tym ostatnim przepisie (tj. art. 87 ust. 3 u.o.O.), zostało wydane rozp. MON z 2022 r. (obowiązujące do 28 marca 2024 r.), którego zał. nr 1 stanowił wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. W objaśnieniach ogólnych zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r. podano, że grupa III (kolumna szósta wykazu) obejmuje (m.in.) osoby ubiegające się o powołanie do zawodowej służby wojskowej, do których zalicza się skarżąca. Odnotować wypada, iż rozp. MON z 2022 r., w tym zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r., było kilkukrotnie zmieniane, przy czym dla oceny legalności zaskarżonego orzeczenia istotny jest stan prawny obowiązujący w dacie jego wydania.
Schorzeniem dyskwalifikującym skarżącą jako kandydata do zawodowej służby wojskowej była przebyta histerektomia z usunięciem jajowodów z powodu dysplazji szyjki macicy CIN3/HSIL, nieupośledzająca sprawności ustroju, którą przypisano do § 83 pkt 2 i § 87 pkt 3 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r.
Pierwszy z ww. przepisów jest usytuowany w rozdziale XVIII zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r., zatytułowanym "Nowotwory" i obejmuje "nowotwory przedinwazyjne narządu rodnego", które w grupie III (kolumnie szóstej) odpowiadają kategorii N.
Natomiast § 87 pkt 3 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r. mieści się w rozdziale XIX zatytułowanym "Narząd rodny" i obejmuje "przebyte odcięcie nadpochwowe lub wycięcie całkowite macicy nieupośledzające sprawności ustroju", które w dacie wydania tak zaskarżonego, jak i pierwszoinstancyjnego orzeczenia odpowiadały w grupie III (kolumnie szóstej) kategorii N (w wyniku kolejnej nowelizacji rozp. MON z 2022 r. schorzenie to w III grupie badanych zakwalifikowano do kategorii Z/N; również aktualnie, tj. w dacie orzekania, wiąże się ono z kategorią Z/N). Jednocześnie w objaśnieniach szczegółowych do ww. przepisu podano (według stanu na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia), że w stanach po usunięciu narządu rodnego należy w każdym przypadku uwzględnić szeroką skalę zmian anatomicznych i czynnościowych, które bywają następstwem usunięcia części lub całego narządu rodnego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca w okresie od 30 listopada 2021 r. do 3 grudnia 2021 r. przebywała na Oddziale Ginekologicznym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...], gdzie przeprowadzono u niej laparoskopowo zabieg usunięcia macicy z jajowodami z powodu dysplazji szyjki macicy HSIL/CIN3. Wobec braku powikłań, skarżąca została wypisana do domu w stanie ogólnym dobrym (vide karta informacyjna z leczenia szpitalnego - karta nr 28 akt administracyjnych sprawy).
W świetle zgromadzonej dokumentacji nie wiadomo, dlaczego u skarżącej stwierdzono schorzenie z § 83 pkt 2 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r., tj. nowotwór przedinwazyjny narządu rodnego. Podczas badań orzeczniczych z całą pewnością nie ujawniono u skarżącej istnienia aktualnie (ani w przeszłości) takiego schorzenia. Lektura akt administracyjnych sprawy, zwłaszcza zaskarżonego orzeczenia CWKL (a tym bardziej lakonicznego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji), w żaden sposób nie wyjaśnia, czy - a jeżeli tak, to z jakich przyczyn - wykrytą u skarżącej przed trzema laty dysplazję szyjki macicy zakwalifikowano jako nowotwór przedinwazyjny.
W tym miejscu trzeba zaakcentować, iż uzasadnienie decyzji winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Zatem to do komisji lekarskich orzekających w sprawie, a nie sądu, należy wyjaśnienie w sposób przekonujący kandydatowi do służby mundurowej podstaw zakwalifikowania go do określonej kategorii. Z uzasadnienia orzeczenia powinno jasno wynikać, dlaczego stwierdzone schorzenie lub ułomność umożliwia albo uniemożliwia pełnienie służby.
Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera ogólne twierdzenia odnośnie fachowości i doświadczenia członków komisji lekarskich. Natomiast nie zamieszczono w nim motywów, które pozwoliłyby ocenić zasadność przyjętego przez CWKL stanowiska o niezdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego, RWK[...] "przekonująco dowiodła istnienia wymienionych w orzeczeniu objawów i schorzeń, a skarżąca nie neguje występowania u niej rozpoznanego schorzenia oraz przedstawia dokumentację potwierdzającą stan po przebytej histerektomii (do dalszego nadzoru ginekologicznego)". Nie sposób zaakceptować takiej oceny organu odwoławczego. Po pierwsze, w uzasadnieniu orzeczenia organu pierwszej instancji (pkt 12) brak jest jakiejkolwiek argumentacji - ogranicza się ono do jednego zdania, które przywołano w części faktycznej (historycznej) niniejszego uzasadnienia wyroku. Po drugie, skarżąca do odwołania załączyła dokumentację, która wprost świadczy o braku nieprawidłowości wymagających leczenia ginekologicznego (vide zaświadczenie lekarskie z [...] czerwca 2023 r. - karta nr 9 akt administracyjnych sprawy), jak również o znajdującym się w granicach normy obrazie cytologicznym, w tym braku cech śródnabłonkowej neoplazji bądź raka (vide wynik badania cytologicznego z [...] sierpnia 2022 r. - karta nr 10 akt administracyjnych sprawy). Ponadto wedle ww. dokumentów, skarżącej zaproponowano rutynową kontrolę za rok, a nie "dalszy nadzór ginekologiczny". Do tej dokumentacji CWKL w ogóle nie odniosła się rzeczowo, tylko ogólnie podkreśliła wagę badań i konsultacji przeprowadzonych w ramach postępowania orzeczniczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił, w trybie art. 106 § 3 powołanej niżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawarty w skardze wniosek dowodowy obejmujący dokumentację medyczną skarżącej (vide karty nr 7-11 akt sądowych sprawy) w postaci: zdjęcia ultrasonograficznego; zaświadczenia lekarskiego z [...] sierpnia 2023 r. o zakończeniu leczenia ginekologicznego skarżącej; konsultacji lekarskiej z [...] sierpnia 2023 r., we wnioskach której uznano proces leczniczy skarżącej za zakończony; zaświadczenia lekarskiego z 18 sierpnia 2023 r. stwierdzającego brak zmian patologicznych i ukończenie procesu leczniczego skarżącej; wyniku badania cytologicznego z 3 lipca 2023 r., w którym podano: "obraz cytologiczny w granicach normy (nie stwierdza się cech śródnabłonkowej neoplazji ani raka").
Według Sądu, ww. dokumenty są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a jednocześnie przeprowadzenie z nich dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W szczególności dostrzec trzeba, iż wynik badania cytologicznego z [...] lipca 2023 r. jest analogiczny w swej treści z wynikiem tego rodzaju badania wykonanego u skarżącej w dniu [...] sierpnia 2022 r., tj. jeszcze przed skierowaniem jej przez uczestnika postępowania na badania do RWK[...].
W związku z tym, że wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia skarżącej są elementem stanu faktycznego sprawy, a kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych organu jest jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego, uznając, iż doszło do naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 83 pkt 2 zał. nr 1 do rozp. MON z 2022 r., tutejszy Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zarówno zaskarżone orzeczenie CWKL, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, RWK[...] uwzględni rozważania prawne Sądu, a po przeprowadzeniu wymaganych badań i konsultacji - z uwzględnieniem dotychczas zebranej dokumentacji, także tej dopuszczonej przez Sąd, wyda orzeczenie, które wyczerpująco i wszechstronnie uzasadni. Odnotować też należy, iż organ pierwszej instancji będzie rozstrzygał w oparciu o aktualny stan prawny, w tym obowiązujące od 29 marca 2024 r. rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466). Warto zatem raz jeszcze podkreślić, że w załączniku nr 1 do tego aktu § 87 pkt 3 obejmujący "przebyte odcięcie nadpochwowe lub wycięcie całkowite macicy nieupośledzające sprawności ustroju" odpowiada w III grupie badanych (kolumna szósta) kategorii Z/N, co dodatkowo wymaga przedstawienia motywów, które zadecydowały o wybraniu przez organ jednej z dwóch możliwych kategorii.
W kwestii żądania kosztów postępowania Sąd wyjaśnia skarżącej, iż ich nie poniosła, będąc ustawowo zwolniona, a zarazem występując bez pełnomocnika.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI