II SA/WA 1799/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-09-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
zakwaterowanieżołnierz zawodowykwatera wojskowaekwiwalent pieniężnyAgencja Mienia Wojskowegoustawa o zakwaterowaniusłużby munduroweprawo administracyjnewykładnia prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przydziału kwatery wojskowej, uznając, że otrzymanie przez małżonka żołnierza ekwiwalentu pieniężnego na podstawie przepisów innej służby nie wyklucza prawa do zakwaterowania na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Skarżąca, żołnierz zawodowy, ubiegała się o przydział kwatery wojskowej. Organ odmówił, powołując się na fakt, że jej mąż, funkcjonariusz Biura Ochrony Rządu, otrzymał ekwiwalent pieniężny na cele mieszkaniowe na podstawie przepisów obowiązujących w BOR. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jednoznacznie odnosi się do ekwiwalentu otrzymanego na podstawie przepisów tej ustawy lub przepisów obowiązujących do 30.06.2004 r., a otrzymanie ekwiwalentu na podstawie przepisów innej służby nie stanowi podstawy do odmowy.

Sprawa dotyczyła odmowy przydziału kwatery wojskowej dla żołnierza zawodowego A. P. Organ administracji, a następnie Prezes Agencji Mienia Wojskowego, odmówili przyznania kwatery, argumentując, że mąż skarżącej, będąc funkcjonariuszem Biura Ochrony Rządu, otrzymał ekwiwalent pieniężny na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych. Organy obu instancji zastosowały wykładnię celowościową i systemową, uznając, że ponowne przyznanie pomocy mieszkaniowej byłoby sprzeczne z interesem państwa i zasadą sprawiedliwości społecznej, mimo że ekwiwalent został otrzymany na podstawie przepisów innej służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje. Sąd podkreślił, że przepis art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest jednoznaczny i odnosi się wyłącznie do ekwiwalentu otrzymanego na podstawie przepisów tej ustawy lub przepisów obowiązujących do 30.06.2004 r. Sąd uznał, że organy dokonały błędnej wykładni prawa materialnego, stosując przepisy do stanu faktycznego, który nie był objęty ich dyspozycją. Sąd podkreślił prymat wykładni językowej nad celowościową w przypadku przepisów ograniczających uprawnienia i wskazał, że organy administracji nie mają kompetencji do modyfikowania ustaw poprzez nadawanie im treści zgodnych z ich własną interpretacją zasad konstytucyjnych. W konsekwencji, sąd zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, otrzymanie przez małżonka żołnierza zawodowego ekwiwalentu pieniężnego na podstawie przepisów ustawy innej niż ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (np. ustawy o Biurze Ochrony Rządu) nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania żołnierzowi prawa do zakwaterowania, jeśli przepis ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jednoznacznie odnosi się do ekwiwalentu otrzymanego na podstawie konkretnych, wskazanych w nim przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest jednoznaczny i odnosi się wyłącznie do ekwiwalentu otrzymanego na podstawie przepisów tej ustawy lub przepisów obowiązujących do 30.06.2004 r. Organy administracji dokonały błędnej wykładni prawa materialnego, stosując wykładnię celowościową i systemową do stanu faktycznego nieobjętego dyspozycją przepisu, naruszając tym samym zasadę praworządności i legalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.s.z. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u.z.s.z. art. 21 § 6

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u.z.s.z. art. 21 § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.z.s.z. art. 21 § 6 pkt 4

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u. AMW art. 17 § 3 i 4

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.s.z. art. 24 § 1

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u.z.s.z. art. 21 § 10

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 26

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u. BOR art. 84 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu

Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36

Ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych

Dz. U. 2015 poz. 1804

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ zastosował wykładnię rozszerzającą przepisu art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, podczas gdy wykładnia językowa jest jednoznaczna i nie obejmuje sytuacji otrzymania ekwiwalentu pieniężnego na podstawie przepisów innej służby. Organy administracji nie mają kompetencji do modyfikowania treści przepisów prawa poprzez nadawanie im innej treści niż wynika z wykładni językowej, powołując się na zasady konstytucyjne. Prawo do zakwaterowania jest prawem żołnierza zawodowego, a jego realizacja nie może być ograniczana na podstawie przepisów, które nie zostały wskazane w ustawie jako przesłanki negatywne.

Odrzucone argumenty

Otrzymanie przez małżonka żołnierza ekwiwalentu pieniężnego na podstawie przepisów ustawy o Biurze Ochrony Rządu stanowi przesłankę negatywną do przyznania żołnierzowi prawa do zakwaterowania na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ze względu na celowościową i systemową wykładnię przepisów oraz zasadę sprawiedliwości społecznej.

Godne uwagi sformułowania

wykładnia rozszerzająca przesłanek negatywnych wykładnia celowościowa i systemowa zasada exceptiones non sunt extendendae nie można 'zmieniać' wykładni literalnej wskazanych w tymże przepisie wyjątków, posiłkując się pozanormatywną argumentacją Obywatele w państwie praworządnym mają prawo polegać na tym, co prawodawca w tekście prawnym powiedział, a nie na tym, co zamierzał powiedzieć lub co powiedziałby, gdyby znał nowe okoliczności.

Skład orzekający

Waldemar Śledzik

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Maciejuk

członek

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących prawa do zakwaterowania żołnierzy zawodowych, prymat wykładni językowej nad celowościową w przypadku przepisów ograniczających uprawnienia, kompetencje organów administracji w zakresie stosowania prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji otrzymania ekwiwalentu pieniężnego na podstawie przepisów innych służb mundurowych niż Siły Zbrojne RP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna wykładnia przepisów i jak organy administracji mogą próbować 'naginać' prawo, powołując się na szersze zasady, co sąd koryguje, podkreślając prymat literalnego brzmienia ustawy.

Czy ekwiwalent za mieszkanie w BOR pozbawia żołnierza kwatery wojskowej? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 1799/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk
Joanna Kruszewska-Grońska
Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 7283/21 - Wyrok NSA z 2023-03-07
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw z  art. 135,  art. 200,  art. 205 par. 2,  art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przydziału kwatery lub innego lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz skarżącej A. P. kwotę 497 ( słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezes Agencji Mienia Wojskowego (zwany dalej także jako: "Prezes AMW") decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm. – zwanej dalej "k.p.a."); art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 303) oraz art. 21 ust. 1, 2 i 4, art. 48d ust. 12 w zw. z art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2017 - zwanej dalej "ustawą o zakwaterowaniu"), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] o odmowie przydziału A. P. kwatery albo innego lokalu mieszkalnego.
Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
A. P. (zwana dalej także jako: "Strona"; "Skarżąca") na mocy rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Dowódcy [...] Dywizjonu [...] została wyznaczona jako żołnierz zawodowy służby kontraktowej na stanowisko służbowe w Jednostce Wojskowej nr [...] w S. W piśmie z [...] lipca 2020 r. Strona, powołując się na art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w W. (zwanego dalej także jako; "Dyrektor OR AMW") o przyznanie prawa do zakwaterowania w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego.
Dyrektor OR AMW rozpatrując powyższy wniosek Strony ustalił, że przed rozpoczęciem służby wojskowej była ona funkcjonariuszem Policji służącym w Komendzie Powiatowej Policji dla Powiatu [...] w S. i nie skorzystała w czasie pełnienia służby z pomocy finansowej na zakup lokalu.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Dyrektor OR AMW wystąpił do Strony z prośbą o dostarczenie dokumentów potwierdzających, że w czasie pełnionej służby jej małżonek (funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa) nie skorzystał z pomocy finansowej na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych. Z powodu braku odpowiedzi, pismo zostało wysłane ponownie do Strony w dniu [...] października 2021 r.
W związku z brakiem żądanych od Strony informacji Dyrektor OR AMW zwrócił się do Służby Ochrony Państwa z wnioskiem o przesłanie zaświadczenia czy P. P. (mąż Strony) w trakcie pełnienia służby w Służbie Ochrony Państwa (wcześniej - Biurze Ochrony Rządu) otrzymał jakąkolwiek pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego.
W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Zarządu [...] Służby Ochrony Państwa pismem z dnia [...] listopada 2020 r. poinformował Dyrektora OR AMW, że P. P. w okresie pełnienia służby w Biurze Ochrony Rządu otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu na podstawie Umowy nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w wysokości 323 310,90 zł, do wyliczenia którego zostali uwzględnieni członkowie jego rodziny, tj. żona A. P. oraz dzieci: U. i I. P..
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 24 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 6 pkt 4) ustawy o zakwaterowaniu oraz na podstawie art. 17 ust 3 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego odmówił Stronie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu organ, w szczególności wskazał, że rozpoznawana sprawa jest jedną z kolejnych potwierdzających fluktuację osób pomiędzy służbami. Przyjęcie, że w każdej z formacji mundurowych realizacja potrzeb mieszkaniowych winna następować odrębnie (czy to w formie rzeczowej, czy pieniężnej) byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy uwzględniania wysługi w poprzednich służbach. Byłoby to także równoznaczne z uznaniem, że każdy podmiot, w tym również ten, który skorzystał z pomocy Państwa z racji pełnienia służby w innej niż Siły Zbrojne formacji mundurowej, będzie mógł, w przypadku powołania do zawodowej służby wojskowej, kolejny raz otrzymać pomoc w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.
Zdaniem Dyrektora OR AMW, powyższe dotyczy również niniejszej sprawy, gdyż małżonek A. P. – P. P. jako funkcjonariusz Biura Ochrony Rządu skorzystał z pomocy Państwa w formie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu, a świadczenie to należy uznać za równorzędne świadczeniu, o jakim mowa w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, co powoduje, że ponowna realizacja prawa do zakwaterowania byłaby nadużyciem pomocy - ze środków budżetu Państwa - na ten sam cel.
W ocenie powyższego organu, pomimo, że przytoczony art. 21 ust 6 ww. ustawy nie uwzględnia pomocy finansowej otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów prawa, to ograniczenie się tylko do literalnego zastosowania dyspozycji art. 21 ust 6, bez uwzględnienia wykładni celowościowej i systemowej, powodowałby zaprzeczenie istoty ww. norm prawnych wspólnych dla służb mundurowych.
Organ ten podkreślił przy tym, że ważnym interesem publicznym, w tym interesem Państwa jest bez wątpienia solidarność społeczna w celu pomocy w zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych jako podstawowych. Jednakże udzielenie pomocy w zabezpieczeniu tych potrzeb dwukrotnie, jest zaprzeczaniem interesu Państwa. Uzasadnione jest więc stanowisko, że kategoryczny sposób sformułowania w art. 21 ust. 6 ww. ustawy "nie przysługuje prawo do zakwaterowania" oraz ogólne określenie negatywnych przesłanek realizacji prawa do zakwaterowania, z uwzględnieniem celowościowej i systemowej interpretacji ww. przepisów pozwala na wniosek, że tak wyjątkowe prawo jak prawo do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierza (rodziny żołnierza) można wykorzystać tylko jeden raz.
W związku z faktem, iż małżonek A. P. otrzymał pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego jako funkcjonariusz Biura Ochrony Rządu, brak jest podstaw prawnych do wydania na jego rzecz decyzji o przydziale kwatery lub innego lokalu mieszkalnego.
Strona, nie zgadzając się z powyższą decyzją, pismem z dnia [...] lutego 2021 r. poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wniosła odwołanie od ww. decyzji do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, zarzucając naruszenie normy prawa materialnego, tj. art. 21 ust 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, iż otrzymanie przez męża Strony ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu na podstawie ustawy o Biurze Ochrony Rządu i ustawy o Służbie Ochrony Państwa, skutkuje wyłączeniem możliwości realizacji jej prawa do zakwaterowania w świetle ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Ponadto pełnomocnik Skarżącej wskazał naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. oraz wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie kwatery albo innego lokalu mieszkalnego , względnie jej uchylenie oraz przekazanie do Organu I instancji.
W uzasadnieniu odwołania Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że zgodnie z art. 21 ust 6 pkt 4 ustawy zaopatrzeniowej, na który powołuje się organ, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek "otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. poz. 19 oraz z 1994 poz. 36). Wykładnia literalna (językowa) tego przepisu wskazuje jednoznacznie, iż chodzi tutaj o pomoc finansową, która była przyznawana do dnia 31 grudnia 1995 r. i to na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych.
Pełnomocnik Skarżącej zauważył przy tym, iż Organ, dokonując wykładni wskazanego przepisu, przełamuje podstawową zasadę stosowania wykładni prawa, jaką jest zakaz wykładni rozszerzającej przesłanek negatywnych oraz wskazuje, iż takie działanie należy uznać za niedopuszczalne i niweczące zasadę exceptiones non sunt extendendae.
W konsekwencji, w oparciu o tak stworzoną przesłankę negatywną, Organ I instancji dowolnie decyduje, komu przysługuje uprawnienie do zakwaterowania , a komu nie.
Konkludując, pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że decyzja w tego rodzaju sprawach ma charakter związany, zatem organ nie może tutaj kierować się swoim uznaniem, lecz jest związany wnioskiem i bada jedynie, czy zostały spełnione ściśle określone przesłanki do przyznania świadczenia.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Prezes Agencji Mienia Wojskowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko Organ odwoławczy przytoczył treść art. 21 ust. 1 i ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu wskazując, kiedy żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania oraz wyjaśnił, że o prawie do zakwaterowania rozstrzyga się w decyzji o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, po ustaleniu czy w sprawie nie zaistniał jeden z przypadków określonych w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 4 w związku ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu, przydział lokalu nie może nastąpić gdy żołnierz zawodowy otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.). Ustawa ta określała, że pomoc finansowa przysługiwała osobom uprawnionym do osobnej kwatery (w tym żołnierzom) i była przyznawana ze środków budżetu Państwa. Przyznanie świadczenia miało na celu pomoc w zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierza i jego rodziny i było obok przydziału kwatery stałej trwałą realizacją prawa do zakwaterowania.
Analogicznie, z ustawy o Biurze Ochrony Rządu wynika, że funkcjonariusz ma prawo do pomocy Państwa w realizacji potrzeb mieszkaniowych. Z akt sprawy wynika, że mąż Skarżącej na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu.
Uznając za tożsame rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji warunki i tryb przyznawania ekwiwalentu w z dnia 27 czerwca 2002 r. w sprawie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego dla Funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery oraz analizując przepisy art. 2 i 32 Konstytucji RP stanowiące o konieczności przestrzegania zasad: równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej, Prezes WAM uznał, że w sprawie istnieje podstawa do zastosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 21 ust 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu. W ocenie Organu odwoławczego przemawia za tym zastosowanie wykładni celowościowej, historycznej i systemowej, co w konsekwencji winno prowadzić do odmowy przyznania wsparcia ze Skarbu Państwa, w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego albowiem mężowi Skarżącej wypłacono ekwiwalent pieniężny, a tym samym sama Skarżąca również skorzystała z pomocy, gdyż była to pomoc uwzględniająca wszystkich członków rodziny, a z racji wspólnego majątku małżonków, Strona na równi z mężem została beneficjentem tego ekwiwalentu.
Prezes WAM podkreślił, że zamierzeniem ustawodawcy w art. 21 ust 6 ustawy zaopatrzeniowej było wyłączenie z powyższego uprawnienia osób, których prawo do kwatery zostało definitywnie zrealizowane.
Wobec powyższego, mimo iż Organ I instancji w uzasadnieniu prawnym odniósł się do art. 21 ust. 6 pkt 4), zamiast do pkt 1) ustawy o zakwaterowaniu, to w ocenie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, z powodów przedstawionych wyżej, organ I instancji zasadnie orzekł o odmowie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego na rzecz A. P.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. A P. reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 21 ust 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu poprzez błędną jego interpretację, polegającą na uznaniu, iż otrzymanie ekwiwalentu pieniężnego na podstawie ustawy o Biurze Ochrony Rządu przez męża Skarżącej skutkuje wyłączeniem możliwości realizacji jej prawa do zakwaterowania w świetle ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Ponadto Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., kreujący obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa, poprzez odmowę wypłaty świadczenia mieszkaniowego na podstawie przesłanek, które nie zostały określone przez przepisy powszechnie obowiązujące, art. 7a k.p.a., poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony i art. 8 k.p.a., poprzez orzekanie na podstawie samodzielnie tworzonych przez organy przesłanek, niepopartych przepisami prawa, co skutkuje prowadzeniem postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Wskazując na powyższe naruszenia, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że organy obu instancji nie mają racji, uznając, iż prawo do zakwaterowania, o którym mowa w ustawie o zakwaterowaniu, zostało zrealizowane w stosunku do Skarżącej. Organy te w swojej interpretacji stosują interpretację rozszerzającą wskazanych przepisów prawa materialnego, zamiast kierować się interpretacją językową.
W odpowiedzi na skargę, Prezes AMW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem organu, w każdej sytuacji, w której istnieje podejrzenie, ze wynik tylko wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, powinno się go porównać z wykładnią systemową i funkcjonalną. Tak też uczynił organ, dla którego przepis art. 21 ust 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu zrodził obiekcje na tle zaistniałego stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył zarówno Organ, jak i Skarżący.
Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. -- Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w sprawie doszło do istotnego naruszenia obowiązujących przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę materialnoprawną wydanych decyzji, tj. art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu, a także wskazanych w skardze zasad postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji powyższego, organy obu instancji wadliwie uznały, że w przypadku Skarżącej brak jest podstaw do realizacji jej prawa do zakwaterowania na podstawie ustawy o zakwaterowaniu, skoro mąż Skarżącej, jako funkcjonariusz Biura Ochrony Rządu, otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego na podstawie ustawy o BOR.
W rozpatrywanej sprawie, jak słusznie zauważa Prezes AMW, stan faktyczny między stronami jest bezsporny. Wynika z niego, w szczególności, że mąż Skarżącej, P. P., będąc funkcjonariuszem BOR (obecnie SOP) na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2017r. o wypłacie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację lokalu, otrzymał ekwiwalent w określonej wysokości, uwzględniający wszystkich członków jego rodziny, tj. zarówno Skarżącą, jak i dzieci małżonków: U. oraz I. P.
Spór dotyczy natomiast wykładni materialnoprawnej zastosowanego w sprawie przepisu, tj. art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (dalej także jako: "u.z.s.z."), stanowiącego, że żołnierzowi nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązującej do dnia 30 czerwca 2004r. Świadczenie to, zgodnie z art. 24 ust. 1 u.z.s.z. w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2004r. było obok podstawowego (tj. przydziału kwatery), drugą z form realizacji prawa do kwatery żołnierza zawodowego (żołnierz zawodowy mógł otrzymać przydział kwatery albo ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery).
Zdaniem Organu, w rozstrzyganej sprawie istnieje podstawa do zastosowania wyłączenia, o którym mowa w przepisie art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z., gdyż "(...) ograniczenie się tylko do literalnego zastosowania dyspozycji art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu, bez uwzględnienia wykładni celowościowej i systemowej powodowałoby zaprzeczenie istoty ww. norm prawnych wspólnych dla służb mundurowych".
W ocenie Sądu, zaprezentowane przez Organ odwoławczy stanowisko nie może zyskać akceptacji, zaś zarzuty skargi są zasadne.
Jak sam wskazuje Prezes WAM, wykładnia przepisu art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z. nie daje podstaw do zastosowania tego przepisu jako wyjątku, ograniczającego prawo żołnierza do zakwaterowania w rozumieniu art. 21 ust. 1 u.z.s.z. Przepis art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z. jest bowiem jednoznaczny. Wynika z niego, że żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli otrzymał on lub jego małżonek ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do 30.06.2004 r. Jak prawidłowo zauważa też Organ, świadczenie to, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2004 r., było obok podstawowego - przydziału kwatery - drugą z form realizacji prawa do kwatery żołnierza zawodowego (żołnierz zawodowy mógł otrzymać przydział kwatery albo ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery). Ponieważ ustawodawca jednoznacznie w tym przepisie odnosi się do przepisów "(...) ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004r.", to kierując się metodą wykładni językowej, można wyprowadzić z niego tylko jeden wniosek a mianowicie, że odnosi się on do osób zachowujących status żołnierza, bo tylko żołnierz zawodowy mógł skorzystać z tej formy realizacji prawa do zakwaterowania.
Nie ulega też wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z odmiennym stanem faktycznym, gdyż małżonek Skarżącej otrzymał pomoc mieszkaniową będąc funkcjonariuszem BOR, a więc na podstawie innych przepisów prawnych, niż dotyczące zakwaterowania Sił Zbrojnych.
W istocie więc organ odmawiając Skarżącej udzielenia pomocy w zakresie zakwaterowania, zastosował przepis prawny do stanu faktycznego, nieobjętego jego dyspozycją. W uzasadnieniu tego "zapożyczenia" powołał się na wykładnię celowościową art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, popełniając przy tym dość oczywistą niekonsekwencję.
Z jednej strony przyznał bowiem prymat wykładni językowej w procesie stosowania prawa, a jednocześnie odrzucił jej oczywiste wyniki na rzecz wyników wykładni celowościowej, powołując się na zasady konstytucyjne, bez głębszej analizy ich treści i szczegółowego odniesienia do rozpatrywanej sprawy.
Tymczasem, jak słusznie zauważa w skardze Skarżąca powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05.08.2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2201/19, w ramach zasady wynikającej z art. 7 Konstytucji RP oprócz wymogu "praworządności", rozumianego jako zgodność działań z całym systemem prawa, mieści się także wymóg "legalności", rozumiany jako zgodność każdego działania z konkretną normą prawną, będącą dla niego podstawą prawną. Zasada legalności wymaga, aby każdy akt władczej ingerencji organu administracji państwowej w sferę prawną obywatela oparty był na konkretnie wskazanym przepisie prawa.
Organ, odstępując od sensu językowego, o którym mowa w art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z., poprzez zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej oraz celowościowej, w konsekwencji w sposób nieuprawniony rozszerzył zakres podmiotowy przesłanki negatywnej określonej w ustawie o zakwaterowaniu. Tymczasem podkreślenia wymaga, że w świetle obowiązujących zasad wykładni, "sporny" przepis art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z. , jako wyjątek od zasady prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, nie może być interpretowany rozszerzające. Zasada, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzające (exceptiones non sunt extendendae) to powszechnie uznawany kanon wykładni prawniczej. Przepisy ograniczające uprawnienia powinny zatem być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Inaczej mówiąc, zasadę stanowi nakaz wykładni literalnej, natomiast wykładnię rozszerzającą wolno zastosować wyłącznie w takich sytuacjach, gdy wykładnia literalna prowadzi do ewidentnej sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi, ad absurdum lub rozstrzygnięcia rażąco niesłusznego, niesprawiedliwego lub nieracjonalnego (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1302/09).
Inaczej mówiąc, to wykładnia językowa ma pierwszeństwo przed pozostałymi metodami wykładni. Wykładnia celowościowa ma znaczenie subsydiarne (pomocnicze, wspierające), zaś sięganie do niej w procesie wykładni przepisów prawa jest uzasadnione tylko wówczas, gdy wyniki wykładni językowej nie są jednoznaczne. Względy celowościowe mogą zatem jedynie wesprzeć, wzmocnić wnioski wynikające z językowego rozumienia interpretowanego przepisu prawnego. W żadnym jednak razie nie mogą być wykorzystane do podważenia i w rezultacie odrzucenia zastosowania normy prawnej, która na gruncie językowym nie budzi żadnych wątpliwości.
Z tych względów Sąd nie podziela stanowiska organu co do tego, że posłużenie się wykładnią celowościową (w sposób zaprezentowany w zaskarżonej decyzji) jest zasadne m. innymi wówczas, gdy wynik wykładni językowej prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi (abstrahując od tego, czy rzeczywiście zastosowanie wyłącznie wykładni językowej rodzi zagrożenie dla przywołanych przez organ wartości konstytucyjnych).
Reasumując tę część rozważań, Sąd stwierdza, że zaskarżony Organ powołując się na określone zasady konstytucyjne, pominął treść przepisów rangi ustawowej. Pomijając już sam ten zabieg organu, polegający na przyznaniu w rozpatrywanej sprawie pierwszeństwa wykładni celowościowej spornego przepisu przed jego wykładnią językową i w rezultacie na wydaniu rozstrzygnięcia obok ustawy, a nie na podstawie ustawy, co zdaniem Sądu kwalifikuje się jako naruszenie zasady praworządności (art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a.), można również zakwestionować zasadność wniosków, jakie organ wyprowadził z przywołanych przez niego przepisów Konstytucji.
Wpierw należałoby jednak zauważyć, że jeżeli organ dopatruje się w ewentualnym zastosowaniu jednoznacznego pod względem językowym przepisu art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, do osoby, która wcześniej otrzymała ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów na innej podstawie, niż wskazana w tym przepisie ustawa obowiązująca do dnia 30 czerwca 2004r., naruszenia fundamentalnych wartości konstytucyjnych: równości i sprawiedliwości społecznej, to w istocie kwestionuje zgodność tego przepisu z odpowiednimi, odnoszącymi się do tych wartości przepisami Konstytucji. W takiej jednakże sytuacji organ administracyjny nie ma kompetencji "poprawiania" ustawy we własnym zakresie, przez nadanie mu innej treści, odpowiadającej przyjętym na własny użytek kryteriom konstytucyjności.
Naruszenia tych dwóch podstawowych zasad konstytucyjnych, określonych w art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP organ dopatrzył się w ewentualnym dwukrotnym przyznaniu wsparcia państwa na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, gdyż z jednej strony – jak w realiach sprawy - funkcjonariuszowi BOR (na podstawie przepisów ustawy o BOR), będącemu małżonkiem Skarżącej, z drugiej Skarżącej, jako żołnierzowi zawodowemu (na podstawie przepisów o zakwaterowaniu sił zbrojnych).
Odnosząc się do tych zasad konstytucyjnych, można zauważyć, że obie te zasady są ze sobą powiązane. Równość jest pochodną, konkretyzacją sprawiedliwości, a więc równe traktowanie jest niejako z definicji sprawiedliwe. Należy jednak podkreślić, że równe traktowanie nie oznacza równości bezwzględnej, absolutnej. W orzecznictwie (w szczególności Trybunału Konstytucyjnego) i w doktrynie prawniczej nie budzi wątpliwości teza, że jednakowo należy traktować osoby należące do tej samej kategorii, tzn. posiadające te same lub podobne cechy istotne (tzw. relewantne). Zasady równego traktowania nie naruszają też pewne uprzywilejowania jednych w stosunku do drugich, jeżeli są uzasadnione jakimiś obiektywnie uzasadnionymi celami, a więc nie są dyskryminujące lecz jedynie różnicujące.
W świetle zaprezentowanych uwag, stanowisko organu (niedostatecznie zresztą uzasadnione), co do kwestii ewentualnego naruszenia zasady równości i sprawiedliwości w razie zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 21 ust. 6 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej według jego literalnej wykładni, nie zasługuje na akceptację.
Jak już bowiem wskazano wcześniej, w rozstrzyganej sprawie mamy do czynienia z funkcjonariuszem BOR, który otrzymał pomoc mieszkaniową w ramach ustawy o BOR, a nie z ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych, zaś Skarżąca nie zrealizowała prawa do zakwaterowania w świetle u.z.s.z.
Jakkolwiek więc by na to nie patrzeć, w świetle jednoznacznego stanu faktycznego sprawy, nie wchodzi zatem w grę dwukrotne przyznanie prawa do zakwaterowania osobie posiadającej status żołnierza (małżonek Skarżącej nie jest żołnierzem). Usprawiedliwienie zaś sformułowanego przez organ zakazu udzielenia pomocy w zakresie zakwaterowania żołnierzowi, którego małżonek otrzymał taką pomoc wcześniej, na innej podstawie prawnej i w innej formacji wymagałoby dowiedzenia, że takie zróżnicowanie pomiędzy takimi funkcjonariuszami i żołnierzami stanowi nieuzasadnione uprzywilejowanie żołnierzy, a więc jest dyskryminujące. Dowód taki byłby trudny do przeprowadzenia, jako że trudno byłoby wskazać racje, dla których osoby służące w dwóch różnych formacjach powinny być w zakresie prawa do zakwaterowania równo traktowane w sposób absolutny.
Na potwierdzenie tej wątpliwości warto przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2000 r., sygn. akt K 26/98 (publ. OTK ZU z 2000 r. Nr 2, poz. 57). Mianowicie w wyroku tym Trybunał stwierdził m. in., że Siły Zbrojne i Policja nie mają w świetle Konstytucji RP takiego samego statusu prawnego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego sytuacja żołnierzy zawodowych, których status, rola i zadania w zostały unormowane w Konstytucji RP (art. 26), nie może być porównywalna z sytuacją policjantów. Państwo ma zapewnić żołnierzom zawodowym warunki umożliwiające pełne oddanie się służbie, Narodowi i Ojczyźnie, zapewnić godziwe życie, poprzez przyznanie szczególnych uprawnień, również członkom ich rodzin, rekompensujących odpowiednio trud i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej. Co prawda wyrok ten odnosił się do "relacji" i statusu "żołnierz-policjant" , ale tezy i rozważania tamże zawarte pozostają aktualne do realiów nin. sprawy i relacji "żołnierz-funkcjonariusz BOR" (obecnie SOP).
Trzeba też odnotować, że nieobowiązująca już ustawa z 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu stanowiła w art. 84 ust. 2 pkt 5, że nie przydziela się lokalu w drodze decyzji administracyjnej m.in. funkcjonariuszowi w przypadku udzielenia pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe podczas pełnienia służby w Siłach Zbrojnych, Policji, Straży Granicznej, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Więziennej oraz Państwowej Straży Pożarnej. Takiej regulacji – zakazu było więc w odniesieniu do żołnierza zawodowego ani nie ma i obecnie w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Dlatego też Sąd orzekający w pełni akceptuje i traktuje jako własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone choćby w wyroku z 9 lutego 2021r. sygn. akt III OSK 3338/21, który co prawda odnosi się do wykładni przepisu art. 21 ust. 6 pkt 4 u.z.s.z., ale w ocenie Sądu, ma szerszy walor przy wykładni w ogóle przepisów, o których mowa w art. 21 ust. 6 u.z.s.z., a którego tez sprowadza się do oceny, że nie można "zmieniać" wykładni literalnej wskazanych w tymże przepisie wyjątków, posiłkując się pozanormatywną argumentacją, że taka treść przepisu prowadzi do zaakceptowania praktyki wielokrotnego udzielania przez państwo wsparcia na zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.
Reasumując, dotychczasowe rozważania, Sąd stwierdza, że wykładnia przepisu art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z. jest jednoznaczna i brak jest podstaw do przyjęcia, że ta jasna wypowiedź racjonalnego prawodawcy nie jest adekwatna do jego zamierzeń normatywnych.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że nie rolą ani Sądu administracyjnego, ani tym bardziej zadaniem organu administracji państwowej, który zobowiązany jest, na mocy art. 6 k.p.a., działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dokonywanie oceny przyczyn i zasadności przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań normatywnych.
Sąd zauważa przy tym, że skoro obecnie obowiązująca u.z.s.z. była już wielokrotnie nowelizowana, to przyjąć tym bardziej należy, że skoro racjonalny ustawodawca, który niewątpliwie ma na względzie takie kreowanie prawa, aby realizowało ono zasadę racjonalnego wydatkowania funduszy publicznych, do chwili obecnej nie zmienił brzmienia art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z., ani też nie wprowadził innych regulacji dopełniających tę kwestię choćby w stosunku do małżonków, którzy otrzymali stosowną pomoc finansową na podstawie innych ustaw, niż ustawa z 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, to takich zmian w płaszczyźnie stosowania przepisów prawa nie mogą dokonywać organy administracji.
Mając zatem na względzie językową wykładnię art. 21 ust. 6 u.z.s.z., Sąd uznał, że należało przyjąć - wbrew stanowisku organów administracyjnych obu instancji - że katalog przesłanek negatywnych przyznania prawa do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest jasny. Ustawodawca nie zmienił go w takim zakresie, jak oczekują tego organy obu instancji w wydanych w sprawie decyzjach. Nie można więc uznać, że w wyniku wykładni rozszerzającej, która nie ma oparcia w wykładni językowej, może dojść do poszerzenia katalogu wyłączeń wskazanych art. 21 ust. 6 u.z.s.z., w tym dokonywać pozaustawowej wykładni przepisu pkt 1) tegoż przepisu.
Sąd wskazuje, że to przede wszystkim na ustawodawcy spoczywa obowiązek zapewnienia normatywnej spójności systemu prawnego, także w zakresie korzystania z uprawnienia do zakwaterowania w przypadku, gdy jeden ze współmałżonków otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, na podstawie innych przepisów, niż ustawa o zakwaterowaniu sił zbrojnych obowiązująca od dnia 1 lipca 2004r.
Niejako ubocznie Sąd dodatkowo zauważa, że jeśli Prezes WAM taką niespójność zauważa, to może zawnioskować do właściwego konstytucyjnie ministra o wszczęcie odpowiedniej inicjatywy ustawodawczej.
Sąd stwierdza ponadto, że wykorzystywanie analogii w procesach stosowania prawa jest co prawda jednym ze sposobów eliminowania luk prawnych, ale dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy nie spowoduje to pogorszenia sytuacji indywidualnej lub interesu społecznego. W rozstrzyganej sprawie nie sposób przyjąć, że w stanie faktycznym mamy z taką luką do czynienia.
Sąd podkreśla, że Obywatele w państwie praworządnym mają prawo polegać na tym, co prawodawca w tekście prawnym powiedział, a nie na tym, co zamierzał powiedzieć lub co powiedziałby, gdyby znał nowe okoliczności. Sfera praw i wolności obywatelskich należy do materii ustawowej, więc podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej może stanowić tylko ustawa, bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie.
W rozpoznawanej sprawie - wbrew stanowisku Prezesa AMW - ustawodawca art. 21 ust. 6 u.z.s.z. nie przewidział przesłanki, która powinna być wyinterpretowana z wykładni historycznej, celowościowej i systemowej oraz z uwagi na art. 2 i art. 32 Konstytucji RP - że udzielenie pomocy w zabezpieczeniu tych potrzeb przez Państwo dwukrotnie, jest zaprzeczaniem interesu Państwa - solidarności społecznej.
Dopatrywanie się zatem przez organy administracyjne - wbrew jednoznacznej językowej treści art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z. - naruszenia fundamentalnych wartości konstytucyjnych: równości i sprawiedliwości społecznej nie może być zaaprobowane przez Sąd administracyjny.
Prawo do zakwaterowania jest samoistnym prawem żołnierza zawodowego wynikającym z łączącego go stosunku służbowego.
W świetle art. 21 ust. 2 u.z.s.z. prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form zakwaterowania:
1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego na czas pełnienia służby;
2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej;
3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Przepis art. 21 ust. 4 u.z.s.z. stanowi, że żołnierzowi służby kontraktowej w pierwszej kolejności prawo do zakwaterowania realizowane jest w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, a dopiero w przypadku nieprzydzielenia przez Agencję Mienia Wojskowego kwatery albo lokalu mieszkalnego, żołnierz służby kontraktowej wybiera na swój wniosek jedną z dwóch pozostałych form zakwaterowania, tj. przydział miejsca w internacie lub kwaterze internatowej albo wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
Wyraźny katalog przesłanek negatywnych, które wyłączają dopuszczalność realizacji prawa do zakwaterowania (w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego) ustawodawca zawarł w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 u.z.s.z. Zgodnie z tym przepisem, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10:
1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004r.;
2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004r.;
3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;
4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz.U. z 1992r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994r. Nr 10, poz. 36);
5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.
W art. 21 ust. 10 u.z.s.z. przewidziano, iż prawo do zakwaterowania realizowane w formie przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej przysługuje żołnierzowi zawodowemu, jeżeli on lub jego małżonek w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej nie skorzystał z uprawnień, o których mowa w ust. 6, albo on lub jego małżonek nie posiada w tej miejscowości lokalu mieszkalnego wybudowanego lub nabytego z wykorzystaniem uprawnień, o których mowa w ust. 6.
Analiza treści wskazanych przepisów wskazuje zatem jednoznacznie, że pogląd organów administracyjnych obu instancji zaprezentowany w zaskarżonych decyzjach nie ma podstawy prawnej w obowiązujących aktualnie przepisach, w tym w art. 21 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 4 u.z.s.z.
Oznacza to, że zarówno Prezes AMW, jak i Dyrektor OR AMW, odmawiając Skarżącej wypłaty świadczenia mieszkaniowego, dopuścili się istotnego naruszenia obowiązujących przepisów prawa materialnego wyrażonych w art. 21 ust. 1, 2 i 4 w związku z ust. 6 i ust. 10 u.z.s.z.
W tej sytuacji, uznać należy, że uzasadnienie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego wyłącznie argumentami celowościowymi, nie daje podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skoro w przepisach u.z.s.z. nie wprowadzono zakazu przyznania ww. żołnierzowi zawodowemu lub jego małżonkowi pomocy finansowej na potrzeby mieszkaniowe, na podstawie innych ustaw niż ustawa z 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Ustawodawca w tym przepisie wskazał tyko tę ustawę.
Zdaniem Sądu, naruszenie ww. przepisów spowodowały niewłaściwą ocenę stanu faktycznego sprawy w kontekście art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z. i stanowiły dostateczną podstawę do uchylenia, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., zarówno zaskarżonej decyzji Prezesa AMW, jak poprzedzającej decyzji Dyrektora OR AMW w W. z [...].01.2021 r., przy jednoczesnym uznaniu za zasadne podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W konsekwencji, Organy administracyjne, rozpatrując ponownie sprawę, zobowiązane będą zastosować się do dokonanej przez Sąd powyższej oceny prawnej i kierując się konstytucyjnymi dyrektywami, w tym respektując przede wszystkim zasadę praworządności wynikającą z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a., jak również zasadę zaufania do organów administracyjnych, wynikającą z art. 8 k.p.a. - przeprowadzić tak postępowanie w sprawie, aby jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu decyzji kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, biorąc przy tym pod rozwagę jasną treść przepisu art. 21 ust. 6 pkt 1 u.z.s.z.
Reasumując dotychczasowe rozważania, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Na wniosek Skarżącego Sąd zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. 2015 poz. 1804 ze zm.) w wysokości obejmującej koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI