II SA/WA 1793/24

II SA/Wa 1793/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi O. N. na postanowienie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej "Dowódca Generalny RSZ") utrzymał w mocy postanowienie Dowódcy [...] Pułku [...] w [...] (dalej "Dowódca Pułku") z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] o odmowie wydania O. R. (dalej "skarżąca) zaświadczenia potwierdzającego, że śmierć [...]. L. N. nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu.
Postanowienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych:
W dniu 18 czerwca 2024 r. do Dowódcy Pułku wpłynął wniosek skarżącej
o wydanie zaświadczenia, w którym domagała się urzędowego potwierdzenia - w formie zaświadczenia, faktu, że śmierć jej męża [...]. L. N., żołnierza [...] Pułku [...] w [...], zaistniała [...] marca 2024 r., nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu.
Dowódca Pułku postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] odmówił wydania zaświadczenia. W podstawie prawnej organ wskazał art. 217 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a."
W uzasadnieniu organ wskazał, że po dokonaniu wnikliwej analizy ewidencji
i dokumentacji, w której posiadaniu jest Dowódca Pułku, stwierdzono, że mając na uwadze będące w toku śledztwo prowadzone przez Prokuratora Okręgowego w K. [...] Wydział do spraw Wojskowych dotyczące okoliczności śmierci zmarłego męża skarżącej oraz niezakończonym postępowaniem powypadkowym, którego celem jest ustalenie, czy wypadek, któremu on uległ jest wypadkiem pozostającym w związku
z pełnieniem czynnej służby wojskowej, na chwilę obecną Dowódca Pułku nie dysponuje danymi pozwalającymi na potwierdzenie faktów lub okoliczności, których domaga się skarżąca.
Dowódca Pułku wyjaśnił, że zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, zatem jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony nie jest ustalona, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Organ podał, że natura prawna zaświadczenia ogranicza postępowanie tylko do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Na gruncie przedmiotowej sprawy toczące się postępowania uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 218 w zw. z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez dowolną i bezzasadną odmowę wydania żądanego zaświadczenia, z uwagi na nieposiadanie przez organ dokumentów pozwalających na wydanie zaświadczenia, o żądanej treści, podczas gdy
w ocenie skarżącej wynika to z rozkazu Dowódcy [...] Nr [...] ustalającego zajęcia ze Szkolenia Inżynieryjno-Saperskiego z żołnierzami kompanii logistycznej, w tym [...].L. N. (stanowisko służbowe: dowódca drużyny - magazynier) oraz Protokołu powypadkowego wraz z załącznikami, a także z istoty zajęć niebezpiecznych, tj. prac minerskich w ogniowym sposobie wysadzania z lontem prochowym (np. "Prace minerskie i niszczenia inż. 572/94, Wykłady z ministerstwa - zeszyt Nr 3 "Sposoby i środki inicjowania wybuchu" i inne), z wydanego Zaświadczenia Nr [...] Dowódcy [...] [...].",
2. art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. zastosowanego w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia, jakoby urzędowego potwierdzenia wskazywanych faktów i stanu prawnego nie wymagał przepis prawa, podczas gdy właśnie, zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy z 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz.U. z 2023 r., poz. 658), dalej "ustawa o świadczeniu pieniężnym", podstawę decyzji
i wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego stanowi m.in. "dokument (zaświadczenie) wystawione przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych, że śmierć podwładnego żołnierza zawodowego nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 tej ustawy",
3. art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. zastosowanego w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia, jakoby wnioskodawczyni nie miała interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanego zaświadczenia, gdy ten interes prawny, znajduje oczywiste
i jednoznaczne oparcie w cytowanym wyżej przepisie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym w zw. z art. 28 k.p.a.,
4. art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i odmowę wydania zaświadczenia żądanej treści dla realizacji ustawowych uprawnień wnioskodawczyni
i dziecka zmarłego żołnierza,
5. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników, z naruszeniem zasady proporcjonalności,
6. obrazę prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, poprzez odmowę wydania wymaganego dokumentu,
w sytuacji gdy organ dysponuje wszelkimi danymi do jego wydania, zaś odmowa wydania w ocenie skarżącego naraża wnioskodawczynię na bardzo duże straty finansowe
w postaci niewypłacenia świadczenia pieniężnego.
Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Dowódca Generalny RSZ utrzymał
w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia Dowódca Generalny RSZ wyjaśnił, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że śmierć męża skarżącej, zaistniała [...] marca 2024 r. nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu. Dowódca Generalny RSZ podał, że zasady wydawania zaświadczeń, uregulowane zostały w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy tam zawarte określają przesłanki i tryb wydawania zaświadczeń (art. 217), kiedy istnieje obowiązek wydania zaświadczenia (art. 218), odmowę wydania zaświadczenia (art. 219) oraz ograniczenia w sprawie wydania zaświadczenia (art. 220). Ustawodawca uregulował w nich, w sposób kompleksowy, problematykę wydawania zaświadczeń w procedurze administracyjnej. W piśmiennictwie akcentuje się, że postępowanie w tym przedmiocie nie jest postępowaniem administracyjnym, jakiego dotyczy art. 1 pkt 1 k.p.a., a jedynie ma charakter administracyjny z uwagi na organy je stosujące i na jedną z prawnych form działania administracji, do których się ono odnosi.
Istotą zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. jest potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe, niesporne i wynika z prowadzonej przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dotyczy zatem czynności faktycznych administracji, co oznacza, że jest aktem wiedzy, a nie aktem woli. Nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego i nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych. Nie ma także charakteru interpretacyjnego, jak i nie kształtuje w sposób jednostronny, władczy sytuacji prawnej podmiotu żądającego wydania zaświadczenia. Innymi słowy, dopuszczalne jest wydanie zaświadczenia wyłącznie na podstawie posiadanych przez organ danych bez potrzeby ich tworzenia, kreowania czy ustalania w drodze interpretacji, analizy lub porównania i wyprowadzania określonych wniosków. Zaświadczenie przenosi tylko już istniejące dane z rejestru, zbioru lub ewidencji do treści zaświadczenia. Wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. jest niedopuszczalne, jeśli problematyka, której żądanie strony dotyczy, jest sporna lub gdy informacje, które zaświadczenie ma potwierdzać, mają charakter interpretacyjny lub ocenny.
Dalej organ podał, że procedura wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony, co oznacza możliwość przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego tylko w ograniczonym zakresie. Organ I instancji powinien ograniczyć się do ustalenia źródła danych i następnie stwierdzenia, czy posiadane przez organ dane odnoszą się do wnioskodawcy i potwierdzają zaistnienie określonego stanu faktycznego lub też potwierdzają dany stan prawny. Do postępowania tego nie znajdują zatem zastosowania te same reguły, co do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a w szczególności nie stosuje się
w tym postępowaniu przepisów regulujących postępowanie dowodowe związane
z dokonywaniem przez organ ustaleń faktycznych. Postępowanie wyjaśniające, zmierzające do wydania zaświadczenia, prowadzone jest jedynie w zakresie pozwalającym na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego, a zatem nie obejmuje ich ustalenia.
Dowódca Generalny RSZ wskazał również, że w judykaturze przyjęte zostało, że uproszczony charakter postępowania o wydanie zaświadczenia, uniemożliwia stosowanie art 75 § 1 k.p.a. w myśl którego, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.
Organ II instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniu strony, przywołane w zażaleniu dokumenty, nie pozwalają organowi I instancji jednoznacznie stwierdzić, że śmierć męża skarżącej, zaistniała [...] marca 2024 r. nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu. Bez wątpienia rozkaz dzienny Nr [...] z dnia [...] marca 2024 r., a także zaświadczenie Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. potwierdzają, że mąż skarżącej poniósł śmierć w trakcie wykonywania obowiązków służbowych, a także fakt zorganizowania w dniu [...] marca 2024 r. zajęć ze szkolenia inżynieryjno-saperskiego, natomiast dokumenty te nie potwierdzają, iż śmierć ta nastąpiła w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1. obrazę przepisów postępowania, tj.:
a) art. 218 k.p.a. w zw. z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.
• poprzez dowolną i bezzasadną odmowę wydania zaświadczenia, potwierdzającego, że śmierć męża skarżącej nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu z twierdzeniem, że organ I instancji "nie jest w posiadaniu takich dokumentów", gdy fakty takie wynikają wprost z:
• rozkazu Dowódcy Pułku Nr [...] ustalającego zajęcia ze Szkolenia Inżynieryjno-Saperskiego z żołnierzami kompanii logistycznej, w tym z mężem skarżącej (stanowisko służbowe: dowódca drużyny- magazynier);
• protokołu powypadkowego wraz z załącznikami;
• z istoty zajęć niebezpiecznych - prac minerskich w ogniowym sposobie wysadzania z lontem prochowym (por. np. "Prace minerskie i niszczenia inż. 572/94; Wykłady z ministerstwa- zeszyt Nr 3 "Sposoby i środki inicjowania wybuchu" i inne);
• z wydanego zaświadczenia Nr [...] z [...] kwietnia 2024r.;
b) art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. (wskazanego w podstawie prawnej postanowienia I instancji i utrzymującego - bez zastrzeżeń- postanowienia organu II instancji) - jakoby urzędowego potwierdzenia wskazywanych faktów i stanu prawnego nie wymagał przepis prawa, gdy właśnie, zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym podstawę decyzji i wniosku do Szefa WBE o wydanie decyzji o przyznaniu wdowie O. R. i córce [...].L. N. - G. N. jest, m.in., "dokument (zaświadczenie) wystawione przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych (tutaj: Dowódcę Pułku), że śmierć podwładnego żołnierza zawodowego [...]. L. N. nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby
w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 tej ustawy";
c) art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. (wskazanego w podstawie prawnej postanowienia I instancji i utrzymującego - bez zastrzeżeń- postanowienia organu II instancji ) - jakoby wnioskodawczyni nie miała interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanego zaświadczenia, gdy ten interes prawny, znajduje oczywiste i jednoznaczne oparcie
w cytowanym wyżej przepisie prawa materialnego - art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawie o świadczeniu pieniężnym w zw. z art. 28 k.p.a.;
d) art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i odmowę wydania zaświadczenia żądanej treści dla realizacji ustawowych uprawnień wnioskodawczyni
i dziecka zmarłego żołnierza;
e) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników (żony zmarłego żołnierza i jego dziecka), z naruszeniem zasady proporcjonalności;
2. obrazę prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym poprzez odmowę wydania wymaganego dokumentu, w sytuacji gdy organ dysponuje wszelkimi danymi do jego wydania, zaś odmowa wydania naraża skarżącą i dziecko żołnierza na bardzo duże straty finansowe w postaci nie wypłacenia świadczenia pieniężnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Dowódcy Pułku z dnia [...] lipca 2024 r.;
2. zobowiązanie Dowódcy Pułku do wydania wnioskowanego dokumentu urzędowego, w oparciu o zgromadzone już i dalsze materiały i dowody, potwierdzające jednoznacznie że śmierć męża skarżącej, żołnierza kompanii logistycznej na stanowisku służbowym "dowódca drużyny-magazynier" w czasie zajęć Sapersko- Minerskich z dużą ilością materiału wybuchowego, nastąpiła w czasie wykonywania obowiązków służbowych, w warunkach zagrażających życiu, co potwierdziła śmierć dwóch żołnierzy;
3. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;
4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata- według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Dodatkowo Dowódca Generalny RSZ wyjaśnił, że do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia czy zaświadczenia o określonej treści nie ma zastosowania res iudicata. Może bowiem ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m.in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi, czy też dane te mogą ulec zmianie. Odwołując się do orzecznictwa organ wskazał, że możliwe jest ponowne wydanie zaświadczenia w tej samej sprawie, bez uprzedniego korygowania czy unieważnienia pierwotnie wydanego zaświadczenia, z tego względu, że jest ono rodzajem czynności faktycznej, a te nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej.
W piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że Dowódca Pułku w dniu [...] października 2024 r. zatwierdził prawidłowy protokół powypadkowy z wypadku śmiertelnego z [...] marca 2024 r. Ponadto Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. orzeczeniem z [...] listopada 2024 r. potwierdziła, ze śmierć żołnierza pozostaje w związku ze służbą wojskową. Pełnomocnik skarżącej wskazał również, że Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w W. Oddział Zamiejscowy w K. przyznał skarżącej – wdowie po zmarłym żołnierzu - odszkodowanie pieniężne. Ponadto pełnomocnik podał, że śledztwo w tej sprawie prowadzi nadal Prokuratura Okręgowa Wydział do spraw Wojskowych
w K.
Pełnomocnik skarżącej podniósł, że pomimo jednoznacznego już potwierdzenia, także przez Dowódcę Pułku, iż śmierć męża skarżącej nastąpiła:
a) wprost w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych o bardzo wysokim stopniu zagrożenia życia i zdrowia,
b) obowiązki te zmarły wykonywał na rozkaz przełożonego Dowódcy Pułku,
c) bez jakichkolwiek wątpliwości dla zmarłego zajęcia z użyciem dużej ilości ładunków wybuchowych nie były zajęciami typowymi, nie był bowiem saperem;
d) charakter i rodzaj tych zajęć z użyciem dużej ilości środków bojowych
o olbrzymiej sile rażenia, z zabezpieczeniem ochronnym, medycznym itd., dowodzą wprost, że były to zajęcia w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, zaś śmierć dwóch żołnierzy wystarczająco te okoliczności potwierdziła,
ani Dowódca Pułku, ani Dowódca Generalny RSZ nie podjęli z urzędu zmiany wcześniejszych postanowień o odmowi wydania wnioskowanego przez skarżącą zaświadczenia.
Do pisma tego pełnomocnik skarżącej dołączył kopię protokołu powypadkowego
z [...] października 2024 r. oraz kopię orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z [...] listopada 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, ze sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, choć uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień są częściowo błędne.
Zaskarżonym postanowieniem Dowódca Generalny RSZ utrzymał w mocy postanowienie Dowódcy Pułku z [...] lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy wydania skarżącej zaświadczenia potwierdzającego, że śmierć jej męża, żołnierza [...] Pułku [...] w [...], zaistniała [...] marca 2024 r. nastąpiła w związku
z wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu.
Wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń regulują przepisy Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie to stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania
o charakterze administracyjnym.
Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa albo osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie zaś do art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie potwierdzające fakty lub stan prawny, wynikający z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.).
Z przywołanych przepisów wynika, iż tryb wydawania zaświadczeń uregulowany w k.p.a. różni się w sposób istotny od pozostałych unormowań w nim zawartych. Wydawanie zaświadczeń oparte jest, co do zasady, na posiadanych przez organ danych. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z pozostających w dyspozycji organu ewidencji, rejestrów i innych danych bądź też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca.
Ponadto, jak już wyżej wykazano, z przepisu art. 218 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że obowiązek wydania zaświadczenia wiąże się z prowadzeniem przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydając zaświadczenie organ działa wyłącznie na podstawie i w granicach prawa,
a w konsekwencji jego działanie uzależnione jest od tego, czy i jakie rejestry, ewidencje lub inne dane znajdują się w jego posiadaniu. Zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy. Zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem istnienia określonego stanu prawnego lub faktów, a przy jego pomocy organ stwierdza, co mu jest wiadome, nie rozstrzygając jednak żadnej sprawy (zob. Z. Kmieciak: "Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalenia i weryfikacji jego treści", Państwo i Prawo 2004/10/58).
Zaświadczenie nie ma charakteru prawotwórczego, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Wprawdzie w doktrynie przyjmuje się, że do postępowania w sprawach zaświadczeń mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., w tym przepisy o dowodach, to jednak - z uwagi na treść art. 218 § 1 i § 2 k.p.a. - organ nie ma obowiązku wydawania zaświadczeń na podstawie wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Postępowanie wyjaśniające w sprawie o wydanie zaświadczenia może być przeprowadzone jedynie w koniecznym zakresie, a taka regulacja modyfikuje zasady postępowania dowodowego ustalone w k.p.a. Występujący w tym przepisie zwrot "w koniecznym zakresie" wyraźnie wskazuje na ograniczenie ram postępowania dowodowego w stosunku do zakreślonych w art. 75 - 86 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające prowadzone na podstawie art. 218 § 2 k.p.a. polega bowiem na zbadaniu stanu faktycznego i prawnego z wykorzystaniem środków dowodowych, jednakże nie w celu poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub prawnych, a jedynie usunięcia wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Postępowanie wyjaśniające prowadzone zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. musi odnosić się do faktów i okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestru, czy zbioru danych innego rodzaju. Innymi słowy, organ może wydać jedynie takie zaświadczenie, którego treść wynika z posiadanych dokumentów, niedopuszczalne jest natomiast, na przykład w drodze zeznań świadków, tworzenie na potrzeby wydania danego zaświadczenia nowych dokumentów.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym świadczenie pieniężne przysługuje członkom rodziny funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku z:
1) wykonywaniem obowiązków służbowych w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli funkcjonariusz lub żołnierz zawodowy:
a) podejmował czynności operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze albo interwencje w celu ochrony osób lub mienia, przywrócenia porządku prawnego, bezpieczeństwa i porządku publicznego lub ratowania życia lub zdrowia ludzkiego,
b) uczestniczył w fizycznej ochronie osób lub mienia,
c) brał udział w działaniach ratowniczych lub akcji ratowniczej,
d) realizował czynności w zakresie bezpośredniej ochrony i opieki nad osadzonymi,
e) realizował działania bojowe, w tym kontrterrorystyczne w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2632),
f) podejmował czynności związane z ochroną granicy państwowej, dokonywaniem kontroli ruchu granicznego lub zapobieganiem i przeciwdziałaniem nielegalnej migracji,
g) wykonywał prace podwodne na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego,
h) realizował czynności w składzie personelu latającego;
2) podjęciem poza służbą czynności związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego lub czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, skutkujących narażeniem własnego życia lub zdrowia;
3) pełnieniem służby przez funkcjonariusza w strefie działań wojennych albo w strefie konfliktu zbrojnego w czasie wykonywania zadań służbowych poza granicami państwa w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w składzie polskich kontyngentów do misji specjalnych organizacji międzynarodowych, w Policji, w Straży Granicznej, w Służbie Ochrony Państwa, w Agencji Wywiadu, w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub w Służbie Wywiadu Wojskowego albo delegowaniem do pełnienia służby poza granicami państwa w kontyngencie utworzonym do realizacji zadań określonych w przepisach ustawowych;
4) pełnieniem służby przez żołnierza zawodowego w strefie działań wojennych w czasie wykonywania zadań służbowych poza granicami państwa związanych z realizacją celów, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 396 oraz z 2022 r. poz. 655).
Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 2 tej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje również członkom rodziny funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych innych niż wymienione w ust. 1 w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu.
Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym do wniosku
o przyznanie świadczenia pieniężnego załącza się dokument wystawiony przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych stwierdzający, że śmierć funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2.
Dowódca Pułku odmówił wydania skarżącej zaświadczenia wskazując, że na chwilę wydawania postanowienia nie dysponował danymi pozwalającymi na potwierdzenie faktów lub okoliczności, których domaga się skarżąca. W tym zakresie organ ten wskazał, że niezakończone jest jeszcze śledztwo prowadzone przez Prokuratora Okręgowego w K. [...] Wydział do spraw Wojskowych dotyczące okoliczności śmierci męża skarżącej oraz że niezakończone jest postępowanie powypadkowe, którego celem jest ustalenie, czy wypadek, któremu on uległ jest wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.
Istotnie na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia organ nie dysponował dokumentami w oparciu, o które miałby wydać skarżącej żądane przez nią zaświadczenie. Dokumenty niezbędne do wydania takiego zaświadczenia zostały sporządzone bowiem już po wydaniu zaskarżonego postanowienia.
Zwrócić należy uwagę, że z treści art. 8 ust 3 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym wynika, że do wniosku o przyznanie tego świadczenia należy dołączyć dokument wystawiony przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych stwierdzający, że śmierć funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby w okolicznościach, o których mowa w art. 2 ust. 1 lub 2. W niniejszej sprawie zastosowanie miałby art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, a dokument ten miałby potwierdzać, że śmierć żołnierza zawodowego nastąpiła w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych innych niż wymienione w art. 2 ust. 1 w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu.
Aby wydać takie zaświadczenie organ winien mieć zatem w swoich zasobach przede wszystkim dokumenty, który by potwierdzały, że śmierć funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego nastąpiła w związku z wykonywaniem czynności albo pełnieniem służby. W dalszej kolejności konieczne jest stwierdzenie, czy śmierć nastąpiła
w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu.
Dokumentami potwierdzającymi, że śmierć męża skarżącej nastąpiła w związku
z pełnieniem służby jest przedłożony przez pełnomocnika skarżącej przy piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2025 r. protokół powypadkowy podpisany przez Dowódcę Pułku w dniu [...] października 2024 r. Dokumentem takim jest również orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z [...] listopada 2024 r. Dopiero te dokumenty potwierdziły tą okoliczność.
Dokumentem takim nie mógł być sam rozkaz dzienny Dowódcy Pułku Nr [...] z [...] marca 2024 r. Rozkaz ten ustala wyłącznie zajęcia ze Szkolenia Inżynieryjno-Saperskiego z żołnierzami kompanii logistycznej, w tym z L. N. Dokument ten sam w sobie nie może zatem potwierdzić, że śmierć żołnierza nastąpiła w związku z pełnieniem przez niego służby.
Waloru takiego dokumentu nie posiada również znajdujące się w aktach zaświadczenia z [...] kwietnia 2024 r. Z zaświadczenia tego wynika jedynie, że śmierć męża skarżącej nastąpiła w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Również ten dokument nie potwierdza, że śmierć żołnierza nastąpiła w związku z pełnieniem przez niego służby. Samo stwierdzenie, że śmierć nastąpiła w trakcie wykonywania obowiązków służbowych nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że śmierć miała związek
z pełnieniem służby.
Należy zauważyć, że z treści wskazanego wyżej protokołu powypadkowego wynika, że jest to kolejny protokół sporządzony na okoliczność wypadku, w którym poniósł śmierć mąż skarżącej. Ten kolejny protokół został sporządzony z uwagi na nowe okoliczności dotyczące wypadku. Nadto w piśmie Dowódcy Pułku z dnia 18 lipca 2024 r., znajdującym się w aktach sprawy, zawarto opis czynności związanych ze sporządzeniem tego protokołu. Z okoliczność tych zatem wynika, że na dzień wydania przez organ I instancji postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia postępowanie powypadkowe nie było zakończone.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że na dzień wydania postanowienia z dnia [...] lipca 2024 r. Dowódca Pułku nie był w posiadaniu dokumentów umożliwiających wydanie przedmiotowego zaświadczenia.
Błędnie natomiast organ podnosi, że przeszkodą do wydania przedmiotowego zaświadczenia jest niezakończone śledztwo prowadzone przez Prokuratora Okręgowego w K. [...] Wydział do spraw Wojskowych dotyczące okoliczności śmierci męża skarżącej. Postępowanie karne nie ma na celu ani ustalenia związku śmierci żołnierza z pełnieniem służby, ani też ustalenia czy śmierć żołnierza nastąpiła w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. W ocenie Sądu aby można było wydać przedmiotowe zaświadczenie nie jest konieczne zakończenie postępowania karnego.
Błąd ten nie miał jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem, jak już podniesiono wyżej, na dzień wydania postanowienia organu I instancji, ani też zaskarżonego postanowienia, organ nie posiadał dokumentów, w oparciu o które mógłby wydać przedmiotowe zaświadczenie.
Reasumując stwierdzić należy, że kontrola zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji nie dała podstaw do stwierdzenia, że zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.