II SA/Wa 179/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów z powodu negatywnej oceny śródokresowej, wskazując na brak uzasadnienia oceny i nieprawidłowe zastosowanie przepisów.
Doktorant został skreślony z listy doktorantów z powodu negatywnej oceny śródokresowej. Zarówno decyzja o skreśleniu, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, zostały uchylone przez WSA. Sąd uznał, że ocena śródokresowa nie została prawidłowo uzasadniona, a jej zakres wykraczał poza kryteria określone w ustawie. Dodatkowo, sąd wskazał na nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących fakultatywnych podstaw skreślenia.
Sprawa dotyczyła skreślenia doktoranta A.A. z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej z powodu uzyskania negatywnego wyniku oceny śródokresowej. Dyrektor Instytutu PAN wydał decyzję o skreśleniu, powołując się na art. 203 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Doktorant wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a., w tym brak uzasadnienia decyzji, niezapewnienie udziału tłumacza oraz nieprawidłowe przeprowadzenie oceny. Dyrektor Instytutu utrzymał decyzję w mocy. Doktorant zaskarżył decyzję do WSA w Warszawie. Sąd uwzględnił skargę, uchylając obie decyzje. Sąd stwierdził, że negatywny wynik oceny śródokresowej jest obligatoryjną przesłanką skreślenia, jednakże ocena ta musi być prawidłowo uzasadniona i zgodna z przepisami. W tej sprawie brak było uzasadnienia oceny, a jej zakres nie odpowiadał kryteriom określonym w ustawie (ocenie podlegała realizacja indywidualnego planu badawczego). Sąd uznał również, że podstawy fakultatywne skreślenia (niezadowalający postęp w pracy) nie zostały należycie rozważone i umotywowane w decyzji organu odwoławczego. W związku z tym, uchylono obie decyzje i nakazano ponowne przeprowadzenie oceny śródokresowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, negatywny wynik oceny śródokresowej jest obligatoryjną przesłanką, jednakże sama ocena musi być prawidłowo przeprowadzona i uzasadniona zgodnie z przepisami prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że choć negatywny wynik oceny śródokresowej obliguje organ do skreślenia doktoranta, to sama ocena musi spełniać wymogi formalne, w tym posiadać uzasadnienie. Brak uzasadnienia oceny śródokresowej stanowi naruszenie procedury.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.s.w.i.n. art. 203 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Negatywny wynik oceny śródokresowej stanowi obligatoryjną przesłankę skreślenia doktoranta z listy.
Pomocnicze
u.p.s.w.i.n. art. 203 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Niezadowalający postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej stanowi fakultatywną przesłankę skreślenia.
u.p.s.w.i.n. art. 202 § 3 zd. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Wynik oceny śródokresowej wraz z uzasadnieniem jest jawny.
u.p.s.w.i.n. art. 202 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Doktorant opracowuje indywidualny plan badawczy.
u.p.s.w.i.n. art. 202 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Realizacja planu podlega ocenie śródokresowej.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu.
K.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zaufania obywateli do organów państwa.
K.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uzasadnienia oceny śródokresowej. Ocena śródokresowa wykraczała poza zakres realizacji indywidualnego planu badawczego. Nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących fakultatywnych podstaw skreślenia. Naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania dowodów i uzasadnienia decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Dyrektora Instytutu PAN dotycząca obligatoryjności skreślenia w przypadku negatywnej oceny śródokresowej. Argumentacja Dyrektora Instytutu PAN dotycząca prawidłowości przeprowadzenia oceny śródokresowej.
Godne uwagi sformułowania
negatywny wynik oceny śródokresowej stanowi obligatoryjną przesłankę skreślenia doktoranta z listy doktorantów organ właściwy do wydania decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów nie jest uprawniony do weryfikacji zgodności z prawem działania komisji zakres oceny śródokresowej obejmuje wyłącznie realizację indywidualnego planu badawczego brak uzasadnienia do wyniku oceny śródokresowej niezadowalające postępy w pracy nad doktoratem oraz błędy warsztatowe w przedstawionym rozdziale pracy doktorskiej stanowią fakultatywną, a nie obligatoryjną przesłankę skreślenia
Skład orzekający
Karolina Kisielewicz
przewodniczący
Michał Sułkowski
sprawozdawca
Andrzej Wieczorek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny śródokresowej doktorantów, wymogów formalnych decyzji o skreśleniu z listy doktorantów oraz zakresu kontroli sądowej nad ocenami administracyjnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doktorantów w szkołach doktorskich w Polsce, zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praw doktorantów i procedury administracyjnej w szkolnictwie wyższym, co jest istotne dla środowiska akademickiego i prawników zajmujących się prawem oświatowym. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące oceny śródokresowej i jej konsekwencji.
“Czy negatywna ocena śródokresowa zawsze oznacza koniec drogi do doktoratu? WSA wyjaśnia kluczowe wymogi formalne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 179/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Karolina Kisielewicz /przewodniczący/
Michał Sułkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 72/23 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 203 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), , Protokolant referent Edyta Brzezicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2022 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Dyrektora Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk z dnia [...] listopada 2021 r. (bez numeru) w przedmiocie skreślenia doktoranta z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią mocy decyzję Dyrektora Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk z dnia [...] września 2021 r. (bez numeru); 2. zasądza od Dyrektora Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk na rzecz skarżącego A.A. kwotę 200 zł (słownie: dwustu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk (dalej "Dyrektor I[...] PAN") decyzją z [...] września 2021 r., na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej "u.p.s.w.i.n."), skreślił A. A. z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej w ramach Szkoły [...], [...], [...] z powodu uzyskania negatywnego wyniku oceny śródokresowej po drugim roku programu kształcenia.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor I[...] PAN stwierdził, że zgodnie z art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n., doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku uzyskania negatywnego wyniku oceny śródokresowej. Następnie zauważył, że A. A. po drugim roku programu kształcenia szkoły doktorskiej otrzymał negatywny wynik oceny śródokresowej, oraz że odpis protokołu z posiedzenia Komisji Ewaluacyjnej stanowi załącznik do decyzji. Dyrektor I[...] PAN skonkludował, że w opisanym stanie faktycznym decyzja jest faktycznie i prawnie zasadna.
A. A. złożył do Dyrektora I[...] PAN wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej skreślenia go z listy doktorantów, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 107 K.p.a.
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że decyzja z [...] września 2021 r. nie zawiera uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, odwołując się jedynie do protokołu, który do niej dołączono. Z protokołu wynika natomiast, że przyczyną negatywnej oceny śródokresowej była ograniczona działalność naukowa A. A., a także przeciętność przedłożonego rozdziału planowanej pracy dyplomowej. Jak stwierdził skarżący, protokół sprowadza się do ogólnej krytyki przedmiotowego rozdziału pracy i zauważył, że uczestnik szkoły doktorskiej ma 4 lata, aby opracować swoją rozprawę doktorską.
A. A. zwrócił też uwagę, że negatywny wynik oceny śródokresowej stanowi "sankcję" za niewykonanie obowiązku realizacji indywidualnego planu badawczego nałożonego na doktoranta w art. 207 ust. 2 u.p.s.w.i.n. Odwołując się do art. 202 ust. 3 u.p.s.w.i.n. wskazał, że ocena śródokresowa kończy się wynikiem pozytywnym albo negatywnym, a wynik oceny wraz z jej uzasadnieniem jest jawny. Skarżący zaznaczył, że ocenie śródokresowej podlega jedynie realizacja indywidualnego planu badawczego, a nie - przewidzianych w programie kształcenia
– takich "punktów kontrolnych", jak: egzaminy, zaliczenia, przygotowanie publikacji, w szczególności niezbędnych do wszczęcia postępowania o nadanie stopnia doktora. A. A. stwierdził przy tym, że zrealizował dotychczasowe założenia Indywidualnego Planu Badawczego, w związku z czym uzasadnienie odmowy przyznania pozytywnej oceny śródokresowej faktem, że przygotowany przez niego rozdział planowanej rozprawy doktorskiej prezentuje przeciętny poziom, jest niezasadne.
Odwołując się do art. 10 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a., A. A. zwrócił też uwagę, że nie włada językiem polskim, natomiast to na organie spoczywa obowiązek zapewnienia, aby czynności postępowania odbywały się w języku polskim. Jeżeli więc strona nie włada językiem polskim, organ powinien zapewnić udział w określonych czynnościach postępowania tłumacza, przy czym nie musi być to tłumacz przysięgły.
A. A. zawarł ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentację mającą świadczyć o tym, że Instytut [...] Polskiej Akademii Nauk nie zapewnił mu w programie studiów żadnych przedmiotów związanych z obranym kierunkiem, a osoba wyznaczona jego promotorem w dniu wyznaczenia nie posiadała jeszcze obronionego stopnia doktora habilitowanego. A. A. podniósł też, że wybrany promotor nie jest ekspertem w wybranej przez skarżącego dziedzinie studiów doktoranckich, a ponadto niejednokrotnie kontakt z nim był utrudniony, ponieważ nie odpowiadał na próby kontaktu, jak również nie znał odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące przygotowywanej przez skarżącego pracy doktorskiej.
Skarżący podniósł również, że promotor, posługując się sformułowaniem "niezadowalające postępy", nie wskazał jakichkolwiek konkretnych zastrzeżeń do pracy doktoranta. Nadmienił, że w protokole komisji nie ma wzmianki o opinii trzech recenzentów odnośnie do rozdziału jego pracy doktorskiej. Wskazał, że przedstawił rozdział do recenzji w czerwcu 2021 r. Stwierdził, że w jego ocenie komisja wybrała dwie recenzje, które zgadzały się z zamierzonym celem, jednocześnie podważając opinię jednego recenzenta, który wystawił ocenę B, interpretując ją w negatywny sposób, nadający inne znaczenie od zamierzonego.
Dyrektor I[...] PAN zarządzeniem z [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie § 7 ust. 2 Regulaminu szkoły doktorskiej w ramach Szkoły [...] Polska Akademia Nauk (dalej "Regulamin"), powołał komisję odwoławczą w celu rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia A. A. z listy doktorantów. W związku z wyłączeniem się z prac komisji odwoławczej przez dwóch jej członków (z uwagi na wcześniejszy udział w ocenie dorobku naukowego skarżącego) Dyrektor I[...] PAN zarządzeniem z [...] listopada 2021 r. nr [...] zmienił zarządzenie z [...] października 2021 r. poprzez powołanie dwóch nowych członków komisji odwoławczej w miejsce wyłączonych.
Posiedzenie Komisji Odwoławczej odbyło się [...] listopada 2021 r. W protokole z posiedzenia odnotowano, że Komisja Odwoławcza zapoznała się z całą dokumentacją sprawy, w tym protokołem obrad Komisji Ewaluacyjnej I[...] PAN, opinią promotora, recenzjami przedstawionego rozdziału dysertacji oraz tekstem "odwołania". Po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy Komisja Odwoławcza stwierdziła, że nie pojawiły się żadne nowe fakty, które nakazywałyby podważenie decyzji Dyrektora I[...] PAN i nie dopatrzyła się uchybień w procedurze oceny śródokresowej, która do tej decyzji doprowadziła.
Dalej w protokole z posiedzenia Komisji Odwoławczej odnotowano, że w indywidualnym planie badawczym zapisano, że do końca drugiego roku studiów doktorant przedstawi kluczowy rozdział dysertacji ("[...]"). Rozdział ten został w 2021 r. oceniony na potrzeby Komisji Ewaluacyjnej w dwóch niezależnych recenzjach, jedna z nich miała konkluzje negatywne, druga zaś pozytywne, ale z licznymi zastrzeżeniami. W drugiej – jak podano w protokole
– dr hab. D. H. (U[...]) napisała "The text submitted for my review is not a proper chapter. It seems to be more of a presentation of the idea of the PhD thesis, including bits on the scope of research, methods, tools and a little bit of theoretical underpinnings of the research". Jak dalej wskazano, promotor pracy w swojej opinii konstatował natomiast "It is a slightly developed and fine-tuned version of the article submitted at the end of the 1st year, which would not be problem had it met the criteria of a key chapter of PhD thesis. Regrettably, the text carries fundamental flows (both the version submitted which I have assessed and provided feedback on, and the revised version submitted to the School". Po przywołaniu zacytowanych fragmentów recenzji, w protokole z posiedzenia Komisji Odwoławczej skonstatowano, że Komisja Ewaluacyjna na podstawie rozdziału pracy doktorskiej, dwóch recenzji ww. rozdziału, oceny postępów doktoranta sporządzonej przez promotora, indywidualnego planu badawczego i raportu z jego wykonania, wystawiła jednogłośnie ocenę negatywną.
Jak dalej podkreślono, ocena pracy doktoranta przeprowadzona po pierwszym roku studiów była pozytywna (ocena 6/10), ale z zastrzeżeniami – drugi rok studiów miał posłużyć do wyraźnego udoskonalenia koncepcji i dopracowania tekstu. Zaznaczono też, że wśród oceniających – zarówno w Komisji Ewaluacyjnej I[...] PAN, jak i autorów recenzji rozdziału pracy – znaleźli się pracownicy I[...] PAN oraz badacze niezwiązani z I[...] PAN, a werdykt w ocenianej sprawie był w wyrażonych opiniach podobny.
Z protokołu Komisji Odwoławczej wynika ponadto, że w toku dyskusji członkowie tej Komisji stwierdzili, iż podnoszone przez A. A. zarzuty wobec promotora i I[...] PAN nie podważają negatywnej oceny śródokresowej Komisji Ewaluacyjnej I[...] PAN i decyzji Dyrektora I[...] PAN.
Dyrektor I[...] PAN decyzją z [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor I[...] PAN stwierdził, że nie pojawiły się żadne nowe fakty i okoliczności, które wskazywałyby na konieczność zmiany podjętej decyzji ze względu na uchybienia w procedurze oceny śródokresowej, co stanowiło przyczynę skreślenia doktoranta. Następnie Dyrektor I[...] PAN przywołał treść art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n., stwierdził, że A. A. otrzymał negatywny wynik oceny śródokresowej i podkreślił, że uzyskanie takiej oceny w sposób automatyczny i bezwzględny prowadzi do skreślenia doktoranta, nie pozostawiając organowi, który podejmuje decyzje w tym zakresie żadnej możliwości wyboru.
Dalej Dyrektor I[...] PAN zauważył, że szczegółowe powody negatywnej oceny śródokresowej zostały podane w protokole z [...] września 2021 r. z posiedzenia Komisji Ewaluacyjnej I[...] PAN do oceny śródokresowej pracy naukowej doktorantów w [...] w roku akademickim 2020-2021, którego odpis został doręczony stronie. Dyrektor I[...] PAN wskazał, że jednym z elementów przeprowadzonej oceny był kluczowy rozdział pracy doktorskiej pt. "[...]". Jego ocena wypadła negatywnie, co jak stwierdził Dyrektor I[...] PAN, także - zgodnie z art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n.
-stanowi samoistną podstawę prawną, choć jedynie fakultatywną, skreślenia z listy doktorantów.
Dyrektor I[...] PAN podkreślił również, że poprzednia ocena doktoranta (przeprowadzona w listopadzie 2020 r.) chociaż pozytywna, miała jednak charakter warunkowy. Powinno to skłonić A. A. do wdrożenia programu naprawczego, co jednak nie nastąpiło. Tym samym, doktorant nie skorzystał z możliwości oraz realnej szansy zmiany swojego podejścia do obowiązków naukowych.
Dyrektor I[...] PAN stwierdził ponadto, że dokonano także szczegółowego sprawdzenia wydania decyzji z [...] października 2021 r. pod względem formalnoprawnym. Nie dopatrzono się w tym zakresie żadnych uchybień i błędów, w szczególności takich, które skutkowałyby koniecznością uchylenia wcześniej wydanej decyzji.
A. A. zaskarżył decyzję Dyrektora I[...] PAN z [...] listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie:
a. naruszenie art. 202 ust. 2 w zw. z art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na skreśleniu skarżącego z listy doktorantów z uwagi na negatywny wynik oceny śródokresowej, która została przeprowadzona w sposób wykraczający poza wskazany w art. 202 ust. 2 u.p.s.w.i.n. zakres, tj. ocenie nie została poddana wyłącznie realizacja przez skarżącego indywidualnego planu badawczego podczas, gdy z przepisu 202 ust. 2 u.p.s.w.i.n. bezsprzecznie wynika, że ocenie śródokresowej podlega jedynie realizacja przez doktoranta rzeczonego planu;
b. naruszenie art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że w przedstawionej sprawie postępy skarżącego w pracy nad rozprawą doktorską były na tyle niezadowalające, by uzasadniać skreślenie z listy doktorantów w trybie przewidzianym w tym przepisie;
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:
a. rażące naruszenie art. 15 K.p.a. poprzez złamanie zasady dwuinstancyjności postępowania polegające na orzeczeniu przez organ drugiej instancji w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszej instancji, tj. powołaniu nowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;
b. naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez formułowanie niewyczerpujących i nierzetelnych uzasadnień faktycznych i prawnych do wydawanych decyzji, a tym samym nieodpowiadających w pełni zasadzie przekonywania,
c. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności polegający na braku zapewnienia w postępowaniu udziału tłumacza oraz formułowaniu oficjalnych pism i decyzji administracyjnych wyłącznie w języku polskim;
d. naruszenie art. 7 w zw. art. 77 § 1 i art. 8 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji potwierdzającej aktywności naukowe skarżącego, jak również zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia jej w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym interes skarżącego, oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób uchybiający zaufaniu obywateli do organów państwa;
e. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Dyrektora I[...] PAN z [...] września 2021 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej w ramach Szkoły [...] Polskiej Akademii Nauk.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Dyrektora I[...] PAN z [...] listopada 2021 r. oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora I[...] PAN z [...] września 2021 r., ewentualnie w razie nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu nieważności
2. uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora I[...] PAN z [...] listopada 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora I[...] PAN z [...] września 2021 r., a ponadto
3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Dyrektor I[...] PAN wniósł o oddalenie skargi, wywodząc w odpowiedzi na skargę, że postawione przez A. A. zarzuty są bezpodstawne. Ponownie podkreślił obligatoryjny charakter decyzji o skreśleniu z listy doktorantów podejmowanej na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. Stwierdził też, że kwestionowanie trybu przeprowadzenia oceny śródokresowej nie znajduje żadnych podstaw, albowiem została ona dokona zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oraz wewnętrznymi procedurami szkoły doktorskiej. Wskazał, że analizie został poddany indywidualny plan badawczy skarżącego, realizacja tego planu oraz postępy w pracy doktorskiej. Taka kompleksowa ocena doktoranta wypadła negatywnie. Zaznaczył, że wraz z decyzją o skreśleniu z listy doktorantów skarżący otrzymał odpis protokołu z posiedzenia komisji ewaluacyjnej. Dyrektor I[...] PAN stwierdził, że rzeczony protokół jest kluczowym dokumentem w sprawie. Zauważył, że w skład Komisji Ewaluacyjnej Instytutu [...] PAN do oceny śródokresowej doktorantów w [...] w roku akademickim 2020/2021 weszli przedstawiciele Instytutu [...] - prof. dr hab. R. Z., dr hab. P. O. oraz dr hab. M. G. z placówki zewnętrznej - Instytutu [...] Uniwersytetu [...] w [...] . Wskazał, że w protokole z posiedzenia Komisji przedstawiono w sposób wyczerpujący wszystkie argumenty, które stanowiły podstawę wydania negatywnej opinii śródokresowej. Odwołał się do zawartej w protokole konkluzji, w której stwierdzono: "Po zaprezentowaniu swoich ocen i opinii członkowie komisji uznali, że A. A. nie dokonuje zadawalających postępów w pracy nad doktoratem, a przedstawiony rozdział pracy zawiera poważne i dyskwalifikujące błędy warsztatowe. W świetle powyższego, Komisja postanowiła jednogłośnie, że A. A. otrzymuje na zakończenie czwartego semestru studiów: ocenę negatywną".
Dalej Dyrektor I[...] PAN wywiódł, że jednym z istotnych elementów oceny była analiza kluczowego rozdziału pracy doktorskiej pt. "[...]". Ona również wypadła negatywnie. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. taka okoliczność już stanowi samoistną podstawę prawną, choć jedynie fakultatywną, do skreślenia doktoranta z listy doktorantów. Ponownie też odwołał się do oceny A. A. przeprowadzonej w listopadzie 2020 r.
Dyrektor I[...] PAN zaznaczył też, że po wydaniu decyzji w dniu [...] września 2021 r. skarżący odbył spotkanie z Dyrektorem I[...] PAN prof. drem hab. G. M., a następnie [...] listopada 2021 r. - za pośrednictwem komunikatora zoom
- uczestniczył w spotkaniu z zastępcami Dyrektroa I[...] PAN, w którym wzięli udział także wskazani przez niego przedstawiciele samorządu doktorantów. Jak skonkludował Dyrektor I[...] PAN, podczas tego spotkania skarżący nie przedstawił zasadnych argumentów, które powinny skutkować zmianą decyzji o skreśleniu go z listy doktorantów.
W piśmie z 12 lutego 2022 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi złożyła Krajowa Reprezentacja Doktorantów z siedzibą w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 179/22 dopuścił wymienioną organizację społeczną do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 19 września 2022 r. pełnomocnik Dyrektora I[...] PAN wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył również, że z obowiązku polegającego na tym, że wynik oceny śródokresowej wraz z jej uzasadnieniem jest jawny wywiązano się w ten sposób, że skarżącemu doręczono protokół z posiedzenia Komisji Ewaluacyjnej w dniu [...] września 2021 r., który znajduje się również w aktach sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Jak trafnie dostrzegł Dyrektor I[...] PAN w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z art. 203 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana jako "u.p.s.w.i.n.") wynika, że negatywny wynik oceny śródokresowej stanowi obligatoryjną przesłankę skreślenia doktoranta z listy doktorantów. Należy przy tym zwrócić uwagę, że obok wskazanej, podstawy obowiązku wydania przez właściwy organ (rektora uczelni, dyrektora właściwego instytutu) decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów stanowią (1) niezłożenie rozprawy doktorskiej w terminie określonym w indywidualnym planie badawczym (art. 203 ust. 1 pkt 2) (termin ten może zostać przedłużony nie dłużej jednak niż o 2 lata, na zasadach określonych w regulaminie szkoły doktorskiej - art. 204 ust. 2 zd. 2) oraz (2) rezygnacja z kształcenia.
Z kolei art. 203 ust. 2 u.p.s.w.i.n. określa fakultatywne przesłanki skreślenia doktoranta z listy doktorantów w postaci (1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej (art. 203 ust. 2 pkt 1) oraz (2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207, tj. (a) obowiązku postępowania zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej (art. 207 ust. 1) oraz (b) obowiązku realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego (art. 207 ust. 2).
Trzeba ponadto zaznaczyć, że zgodnie z art. 203 ust. 3 u.p.s.w.i.n., skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że okoliczności będące podstawą obowiązku skreślenia doktoranta z listy doktorantów określone w art. 203 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.s.w.i.n. mają charakter w pełni zobiektywizowany. W pierwszym przypadku skreślenie podyktowane jest przekroczeniem określonego terminu, w drugim zaś rezygnacją doktoranta z kształcenia. Skreślenie doktoranta z listy doktorantów na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. podyktowane jest natomiast "negatywnym wynikiem oceny" – oceny śródokresowej. Nie budzi więc wątpliwości, że w tym przypadku obowiązek skreślenia z listy doktorantów wiąże się z kryterium subiektywnym w postaci dokonanej oceny. Z jednej więc strony negatywny wynik, o którym mowa w art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. skutkuje powstaniem po stronie właściwego organu obowiązku skreślenia z listy doktorantów, a z drugiej ów wynik jest następstwem pewnej oceny - opinii o czymś lub o kimś dokonanej w wyniku analizy.
Stosownie do treści art. 202 ust. 4 zd. 1 u.p.s.w.i.n., ocena śródokresowa przeprowadzana jest przez komisję, w skład której wchodzą 3 osoby, w tym co najmniej 1 osoba posiadająca stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora w dyscyplinie, w której przygotowywana jest rozprawa doktorska, zatrudniona poza podmiotem prowadzącym szkołę doktorską (art. 202 ust. 4 zd. 1). Zgodnie z art. 202 ust. 3 u.p.s.w.i.n., ocena śródokresowa kończy się wynikiem pozytywnym albo negatywnym. Wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny. W u.p.s.w.i.n. nie przewidziano możliwości wniesienia przez doktoranta odwołania od oceny śródokresowej. W świetle art. 205 ust. 1 pkt 3 u.p.s.w.i.n. sposób przeprowadzania oceny śródokresowej powinien zostać określony w regulaminie szkoły doktorskiej. W Regulaminie szkoły doktorskiej w ramach Szkoły [...] Polska Akademia Nauk kwestie dotyczące oceny śródokresowej uregulowano w § 13 w zw. z § 12.
Podsumowując powyższe, trzeba podkreślić, że: (1) negatywny wynik oceny śródokresowej stanowi obligatoryjną przesłankę skreślenia doktoranta z listy doktorantów; (2) ocena śródokresowa przeprowadzana jest przez inny podmiot niż organ właściwy do wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów; (3) przepisy u.p.s.w.i.n. nie przewidują możliwości odwołania się przez doktoranta od oceny śródokresowej; (4) organ właściwy do wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów nie jest uprawniony do wkraczania w sferę merytorycznych ocen komisji, o której mowa w art. 202 ust. 4 u.p.s.w.i.n.; (5) skreślenie doktoranta z listy doktorantów następuje w prawnej formie decyzji administracyjnej.
Uwzględniając z kolei powyższe, należy stwierdzić, że niekwestionowana niedopuszczalność ingerowania przez organ właściwy do rozstrzygnięcia o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów w merytoryczny zakres oceny śródokresowej nie oznacza, że poza zakresem obowiązków tego organu leży, po pierwsze, zweryfikowanie, czy przeprowadzona ocena spełniła warunki określone w u.p.s.w.i.n., a po drugie, czy jej wynik przybrał formę wynikającą z u.p.s.w.i.n. i w tej formie został ujawniony, w szczególności doktorantowi, w stosunku do którego, ocena ta ma stać się podstawą skreślenia z listy doktorantów. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 493/22 (niepublikowany; dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl), zgodnie z którym te aspekty oceny śródokresowej, które leżą na płaszczyźnie jej zgodności z prawem podlegają weryfikacji przez organ rozstrzygający w przedmiocie skreślenia doktoranta z listy doktorantów. Nadanie skreśleniu z listy doktorantów prawnej formy decyzji administracyjnej oznacza, że sprawa ta jest sprawą administracyjną, a co za tym idzie znajdują w niej zastosowanie regulacje K.p.a., w tym ogólne zasady tego postępowania wyrażone w art. 6, art. 7, czy art. 15 (zob. też prawomocne wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 listopada 2020 r. sygn. II SA/Wa 1174/20 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 24 lutego 2022 r. sygn. II SA/Bk 18/22 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ rozstrzygający w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów zobowiązany jest więc działać na podstawie przepisów prawa, stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Wyłączenie oceny śródokresowej spod jakiejkolwiek kontroli organu rozstrzygającego w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów jest zatem w ocenie Sądu niedopuszczalne w świetle zasad postępowania administracyjnego i reguł demokratycznego państwa prawnego. Przyjęcie, że organ właściwy w sprawie skreślenia z listy doktorantów – rozstrzygający wszakże w prawnej formie decyzji administracyjnej - nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem działania komisji, o której mowa w art. 202 ust. 4 u.p.s.w.i.n., sprawiałoby, że jego rola ograniczona by została do przypisania negatywnemu wynikowi oceny śródokresowej materialnoprawnego skutku w postaci skreślenia doktoranta z listy. Faktyczne rozstrzygnięcie kwestii skreślenia danej osoby z listy doktorantów podejmowałaby więc istocie komisja, w ramach wydania negatywnej oceny śródokresowej, a rola dyrektora właściwego instytutu (rektora uczelni) polegałaby na technicznym zredagowaniu treści decyzji. Takie wnioski stoją jednak w opozycji do obowiązków organu administracji, a zarazem gwarancji dla strony postępowania, płynących z wymienionych wyżej przepisów K.p.a.
Przyjmując tak przedstawiającą się rolę i zakres obowiązków organu rozstrzygającego w przedmiocie skreślenia doktoranta z listy doktorantów, po pierwsze (I) należy przypomnieć, że zgodnie z art. 202 ust. 3 zd. 2 u.p.s.w.i.n., wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny. Z przepisu tego w niedwuznaczny sposób wynika, że zarówno sam wynik, jak i jego uzasadnienie są jawne (zob. M. Dokowicz [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 202). W aktach sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji brak jest tymczasem uzasadnienia wyniku oceny śródokresowej. Za uzasadnienie takie nie można z pewnością uznać wypowiedzi poszczególnych członków Komisji Ewaluacyjnej Instytutu [...] PAN (dalej "Komisji") przedstawionych podczas posiedzenia tej Komisji w dniu [...] września 2021 r. To bowiem wynik oceny śródokresowej z uzasadnieniem stanowi wyłączny i jedyny dokument, w którym w świetle przepisów u.p.s.w.i.n. wyrażone i uzewnętrznione zostaje zaopiniowanie doktoranta w zakresie odnoszącym się do realizacji założeń przyjętego indywidualnego planu badawczego. Inne dokumenty, jak np. protokół z posiedzenia komisji, nie mogą zatem uzupełniać, ani zastępować oceny, czy też nie mogą służyć dekodowaniu przesłanek, którymi kierowała się komisja. Doktorant ma prawo do uzyskania końcowej, jednoznacznej i jednoznacznie umotywowanej oceny realizacji przez siebie indywidualnego planu badawczego.
Co więcej, jednym znajdującym się w aktach przedmiotowej sprawy dowodem dokumentującym wypowiedzi członków Komisji podczas posiedzenia w dniu [...] września 2021 r. jest niepodpisany protokół z przeprowadzonego przy użyciu środków komunikacji elektronicznej posiedzenia Komisji. Jak wynika z akt sprawy, [...] września 2021 r., jeden z członków Komisji przekazał "ostateczną wersję protokołu skompilowaną z wcześniejszych wersji" pozostałym dwóm członkom z prośbą o odesłanie z dopiskiem "akceptuję treść protokołu". Pozostali dwaj członkowie odesłali projekt protokołu z cytowanym dopiskiem w dniach [...] i [...] września 2021 r. Tego samego dnia ([...] września 2021 r.) Dyrektor I[...] PAN wydał decyzję o skreśleniu A. A. z listy doktorantów, dołączając do decyzji rzeczony protokół.
Z powyższego wynika, że przed wydaniem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów nie sporządzono uzasadnienia negatywnego wyniku oceny śródokresowej, zatem nie dopełniono obowiązku jednoznacznie wynikającego z art. 202 ust. 3 zd. 2 u.p.s.w.i.n., który – jak już nadmieniono – wymaga sporządzenia i ujawnienia zarówno wyniku oceny, jak i jej uzasadnienia.
Już tylko powyższe zaniechanie należało uznać za naruszenie procedury poprzedzającej wydanie decyzji na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n., które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Wzgląd, z jednej strony na powołane wyżej konsekwencje uzyskania przez doktoranta negatywnej oceny śródokresowej i brak możliwości odwołania się od niej, z drugiej zaś na wynikające z przepisów K.p.a. obowiązki organu administracji, a zarazem gwarancje dla strony postępowania (tu doktoranta), nie pozwala bowiem na zaakceptowanie sytuacji, w której decyzja na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. wydawana jest bez uprzedniego sporządzenia uzasadnienia wyniku oceny śródokresowej, za które – jak wywiedziono
- nie można uznać protokołu z posiedzenia komisji dokonującej takiej oceny (zob. też powoływany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 493/22). Przy czym, jak już wskazano, w realiach rozpoznanej sprawy skarżącemu doręczono (jako załącznik do decyzji o skreśleniu z listy doktorantów) wyłączenie niepodpisaną przez żadnego z członków Komisji "ostateczną wersję protokołu skompilowaną z wcześniejszych wersji". Jedynie taka wersja protokołu znajduje się też w aktach sprawy. Okoliczność doręczenia skarżącemu (wraz z decyzją) tego samego dokumentu potwierdził pełnomocnik Dyrektora I[...] PAN na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 19 września 2022 r.
Po drugie (II), należy zauważyć, że stosownie do treści art. 202 ust. 1 u.p.s.w.i.n., doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy zawierający w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej i przedstawia go podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia. W przypadku wyznaczenia promotora pomocniczego plan jest przedstawiany po zaopiniowaniu przez tego promotora.
Zgodnie natomiast z art. 202 ust. 2 u.p.s.w.i.n., realizacja planu podlega ocenie śródokresowej w połowie okresu kształcenia określonego w programie kształcenia, a w przypadku kształcenia trwającego 6 semestrów - w trakcie czwartego semestru.
Jak już nadmieniono, w świetle art. 205 ust. 1 pkt 3 u.p.s.w.i.n. sposób przeprowadzania oceny śródokresowej powinien zostać określony w regulaminie szkoły doktorskiej.
Z powyższego wynika, że (1) zakres oceny śródokresowej jest jednoznacznie zdeterminowany przepisami art. 202 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.w.i.n. i obejmuje wyłącznie realizację indywidualnego planu badawczego, a (2) regulamin szkoły doktorskiej określa wyłącznie sposób przeprowadzania tej oceny.
Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że ze znajdującej się w aktach sprawy ostatecznej wersji protokołu posiedzenia Komisji w dniu [...] września 2021 r. wynika, że jako pierwsza zabrała głos dr hab. M. G., która stwierdziła, że "(...) podejmowane przez doktoranta działania, wykazane w raporcie, wskazują na podejmowane kroki w zakresie budowaniem międzynarodowego portfolio
– np. uczestnictwo w konferencjach. Jednak dla uzyskania pełniejszego obrazu niezbędne byłyby informacje o tym, jakie referaty zostały wygłoszone i czy zostały zaakceptowane. Wydaję się, że student zrobił bardzo niewiele w zakresie publikacyjnym i był w stanie opublikować jedynie tekst na stronie internetowej dla think tanku. Raportowane działania wskazują na bardzo ograniczoną działalność naukową. W zakresie oceny przedstawionego rozdziału planowanej pracy dyplomowej można stwierdzić, że ogólna jakość prezentowanych badań jest raczej przeciętna. Rozdział wydaje się być w większości opisowy. Kluczową kwestią jest bardzo niejasna koncepcja tego, co jest kluczowym przedmiotem dociekań (brak wskazania roboczej definicji polityki zagranicznej UE). Zmienne zależne i niezależne nie są sprecyzowane. Doktorant nie podejmuje konceptualizacji i operacjonalizacji badań. Zastanawiająca jest również rozbieżność pomiędzy przedstawionym w dokumentacji projektem badawczą a prezentowanym rozdziałem. Ten ostatni jest raczej pozbawiony refleksji teoretycznej. Metodologia jest wyjaśniona w środku tekstu, a nie w osobnym rozdziale. Jeśli chodzi o przedstawioną analizę dyskursywną, pojawiają się zasadnicze słabości. Po pierwsze, nie ma informacji, jakie dokumenty prezentowane przez trzy instytucje UE zostały wybrane i w jaki sposób. Po drugie, nie została wyjaśniona procedura kodowania. W efekcie rozdział stanowi raczej wstępną analizę nie zaś dopracowany rozdział dysertacji [...]".
Następnie wypowiedział się prof. dr hab. R. Z., "(...) który odniósł się do relacji doktoranta z I[...] PAN w okresie objętym ewaluacją. Jako kierownik studiów doktoranckich stwierdził on całkowity brak zainteresowania ze strony doktoranta działalnością naukową macierzystego Instytutu. Nie tylko nie zaproponował on ze swojej strony prezentacji swoich zainteresowań w jednym z Zakładów Instytutu, ale też nie uczestniczył w zajęciach w nich organizowanych. Z powodów nieznanych kierownikowi studiów nie reagował on też na uwagi promotora i recenzentów w stosownych terminach, co wymagało interwencji tego pierwszego jak i sekretariatu Szkoły Doktorskiej. Uwagi krytyczne już podczas pierwszej ewaluacji wskazywały na problemy w pracy naukowej, które stanęły przed doktorantem. Brak identyfikacji z I[...] PAN, który przeprowadzać będzie przewód doktorski, skłoniło prof. Z. do wyrażenia opinii, że doktorant skupił się wyłącznie na formalnym wywiązywaniu się z minimum obowiązków, jakie nałożył na niego regulamin Szkoły Doktorskiej, a nie na budowaniu pozycji naukowej w I[...] PAN, finansującego jego, skądinąd ważny i interesujący, projekt badaczy. Biorąc pod uwagę powyższe, prof. Z. wystawił doktorantowi A. A. ocenę negatywną [...]".
Z całościową oceną doktoranta przez przedmówców zgodził się prof. O., stwierdzając, że "(...) przedstawiony rozdział doktoratu został napisany poprawnym językiem, ale jego konstrukcja pozostawia wiele do życzenia – struktura jest chaotyczna, brak też jasno wyłożonych pytań badawczych i założeń metodologicznych. Prof. O. podkreślił zwłaszcza, że obie recenzje są zgodne w kwestii fundamentalnych zastrzeżeń co do jakości tekstu, przy czym końcowa ocena (B) wystawiona w jednej z nich, nie do końca znajduje pokrycie w obszernej i dość krytycznej treści recenzji. Negatywna ocena (D) zawarta w drugiej recenzji jest z kolei w pełni adekwatna do postawionych w niej zarzutów (brak ustrukturyzowania tekstu, niedostateczna podbudowa teoretyczna i skąpy aparat krytyczny, brak uzasadnienia doboru źródeł, brak przekonującej konkluzji). Prof. O. wskazał także, na zdecydowanie krytyczną dla doktoranta opinię promotora, który ocenił całościowy postęp w pracy nad dysertacją jako niesatysfakcjonujący. Prof. O. przypomniał również, że poprzednia ocena doktoranta, dokonana przez komisję ewaluacyjną I[...] w listopadzie 2020 r. miała charakter warunkowy – drugi rok studiów miał być dla A. A. okazją do wyciągnięcia wniosków z krytycznych uwag recenzentów i do przedstawienia zasadniczo zmienionej i ulepszonej wersji tekstu [...]".
Po zaprezentowaniu swoich ocen i opinii członkowie komisji uznali, że A. A. "(...) nie dokonuje zadowalających postępów w pracy nad doktoratem, a przedstawiony rozdział pracy zawiera poważne i dyskwalifikujące błędy warsztatowe [...]". W świetle powyższego "(...) Komisja postanowiła jednogłośnie, że A. A. otrzymuje na zakończenie czwartego semestru studiów ocenę negatywną [...]".
Mając na uwadze zacytowane wypowiedzi członków Komisji oraz będącą pochodną tych wypowiedzi konkluzję, w pierwszym rzędzie trzeba przypomnieć, że ani organ właściwy do wydania decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów, ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do ingerowania w merytoryczny zakres oceny śródokresowej. Dlatego jedynie nadmienić należy, że z treści zarówno wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargi, jednoznacznie wynika, że skarżący nie zgadza się z przywołanymi twierdzeniami. Należy jednak również (1) przypomnieć, że (1) materialnoprawną podstawą obu wydanych w sprawie decyzji był art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n., zgodnie z którym doktoranta skreśla się z listy doktorantów w przypadku negatywnego wyniku oceny śródokresowej oraz (2) podkreślić, że wynikający z art. 202 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.w.i.n. zakres oceny śródokresowej obejmuje wyłącznie realizację indywidualnego planu badawczego.
Jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk sejmowy z 5 kwietnia 2018 r. nr 2446 Część I, strony 47-48), indywidualny plan badawczy stanowi swoisty kontrakt zawierany, w ciągu pierwszych 6 miesięcy kształcenia, pomiędzy doktorantem a szkołą doktorską przy udziale promotora, z którym plan jest uzgadniany. Doktorant ma więc prawo oczekiwać, że wyłącznie z realizacji postanowień zawartych w indywidualnym planie badawczym będzie rozliczony podczas oceny śródokresowej, która przesądza wszakże o możliwości kontynuowania przez niego studiów doktoranckich. Ocena śródokresowa ma zatem opierać się i odnosić do konkretnego, istniejącego dokumentu, który w świetle art. 202 ust. 1 u.p.s.w.i.n. został opracowany przez doktoranta, a następnie uzgadniany z promotorem i przedstawiany podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską.
Dokument taki, złożony do akt sprawy na wezwanie Sądu, zatytułowany "[...]" powinien zatem stanowić wzorzec kontroli wykorzystany do oceny śródokresowej A. A.. Innymi słowy, Komisja powinna odnieść się do poszczególnych założeń/punktów tego planu i stwierdzić, czy doktorant je zrealizował. W rzeczonym dokumencie (str. 8) zawarto ramy czasowe, w których A. A. powinien zrealizować poszczególne założenia planu. I tak w roku akademickim 2020/2021 do końca pierwszego semestru/początku drugiego skarżący zobowiązany był do przedstawienia artykułu pod tytułem "[...]", natomiast w drugim semestrze do udziału w konferencjach wymienionych w Indywidualnym Programie Kształcenia, przedstawienia kluczowego rozdziału pracy doktorskiej oraz podróży badawczej do [...].
Mając powyższe na uwadze - niezależnie od tego, że do negatywnego wyniku oceny śródokresowej skarżącego nie sporządzono uzasadnienia, co samo w sobie stanowi podstawę do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji - należy stwierdzić, że jakkolwiek "[...]" został powołany jako dokument będący przedmiotem analizy Komisji w dniu [...] września 2021 r., to zacytowane wyżej wypowiedzi członków Komisji nie odnoszą się do poszczególnych punktów tego planu, skupiają się na ogólnej ocenie doktoranta oraz w przeważającej części na ocenie przedstawionego przez niego kluczowego rozdziału pracy doktorskiej. Konkluzja nie odnosi się natomiast do wykazania, że A. A. nie realizuje indywidualnego planu badawczego, lecz do niezadowalających postępów w pracy nad doktoratem oraz błędów warsztatowych w przedstawionym rozdziale pracy doktorskiej. Takie uchybienia stanowią natomiast odrębną i fakultatywną, a nie obligatoryjną przesłankę skreślania doktoranta z listy doktorantów, którą przewidziano w art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n.
Decyzja podejmowana na podstawie wskazanego przepisu ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zaistnienia przesłanek skreślenia z listy doktorantów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu doktoranta z listy. Nie jest zatem wystarczające ogólnikowe stwierdzenie braku zadowalających postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Jak konsekwentnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zatem zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu; powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09 i z 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższych względów, po trzecie (III) trzeba stwierdzić, że powołanie w podstawie prawnej wydania zaskarżonej decyzji [...] listopada 2021 r. - obok art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. - także art. 202 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n., przy jednoczesnym lakonicznym stwierdzeniu w jej uzasadnieniu, że ocena kluczowego rozdziału pracy doktorskiej wypadła negatywnie, "(...) co także – zgodnie z art. 203 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym – stanowi samoistną podstawę prawną, choć jedynie fakultatywną, do skreślenia z listy doktorantów [...]", powoduje, że w zakresie obejmującym skreślenie A. A. z listy doktorantów w oparciu o fakultatywną przesłankę "niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej", zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. Organ nie wyjaśnił bowiem w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, dlaczego działając w oparciu o uznanie administracyjne, wybrał rozwiązanie w postaci skreślenia skarżącego z listy doktorantów. W ocenie Sądu poprzez "dodanie" określonej w art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. fakultatywnej przesłanki skreślenia z listy w decyzji wydanej w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wydaną wyłącznie na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n., organ naruszył także określoną w art. 8 § 1 K.p.a. zasadę zaufania do władzy publicznej, z której wywodzi się oczekiwania co do przewidywalności, wyobrażalności i obliczalności działań organów rozstrzygających sprawy w prawnej formie decyzji administracyjnej.
Mając natomiast na względzie, że (1) przedmiotem sprawy rozstrzygniętej zarówno decyzją z [...] września 2021 r., jak i zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. było skreślenie A. A. z listy doktorantów, a (2) złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie skutkuje "przeniesieniem sprawy" do organu wyższej instancji (tzw. dewolucją kompetencji), Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 15 K.p.a. wskutek rozstrzygnięcia przez "organ drugiej instancji w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny".
Reasumując należy stwierdzić, że z uwagi na niesporządzenie uzasadnienia do wyniku oceny śródokresowej A. A. oraz zakres tej oceny nieopowiadający kryterium określonemu w art. 202 ust. 2 u.p.s.w.i.n., w sprawie nie było podstaw do skreślenia skarżącego z listy doktorantów na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. Obie wydane w sprawie decyzje zostały zatem wydane z naruszeniem art. 203 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 202 ust. 2 oraz w zw. z art. 202 ust. 3 u.p.s.w.i.n., które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawy do skreślenia skarżącego z listy doktorantów w oparciu o art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. nie zostały natomiast należycie rozważone i umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co jest równoznaczne z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołanie się na art. 203 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.i.n. w decyzji wydanej w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wydaną na podstawie art. 203 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.i.n. stanowiło ponadto naruszenie art. 8 § 1 K.p.a.
Uchylenie wydanych w sprawie decyzji, z uwagi na dostrzeżone uchybienia, aktualizuje potrzebę ponowienia oceny śródokresowej, która powinna zostać sporządzona z uwzględnieniem normatywnego zakresu dopuszczalnych ustaleń i odniesień (art. 202 ust. 2 u.p.s.w.i.n.), a której wynik powinien zostać uzasadniony i ujawniony wraz z uzasadnieniem (art. 202 ust. 3 u.p.s.w.i.n.). W zależności od wyniku nowej oceny, Dyrektor I[...] PAN podejmie dalsze czynności, uwzględniając zaprezentowaną wyżej ocenę prawną. Uzasadnienie ewentualnie nowo wydanej decyzji powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. z uwzględnieniem zastosowanej materialnoprawnej podstawy skreślenia z listy doktorantów.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora I[...] PAN z [...] września 2021 r.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Objęły one uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI